Copyright © Wydawnictwo Arbitror sp. z.o.o.

2019

Projekt okładki i stron tytułowych

Łukasz Stachniak

Redakcja

Tomasz Mincer

Skład, łamanie, korekta

Witold Kowalczyk

Przygotowanie wydania elektronicznego

Michał Nakoneczny, Hachi Media

Wydanie I

ISBN 978-83-66095-13-7

Wydawnictwo Arbitror spółka z o.o.

www.arbitror.pl

e-mail: kontakt@arbitror.pl

MAPY POWIĄZAŃ

KALENDARIUM WYBRANYCH ZDARZEŃ

Rok 2016

W październiku Mateusz Morawiecki jako wicepremier RP odpowiedzialny za gospodarkę udał się z wizytą na Białoruś. Spotkał się z dyktatorem tego postsowieckiego kraju Aleksandrem Łukaszenką i jego ludźmi. Omówił z nim możliwości nowych polskich inwestycji na Białorusi oraz sposoby omijania sankcji, które blokują handel z Rosją po napaści Kremla na Ukrainę1.

Rok 2017

W październiku Mateusz Morawiecki wystąpił w warszawskiej Akademii Leona Koźmińskiego w towarzystwie wicepremierów poprzednich rządów odpowiedzialnych za gospodarkę (m.in. Marka Belki i Janusza Steinhoffa). Morawiecki przedstawił Zachód jako nieprzyjazną potęgę, która skolonizowała Polskę za pomocą swoich pieniędzy; popełnił przy tym intrygującą omyłkę: aby poprzeć tezę o rzekomym gospodarczym skolonizowaniu Polski przez Zachód, powołał się na artykuł portalu Bloomberg.com2 zawierający dane dotyczące… Rosji, nie Polski. Ten dziwny błąd wicepremiera opisał portal Więź (wiez.com.pl)3.

W listopadzie Mateusz Morawiecki publicznie oskarżył o hitlerowskie zbrodnie Niemców i niemieckość jako taką, czyli niemiecką tożsamość etniczną: „To nie byli żadni naziści, kosmici nie wiadomo skąd, to byli Niemcy. To oni zgotowali ten los”4. Przypomnijmy, że Niemcy to najważniejszy polityczno-gospodarczy partner Polski na Zachodzie, a przypisywanie zbiorowej winy całym grupom etnicznym było praktyką… hitleryzmu.

Rok 2018

W lutym podczas wizyty w Chełmie premier Morawiecki przypomniał publicznie, że w XVII w. ukraińscy powstańcy Bohdana Chmielnickiego masowo mordowali Żydów i przyczynili się do upadku ówczesnej Polski. Na oświadczenie Morawieckiego zareagował prezydent Ukrainy Petro Poroszenko. Poroszenko stwierdził, że ma ono „skrajnie szkodliwy charakter dla relacji ukraińsko-polskich”5 (Ukraińcy uznają Chmielnickiego za jednego z ojców ukraińskiej państwowości i samoświadomości narodowej).

W czerwcu Morawiecki spotkał się z papieżem Franciszkiem. Jak wynika z komunikatu wydanego przez Watykan, premier opowiadał6 papieżowi o ukraińskich „uchodźcach”, rzekomo napływających do Polski. Tymczasem Ukraińcy protestują przeciwko zrównywaniu z uchodźcami ukraińskich migrantów ekonomicznych pracujących w Polsce. Takie utożsamienie, nazwane przez ukraińskiego ministra spraw zagranicznych Pawła Klimkina „kompletną bzdurą”7, służy kremlowskiej propagandzie, Kreml wmawia bowiem światowej opinii publicznej, że Ukraina to państwo upadłe, z którego ludzie muszą uciekać.

Również w czerwcu premier Morawiecki wielokrotnie i publicznie bronił8 słynnej „ustawy o IPN”, która miała karać za mówienie o współodpowiedzialności Polaków za Holocaust. Ustawa ta skłóciła nas nie tylko z Izraelem. Została wykorzystana przez rosyjskich agentów wpływu i trolli internetowych do kompromitowania Polski na Zachodzie (w czym główną rolę odegrała amerykańska Fundacja Rodziny Rudermanów9, której szef Jay Ruderman był protegowanym prorosyjskiego izraelskiego wojskowego i polityka, generała Elazara Sterna).

W lipcu 2018 r. ojciec premiera i marszałek senior Sejmu, poseł Kornel Morawiecki, udzielił głośnego wywiadu kremlowskiej agencji informacyjnej RIA Nowosti. Powiedział w nim, że zbliżenie z Rosją wzmocniłoby Polskę10.

We wrześniu Mateusz Morawiecki zarzucił Komisji Europejskiej wolę zerwania dialogu z Warszawą w kwestii niezależności polskich sądów11.

W listopadzie premier Morawiecki oskarżył „niemieckie media” (czyli polskie media z niemieckim kapitałem) o ingerowanie w nasze wybory samorządowe12.

28 grudnia Mateusz Morawiecki mianował wiceministrem cyfryzacji posła Adama Andruszkiewicza. Andruszkiewicz to antyzachodni, prorosyjski i probiałoruski nacjonalista. Środkowoeuropejska organizacja ekspercka Political Capital uznaje go za pośrednie narzędzie Rosji. Ministerstwo cyfryzacji to resort kluczowy dla bezpieczeństwa Polski, biorąc pod uwagę działalność internetowych rosyjskich trolli i hakerów. Poseł Andruszkiewicz jest członkiem koła poselskiego Wolni i Solidarni założonego przez ojca premiera, Kornela Morawieckiego, człowieka o poglądach prorosyjskich. Sześć dni po nominacji Mateusza Morawieckiego na wiceministra Morawiecki senior przyznał przed kamerami TVN, że konsultował się z posłem Andruszkiewiczem w sprawie polityki wschodniej. „Miał podobne zapatrywania” – powiedział Morawiecki senior.

Rok 2019

W lutym na łamach „Le Figaro” Mateusz Morawiecki wrócił do tematu rzekomych „ukraińskich uchodźców”. W wywiadzie dla francuskiej gazety oświadczył, jakoby Polska przyjęła ich… 1,5 mln (w tym 150 tys. z Donbasu)13.

W marcu gabinet Morawieckiego przy udziale samego premiera zapowiedział wojnę handlowo-prawną z Unią Europejską. Rząd m.in. miałby nakazać sklepom, aby co najmniej połowa towarów na ich półkach pochodziła z Polski. Byłoby to pogwałcenie podstawowej zasady UE, jaką jest swoboda przepływu unijnych towarów i zakaz ich dyskryminacji ze względu na kraj pochodzenia14.

W kwietniu Mateusz Morawiecki poleciał do Stanów Zjednoczonych, gdzie wystąpił m.in. na Uniwersytecie Nowojorskim. Podczas tego wystąpienia przedstawił prozachodnią Polskę z lat 1989–2015 jako kraj, który nie wyzwolił się z więzów… stalinowskiego sądownictwa. O ile wiadomo, mimo starań polskich dyplomatów żaden z przedstawicieli amerykańskich władz nie zechciał się spotkać z Morawieckim15.

Wcześniej, w październiku 2018 r., doszło do jeszcze jednego wydarzenia. Na tyle ważnego, że wyjmuję je z porządku czasowego i przedstawiam na końcu kalendarium. Otóż portal Onet.pl opublikował wtedy artykuł pt. Afera taśmowa. Morawiecki wiedział, że został nagrany. Chodziło oczywiście o słynną aferę taśmową z 2014 r., kiedy to upubliczniono nagrania z urządzeń podsłuchowych nielegalnie zamontowanych w warszawskiej restauracji Sowa & Przyjaciele. Urządzenia te w latach 2013–2014 potajemnie nagrywały poufne rozmowy najważniejszych wówczas polskich polityków. W czerwcu 2014 r. liczne (choć nie wszystkie) nagrania zostały upublicznione. Wybuchł wielki skandal. Wybuchł – i pogrążył rządzącą partię, Platformę Obywatelską (PO), której liderzy i dygnitarze nieświadomie dali się nagrać. Razem z nimi w 2013 r. dał się również nagrać prezes banku BZ WBK Mateusz Morawiecki, który wówczas też związany był z PO (w 2010 r. lider tej partii, ówczesny premier Donald Tusk, powołał go na członka swej Rady Gospodarczej).

Ale w czerwcu 2014 r., gdy taśmy trafiły do nieprzyjaznych Platformie Obywatelskiej mediów, nagranie rozmów Morawieckiego ich nie zainteresowało – ani wtedy, ani w następnych miesiącach. Dziennikarze tych mediów zignorowali taśmy prezesa BZ WBK.

Stało się tak, mimo że Mateusz Morawiecki, doradca Tuska, na nagraniu wypowiadał się w sposób drastyczny:

- wyśmiewał się z głupoty Polaków;

- cieszył się z niebezpiecznych wypadków popularnego kierowcy rajdowego Roberta Kubicy (gdyż dzięki nim nie musiał wydawać pieniędzy swego banku na sponsorowanie sportowca);

- wreszcie chwalił czasy powojennego niedostatku, gdy pracownicy „zapierdalali za miskę ryżu”.

Wszystko to powinno stanowić łakomy kąsek dla prawicowych mediów, niechętnych PO i popierających jej głównego przeciwnika, czyli Jarosława Kaczyńskiego oraz jego partię Prawo i Sprawiedliwość. A jednak Mateusza Morawieckiego oszczędzono. Prawicowe tygodniki nie opublikowały jego rozmowy. Prawicowi komentatorzy w rodzaju Samuela Pereiry nie publikowali smakowitych cytatów z Morawieckiego na swoich profilach w mediach społecznościowych.

Czyżby prawicowe media wiedziały zawczasu, że w 2015 r. Mateusz Morawiecki może zostać członkiem rządu PiS? A może – co bardziej prawdopodobne – wiedział to ktoś, kto przekazywał i podsuwał prawicowym mediom nagrania polityków?

Tak czy inaczej, Morawieckiego zostawiono w spokoju. Jego oburzające wypowiedzi trafiły do akt śledztwa w sprawie nielegalnych podsłuchów, ale nie do mediów. Dopiero w 2018 r. dokopali się do nich krytyczni wobec PiS dziennikarze Onetu i TVN24. W 2014 r. ton w sprawie afery nadawali inni dziennikarze, ci prawicowi i populistyczni. Za ich sprawą media skoncentrowały się na ministrach platformerskiego rządu: Radosławie Sikorskim, Bartłomieju Sienkiewiczu, Elżbiecie Bieńkowskiej.

Wybuch afery taśmowej oznaczał zmasowany atak na PO i prominentne postaci związane z tą partią (z dziwnym wyjątkiem Mateusza Morawieckiego). Dlatego afera ta stała się jednym z głównych czynników, które dały zwycięstwo Prawu i Sprawiedliwości w wyborach parlamentarnych w 2015 r.

Wiele wskazuje, że PiS mógł dostać ten prezent od Rosjan. Przeprowadzenie i ujawnienie nagrań najprawdopodobniej stanowiło operację zainspirowaną i kontrolowaną przez ludzi Kremla. Do takiego wniosku skłoniło dziennikarskie śledztwo prowadzone przez Grzegorza Rzeczkowskiego, Radosława Grucę i przeze mnie. Z tym wnioskiem zgadzają się eksperci i autorytety tak różne jak Donald Tusk, Timothy Snyder i Jacek Żakowski. Nie ma wątpliwości, że organizator nielegalnych nagrań, biznesmen Marek Falenta, na wiele sposobów był zależny od Rosji – jako importer syberyjskiego węgla i dłużnik kopalni należącej do Kremla, blisko powiązany z ludźmi rosyjskiej mafii, która od dziesięcioleci praktykuje nielegalne nagrywanie polityków (wątek ten przedstawię dokładniej w dalszych rozdziałach książki). Obok Falenty kluczową postacią wśród osób zamieszanych w organizację afery taśmowej był jego partner biznesowy, były senator Tomasz Misiak. W artykule z października 2018 r. dziennikarze Onetu przedstawili zaskakującą okoliczność dotyczącą Misiaka. Zgodnie z ich ustaleniami Tomasz Misiak jest dobrym znajomym Mateusza Morawieckiego. Za pośrednictwem Morawieckiego Misiak intensywnie zabiegał o posadę dla jednego ze swoich kolegów (Macieja Wituckiego, który odchodził z Telekomunikacji Polskiej SA i chciał wylądować w wielkim koncernie wydobywczo-metalurgicznym KGHM). Więcej: Misiak ostrzegł Morawieckiego, że ten został nielegalnie nagrany w restauracji16! Z jakiego źródła pochodzą te informacje? Najlepiej poinformowanego, choć niekoniecznie zachwyconego koniecznością ich udzielania. Źródłem tym był sam Mateusz Morawiecki, gdy zeznawał przed funkcjonariuszami Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Podczas śledztwa w sprawie afery taśmowej przesłuchali oni przyszłego premiera w dniu 8 grudnia 2014 r. Niecałe cztery lata później do tych zeznań dotarł Onet.

CZĘŚĆ PIERWSZA
Premier z taśmy

Zatem zasadne jest pytanie, co łączy Morawieckiego z rosyjską operacją, jaką była afera taśmowa.

Publikując swój artykuł w 2018 r., dziennikarze Onetu najwyraźniej mieli świadomość wagi tego pytania. Tekst rozpoczęli właśnie tak: „Mateusz Morawiecki jako prezes banku utrzymywał kontakty z Tomaszem Misiakiem, biznesowym współpracownikiem Marka Falenty, bohatera afery taśmowej. W ABW Morawiecki zeznał, że to od Misiaka dowiedział się, że był nagrywany w restauracji Sowa i Przyjaciele”.

Niestety pozostałe media, które zajęły się obecnością Morawieckiego w aferze taśmowej, skoncentrowały się na czymś innym. Nie na tym, że człowiek, który mógł być zamieszany w rosyjską operację dywersyjną, znał się dobrze z późniejszym premierem i ostrzegł go przed tą operacją. Większym zainteresowaniem dziennikarzy cieszyła się treść rozmowy Morawieckiego z restauracji i jego wypowiedzi.

Emocje wzięły górę nad analizą, co poniekąd zrozumiałe. Nad nagranymi wypowiedziami Morawieckiego trudno przejść do porządku dziennego. Są bowiem kompromitujące. Jak wspominałem wcześniej, obecny premier Prawa i Sprawiedliwości (partii, która chce uchodzić za hojnego przyjaciela ludu) mówił, że gospodarka się rozwija, gdy pracownicy „zapierdalają za miskę ryżu”. I mówił to, zajadając przysmaki w drogiej restauracji. Naśmiewał się też z „głupoty” obywateli. Krytykował ich oczekiwania – rzekomo nadmierne – wobec życia i wobec państwa. Z punktu widzenia wyborców PiS kompromitację mogło stanowić również to, że Morawiecki wychwalał kanclerz Niemiec Angelę Merkel17. Partia rządząca w Polsce traktuje ją bowiem jak wroga.

Po tych publikacjach Mateusz Morawiecki może się przedstawiać jako jedna z ofiar afery taśmowej. W końcu nagrano go bez jego wiedzy i zgody. Nie powinno nam to jednak przesłaniać tego, że Morawiecki jest przede wszystkim beneficjentem afery. Nagrania ujawnione w 2014 r. pomogły mu zostać wicepremierem i premierem. To nie jego rozmowy trafiły na okładki gazet przed wyborami w 2015 r. To nie on był wówczas celem ataków, mimo że znano go szeroko w kręgach politycznych, finansowych i medialnych jako członka ówczesnej elity władzy, doradcę Tuska i bliskiego znajomego Jana Krzysztofa Bieleckiego. Tymczasem nagrania rozmów innych, nieraz mniej znanych i znaczących członków tej elity, zostały ujawnione przez media, które drobiazgowo roztrząsały ich treść.

W tamtym okresie aferę taśmową nagłaśniała głównie firma PMPG SA, a dokładnie jej tygodniki „Wprost” i „Do Rzeczy”. Ze wszystkich mediów to „Wprost” jako pierwsze ujawniło istnienie nagrań i opublikowało ich treść. Sekwencja zdarzeń wskazuje, że „Wprost” i „Do Rzeczy” miały dostęp do nagrań, zanim trafiły one gdzie indziej. Ta przewaga dała obu tygodnikom zasadniczy wpływ na tok debaty publicznej. To za ich sprawą media postawiły pod pręgierzem liderów Platformy Obywatelskiej i innych przedstawicieli ówczesnej elity władzy. Jednak z nieznanych przyczyn dziennikarze PMPG SA pominęli Morawieckiego.

Nagrania jego rozmów o „misce ryżu” i głupocie ludzi zostały nagłośnione dopiero w 2018 r. A wtedy nie bardzo mu zaszkodziły. W poprzednich trzech latach Polki i Polacy usłyszeli tyle wyzwisk, zobaczyli tyle pogardy, że słowa Mateusza Morawieckiego nie wywołały wstrząsu. Dotyczyło to też zwolenników partii, której lider zrobił Morawieckiego premierem. Także dlatego, że słowa dla wielu wyborców PiS mają mniejsze znaczenie. PiS przekonuje ich do siebie nie za pomocą argumentów werbalnych, tylko brzęczących. Może być i miska ryżu, skoro partia rządząca krasi ją zasiłkami, maści dodatkową emeryturą… Pytany o wypowiedzi swego faworyta Jarosław Kaczyński powiedział, że to „męski język”. A zwolennicy Kaczyńskiego, jak się zdaje, zgodzili się z tą oceną.

To tłumaczy, czemu upublicznione w 2018 r. nagrania Morawieckiego w tak niewielkim stopniu mu zaszkodziły. Tu również trzeba szukać odpowiedzi na pytanie, dlaczego nagrania z 2014 r. tak bardzo zaszkodziły PO.

To drugie pytanie dręczyło wielu obserwatorów. Niektórych nadal dręczy, gdyż w świetle cynizmu i korupcji rządów PiS w latach 2015–2019, afera taśmowa z 2014 r. może wzbudzać wręcz życzliwe uczucia. Co nagrano w restauracji? Co ujawniły media? To, że politycy rządzącej Platformy Obywatelskiej i inni przedstawiciele elity władzy spożywali obiady za 800 zł w warszawskiej restauracji Sowa & Przyjaciele. Z ich rozmów biło poczucie cynizmu i przepychu władzy („Za 6 tys. zł to pracuje złodziej albo idiota” „Te ośmiorniczki to ho, ho, ho!”) niekiedy okraszone przekleństwami. Ale nie wyszły na jaw żadne krwawe zbrodnie ani miliardowe afery. Raczej wady dość powszechne: pieczeniarstwo, kumoterstwo, wyniosłość, wulgarny język.

Jednak to właśnie ujawnienie tych banalnych wad podstawiło nogę platformerskiej elicie, która wcześniej zdawała się nie do pokonania. Był to moment, gdy Polska czuła się znudzona rządami PO, które odczuwano jako zastój i bierność. Tymczasem wśród pracowników i młodzieży trwał ferment. Nieprzerwany wzrost gospodarczy już nie cieszył. Polki i Polacy mieli dość dominującej od ćwierć wieku neoliberalnej retoryki, zgodnie z którą sukcesy kraju były zasługą przedsiębiorców (a ciężka praca na rzecz przedsiębiorcy stanowiła zaszczyt dla pracownika). Wyborcy odkrywali na nowo, że mają także prawa socjalne. Nie chcieli już więcej słyszeć o rosnącym dobrobycie, chcieli go posmakować. I to własnymi ustami, nie ustami swoich ministrów. Co więcej, nie tylko o żołądek i portfel tutaj chodziło. Polki i Polacy pragnęli być dumni ze swego państwa. Chcieli końca trwającej od ćwierćwiecza postkomunistycznej prowizorki i nieprzejrzystości. Gdy usłyszeli, jak dygnitarze nazywają państwo polskie „chujem, dupą i kamieni kupą”, zachwycając się zarazem ośmiorniczkami za 800 zł, zatrzęśli się ze złości. Jedni uwierzyli, że katolickie Prawo i Sprawiedliwość kieruje się bardziej rygorystycznymi zasadami niż cyniczni smakosze z luksusowej restauracji. Inni uznali, że obie największe partie – PiS i PO – są w tym samym stopniu złe, więc nie poszli do wyborów.

Efekt znamy: szeregowy poseł Jarosław Kaczyński rządzi Polską, a na czele rządu stoi jego protegowany Mateusz Morawiecki. Ich rozrywki kosztują więcej niż 800 zł. Koszty idą w miliardy. Te policzalne, ale należy się obawiać także strat niepoliczalnych i wielopokoleniowych, gdyż obaj liderzy wspólnie gwałcą podstawowe standardy demokratycznego państwa prawa i cywilizacji zachodniej. To, że część z rozrzucanych miliardów służy łataniu (bo przecież nie naprawianiu) socjalnych zaniedbań poprzednich rządów, niewielką jest pociechą. Zapewne przynosi to ogromną ulgę wielu biednym ludziom. Jednak trudno nie martwić się tym, że zamiast przemyślanej polityki socjalnej i emancypacji warstw niezamożnych widzimy próbę ich zniewolenia. Kij w postaci marchewki może być bardziej niebezpieczny niż zwykły kij.

Jak w tym wszystkim odnajduje się Mateusz Morawiecki, były neoliberalny bankowiec, który polskim pracownikom chciał oferować ciężką pracę za miskę ryżu? Znakomicie. Nie tylko został wicepremierem i premierem, lecz także, a może przede wszystkim stał się ulubieńcem Jarosława Kaczyńskiego. Rzecz jasna, Morawiecki ma w PiS wielu wrogów. Stanowi ciało obce w obozie władzy ze względu na swą przeszłość „bankstera” i doradcy lidera PO, Donalda Tuska. Niezbyt lubią go wyborcy Prawa i Sprawiedliwości, których drażni jego biznesowa aparycja i korporacyjny sposób bycia (wielu z nich wolało poprzednią premier Beatę Szydło, „kobietę z ludu”). Mimo to Kaczyński wciąż lansuje Morawieckiego jako swego następcę wbrew wewnątrzpartyjnym spiskom i intrygom. Może prezes PiS wie, że niedługo przyjdą trudne czasy, pieniądze się skończą, marchewka stanie się kijem – i bankowy, biznesowy Morawiecki to jedyny lider obozu rządzącego, który zdobędzie się na cięcia socjalne? Jedyny, który będzie umiał wynegocjować wsparcie dla Polski za granicą, w świecie międzynarodowej finansjery?

Jedno jest pewne. W 2014 r. zaczął się wielki wzlot Mateusza Morawieckiego. Bankowiec znalazł się na szczytach władzy za sprawą kilku ośmiorniczek. Jak również kilku „pluskiew” – czyli urządzeń podsłuchowych nielegalnie zamontowanych w warszawskiej restauracji Sowa & Przyjaciele.

Czy miał jakiś związek ze zorganizowaniem tej operacji?

Wiemy już, że dobrze znał przynajmniej jednego z jej prawdopodobnych organizatorów.

WIELKIE PRZESUNIĘCIE

Znaczenie rządów PiS dla naszego codziennego życia. Koniunktura, tyrania i nędza. Polska przesunięta na Wschód. Nieistniejące Międzymorze. Afera taśmowa, czyli zemsta Putina na polskich prozachodnich elitach

Co nas to obchodzi? – zapyta sceptyk (albo raczej cynik). Co nas obchodzi to, że kilka lat temu doszło do intrygi, dzięki której jedna partia obaliła drugą, a pewien bankowiec został premierem? Nawet jeśli stało się to przy udziale nieprzyjaznego mocarstwa, nawet jeśli osłabia to struktury naszego państwa – to przecież nic strasznego się nie dzieje. Politycy zawsze kradną i marnują pieniądze. Może trzeba się cieszyć, że pisowcy robią to tak jawnie i bezczelnie. W ten sposób łatwiej policzyć straty, które zresztą nie zaszkodziły dotąd gospodarce albo zaszkodziły w ograniczonym stopniu. Oczywiście, ich najgorsze skutki mogą przyjść z opóźnieniem, ale na razie koniunktura trwa. A jeśli się załamie, to przecież bankowiec Morawiecki właśnie po to został premierem, aby w razie załamania gospodarczego wyprowadzić Polskę na prostą.

Niestety, chodzi o sprawy znacznie istotniejsze niż chwilowy triumf populizmu. Chodzi o to, jak będziemy żyć przez następne lata i dziesięciolecia. Chodzi o treść naszej codziennej egzystencji. Przykład Wenezueli pokazuje nam, jak może się skończyć przekupywanie społeczeństwa przez agresywnych, wspieranych przez Kreml populistów. Dzieci tego kraju, mimo jego ogromnych bogactw naturalnych, rozgrzebują śmietniki w poszukiwaniu resztek jedzenia. Ale nie trzeba sięgać tak daleko. Sąsiadujemy przecież z Rosją, krajem jeszcze bogatszym w złoża, o wielkiej kulturze i wysokim poziomie edukacji. Krajem tym rządzi populistyczny dyktator Władimir Putin. Trzeba mu przyznać jedno: przez dłuższy czas umiał zaspokoić podstawowe potrzeby egzystencjalne rosyjskiej prowincji. Emeryci z wiosek pod Tułą, Rostowem i Krasnojarskiem mieli chleb i cebulę, nawet jajka i olej. Nie wiadomo jednak, jak ich los będzie wyglądać teraz, gdy polityka Putina wpędziła Rosję w problemy gospodarcze. A wyrażenie „problemy gospodarcze” w Rosji ma inne znaczenie niż w Polsce. Znaczy ono – nawet dziś, 30 lat po upadku komunizmu – że pewnego dnia ze sklepów może zniknąć np. ser we wszelkich postaciach. Na początku 2019 r. Federalna Służba Statystyki Państwowej (Rosstat) opublikowała szokujący raport o ubóstwie w Rosji. Okazuje się, że 19 mln Rosjan żyje w ubóstwie, a 80 proc. rosyjskich rodzin deklaruje, że ledwo wiąże koniec z końcem18.

Tak jest w tyraniach, w których wszystko zależy od kaprysów i błędów tyrana. Tak jest w społeczeństwach, które odrzucają standardy demokracji zachodniej. Jeżeli Polska definitywnie je odrzuci, nasze życie codzienne się zmieni. Niczego nie będziemy mogli być pewni. Ani tego, że w sklepie będzie ser, ani tego, że policjant nie połamie nam kończyn bezkarnie. Do obecnych strachów – takich jak strach przed kredytem, utratą pracy, biedą, chorobą – dojdzie strach przed politykami wielkimi i małymi. Włącznie z wójtem czy radą dzielnicy, którą dotąd mogliśmy ignorować. Na każdym kroku, w każdym zakątku potrzeby partii rządzącej staną się ważniejsze od potrzeb obywatela. Krytyka jej poczynań zostanie uznana za zdradę i bezprawny, antypaństwowy bunt (tak zresztą już jest przedstawiana w państwowych mediach posłusznych partii rządzącej). Nasze społeczeństwo straci podmiotowość – i straci je także państwo. Rząd, który rządzi z łaski Putina, będzie skazany na sojusz z Putinem – choćby nawet miał za sobą długą historię używania i nadużywania antyrosyjskiej retoryki. Będzie skazany na ten sojusz także dlatego, że innych sojuszników utraci. Zresztą, już ich traci. Polska od trzech i pół roku nieustannie i notorycznie łamie zachodnie standardy, więc przestaje się cieszyć zaufaniem swoich zachodnich partnerów. Do kraju, w którym sędziowie zależni są od kaprysu polityka, nawet na wakacje przyjeżdża się mniej chętnie. Każdy inwestor co najmniej dziesięć razy się zastanowi, zanim zainwestuje pod jurysdykcją Jarosława Kaczyńskiego (szczególnie teraz, gdy ujawniono, że prokuratura boi się zbadać operacje biznesowe samego Kaczyńskiego związane ze spółką Srebrna, choć austriacki kontrahent zgłasza popełnienie przestępstwa). Inna istotna okoliczność: zagraniczni partnerzy biznesowi i polityczni nie traktują poważnie rządu, który używa mediów publicznych, by regularnie okłamywać rodaków. Wiedzą, że taki rząd mniej obawia się kompromitacji wobec swoich wyborców, zatem zachowuje się bardziej nieodpowiedzialnie. Straciliśmy więc wiarygodność jako partnerzy w biznesie i dyplomacji. O kwestiach militarnych wolę już nie wspominać.

Dlatego pytanie zasugerowane przez portal Onet, pytanie o możliwy udział Morawieckiego w aferze taśmowej, dotyczy czegoś więcej niż jego ewentualne uczestnictwo w intrydze politycznej. Chodzi nie tylko o współudział w wielkim przemeblowaniu polskiej sceny politycznej w latach 2014––2015. Przede wszystkim chodzi o współudział w przygotowaniu wielkiego przesunięcia geopolitycznego z lat 2015–2019. Albowiem macki ośmiorniczek i łapki „pluskiew” nie tylko przewróciły do góry nogami polską politykę wewnętrzną. Stało się coś gorszego: te macki i łapki naderwały więź, która przez ostatnie 30 lat łączyła nas z Europą Zachodnią. Nasz kraj zaczął się oddalać od Unii Europejskiej. Przesunięto nas z Zachodu na Wschód – ku Kremlowi i Putinowi, ku postsowieckim tyraniom, w których dyktator decyduje o wszystkim, uszczęśliwiając i unieszczęśliwiając lud zależnie od swych przelotnych kaprysów i możliwości.

Politycy obozu rządzącego i sprzyjający im publicyści – jak się zdaje – sugerują nieraz, że oddalenie od Zachodu niekoniecznie oznacza zbliżenie ze Wschodem. Że Polska oddala się w strefę neutralną. Kłamią albo się łudzą, bo taka strefa zwyczajnie nie istnieje.

Mam tu na myśli lansowaną przez liderów PiS ideę Międzymorza, względnie Trójmorza, czyli konfederacji państw położonych między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym. Właściwszym określeniem byłoby jednak „Międzymocarstwie”. Chodzi przecież o państwa położone między dwoma mocarstwami, Zachodnią Europą i Rosją (albo po prostu między Zachodem i Rosją). Ideę takiej konfederacji lansuje również premier Morawiecki. Radykalni prawicowcy podejrzewają go o brak entuzjazmu w tej kwestii, jednak Morawiecki ma swoją „międzymorską” wizję, którą przedstawił w 2018 r. na Szczycie Inicjatywy Trójmorza w Bukareszcie. Według Morawieckiego Trójmorze miałoby nadal stanowić część Unii Europejskiej, ale co do niektórych spraw integrowałoby się w swoich własnych ramach. Do tych specyficznie trójmorskich kwestii miałoby należeć… cyberbezpieczeństwo19. Każdy, kto wie, jak bardzo jesteśmy wystawieni na cyberataki hakerskie i dezinformacyjne ze strony Kremla, ten zadrży na myśl, że moglibyśmy w tej kwestii „integrować się w ramach Trójmorza” – czyli wciąż odstając od zachodnich standardów. Zadrży jeszcze bardziej, jeśli wspomni o nominacji antyzachodniego nacjonalisty Andruszkiewicza na wiceministra cyfryzacji.

Prawda jest taka, że między Zachodem a Rosją nie istnieje żadne Międzymorze czy Trójmorze. Ani w „wersji hard”, czyli oderwanej od Unii Europejskiej, ani w „wersji soft” czy też „software”, którą próbuje nas uspokajać Morawiecki. Nie istnieje żadna konfederacja neutralnych państw konserwatywnych, w której szeregach Polska mogłaby się schronić – nie mówiąc o przewodzeniu takiej konfederacji. Praga i Budapeszt, gdy odwracają się od Berlina i Brukseli, to patrzą na Moskwę, nie na Warszawę.

Zatem nasz kraj nie odpływa na neutralne wody. Nasz kraj rozpoczął dryf na Wschód, ku Kremlowi. Wiemy już, że zwrot nie jest dziełem przypadku. Wielkie zamieszanie lat 2014–2015, które wyniosło do władzy Kaczyńskiego i Morawieckiego, było wynikiem działań rosyjskich służb specjalnych. Jak uważa światowy autorytet w dziedzinie najnowszej historii Europy Środkowo-Wschodniej, profesor Timothy Snyder, władcy Kremla postanowili ukarać Platformę Obywatelską za wsparcie dla Ukrainy w latach 2013–2014. Państwo to uparcie starało się zbliżyć do Zachodu i Unii Europejskiej, wyrywając się z rosyjskiej strefy wpływów. Liderzy PO popierali dążenia Ukraińców. „Polski rząd Platformy Obywatelskiej pod przewodnictwem premiera Donalda Tuska wspierał zbliżenie Ukrainy do Europy. Na Majdanie powiewały polskie flagi […]. Wkrótce potem polski rząd został zniszczony. Upubliczniono nagrania prywatnych rozmów prowadzonych […] przez polityków PO” – pisze Snyder20. A gdy Rosja napadła na ukraiński Donbas i zagarnęła ukraiński Krym, usilne starania Tuska w europejskich stolicach przyczyniły się znacząco do wprowadzenia unijnych sankcji wobec agresora. Premier Tusk zapewne nie wiedział wtedy, że Moskwa szykuje brudny odwet. Szkoda, że nie zabezpieczył siebie i Polski przed prowokacją. Gdy afera taśmowa wybuchła, Tusk mówił to samo co Snyder, choć w mniej dosłowny sposób. Publicznie zasugerował, że scenariusz afery mógł zostać pisany obcym alfabetem. Mogło chodzić tylko o cyrylicę, ponieważ w swej wypowiedzi Tusk wspomniał o Rosji i jej interesach paliwowo-eksportowych. Powiedział, że podsłuchy „mają związek z osobami, które działały w dziedzinie połączeń gazowych między Polską a Rosją […] W tle jest handel węglem zza wschodniej granicy, na wielką skalę […]. Ten, kto podjął decyzję o podsłuchiwaniu i ujawnieniu podsłuchów, pisze scenariusz w konspiracji, a jego efektem są straty dla państwa polskiego, a nie zyski. Nie wiem, jakim alfabetem jest pisany, ale wiem, kto może być beneficjentem chaosu państwa polskiego, nie mam co do tego żadnych wątpliwości”21.

Jednak rząd Tuska i jego partia nie ujawniły rosyjskich powiązań Falenty, przez co odwetowa operacja Rosjan zakończyła się pełnym sukcesem. Afera nie tylko wybuchła, lecz także obaliła prozachodnie władze Polski.

ROSYJSKI WĘGIEL, ROSYJSKIE METODY

Syberyjscy dostawcy Falenty. Kopalnia kontrolowana przez ludzi Putina. Robert Szustkowski i mafijni oligarchowie Kremla. Mafia sołncewska i rosyjski wywiad wojskowy GRU. Grupa Radius i podsłuchowa restauracja. Minister w balii i specjaliści od kompromitujących nagrań

Mechanizm operacji najlepiej opisał Grzegorz Rzeczkowski, dziennikarz śledczy tygodnika „Polityka”22. Zgodnie z ustaleniami sądu organizatorem nagrań był biznesmen Marek Falenta, który potajemnie umieścił urządzenia podsłuchowe w restauracji Sowa & Przyjaciele. Zrobił to przy pomocy kelnerów (przede wszystkim przy udziale niejakiego Łukasza N.). Krótko przedtem Falenta wszedł do spółki Składy Węgla, która importowała surowiec z Rosji. Pojechał wtedy do tego kraju, do syberyjskiego Kemerowa, gdzie działa firma KTK eksportująca węgiel do Polski. Firma ta jest całkowicie kontrolowana przez ludzi kremlowskiego dyktatora Władimira Putina. Do niedawna nadzorował ją lokalny gubernator Aman Tulejew, człowiek zasłużony dla rosyjskiego reżimu (Tulejew m.in. organizował pieniądze na wyciąganie Krymu z zapaści gospodarczej po tym, jak półwysep został zagarnięty przez Rosję). Rosjanie z KTK potraktowali Falentę niezwykle ulgowo – od razu dostał węgiel, nie płacąc ani kopiejki.

Skąd taka łaskawość? Jak podaje tygodnik „Polityka”, Falentę miał polecić Rosjanom Robert Szustkowski – polski biznesmen, który od lat robi interesy na terenach podległych władzy Kremla, obywatel… Gambii i były przedstawiciel dyplomatyczny tego kraju w Moskwie. A poza tym – współwłaściciel i współzałożyciel działającej w Polsce deweloperskiej Grupy Radius. Szustkowski włożył w nią pieniądze uzyskane od swych przyjaciół, rosyjskich oligarchów Andrieja Skocza i Lwa Kwietnoja23.

Kim są Skocz i Kwietnoj? Miliarderami, którzy swoje fortuny zarobili dzięki związkom z Kremlem i tzw. mafią sołncewską. Czym jest mafia sołncewska? „Sołncewo”, jak się czasem określa tę grupę, to jedna z najpotężniejszych organizacji przestępczych w Rosji i na świecie. Od samych swych początków mafia sołncewska współpracowała z rosyjskim wywiadem wojskowym GRU. Andriej Skocz całkiem jawnie współdziała z tym wywiadem: w porozumieniu z GRU tworzy w Rosji organizacje paramilitarne.

Tak się składa, że w Instytucie Pamięci Narodowej znajduje się teczka Roberta Szustkowskiego24 założona przez Służbę Bezpieczeństwa (komunistyczną cywilną służbę specjalną znaną powszechnie jako SB lub „esbecja”, pełniącą przede wszystkim funkcję policji politycznej). Widziałem tę teczkę. Zawiera ona dowody, z których wynika, że w latach 80. Szustkowski trudnił się przemytem do Związku Sowieckiego, a podczas uprawiania tego procederu był chroniony przez polski komunistyczny kontrwywiad wojskowy WSW. Służba ta blisko współpracowała z GRU.

Tak się również składa, że restauracja Sowa & Przyjaciele, w której dokonano podsłuchów, należała do dwóch spółek, którymi zarządzała para biznesmenów związanych z Grupą Radius i Robertem Szustkowskim. Byli to Krzysztof Janiszewski i Jarosław Babiński25.

Co więcej, mafia sołncewska, z którą Robert Szustkowski jest powiązany przez oligarchów Skocza i Kwietnoja, od dziesięcioleci specjalizuje się we wciąganiu polityków w kompromitujące sytuacje – aby ich nagrać i szantażować lub publicznie niszczyć.

Pierwsza słynna „operacja nagraniowa” mafii sołncewskiej odbyła się w 1995 r. W jednym z moskiewskich klubów należących do tej organizacji przestępczej ówczesny rosyjski minister sprawiedliwości Walentin Kowaliow kąpał się nago z prostytutkami (oczywiście również nagimi). Kąpiel ta odbyła się w wielkim jacuzzi stylizowanym na tradycyjną drewnianą balię. Ukryta kamera nagrała erotyczne wyczyny ministra Kowaliowa, ale nagrania nie upubliczniano. Dwa lata później rosyjscy śledczy przeszukali daczę (podmiejską willę) Arkadija Angielewicza, szefa MontażSpecBanku, którego podejrzewano o udział w milionowych malwersacjach. I słusznie: MontażSpecBank stanowił finansową odnogę sołncewskiej mafii oraz narzędzie jej przekrętów. Dlatego Angielewicza nazywano „sołncewskim skarbnikiem”. Podczas przeszukania daczy okazało się, że jest on skarbnikiem nie tylko pieniędzy, lecz także tajemnic. W jego prywatnym sejfie znaleziono bowiem kasetę wideo z nagraniem ukazującym kąpiel ministra i prostytutek. Tak się składa, że w 1995 r., gdy ministra nagrano w balii, MontażSpecBank otworzył swój oddział w Polsce. Jego szefem był… Robert Szustkowski. Dokładny i szczegółowo udokumentowany opis tej sprawy znajdą Państwo w książce Macierewicz i jego tajemnice26.

DOJŚCIE DO OFIAR

Spryt to za mało. Tomasz Misiak, czyli brakujące ogniwo. Towarzyskie i biznesowe więzi Misiaka i Falenty. Dom maklerski wychwala firmę aferzysty. Jak Falenta wkradł się w łaski syberyjskich władców węgla. Misiak, Szustkowski i wspólni znajomi z Rosji

Skąd jednak Robert Szustkowski miałby wiedzieć, jak i których polskich polityków da się zwabić na cyniczne pogaduszki nad ośmiorniczkami? Skąd miałby wiedzieć, że nawet osoby najwyżej postawione są na tyle nieostrożne, aby dać się nagrać? Skąd wiedziałby, jak i kto powinien ciągnąć za język lekkomyślnych mężów stanu? Skąd wiedziałby, jak uśpić czujność swych ofiar, żeby beztrosko jadły i plotkowały?

Szustkowski prowadził bujne życie towarzyskie w Warszawie i luksusowym podwarszawskim Konstancinie. Ale otaczał się tam głównie celebrytami i biznesmenami, nie posłami i ministrami. Jeśli chodzi o polityków, to – jak się zdaje – znał lepiej rosyjskich niż polskich. Co prawda, były wiceminister obrony Jacek Kotas przez 14 lat pracował u Szustkowskiego jako prezes spółek Grupy Radius. Ale Kotas związany był z PiS, a w aferze taśmowej nagrywano głównie polityków PO (przynajmniej o ile wiemy). A wbrew temu, co przez ostatnie lata pisał ten czy ów rozczarowany publicysta, nie każdy spośród liderów PO jest nierozgarniętym naiwniakiem. Gdyby wszystkich ich zaczęto równocześnie zapraszać do jednej zacisznej restauracji, niektórzy z nich mogliby wyczuć podejrzany swąd w aromacie duszonych ośmiorniczek. Aby przeprowadzić taką operację, trzeba było działać przemyślnie. Trzeba było wiedzieć, która z potencjalnych ofiar łatwo się rozluźnia, nie jest podejrzliwa i nie trzyma języka za zębami. Cała akcja byłaby bardzo trudna bez kogoś, kto by znał członków ówczesnej elity władzy, cieszył się ich zaufaniem, zapraszał do restauracji, oswajał ich z nią, wyrabiał w nich nawyk odwiedzania lokalu, a w razie potrzeby – ciągnął za język.

Ci, co go znają, przedstawiają Szustkowskiego jako spryciarza, zarazem groźnego i ujmującego. Jednak, jak się zdaje, daleko mu do mistrza wyrafinowanych psychologicznych operacji.

– Sprytny jest, ale to nie mózg – mówi Ewa Domżała, która razem z nim zakładała Grupę Radius. – Przez lata Robert robił u „sołncewskich” za takiego „przynieś-wynieś-pozamiataj”.

Jeszcze niżej – i to znacznie niżej – wszystkie moje źródła oceniają kompetencje intelektualne Marka Falenty. Nie wierzą, aby on sam mógł wymyślić i przeprowadzić operację z nagraniami.

– On nawet swoich spółek często nie umiał poprowadzić. Nieraz bywało tak, że ktoś musiał mu tłumaczyć, o co chodzi w jego własnym biznesie – mówi jeden z informatorów.

Dlatego należy wykluczyć, że Robert Szustkowski i Marek Falenta byli pomysłodawcami i autorami skomplikowanej, brawurowej operacji podsłuchowej na szczytach władzy. Wypadałoby raczej przypisać im rolę wykonawców. Wykonawców, którzy posiłkują się doświadczeniem mafii sołncewskiej w wabieniu polityków do skrycie okablowanych lokali i przeszczepiają to doświadczenie na polski grunt.

Przez dłuższy czas w tę drugą możliwość też powątpiewałem ze względu na ograniczone rozpoznanie środowiska polskich dygnitarzy przez Roberta Szustkowskiego (nie mówiąc już o znacznie mniej zdolnym i obytym Falencie). Jednak wątpliwości się rozwiały, kiedy się dowiedziałem o znajomości Szustkowskiego i bliskiej zażyłości Falenty z pewnym biznesmenem i byłym senatorem. To bywalec platformerskich kręgów, doskonale wtajemniczony w obyczaje polskich polityków. Jak również – odnotujmy – dobry znajomy Mateusza Morawieckiego.

Chodzi oczywiście o wspomnianego wcześniej Tomasza Misiaka.

Misiak to przebojowy założyciel firmy Work Service (wielka agencja pracy tymczasowej), który wprowadził Falentę do świata wielkiego biznesu.

– Widziałem, że wszędzie go za sobą ciągnie, przedstawia ważnym ludziom. Nie bardzo wiedziałem, po co Misiak to robi. Przecież ludzie zwykle przyjaźnią się z osobami równymi sobie intelektualnie – mówi źródło, które obserwowało z bliska tę dziwną relację. W 2012 r. Misiak wszedł na dwa lata do rady nadzorczej Hawe SA. W spółce tej Falenta był jednym z najważniejszych akcjonariuszy aż do 2015 r.27, kiedy to pozbył się akcji firmy28.

Aczkolwiek nieraz wyglądało to tak, jakby Falenta poniekąd ukrywał swoją władzę nad firmą. Zobaczmy, jak nieprzejrzysta była struktura własnościowa Hawe SA w 2012 r., gdy były senator Misiak wszedł do jej rady nadzorczej. Niezależny raport Stowarzyszenia Inwestorów Indywidualnych tak opisywał akcjonariat spółki:

„Dominującym akcjonariuszem jest TrinityBay Investments Ltd. – spółka zarejestrowana na Cyprze, który posiada 28,22% akcji. Poprzedni bezpośredni posiadacz Presto Sp. z o.o. – spółka zajmująca się zarządzaniem aktywami oraz doradztwem finansowym, drogą darowizny przekazała powyższy pakiet akcji swojej spółce córce, w której posiada 100% udziałów. Prezesem Presto jest Krzysztof Rybka [szwagier Marka Falenty – T.P.] – obecny wiceprezes zarządu Hawe oraz członek rad nadzorczych spółek zależnych. Z kolei posiadaczem blisko 100% udziałów w Presto Sp. z o.o. jest Irena Falenta [matka Marka Falenty – T.P.]. Drugim co do wielkości akcjonariuszem jest Marek Falenta z pakietem 9,58%”29.

Żeby jeszcze bardziej skomplikować sprawę, w tym samym 2012 r. do Komisji Nadzoru Finansowego wpłynął na przykład raport takiej treści: „Marek Falenta dokonał darowizny w wykonaniu której przeniósł 3.523.340 akcji Hawe (dalej „Akcje Hawe”) na rzecz spółki FALENTA INVESTMENTS LIMITED utworzonej i działającej zgodnie z prawem cypryjskim […] mającej siedzibę: Arch. Makariou III, 33 Frixos Court, 6017, Larnaca, Cypr (dalej „Falenta Investments”). Falenta Investments jest podmiotem zależnym od Marka Falenty, w którym Marek Falenta posiada bezpośrednio 100% udziałów w kapitale zakładowym”30.

Czy członek rady nadzorczej Tomasz Misiak umiał się orientować w tej plątaninie? A może to on podszeptywał mniej doświadczonemu koledze, jak to wszystko misternie splątać?

Pytanie zasadne o tyle, że według wszystkich moich źródeł inicjatywa w tandemie Misiak–Falenta zazwyczaj należała do Misiaka. On też zdawał się odgrywać rolę protektora Falenty w 2014 r., gdy wszedł do rady nadzorczej Domu Maklerskiego IDM SA31.

Dom ten wcześniej oferował akcje Hawe SA i innych spółek Falenty, a nie ostrzegał nabywców, że jest z tymi spółkami powiązany32. W „Sprawozdaniu Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej Domu Maklerskiego IDM SA w roku 2007 r.” czytamy, że Dom Maklerski IDM SA od grudnia 2006 r. posiadał 100 proc. akcji spółki Electus SA (wcześniej miał 50,05 proc. akcji, ale w grudniu wykupił brakujące 49,95 proc. od Marka Falenty, jego ojca Waldemara i jego siostry Jolanty Falenty-Rybki). We wrześniu 2007 r. Dom Maklerski IDM SA od spółki Electus SA kupił spółkę Electus Hipoteczny Sp. z o.o.33 Jeden i drugi Electus zostały założone przez Marka Falentę i jego ojca Waldemara (z tym że drugi Electus w chwili założenia nazywał się SCF)34.

Po przejęciu Electus SA przez Dom Maklerski IDM SA Falenta pozostał jego prezesem przez następne trzy lata35. Co do Electusa Hipotecznego Sp. z o.o., to w 2008 r. Marek Falenta wszedł do rady nadzorczej tej firmy razem z prezesem Domu Maklerskiego IDM SA, Grzegorzem Leszczyńskim. W tym samym 2008 r. Grzegorz Leszczyński zasiadał również w radzie nadzorczej Hawe SA. Dom Maklerski IDM SA pominął tę informację w prospekcie emisyjnym z 7 lipca 2008 r., za co został upomniany przez Komisję Nadzoru Finansowego (i słusznie: klient, któremu makler zachwala akcje firmy, ma prawo wiedzieć, że makler jest w tej firmie). Później, w latach 2014–2018 Grzegorz Leszczyński zajmował stanowisko wiceprezesa zarządu Electus SA.

Dom Maklerski IDM SA został zlikwidowany we wrześniu 2014 r., zatem osiem miesięcy po wejściu Misiaka do rady nadzorczej36. Dlaczego go zlikwidowano? Ze względu na liczne nieprawidłowości Komisja Nadzoru Finansowego w lecie 2014 r. odebrała domowi IDM SA zezwolenie na prowadzenie działalności maklerskiej, a Giełda Papierów Wartościowych wykluczyła go z obrotu giełdowego37.

Czyżby wchodząc do rady nadzorczej domu maklerskiego IDM SA na krótko przed jego likwidacją, Misiak próbował ratować ten dom przychylny Falencie? A może miał przypilnować, żeby przy okazji likwidacji nie wypłynęły kolejne kompromitujące informacje?38

Aczkolwiek według jednego z informatorów w przypadku rosyjskiego węgla stosunki między Misiakiem a Falentą wyglądały odwrotnie: to Marek Falenta wykazał się inicjatywą i przybiegł do Tomasza Misiaka z informacją, że jest węgiel do wzięcia. Misiak postanowił wejść z Falentą w rosyjsko-węglowy biznes, ale powstrzymała go żona, która na wieść o takiej „okazji” zareagowała bardzo gwałtownie – twierdzi informator.

Skąd Falenta mógł się dowiedzieć, że w Rosji czeka na niego atrakcyjna, węglowa oferta?

Przypomnę: z doniesień „Polityki” wynika, że to Robert Szustkowski zarekomendował Marka Falentę jego późniejszym rosyjskim kontrahentom.

Nasuwa się więc pytanie, czy mamy do czynienia z tandemem Misiak–Falenta, czy raczej z trójkątem Szustkowski–Falenta–Misiak.

Jak zatem wyglądały relacje Tomasza Misiaka i Roberta Szustkowskiego?

– Misiak i Szustkowski się znali, a przede wszystkim mieli tych samych znajomych w Moskwie – mówi jedno z moich źródeł. Dodaje, że w latach 2014–2015 Misiak i Szustkowski planowali nawet wspólną podróż do Rosji, ale w momencie wyjazdu doszło do różnicy zdań.

Co to znaczy: „wspólni znajomi w Rosji”? Kogo w tym kraju mógł znać Misiak?

WSCHODNI BIZNES TOMASZA MISIAKA

Rosyjska filia firmy Misiaka w supermarketach najbogatszego oligarchy mafii sołncewskiej. Podejrzenia o zabójstwa dziennikarzy. Powiązania z kompanami Szustkowskiego i… Donaldem Trumpem. Tajemnicza aktywność serwerów

Work Service, czyli najważniejsza firma Tomasza Misiaka, działa również za granicą. Między innymi ma swoją filię w Rosji (aczkolwiek strona internetowa Work Service podaje, że w 2017 r. firma zaczęła sprzedawać swe udziały w rosyjskiej filii i kontynuowała tę sprzedaż w 2018 r.)39.

Rosyjska filia Work Service stanowi nie byle jaką potęgę. Na stronie firmy czytamy, że:

- Work Service działa na rosyjskim rynku od 10 lat;

- corocznie wypełnia na nim około 150 tys. wakatów (wolnych miejsc pracy tymczasowej);

- obsługuje 360 największych firm działających w Rosji, zarówno rosyjskich, jak i zagranicznych40.

Niestety, prezentując te wszystkie liczby rosyjska filia Work Service nie podaje nazw swoich klientów. Ogólnie rzecz biorąc, informuje o nich dość powściągliwie41. Ale gdy przejrzymy podstrony rosyjskiej witryny Work Service, trafimy na taką informację: „Dzięki współpracy z firmami różnych kategorii handlowych Work Service świadczy usługi merchandisingu i promocji sprzedaży we wszystkich sklepach wiodącej detalicznej firmy spożywczej X5 Retail Group. Obejmuje ona największe sieci hipermarketów, takie jak Piateroczka, Pieriekriestok, Karuziel’ i inne”42.

Rosyjska filia Work Service ma również stronę anglojęzyczną, na której podaje tę samą informację. W wersji angielskiej firma, jak się zdaje, jeszcze bardziej podkreśla swoje współdziałanie z siecią spożywczą X5 Retail Group: „Work Service dostarcza rozwiązania w dziedzinie merchandisingu i promocji sprzedaży w całej sieci rosyjskich detalicznych sklepów spożywczych X5 Retail Group. Do sieci tej należą największe łańcuchy supermarketów jak Piatieroczka, Pieriekriestok, Karuziel’ i inne. Świadczymy usługi we wszystkich jej punktach sprzedaży, których jest ponad 5000”43.

Zatem wszystkie sklepy sieci X5 Retail Group stanowią miejsce pracy i środowisko biznesowe firmy Work Service. Zapewne byłoby to niemożliwe bez kontraktu czy innej formy porozumienia między firmą Work Service a siecią X5 Retail Group.

Czy na tym się kończy współdziałanie tej sieci z firmą Tomasza Misiaka?

Rzecz jasna merchandising (dbanie o właściwą ekspozycję marki i jej towarów) oraz promocja sprzedaży to usługi świadczone nie tyle marketom, ile producentom, którzy wystawiają swoje towary w marketach.

Jednak sklepy X5 Retail Group wystawiają również tak zwane marki własne (towary produkowane przez anonimowych podwykonawców, które market sprzedaje jako swoje i pod stworzonymi przez siebie markami). Marki własne przynoszą marketom wielkie zyski, nic więc dziwnego, że sieć X5 Retail Group oferuje konsumentom swe towary44. W ostatnim pięcioleciu supermarkety Pieriekriestok planowały potroić udział tych towarów w wolumenie sprzedaży45.

Tak się składa, że w przypadku marek własnych merchandising jest równie ważny, jeśli nie ważniejszy niż w przypadku marek wiodących producentów, zazwyczaj ostro reklamowanych w mediach. Ze względu na ten ostatni czynnik marki wiodących producentów cieszą się większą rozpoznawalnością i/lub prestiżem. Marki własne nadrabiają to nie tylko ceną, lecz także swym naturalnym atutem, jakim jest mocna obecność na półkach sklepu. O tę obecność – stałą i bardzo widoczną – dbają właśnie merchandiserzy. A jak już wiemy, to właśnie merchandiserów firma Work Service wysyła do sklepów rosyjskiej sieci X5 Retail Group.

Co więcej, uważny czytelnik rosyjskich portali dowie się, że w 2013 r. firma Work Service zatrudniała również piekarzy, którzy piekli (lub dopiekali na pół wypieczony) chleb w sklepach sieci X5 Retail Group46. Z lektury oficjalnych stron internetowych firm47 oraz serwisów poświęconych zatrudnieniu i warunkom pracy48 można się również dowiedzieć, że współpraca ta odbywała się za pośrednictwem firmy DK Bakery. Nie zmienia to jednak tego, że Rosjanie kupowali chleb wypieczony przez pracowników Work Service jako „chleb z Piatieroczki” i „chleb z Pieriekriestka”.

Dodajmy jeszcze, że rosyjska filia Work Service dostarcza sklepom sprzedawców i kasjerów49. Zatem jej związki z siecią sklepów X5 Retail Group muszą być bliskie i wielorakie.

Jak powstała sieć X5 Retail Group? Stanowi ona część wielkiego konsorcjum Alfa-Group. Konsorcjum, działające w bardzo różnych branżach (m.in. paliwowej i bankowej), w roku 1995 r. wkroczyło przebojem w handel wielkopowierzchniowy, zakładając supermarkety Pieriekriestok50. Następnie doszły do nich inne łańcuchy marketów. Obecnie Alfa-Group kontroluje je za pośrednictwem firmy X5 Retail i CTF Holdings SA. W tej piramidce markety należą do firmy X5 Retail, która z kolei jest częścią holdingu CTF wchodzącego w skład Alfa-Group51.

Pomiędzy poszczególnymi członami konsorcjum występuje też współpraca pozioma. Na przykład wielki bank należący do Alfa-Group i noszący nazwę Alfa-Bank oferuje specjalne karty kredytowe szczęśliwym klientom marketów Pieriekriestok52.

A do kogo należy całe to konsorcjum? Kto stoi na szczycie piramidki i pozwala Tomaszowi Misiakowi zarabiać na pracy czasowo zatrudnionych przez niego Rosjan?

Potentat Michaił Fridman, właściciel konsorcjum Alfa-Group. Jak również… członek „Sołncewa”, najbogatszy oligarcha sołncewskiej mafii. Tej samej, do której należą Andriej Skocz i Lew Kwietnoj. Kompani Roberta Szustkowskiego, czyli drugiego – obok Misiaka – „taśmowego przyjaciela” Falenty.

Skąd wiemy o przynależności Fridmana do „Sołncewa”?

Amerykański think tank Stratfor w 2007 r. sporządził specjalny raport na temat Fridmana53. Raport ten wyciekł do internetu. Czytamy w nim, co następuje:

„Fridman jest ściśle związany z moskiewską mafią sołncewską, jedną z największych i najpotężniejszych rosyjskich organizacji przestępczych finansowaną przez Alfa-Group. Mafia ta stanowi konfederację kilku grup przestępczych, często oskarżanych o handel narkotykami, wymuszanie haraczy, pranie brudnych pieniędzy i przekupstwo. Organizacją kieruje Siergiej Michajłow, powszechnie uważany za jednego z najniebezpieczniejszych i najbardziej osławionych gangsterów Rosji. Rosyjskie media często wiązały wielu oligarchów z sołncewską mafią. Jednak rosyjski prokurator, z którym Stratfor się kontaktował, poinformował, że [informacje o – red.] przynależności Fridmana i Awiena [Piotr Awien, wspólnik Michaiła Fridmana – T.P.] do tej grupy zostały oficjalnie usunięte ze wszystkich rejestrów. Fridman i Awien są zaangażowani w tę organizację od początku lat 90., kiedy to korzystali z jej ochrony. Gdy Alfa odniosła większy sukces, z klientów stali się partnerami, a teraz są wspólnikami sołncewskiej mafii. Uważa się, że Awien jest mocno zaangażowany w użyczanie swoich struktur biznesowych mafii sołncewskiej dla potrzeb uprawianego przez nią globalnego handlu narkotykami. Bezpośrednie zaangażowanie Awiena w handel narkotykami znajduje potwierdzenie w aktach amerykańskiego sądu federalnego […] Mimo że Fridman oficjalnie ma «czystą kartę», jeśli chodzi o przemoc, uważa się, że jest on przynajmniej częściowo odpowiedzialny za wiele zabójstw, które nękają rosyjskie społeczeństwo, szczególnie w odniesieniu do dziennikarzy […]. Dwa wymieniane przypadki to zabójstwo ukraińskiego dziennikarza Gieorgija Gongadze na Ukrainie w 2000 r. i morderstwo amerykańskiego dziennikarza Paula Klebnikova w Moskwie (2004 r.). Liczne media sugerowały, że Fridman jest zamieszany w te zabójstwa, m.in. Radio Wolna Europa”. Tu wypada dodać, że zabójstwo Gieorgija Gongadze, który badał powiązania prorosyjskich polityków na Ukrainie, doprowadziło do ukraińskiej pokojowej rewolucji prozachodniej w latach 2004–2005 (określanej nieraz jako „pierwszy Majdan”).

Analiza związków biznesowych Michaiła Fridmana pośrednio potwierdza wiele ustaleń zawartych w raporcie Stratfor. Między innymi w latach 2003–2012 Fridman posiadał 25,1 proc. udziałów w firmie telefonicznej MegaFon (jeden z największych operatorów komórkowych w Rosji). A w maju 2012 r. „Guardian” alarmował, że MegaFon pośrednio kierowany jest przez człowieka sołncewskiej mafii, znanego nam dobrze… Andrieja Skocza. Tak, tego samego, który jest patronem Roberta Szustkowskiego54.

Jak to możliwe? Otóż współwłaścicielem firmy MegaFon był wtedy (i nadal jest) Aliszer Usmanow. Uzbecko-rosyjski potentat mafijny, przyjaciel Kremla – i prominentny członek sołncewskiej mafii. Drugi z najbogatszych sołncewskich oligarchów, który swym majątkiem ustępuje tylko Fridmanowi.

Usmanow od dziesięcioleci proteguje kompanów Szustkowskiego, czyli Skocza i Kwietnoja. Pod skrzydłami Usmanowa w jego koncernach Metalloinvest i Gasmetall, Lew Kwietnoj i Andriej Skocz dorobili się miliardów. Zapewne to Usmanow skierował Skocza do firmy MegaFon. W 2012 r. Usmanow kupił od Fridmana jego udziały w tej firmie55. Według jednego z rosyjskich serwisów internetowych miał nawet uzyskać zniżkę od bogatszego „sołncewskiego” kolegi. Po pewnych ceregielach Fridman w końcu zgodził się na mniej niż 7 miliardów dolarów…56

Dodam jeszcze, że media od kilku lat wskazują na zagadkowe powiązania Michaiła Fridmana z amerykańskim prezydentem USA Donaldem Trumpem. Trump mianował szefem wydziału kryminalnego departamentu sprawiedliwości Briana Benczkowskiego, byłego prawnika Alfa-Banku (przypomnę: to należący do Fridmana wielki rosyjski bank, część konsorcjum Alfa-Group).

Co więcej, w 2017 r. amerykańscy śledczy i eksperci sprawdzali osobliwe interakcje między serwerami firmy amerykańskiego prezydenta (Trump Organisation) a serwerami Alfa-Banku należącego do Fridmana57. Jak pisze magazyn „The New Yorker”, serwery te miały komunikować się ze sobą miesiącami, nieustannie, z dzienną częstotliwością przekraczającą 13 razy (2 tys. razy w ciągu pięciu miesięcy)58.

Być może po tym śledztwie Michaił Fridman uznał, że Alfa-Bank został zbytnio prześwietlony. Pod koniec zeszłego roku rozeszła się wieść, że zamierza go sprzedać… Kremlowi59.

Fridmana i jego konsorcjum Alfa-Group opisał były brytyjski wywiadowca Christopher Steele w swoim raporcie na temat związków Trumpa z Rosją. Według Steele’a Fridman ściśle współpracuje z Putinem, aczkolwiek ta współpraca nieraz ma charakter konfrontacyjny (oligarcha wywiera presję na dyktatora za pomocą kompromitujących materiałów, aczkolwiek dyktator, rzecz jasna, również ma sposoby, aby skutecznie naciskać na oligarchę)60. Gdy raport został upubliczniony przez media, Fridman pozwał Steele’a w amerykańskim sądzie – i przegrał61.

Cóż, kontrahentów się nie wybiera – powie sceptyk, względnie cynik. Rynek – to konkurencja, to wojna. Kto na każdym kroku unikałby kontrahentów o nieczystych rękach, ten mógłby zbankrutować. Szczególnie w Rosji… To nie wina pana Misiaka, że rosyjskie sklepy, w których działa, należą do Fridmana! Gdyby nie należały do Fridmana, to należałyby do Usmanowa lub kogoś podobnego.

Nie do końca zgadzam się z tą logiką, ale załóżmy, że biznesmen nie zawsze i nie wszystkich kontrahentów może wybierać. Co jednak ze wspólnikami i współpracownikami? Czy odpowiedzialny biznesmen przynajmniej wspólników nie powinien wybierać rozważnie i zgodnie z sumieniem?

Przyjrzyjmy się więc wspólnikom i najbliższym współpracownikom Tomasza Misiaka. Albowiem ich koneksje znów nas zawiodą na Kreml.

ORDER PRZYJAŹNI PUTINA

Sofianos i Christodoulou, amerykańsko-seszelscy Grecy z Rosji. Amerykańsko-Rosyjski Fundusz Inwestycyjny, czyli kolebka przyjaciół Kremla. Pan Dmitriew pilnuje pieniędzy Putina i spotyka się z człowiekiem Trumpa. Wilbur Ross, czyli amerykański polityk bogaty w rosyjskie doświadczenia. Oligarcha Wekselberg, mafia sołncewska i Michaił Fridman. Święte źródło cerkiewnej wody butelkowanej i… znowu Fridman. Początki pana Christodoulou

Zgodnie z raportem firmy Work Service o jej akcjonariuszach z dnia 26 lutego 2019 r. 15,45 proc. udziałów w firmie posiada brytyjska spółka ProLogics LLP62. Według informacji, które Work Service zamieszcza na swojej stronie, spółka ProLogics LLP jest jeszcze ważniejszym akcjonariuszem firmy Misiaka, gdyż ma w niej 19,74 proc. udziałów63.

Jak podaje Companies House (brytyjski oficjalny rejestr spółek), ProLogics LLP kontrolowana jest przez dwie osoby. Są nimi Panagiotis Sofianos i Paul Andrew Christodoulou. Jak powstała spółka ProLogics LLP? Zgodnie z aktem rejestracji została założona przez dwie inne firmy: Robel Assets Inc. oraz Sorotel Investments Ltd. – zarejestrowane na… Seszelach. Wspomniany akt rejestracji dostępny jest na stronie Companies House64. Według światowego internetowego rejestru spółek OpenCorporates faktycznymi właścicielami spółki ProLogics LLP są wspomniani panowie Sofianos i Christodoulou.

Mowa zatem o wspólnikach Misiaka. O wspólnikach szczególnie istotnych, albowiem sam Misiak w założonej i nadzorowanej przez siebie firmie Work Service ma mniej akcji niż ProLogics (jedynie 14,67 proc.)65.

Panów Sofianosa i Christodoulou znajdziemy też w oficjalnych strukturach Work Service, a właściwie na szczytach tej firmy. Paul Christodoulou zajmuje w niej stanowisko wiceprezesa zarządu66.

Panagiotis Sofianos zaś, który w mniej oficjalnych sytuacjach również używa imienia Paul67, jest przewodniczącym rady nadzorczej Work Service68.

Kim jest Panagiotis – względnie Paul – Sofianos? To grecko-amerykański biznesmen, który od 1995 r. działa w Rosji. Między innymi kieruje rosyjską odnogą ProLogics, która zajmuje się transportem i logistyką69. Krótko po pierwszych doświadczeniach w Rosji Sofianos rozszerzył swoją działalność na Polskę, gdzie w latach 1999–2001 zarządzał wielką firmą przetwórczą Hortex70.

Na oficjalnej stronie firmy Work Service oraz w wielu innych źródłach czytamy, że w 2001 r. Paul Sofianos został „Starszym Wiceprezesem i Szefem Inwestycji Bezpośrednich” w Delta Capital Management71.

Czym była ta firma? Delta Capital Management, która od 2004 r. nazywa się Delta Private Equity Partners72, należała do Amerykańsko-Rosyjskiego Funduszu Inwestycyjnego (The U.S. Russia Investment Fond, w skrócie TUSRIF). TUSRIF odgrywał niezwykle ważną rolę w Rosji. Stworzony został przez władze amerykańskie dla inwestycji w rosyjską przedsiębiorczość.

Niestety, jak się zdaje, Kreml ze swymi oligarchami odniósł większe korzyści z działalności TUSRIF niż zwykli Rosjanie. Zwierzchniczka Sofianosa w TUSRIF i Delta Private Equity Partners, Patricia Cloherty, w 2008 r. dostała Order Przyjaźni od Putina73.

Jak podaje amerykański portal Medium.com74, jej kolega Kiriłł Dmitriew – członek zarządu Delta Private Equity Partners, potem dyrektor generalny tej firmy – w 2011 r. został szefem Rosyjskiego Funduszu Inwestycji Bezpośrednich (Russian Direct Investment Fund). Instytucja ta zarządza wielomiliardowym kapitałem. Czyim? Państwowym, choć ściślej byłoby powiedzieć: kremlowskim. Działalność funduszu osobiście nadzoruje… Władimir Putin. Dyktator wcale się z tym nie kryje. Oficjalnie informuje na stronie internetowej Kremla, że Kiriłł Dmitriew przychodzi zdawać mu sprawę z działalności funduszu75. Warto również odnotować, że w 2017 r. Dmitriew spotkał na Seszelach nieoficjalnego przedstawiciela Donalda Trumpa, przedsiębiorcę Erika Prince’a76. Jak podają liczne źródła, Dmitriew miał przylecieć na to spotkanie samolotem należącym do… Andrieja Skocza77. Przypomnę: Skocz to oligarcha sołncewskiej mafii, kompan Roberta Szustkowskiego powiązanego z aferą taśmową przez Falentę i Misiaka, a także Grupę Radius i restaurację Sowa & Przyjaciele.

Wróćmy jeszcze na chwilę do amerykańsko-rosyjskiego TUSRIF. W latach 90. jego pierwszym szefem był Wilbur Ross. Dwie dekady później, w 2017 r. Ross został mianowany sekretarzem handlu przez amerykańskiego prezydenta Donalda Trumpa. Współpraca Trumpa z Rossem stała się kolejnym dowodem na istnienie powiązań prezydenta z Kremlem. Gdy Wilbur Ross obejmował stanowisko sekretarza handlu, obiecał wyzbyć się wszystkich swoich prywatnych biznesów. Magazyn „Forbes” ujawnił jednak, że Ross tego nie zrobił. Za pomocą różnych zabiegów ukrył m.in. swoje inwestycje w Bank of Cyprus. Głównym udziałowcem tego banku jest Wiktor Wekselberg, który w 2013 r. uznawany był za najbogatszego kremlowskiego oligarchę78.

Jak Wekselberg doszedł do swoich miliardów? Może chociaż w tym przypadku obyło się bez pomocy sołncewskiej mafii?

W 1997 r. Wiktor Wekselberg połączył siły z dwoma innymi oligarchami, aby kupić państwową firmę paliwową TNK79. Owocem tych dążeń było konsorcjum Wekselberga o nazwie AAR. Ich ukoronowaniem zaś – stworzenie firmy TNK-BP przy udziale globalnego koncernu BP. W 2013 r. firma TNK-BP została sprzedana rosyjskiemu gigantowi Rosnieft, którym zawiaduje Igor Sieczin. Człowiek uważany w Rosji za „drugiego po Putinie”, opiekun służb specjalnych, były szpieg wywiadu wojskowego GRU80.

Ze służbą tą od dziesięcioleci związana jest również mafia sołncewska. W tym znany już nam kompan Szustkowskiego, Andriej Skocz.

Na tym nie koniec. Kto bowiem był wspólnikiem Wekselberga w TNK, AAR i biznesach z potężnym byłym szpiegiem Sieczinem? Inny znany nam członek sołncewskiej mafii, oligarcha Michaił Fridman. Ten sam, z którego supermarketami współdziałała później firma Tomasza Misiaka, czyli Work Service81. Razem z Fridmanem Wekselberg kupił, a potem odsprzedał Rosnieftowi i Sieczinowi TNK (tworząc po drodze AAR i wciągając w to wszystko BP). Jak podał brytyjski „Telegraph”, ta trwająca 16 lat operacja uczyniła Wekselberga najbogatszym oligarchą w Rosji. Fridman też się obłowił – po sprzedaży TNK jego majątek miał wzrosnąć z 1,2 mld do 15,1 mld dolarów82.

Na tym nie kończą się powiązania Misiaka i jego firmy z Fridmanem.

Na dalszych stronach tej książki przekonamy się, że w pośredni, ale nie mniej zadziwiający sposób łączy ich także… Mateusz Morawiecki.

Na razie pozostańmy jednak przy Sofianosie, przewodniczącym rady nadzorczej firmy Misiaka Work Service. Albowiem strona internetowa Work Service podaje, że Sofianos zasiadał w zarządzie rosyjskiej spółki Saint Springs Water83. Informację tę potwierdzają inne źródła84. Spółka Saint Springs Water zasługuje na chwilę naszej uwagi z dwóch przyczyn.

Po pierwsze, sprzedawała butelkowaną wodę źródlaną o dość niezwykłych właściwościach marketingowych. Woda nazywała się Swiatoj Istocznik („Święte Źródło”), a jej głównym wyróżnikiem rynkowym było to, że została… pobłogosławiona przez rosyjską cerkiew prawosławną. Przez pewien czas była to jedna z lepiej sprzedających się marek wody butelkowanej w Rosji85.

Po drugie, w 2013 r. woda i marka Swiatoj Istocznik została przejęta przez konsorcjum… Alfa-Group86. To samo konsorcjum Alfa-Group, które jest własnością „sołncewskiego” oligarchy Michaiła Fridmana.

Tyle o Sofianosie. Na kilka minut naszego czasu zasługuje też Paul Andrew Christodoulou, nieodłączny towarzysz Sofianosa w Polsce, Wielkiej Brytanii i na Seszelach. Jak również w Rosji, albowiem na stronie internetowej rosyjskiego ProLogics Christodoulou występuje u boku Sofianosa jako diriektor i priezidient87. A według strony Work Service Christodoulou „jest współzałożycielem i prezesem Grupy ProLogics, specjalizującej się w logistyce i transporcie w Federacji Rosyjskiej, gdzie obecnie mieszka”88.

Co tak mocno i trwale połączyło Sofianosa i Christodoulou? Zapewne wspólne doświadczenia z Delta Capital Management i The U.S. Russia Investment Fund (TUSRIF). Na stronie Work Service czytamy o panu Christodoulou, że „w 2003 r., fundusz inwestycyjny US Russia Investment Fund, Delta Capital, powierzył mu zadanie wykorzystania swojej międzynarodowej wiedzy fachowej w zakresie prawa do przeprowadzenia analizy prawnej kilku przedsiębiorstw z branży produktów szybko zbywalnych, logistyki i magazynowania w Rosji”89. Znany serwis Bloomberg.com opisuje to mniej kwieciście: „Pracował jako konsultant w US Russia Investment Fund (Delta Capital) od 2003 r., który to fundusz powierzył mu przegląd swej firmy logistycznej. W maju 2004 r. pan Christodoulou zakupił od Delty tę firmę logistyczną”90. Zatem TUSRIF dał panu Christodoulou coś do sprawdzenia – on zaś doszedł do wniosku, że sobie to kupi. Czyżby tak wyglądały początki spółki ProLogics, która posiada więcej akcji firmy Misiaka niż sam Misiak?

Tak czy inaczej, wiemy na pewno, skąd się wzięli Sofianos i Christodoulou. Stamtąd, gdzie można dostać Order Przyjaźni od Putina.

RESTAURACYJNA ROLA TOMASZA MISIAKA

Misiak zaprasza do Sowy & Przyjaciół. Podsłuchy w Lemongrassie. Siemion Mogilewicz i mafia sołncewska. Ucieczka do Londynu. Misiak i niełaska Tuska, czyli afera stoczniowa. Trio frustratów? Pierre Dadak, czyli sołncewski sublokator Falenty. Gazprom, Mogilewicz i Usmanow

Mając takich współpracowników, Tomasz Misiak powinien gustować w kawiorze, soliance i pielmieniach z octem – albo sosem tzatziki. Jednak informator, który często się z nim spotykał w latach 2013–2014, inaczej zapamiętał jego ówczesne upodobania gastronomiczno-lokalowe. Misiak nie przesiadywał w restauracjach rosyjskich ani greckich. Przesiadywał w Sowie & Przyjaciołach. Miał też zapraszać tam znajomych, z którymi prowadził istotne rozmowy.

Skojarzenie samo się nasuwa: w tych samych latach w Sowie & Przyjaciołach działały ukryte urządzenia podsłuchowe. Nasuwa, a nawet narzuca, gdyż Misiak wcześniej chodził do innej restauracji, w której też zainstalowano podsłuchy. Czyżby świadomie i konsekwentnie ciągnął swoich rozmówców za język, bo wiedział o nagraniach?

– Ciągle jadał w Sowie… Wszystkich zapraszał do tej restauracji. Tylko tam się chciał umawiać. Gdy raz jeden kumpel powiedział, że do Sowy & Przyjaciół nie przyjdzie, wtedy Misiak odwołał spotkanie. Jakby nie chciał rozmawiać nigdzie indziej! Znał się też z Łukaszem N. [kelner potajemnie współpracujący z Falentą, skazany przez sąd za instalowanie podsłuchów w Sowie & Przyjaciołach – T.P.]. A wcześniej wciąż widziałem Misiaka w Lemongrassie – wspomina mój informator.

Lemongrass to nieistniejący już lokal w Alejach Ujazdowskich, nieopodal Sejmu. Z licznych publikacji (m.in. TVN24 i „Pulsu Biznesu”) wynika91, że w lokalu tym podsłuchiwano polityków, zanim jeszcze zainstalowano podsłuchy w Sowie & Przyjaciołach. Co na to wskazuje? Między innymi to, że skazany za podsłuchy w Sowie… kelner Łukasz N. był wcześniej jednym z menedżerów Lemongrassu. Dlatego TVN24 i „Puls Biznesu” uznały, że podsłuchiwanie polityków mogło się zacząć w tej ostatniej restauracji.

Za pewnik uznaje to źródło dobrze znające Misiaka, które przed chwilą zacytowałem. Inny informator, który z przyczyn zawodowych monitoruje kontakty biznesowe i towarzyskie polityków, również tak uważa:

– W Lemograssie też podsłuchiwano polityków, w tym samego Donalda Tuska. Robili to ci sami ludzie, którzy podsłuchiwali w Sowie & Przyjaciołach. Gdy Łukasz N. przechodził z Lemongrassu do Sowy…, gorąco zapraszał do niej dygnitarzy, którzy wcześniej stołowali się w Lemongrassie.

Tę ostatnią informację podał także „Puls Biznesu”. Według tej gazety, TVN24 i innych źródeł restauracja Lemongrass należała do Andrzeja K., polskiego biznesmena powiązanego z Andrijem Personą-Kononenką, zaufanym człowiekiem supergangstera-finansisty Siemiona Mogilewicza. Mogilewicz zaś przyjaźni się z Putinem, pierze miliardy dolarów w bankach całego świata i od dziesięcioleci opiekuje się… mafią sołncewską.

Zdobywam numer telefonu Tomasza Misiaka, później uzyskuję od niego adres e-mailowy. Komunikujemy się za pomocą SMS-ów i e-maili. Jednak Misiak nie chce odpowiadać na pytania dotyczące Marka Falenty. „Proszę wybaczyć, ale pan Marek dla mnie nie istnieje” – odpisuje. Nalegam, przysyłam kolejne pytania, ale Tomasz Misiak grzecznie odmawia: „Ten temat naprawdę jest dla mnie nieistniejący. Nie chcę wchodzić w rozmowę o tym człowieku. Tak jak pisałem, za dużo mnie kosztował i kosztuje. Mimo tylko zawodowej znajomości”. Za pomocą tej odpowiedzi Misiak zignorował m.in. zadane przeze mnie pytanie o ewentualną znajomość Marka Falenty z Mateuszem Morawieckim.

Pytam zatem o Szustkowskiego. Misiak reaguje zaskoczeniem: „Panie Tomaszu, myślałem, że pisze pan coś o panu Falencie”. Co z kolei zaskakuje mnie. Przecież jeszcze przed chwilą nie chciał pamiętać o Falencie. A teraz sam mi o nim przypomina… Czyżby z dwojga złego wolał rozmawiać o Marku Falencie niż o Robercie Szustkowskim? W dalszej części e-maila Misiak tłumaczy, że zna Szustkowskiego, oczywiście, ale widywał go tylko na imprezach organizowanych przez członków Polskiej Rady Biznesu.

Nie zgadza się to z informacjami, które cytowałem (o dobrej znajomości Misiaka z Szustkowskim, o wspólnych znajomych w Rosji, jak również o niedoszłej wyprawie obu panów do Rosji w kluczowych latach 2014–2015).

Wersji Misiaka przeczy też, jak się zdaje, pewna zagadkowa okoliczność.

W 2017 r. afera taśmowa znowu wróciła na pierwsze strony gazet za sprawą procesu Marka Falenty. Gdy media zaczęły nagłaśniać rozprawy i postanowienia sądu, mój informator w otoczeniu Roberta Szustkowskiego zaobserwował coś dziwnego w jego zachowaniach. Otóż Szustkowski zainteresował się wtedy pewnym członkiem rodziny Misiaka. Miał go zapraszać na spotkania, ciągnąć za język… Intensywność tych nagabywań sugerowała, że chodzi o coś więcej niż towarzyskie zainteresowanie. Nie mogę podać więcej szczegółów ze względu na ochronę tożsamości informatora, który obserwował zachowania Roberta Szustkowskiego. Informator nie wie, jakie konkretne przyczyny stały za tymi zachowaniami. Wie tylko, że Szustkowski interesował się wtedy Misiakiem i jego najbliższymi, prawdopodobnie w związku z Falentą.

Gdy Tomasz Misiak koresponduje ze mną, jest perfekcyjnie uprzejmy. Jego znajomi mówią jednak, że ma poważne problemy emocjonalne i zdrowotne co najmniej od czasów afery taśmowej.

– Gdy afera wybuchła, wyjechał do Londynu. Miał wówczas ostrzec kogoś z rodziny, że nie wie, czy w ogóle wróci do Polski. Zastanawiał się, czy nie wyjechać jeszcze dalej niż Wielka Brytania. Bał się przebywać w kraju, dopóki nie aresztowano Falenty. Jak wrócił, to jego przywiązanie do Marka Falenty nagle się skończyło. Widziałem, że biegał po wszystkich znajomych z opowieścią, jaki zły ten Falenta, jaki to był fałszywy przyjaciel. Mnie też to opowiadał – mówi jeden z informatorów.

Zatem brakujące ogniwo między dwójką Falenta–Szustkowski a ofiarami taśm stanowi, jak się wydaje, właśnie Tomasz Misiak. Misiak doskonale znał przywódców PO i ich sposób bycia. Wiedział, kto z nich ma ciekawe historie do opowiedzenia. Mógł też wiedzieć, kto z nich – i w jakich okolicznościach – rozluźni się na tyle, aby je opowiedzieć.

Co więcej, Misiak żywił urazę do liderów Platformy za to, że wyrzucili go z partii.

Jak to się stało? To kolejny burzliwy wątek w tej historii. Przebojowy przedsiębiorca Misiak próbował swoich sił również w polityce. W 2005 r. wystartował we Wrocławiu jako kandydat do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z ramienia Platformy Obywatelskiej – i wygrał. Cztery lata później, w marcu 2009 r. odszedł z PO i jej klubu parlamentarnego. Dlaczego? Wolał odejść sam niż zostać wyrzucony. Podjął taką decyzję po tym, jak ówczesny przywódca PO, Donald Tusk, zapowiedział złożenie wniosku o wykluczenie Misiaka zarówno z partii, jak i z klubu. O co poszło? W 2008 r. Tomasz Misiak przewodniczył senackiej komisji gospodarki narodowej, gdy przygotowywała ona ustawę dotyczącą przemysłu stoczniowego. Niedługo potem firma Work Service, ukochane dziecko Misiaka, podpisała z państwową Agencją Rozwoju Przemysłu umowę na doradztwo dla zwalnianych pracowników stoczni w Gdyni i Szczecinie. Firma dostała ten kontrakt bez przetargu92. Nazwano to wówczas „aferą stoczniową” – a media sugerowały, że Tomasz Misiak cechuje się biznesowo-polityczną nieprzejrzystością już od najwcześniejszych lat. „Gazeta Wyborcza” pisała, że Misiak założył firmę Work Service dzięki dobrym stosunkom z fundacją Oskar działającą przy Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, gdzie studiował. Następne sukcesy miał odnosić za sprawą przychylności wrocławskiego prezydenta Bogdana Zdrojewskiego93.

Podsumujmy: Misiak miał wiedzę niezbędną dla organizatorów operacji podsłuchowej w warszawskich restauracjach. Miał też motywację, żeby w tej operacji uczestniczyć. Istnieją więc powody, dla których nie można nie zadać następujących pytań:

- Czy to Tomasz Misiak pomógł Falencie i jego Rosjanom przewrócić Polskę do góry nogami?

- Czy bez niego ten sukces byłby możliwy?

Pytania o rolę Misiaka stawiano już wcześniej. W czerwcu 2014 r., zaraz po wybuchu skandalu z nagraniami, „Fakt” uczynił go nawet współtwórcą całej afery94, stawiając go ponad mafią sołncewską i Kremlem. Popularna gazeta pisała wtedy tak:

„Wbrew słowom premiera, w sprawie podsłuchów nie ma żadnych przestępców ze Wschodu, mafii węglowej czy rosyjskich służb […]. – To trio frustratów za tym stoi – tak człowiek, który jest blisko śledztwa, opowiada nam o teorii forsowanej przez ABW. I wymienia trzy nazwiska świetnie znane w biznesie i polityce: biznesmen Marek Falenta (39 l.), były senator PO Tomasz Misiak (45 l.) i prawnik Robert Oliwa (50 l.). Każdy z naszych rozmówców znających węglowego króla [Falentę – T.P.] przyznawał, że jego najbliższymi przyjaciółmi byli dawny senator PO Tomasz Misiak i mecenas Oliwa, mąż Grażyny Piotrowskiej-Oliwy (45 l.), byłej prezes PGNiG. Została odwołana, gdy ukryła przed rządem fakt podpisania z Gazpromem memorandum na budowę kolejnej nitki gazociągu jamalskiego.

[…] Dlaczego – zdaniem naszych informatorów – «trio frustratów» [Falenta, Misiak i Oliwa – T.P.] postanowiło ujawnić nagrania? Każdy podobno z innego powodu. Falenta – za zamach na spółkę węglową i ponoć rządowe naciski, by sprzedał Składy Węgla. […] Oliwa i jego żona długo byli parą wpływową  – ich sąsiadem był minister skarbu Mikołaj Budzanowski (43 l.). Po nastaniu nowego ministra ich wpływy zaczęły się kurczyć. Oliwa stracił stanowiska w radach nadzorczych spółek skarbu państwa. Teraz jest nieuchwytny, a jego żona zaprzecza, że miała związek ze sprawą. Misiak – wyjątkowo zdenerwowany  – przyznał w rozmowie z «Faktem», że Łukasza N. [kelnera uznanego przez sąd za odpowiedzialnego za podkładanie podsłuchów – T.P.] zna od kilku lat, ale tylko jako menedżera restauracji”95.

Odnotujmy, że krótko po tej publikacji Misiak doniósł na „Fakt” do prokuratury, zgłaszając artykuł jako pomówienie. Cóż, nie da się ukryć, że gazeta przesadziła, przypisując Misiakowi i Falencie aż tak wielką sprawczość (nie mówiąc już o małżeństwie Oliwów, którzy raczej odgrywali pomniejszą rolę). Z zebranych dowodów wynika, że inspiratorem i mocodawcą „grupy podsłuchowej” były kremlowskie służby i sołncewska mafia. Zacytowane wcześniej ustalenia Grzegorza Rzeczkowskiego z „Polityki” (jak również ustalenia Radosława Grucy z tego samego „Faktu” i moje) dowodzą, że Falenta uzależniony był od Rosji. Zarówno poprzez swoje biznesy węglowe, jak i kontakty z mafią sołncewską. Łączyły go z nią nie tylko powiązania Misiaka. Kolejnym, bardziej bezpośrednim ogniwem między Falentą a „Sołncewem” byłby przede wszystkim znany nam już Robert Szustkowski. A także polsko-francuski handlarz bronią, Pierre Konrad Dadak, który współpracował z mafią sołncewską i gambijskim reżimem (tak samo jak Szustkowski). Co połączyło Dadaka z Falentą? Wspólny salon i kuchnia – chciałoby się powiedzieć, albowiem Dadak przez pewien czas mieszkał u Falenty w jego konstancińskiej willi jako sublokator [sic!]96. Zresztą, artykuł „Faktu” sam sobie przeczy co do rzekomego braku związków afery taśmowej z Rosją, skoro podaje, że pani Oliwa skrycie sprzyjała rosyjskiemu gigantowi paliwowemu – Gazpromowi. Tak się składa, że Gazprom, którego głównym właścicielem jest Kreml, na wiele sposobów pozostaje związany z mafią sołncewską. Sprzedażą paliw Gazpromu na Ukrainie zajmował się wspomniany supergangster-finansista Mogilewicz, jeden z opiekunów mafii sołncewskiej97. Gazprom jest też właścicielem spółki Gazprom Invest Holdings. W latach 2000–2015 firmą tą kierował… Aliszer Usmanow98. Znany nam sołncewski oligarcha, protektor Skocza i Kwietnoja, kompanów Szustkowskiego.

Dlatego przestrzegałbym przed przecenianiem ewentualnej roli Misiaka w aferze taśmowej. Jej organizatorzy działali z inspiracji Rosjan, którzy od dziesięcioleci specjalizują się w potajemnym nagrywaniu polityków. Jednak przestrzegałbym też przed niedocenianiem byłego senatora. Nawet najbardziej doświadczony wędkarz nic nie złowi bez odpowiedniej przynęty.

POLSKA NA ZŁOTYM TALERZU PUTINA

Współpraca Falenty z CBA. Pytanie o rolę Mateusza Morawieckiego

Zanim nagrania z Sowy & Przyjaciół dostały się do mediów, zapewne otrzymali je Rosjanie. Ale trafiły też do kierownictwa polskiej partii, która obecnie rządzi, wtedy zaś działała w opozycji. Trafiły do Prawa i Sprawiedliwości.

Albowiem tak się składa, że Marek Falenta znajdował się w zależności nie tylko od Rosjan. Był także współpracownikiem Centralnego Biura Antykorupcyjnego – służby utworzonej przez PiS, która pozostawała w związkach z tą partią nawet za rządów PO. W latach 2007–2010 na czele CBA wciąż stał wywodzący się z PiS Mariusz Kamiński. Gdy zaś rząd PO zwolnił go ze służby w związku z oskarżeniem o przekroczenie uprawnień, w delegaturach (oddziałach terenowych) CBA pozostało wielu funkcjonariuszy związanych z Kamińskim. Jak zaraz się przekonamy, właśnie tacy funkcjonariusze dostali nagrania od Falenty. Co więcej, Marek Falenta najpierw przedstawił swoje taśmy kierownictwu PiS, a dopiero potem jego zwolennikom w CBA.

Wynikałoby z tego, że biznesmen mógł posłużyć jako łącznik między Rosją a PiS, gdy korzystna dla obu stron afera wchodziła w decydującą fazę.

Jeśli tak było, jeśli Putin za pośrednictwem Falenty i CBA podsunął taśmy Kaczyńskiemu pod nos – to podał mu Polskę na złotym talerzu.

Jemu i Morawieckiemu, chciałoby się dodać. Jednak nie wiemy jeszcze, jaką dokładnie rolę odgrywałby Morawiecki przy tym złotym kremlowskim talerzu. Dziś spożywa z niego owoce zwycięstwa jako premier Rzeczypospolitej. Ale czy jego rola zawsze była rolą biernego konsumenta-beneficjenta? Czy wcześniej nie brał udziału w podsuwaniu Kaczyńskiemu kremlowskiego talerza z taśmami?

Pytanie to trzeba postawić, skoro w aferze taśmowej występuje dobry znajomy Morawieckiego, Tomasz Misiak.

Na marginesie warto też odnotować, że funkcjonariusze CBA, którzy dostali taśmy od Falenty i obmyślali z nich pożytki dla PiS, działali we Wrocławiu. Zatem w rodzinnym mieście premiera, w mateczniku rodziny Morawieckich.

PRZYCHODZI FALENTA DO PIS

Artykuł Wojciecha Czuchnowskiego. Marek Falenta na opłatkowym spotkaniu Prawa i Sprawiedliwości. Skarbnik partii Stanisław Kostrzewski. Pisowscy agenci CBA przyjmują nagrania od Falenty

Wojciech Czuchnowski z „Gazety Wyborczej”, który gruntownie zbadał wątek kontaktów Falenty z PiS, opisuje go tak:

„Pół roku przed wybuchem afery podsłuchowej politycy PiS-u wiedzieli, że Marek Falenta nagrywał ministrów rządu PO–PSL […] Biznesmen miał sam zgłosić się z tym do partii Jarosława Kaczyńskiego. […]

Późną jesienią 2013 r. gośćmi jednego z licznych o tej porze roku przyjęć opłatkowych są Stanisław Kostrzewski, ówczesny skarbnik PiS i bliski współpracownik prezesa Kaczyńskiego, oraz Marek Falenta, biznesmen z branży węglowej. Falenta przychodzi na imprezę specjalnie po to, by spotkać tam Kostrzewskiego. Ma zamiar przekazać mu ważną wiadomość: przed zbliżającymi się wyborami chce zaoferować nagrania, które kompromitują najważniejszych polityków rządu Donalda Tuska. Nie zdradza źródła, prosi o kontakt z władzami partii. […]

– Po rozmowie z Falentą Kostrzewski wziął od niego namiary. W kierownictwie postanowiono, że Falentę trzeba sprawdzić – opowiada informator «Wyborczej», który w tym czasie był blisko Mariusza Kamińskiego, wtedy b. szefa CBA, wiceprezesa i posła PiS-u, dzisiaj koordynatora ds. służb specjalnych. Jak twierdzi nasz rozmówca, zadanie sprawdzenia Falenty powierzono zaufanym ludziom: Ernestowi Bejdzie i Martinowi Bożkowi. W 2006 r., podczas pierwszych rządów PiS, byli w CBA. Ze służby odeszli w 2009 r. razem z Kamińskim. PiS zatrudnił ich w swoich strukturach, Bożek pracował też w biurze poselskim Kamińskiego i był ekspertem PiS-u w sejmowej speckomisji. Bejda był prawnikiem spółki Srebrna zarządzającej nieruchomościami, które partia przejęła w latach 90.

Bejda i Bożek mają świetne kontakty z agentami CBA, którzy są wierni Kamińskiemu lub po prostu zabezpieczają się na wypadek odzyskania władzy przez PiS. Ich matecznikiem jest delegatura CBA we Wrocławiu. Tym łatwiej zweryfikować Falentę, bo biznesmen swoją działalność koncentruje na Dolnym Śląsku. Funkcjonariusze Norbert Loba, Ernest Sworowski, Przemysław Kwiecień i Artur Chudziński mieli spotkać się z Bejdą i wyjawić mu, że Falenta od lat jest współpracownikiem służb. CBA przejęło go od ABW. Jako OZI (osobowe źródło informacji) o kryptonimie «Prefekt» regularnie spotykał się ze Sworowskim i Kwietniem. Agenci potwierdzają Bejdzie, że Falenta wspominał im o nagraniach. […] Od tego momentu «CBA Kamińskiego» przejmuje Falentę. Według naszych informatorów w trójkącie Falenta – Bejda – wrocławska delegatura CBA powstaje plan, by pierwsze podsłuchy opublikować na łamach tygodnika «Wprost». Zaniesie je Piotr Nisztor, dziennikarz znający Falentę od wielu lat. Redakcja nie będzie miała wiedzy o pochodzeniu nagrań ani o współpracy Falenty ze służbami. Dlaczego «Wprost»? Bo publikacja w mediach kojarzonych z PiS («w Sieci» czy «Gazecie Polskiej») nie przyniosłaby takiego efektu. Kolejne podsłuchy, gdy afera nabierze już wiarygodności, miał przejąć tygodnik «Do Rzeczy»”99.

TAŚMY I ICH TUBY

„Wprost” i „Do Rzeczy” nagłaśniają nagrania. Czym jest firma PMPG SA, właściciel obu tygodników? Związek Przemysłowy Donbasu między Lisieckim a Usmanowem. Szarpanie flagi Ukrainy. Rosja po Lizbonę, czyli wywiad z ideologiem Kremla. Przeklejanie artykułów z Russia Today. W „Do Rzeczy” więcej Morawieckiego niż Tuska i… Szydło

Wszystko to składa się w logiczną całość. Rosjanie z Szustkowskim i Falentą przy pomocy Misiaka uzyskaliby taśmy, aby sprezentować je PiS i polskim mediom.

Przy okazji trzeba zapytać, czy Kreml nie kontrolował operacji również na tym ostatnim etapie. Czy Rosjanie mogli wpływać na nagłośnienie taśm przez polską prasę?

Akurat wspomniane tygodniki – „Wprost” i „Do Rzeczy”, które zrobiły wszystko, żeby upublicznić i nagłośnić nielegalne nagrania Falenty – należą do firmy PMPG SA. Jej prezesem100 i głównym udziałowcem101 jest Michał Lisiecki, który posiada 59,97 proc. akcji spółki (zatem ją kontroluje). Mało kto jednak pamięta, że firma PMPG SA do 2006 r. nazywała się Arksteel SA, a jej głównym akcjonariuszem był wówczas… wschodnioukraiński Związek Przemysłowy Donbasu.

Czym był Związek Przemysłowy Donbasu? Wielką postsowiecką korporacją. Gdy korporacja ta pozwoliła Lisieckiemu przejąć firmę PMPG SA, prowadziła rozmowy na temat połączenia z rosyjskim koncernem Metalloinvest102. W 2010 r. Metalloinvest i inny rosyjski koncern, Evraz Group, wspólnie wykupiły pakiet kontrolny (bezwzględną większość udziałów) w Związku Przemysłowym Donbasu103. Do kogo należy Metalloinvest? Do… Aliszera Usmanowa. Na wszelki przypadek przypomnę, kim jest Usmanow. To drugi z najbogatszych oligarchów sołncewskiej mafii, protektor Andrieja Skocza i Lwa Kwietnoja, których kompanem jest Robert Szustkowski.

W 2006 r. Związek Przemysłowy Donbasu rozpoczynał wstępne rozmowy z Usmanowem – i w tym samym czasie zrezygnował ze swojej polskiej firmy Arksteel SA. Przejął ją wtedy Michał Lisiecki, a dokładnie jego spółka Point Group. Następnie Lisiecki przyłączył Point Group do Arksteel SA104.

Te zmiany odbyły się w niejasnych okolicznościach. Obserwatorzy zastanawiali się, po co przemysłowcom z Donbasu taka spółka, skoro – jak się zdaje – przez dłuższy czas niewiele z nią robili. Potem nagle z niej wyszli, pozwalając ją przejąć Lisieckiemu.

Tak się składa, że jeden ze współpracowników „Do Rzeczy” i „Wprost”, bloger społecznościowy Matthew Tyrmand, wytoczył mi proces cywilny, który trwa od kilku lat. Przyczyną był artykuł, w którym napisałem m.in. o związkach Lisieckiego z postsowieckim Wschodem (co pośrednio miałoby urazić Tyrmanda jako współpracownika Lisieckiego). Dzięki temu, że Tyrmand mnie pozwał, mogłem powołać na świadka Michała Lisieckiego. Miałem nadzieję, że przy tej okazji uzyskam od niego odpowiedzi na kilka pytań. Przede wszystkim chciałem się dowiedzieć, w jaki sposób Lisiecki przejął firmę PMPG SA, która wcześniej pod nazwą Arksteel SA należała do przemysłowców z Donbasu. Wyczerpujących wyjaśnień w tej kwestii jednak nie uzyskałem. Dowiedziałem się tylko, że pełną wiedzę o sprawie mają… prawnicy Lisieckiego. Jak wiadomo, odsyłanie kogoś do prawników po odpowiedź zazwyczaj wiąże się z chęcią zatajenia informacji. Prawników trudno ciągnąć za język, bo obowiązuje ich tajemnica zawodowa.

Oddajmy jednak sprawiedliwość Lisieckiemu: on przynajmniej stawił się w sądzie. Na świadka wezwałem też Jarosława Pachowskiego, drugiego głównego akcjonariusza PMPG SA (obecnie posiada 6,46 proc. akcji)105. Niektóre prawicowe media zarzucają mu postkomunistyczne i kremlowskie koneksje106. W moich publikacjach wspominałem o tych zarzutach. Zatem Pachowski mógł się spodziewać, że na sali sądowej zapytam go o ich ewentualną prawdziwość. Dwukrotnie nie stawił się na rozprawie, ryzykując grzywnę.

Na szczęście media wydawane przez PMPG SA, dawniej Arksteel SA, są mniej powściągliwe niż Lisiecki i Pachowski. Ich publikacje dostarczają całkiem jasnych przesłanek dotyczących ewentualnego stosunku firmy do Kremla i jego wpływów. Oto zestawienie najbardziej wyrazistych faktów:

- w 2013 r. redaktor naczelny „Do Rzeczy” Paweł Lisicki opublikował artykuł wstępny pt. Siła kobiecych paznokci, w którym poparł prześladowanie rosyjskich gejów przez Putina (kremlowskie prawo karzące ich grzywną lub aresztem za okazywanie swej orientacji redaktor Lisicki nazwał107 „ustawą słuszną, rozsądną i godną naśladowania”);

- w 2014 r. „Do Rzeczy” opublikowało na okładce zdjęcie pisarza Waldemara Łysiaka108 szarpiącego flagę Ukrainy i oddzierającego ją od flagi polskiej;

- w 2016 r. „Do Rzeczy” opublikowało wywiad z kremlowskim ideologiem Aleksandrem Duginem109, który od lat snuje wizje rosyjskiej dominacji w całej Europie aż po Lizbonę (tym razem na okładce „Do Rzeczy” znalazło się zdjęcie Dugina);

- przez ostatnie lata „Do Rzeczy” publikowało liczne artykuły różnych autorów, które współbrzmiały z propagandą Kremla (np. Rafał Ziemkiewicz nawoływał do „realizmu” w stosunkach z Rosją, a Marcin Wolski szerzył islamofobiczną histerię, żądając wysiedlenia wszystkich muzułmanów z Unii Europejskiej);

- związany z tygodnikiem „Wprost” portal Wprost.pl regularnie publikował teksty oparte na materiałach kremlowskiego medium propagandowego, jakim jest telewizja i portal RT/Russia Today (w pierwszym kwartale 2016 r. portal Wprost.pl zamieścił ponad dwadzieścia takich tekstów, przepisanych lub wręcz przeklejonych z RT)110.

Skoro jesteśmy przy statystykach, to w dniu 7 marca 2019 r. zrobiłem jeszcze jedno zestawienie. Porównałem, jak często w kiedykolwiek opublikowanych tekstach portali Wprost.pl i DoRzeczy.pl pojawiały się nazwiska Donalda Tuska oraz czworga liderów dobrej zmiany: Jarosława Kaczyńskiego, Mateusza Morawieckiego, byłej premier Beaty Szydło i prezydenta Andrzeja Dudy. Każde z tych nazwisk wyszukiwałem kilkakrotnie i otrzymywałem te same liczby – zatem zakładam, że wyniki podawane przez wyszukiwarki obu portali są wiarygodne.

Rezultaty, jakie podaje wyszukiwarka portalu Wprost.pl, nie zaskakują:

- Tusk i Kaczyński pojawiają się ponad 10 tys. razy;

- prezydent Andrzej Duda – 6645 razy;

- popularna w pisowskich kręgach Beata Szydło – 4389 razy;

- Mateusz Morawiecki – tylko 2055.

Za to zaskakują zupełnie inne proporcje, które pokazuje wyszukiwarka portalu DoRzeczy.pl:

- Andrzej Duda – 4163 razy;

- Jarosław Kaczyński – 3689 razy;

- Mateusz Morawiecki – 2331 razy;

- Beata Szydło – 2152 razy;

- Donald Tusk – tylko 2168 razy!

Jak widać, Morawiecki na portalu tygodnika „Do Rzeczy” wyprzedził samego Donalda Tuska, który w pisowskich mediach jako wróg numer jeden pojawia się z dużą częstotliwością.

Rzecz jasna, można to przypisać działaniu prostej zasady: nawet najgorszego wroga nie wskazuje się tak często jak przyjaciół, których chce się lansować.

Czemu jednak portal propisowskiego tygodnika „Do Rzeczy” częściej lansuje niezbyt popularnego w PiS Morawieckiego niż popularną w PiS Beatę Szydło (łatwiejszą, o dziwo, do znalezienia we „Wprost”, które nie jest jawnie propisowskie)?

Czy ma to jakiś związek z tym, że „Do Rzeczy” jest nie tylko jawnie propisowskie, lecz także zdecydowanie prokremlowskie?

Na koniec tego wątku odnotujmy, że 14 marca 2019 r. Michał Lisiecki został zatrzymany za udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Następnego dnia sąd podjął decyzję o tymczasowym aresztowaniu Lisieckiego111. W kwietniu 2019 r. Michał Lisiecki wyszedł z aresztu za półmilionową kaucją112.

„ORŁY Z NKWD”

Ludzie Putina wykorzystują trendy. Kukiz wprowadza prokremlowskich posłów do Sejmu. Kornel Morawiecki wyraża sympatię dla Kremla. Rosyjskie trolle opluwają ofiary Katynia i… wspierają PiS

Rzecz jasna, to nie Kreml odpowiada za wszystko, co się dzieje w Polsce i na świecie. To nie rosyjski dyktator Władimir Putin wywołał nierówności społeczne w naszym kraju. To nie on odpowiada za zaniedbania socjalne, które rozgniewały sporą część wyborców w 2015 r. Nie jest też jego winą to, że politycy Platformy Obywatelskiej rozsmakowali się w drogich obiadkach.

Jednak ludzie Putina czujnie obserwowali te czynniki i umieli je wykorzystać, żeby przewrócić do góry nogami polską scenę polityczną. Tropy wiodące do Kremla widać także w innych zjawiskach, które w latach 2014–2015 przyczyniły się do tego przewrotu.

Wiele wskazuje na to, że Kreml mógł mieć swój udział w powstaniu ruchu Kukiz’15, a na pewno miał w tym interes. Przypomnę, że założone przez ekscentrycznego piosenkarza Pawła Kukiza ugrupowanie przyczyniło się do klęski PO w wyborach parlamentarnych w 2015 r. Mogło jej odebrać liberalnych wyborców, albowiem prezentowało się jako ugrupowanie wręcz ultraliberalne. Później okazało się jednak, że Kukiz wprowadził do Sejmu licznych antyliberalnych, antyzachodnich i prokremlowskich nacjonalistów. A razem z nimi – jawnie prorosyjskiego ojca Mateusza Morawieckiego, Kornela.

Kornel Morawiecki, który szybko podporządkował sobie niektórych z nacjonalistycznych posłów Kukiz’15, od razu zaczął szokować opinię publiczną swymi deklaracjami. Atakował ideę państwa prawa i wyrażał sympatię dla kremlowskiego reżimu. Zrobił to m.in. w wywiadzie dla kremlowskiej agencji RIA Nowosti, o którym wspomniałem na początku tej książki.

Przede wszystkim jednak Rosjanie popierali PiS. Polityczni i internetowi agenci Putina działający jako tzw. trolle udzielali aktywnego poparcia PiS-owi, zwalczając jego przeciwników z Komitetu Obrony Demokracji, który był wówczas największą organizacją opozycyjną. Pozwolę sobie zacytować dłuższy fragment artykułu dziennikarki śledczej Bianki Mikołajewskiej z grudnia 2015. Żałuję, że w 2015 r. niewiele osób, jak się zdaje, wyciągnęło z niego wnioski. Żałuję, że wiele osób – także zwolenników demokracji – wciąż nie chce wyciągnąć wniosków:

„Działacze proputinowskiej partii Zmiana założyli w internecie fałszywy Komitet Obrony Demokracji. A prawicowe media i politycy powtarzają publikowane tam kłamstwa, by skompromitować prawdziwy KOD […]. Szefem Zmiany jest Mateusz Piskorski, były poseł i rzecznik Samoobrony, zdeklarowany zwolennik polityki prezydenta Rosji Władimira Putina. Od wybuchu konfliktu na Ukrainie jest on częstym gościem rosyjskich prokremlowskich mediów. Piskorski był również obserwatorem w Doniecku, gdzie samozwańcze rebelianckie władze urządziły wybory nieuznane przez Zachód […]; prawicowe media, a za nimi politycy PiS, wykorzystują kolejne «wrzutki» fałszywego Komitetu Obrony Demokracji, założonego przez działaczy Zmiany, by uderzyć w prawdziwy KOD. Założycielem i jednym z administratorów fałszywego KOD […] jest Łukasz Gajewski, członek zarządu krajowego partii Zmiana […]. Wśród administratorów pseudo-KOD są też osoby niezwiązane ze Zmianą. Znają się z członkami tej partii i między sobą z grupy Wrogowie Wolności (działa na Facebooku, a gdy tam ją blokują – na portalu Vk.com, rosyjskim odpowiedniku Facebooka). Do Wrogów Wolności należą m.in. Mariusz Lorbiecki i Kamil Ługowski […]. Ługowski wrzuca na przykład na forum grupy: «W Katyniu orły z NKWD rozjebały darmozjadów. Zapraszam do dyskusji» […]. Członkowie pseudo-KOD nie poprzestają na sianiu zamętu przy pomocy własnej grupy. Umawiają się w sieci na wspólne ataki trollerskie na KOD – spamowanie, wrzucanie postów sprzecznych z regulaminem grupy i filmów pornograficznych.

Najpoważniejszy atak na wiarygodność KOD był […] związany z rzekomym nawoływaniem do zabicia Jarosława Kaczyńskiego”113.

ZACHODNI PREMIER PARTII WSCHODNIEJ?

PiS świadomie korzysta ze wsparcia Kremla. Europejski kamuflaż antyeuropejskiego Mateusza Morawieckiego. Sugestie premiera i rzekomy upadek Ukrainy, czyli baśnie o „masach z Donbasu” w Polsce. Kwiaty dla hitlerowskich kolaborantów. Podważanie fundamentów współczesnego Zachodu. Hitleryzm jako skutek szacunku dla prawa?

„Czy PiS jest tego świadomy?” i „Jak to możliwe, skoro PiS walczy z Rosją?” – słyszę te pytania (na szczęście coraz rzadziej) od Polek i Polaków. Wyborcy wciąż mają w uszach antyrosyjską retorykę Prawa i Sprawiedliwości sprzed kilku lat. Wielu też się pociesza, że PiS to miejscowe zjawisko z polskiego zaścianka. Kaczyński z Morawieckim zdają się mniej groźni, gdy myślimy o nich jako o lokalnym problemie. Nie chcemy przyjąć do wiadomości, że nasi polscy tyrankowie mają potężnego sojusznika, tyrana Moskwy. Jednak im bardziej będziemy się łudzić, tym bardziej będziemy bezbronni. Żaden bokser nie może walczyć z zawiązanymi oczyma – a szczególnie wtedy, gdy staje przed cięższym przeciwnikiem. Odpowiedzi na wyżej postawione pytania są dość proste.

Tak, PiS wie, co robi. Partia rządząca nie traktuje poważnie swej antyrosyjskiej retoryki (zresztą w dużej mierze porzuciła ją po zwycięstwie). Partia rządząca nie traktuje poważnie żadnej ze swoich retoryk, bo używa słów w celu sprawczym, nie komunikacyjnym. Nie próbuje z nich czynić odzwierciedlenia rzeczywistości. Ich głównym celem nie jest przekazanie informacji ani nawet wywołanie emocji (informacja i emocja są tylko podrzędnym narzędziem). Ich głównym celem jest wywołanie określonego efektu. PiS nie mówi do Polek i Polaków po to, żeby im coś powiedzieć. PiS mówi do Polek i Polaków po to, żeby Polki i Polacy coś zrobili lub czegoś nie robili (żeby głosowali na PiS, żeby nie głosowali na opozycję, żeby nie czytali, nie oglądali i nie słuchali niezależnych mediów).

Nie, PiS nie walczy z Rosją. Nie ma powodu. Wrogiem partii rządzącej jest Zachód i jego demokratyczne standardy: wolność, równość i braterstwo, przestrzeganie prawa, kontrola obywateli nad rządzącymi, ochrona mniejszości, akceptacja dla odmienności, przełamywanie barier, stawianie duchowości i altruizmu nad faryzejską religijnością obrzędową.

Kierownictwo PiS wie, że nie ma czego szukać na Zachodzie – chyba że zostanie on przejęty przez prorosyjskich nacjonalistów w rodzaju Marine Le Pen i Matteo Salviniego. Wtedy jednak Zachód się stanie, zgodnie z wizją Dugina, przedłużeniem Wschodu. „Wielką Europą od Władywostoku po Lizbonę”, którą rosyjski myśliciel zachwala jako wspólny cel Putina i swój114.

Kierownictwo PiS wie, że jedynym naturalnym otoczeniem dla pisowskiej Polski jest postsowiecki lub zsowietyzowany Wschód. I dlatego bez skrupułów przeciąga nasz kraj w kierunku Kremla.

Mateusz Morawiecki odgrywa w tym wszystkim kluczową rolę.

Jak dowodzi zaprezentowane na początku tej książki kalendarium, Morawiecki jest jednym z tych, którzy odciągają Polskę od Zachodu. Ale przede wszystkim jest tym, który ma sprawiać wrażenie, że od Zachodu się nie oddalamy (lub że nie robimy tego w stopniu niebezpiecznym). Swoją obecnością, swoją aparycją anglojęzycznego, obytego w świecie finansisty Mateusz Morawiecki łudzi nas, że jeszcze nie opuściliśmy cywilizowanego świata. Jest zachodnim obliczem partii wschodniej. Dzięki temu usypia naszą czujność – i wyrywanie naszego kraju z kręgu cywilizacji zachodniej może się odbywać bez większych przeszkód.

Przez pewien czas udawało mu się też usypiać czujność Europy. Pamiętamy to zbiorowe westchnienie ulgi, które wyrwało się nie tylko polskim komentatorom, gdy Kaczyński zastąpił Morawieckim Beatę Szydło na stanowisku premiera. „Umiarkowany Morawiecki wyznaczony na pierwszego ministra” – pisał francuski „Le Monde”. „Polska ma premiera, który złagodzi wizerunek” – donosiła „La Croix”. „Bankier z wyższej półki na czele rządu” – zachwycała się agencja AFP. Telewizja Deutsche Welle porównywała nawet Morawieckiego do francuskiego prezydenta Emmanuela Macrona, polityka zdecydowanie liberalnego i proeuropejskiego115. Jewish Telegraphic Agency zaś napisała w nagłówku, że „Polska mianuje premierem byłego bankiera o żydowskich korzeniach”116. Tu dla ścisłości zaznaczmy, że sam Morawiecki – co drobnym drukiem przyznała także JTA – mówi nie tyle o swych żydowskich korzeniach, co o żydowskich korzeniach dwóch swoich ciotek. Od razu też podkreślę, że na dwóch poprzednich zdaniach kończy się moje zainteresowanie etnicznym pochodzeniem Morawieckiego. To, czy ktoś działa na rzecz Polski i Europy, jest kwestią wyboru, a nie genów. Niektóre z niebezpiecznych powiązań Morawieckiego, które opiszę w dalszej części książki, mają po części charakter rodzinny. Ale nic wspólnego nie mają z ciotkami premiera, ich narodowością czy wyznaniem.

Oczywiste jest, że ulga po nominacji Morawieckiego, którą wyrażali polscy i zachodni komentatorzy, była przedwczesna. Jak już wiemy, premier Morawiecki nieraz jawnie występuje jako antyzachodni jastrząb. W innych sytuacjach przypomina sobie o swej roli „zachodniego premiera partii wschodniej”. Wtedy owija w bawełnę swój antyzachodni przekaz. Bawełna premiera bywa niebieska w złote gwiazdki, sprawia miłe europejskie wrażenie. Gdy jednak ją rozwinąć, w środku znajdujemy niepokojące przesłanie (jak w Bukareszcie, gdzie usłyszeliśmy, że Polska miałaby pracować nad swoim cyberbezpieczeństwem z prorosyjskimi Węgrami i Bułgarią, a nie np. ze świadomą niebezpieczeństw i zaawansowaną technologicznie Skandynawią).

Czy Morawieckiemu nigdy nie zdarzają się deklaracje o jednoznacznie prozachodnim lub antykremlowskim wydźwięku? Zdarzają. Na przykład w listopadzie 2018 r. pochwalił współpracę gospodarczą między Polską a Niemcami117. Wcześniej, w styczniu 2018 r. udzielił wywiadu portalowi Politico. Powiedział wtedy, że uznaje Rosję za największe zagrożenie dla Polski, a agresję Kremla na Ukrainie – za bardzo niebezpieczną118. Jednak z takich deklaracji nic nie wynika. Nie wiążą się z nimi żadne konkretne decyzje, które mogłyby zawrócić Polskę z drogi na Wschód. Zamiast tego, nieraz im towarzyszą kontrdeklaracje, które im zaprzeczają. W tym samym styczniu 2018 r., gdy Morawiecki w rozmowie z Politico ubolewał nad napaścią Rosji na Ukrainę, wystąpił też w CNN. Tam po raz kolejny przedstawił znaną nam już antyukraińską opowieść rosyjskiej propagandy o rzekomych masach uchodźców uciekających z Ukrainy. „Ogromna liczba ludzi przybywa z rejonu Donbasu do Polski […]. To ludzie bezdomni, których traktujemy, jakby byli uchodźcami” – powiedział. Wtedy to oburzył się na niego Klimkin, szef ukraińskiego MSZ119.

Wśród gestów i deklaracji Morawieckiego są też te, których antyzachodnie ostrze mniej widać niż w przypadku słów i czynów zamieszczonych w kalendarium – a jednak to ostrze istnieje i tnie głęboko. Jest tak wtedy, gdy premier nie atakuje Zachodu otwarcie, ale za to obraża najważniejsze zachodnie wartości.

Trzy miesiące po swej nominacji na stanowisko pierwszego ministra, Mateusz Morawiecki zmroził opinię publiczną, składając kwiaty na grobach członków osławionej Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych. Przypomnijmy, że była to grupa uzbrojonych polskich nacjonalistów, którzy podczas niemieckiej okupacji Polski kolaborowali z szefem hitlerowskiej tajnej policji w Radomiu, esesmanem Paulem Fuchsem (przyznaje to nawet popularny prawicowy historyk Zychowicz, aczkolwiek stara się tę kolaborację usprawiedliwić)120.

Morawiecki zaszokował też Europę i świat, gdy na międzynarodowej konferencji bezpieczeństwa w Monachium stwierdził, że Zagłada Żydów podczas drugiej wojny światowej dokonała się po części rękami… „żydowskich sprawców”. Nie trzeba chyba tłumaczyć, jak bardzo takie prowokacje oddalają nas od Zachodu. Przecież Zachód w znaczącej mierze oparł swą powojenną tożsamość na potępieniu Zagłady Żydów i nacjonalistycznych idei, które do niej doprowadziły.

Jeśli chodzi o praworządność, to ani nowy premier, ani jego ministrowie nie powstrzymali Jarosława Kaczyńskiego i większości parlamentarnej w ich dziele. Morawiecki nie zahamował gwałcenia Konstytucji RP i podstawowych zasad zachodniej demokracji, w tym – niezależności sądownictwa. Jak już wiemy, gdy Komisja Europejska ośmieliła się bronić niezawisłości sędziów w Polsce, premier oskarżył ją o chęć zerwania dialogu z naszym krajem. Zresztą jeszcze jako wicepremier Morawiecki wystąpił na arenie międzynarodowej z obroną pisowskiego podejścia do prawa. W lutym 2017 r. udzielił wywiadu niemieckiej telewizji Deutsche Welle. Przed jej kamerami wyraźnie sugerował, że przestrzeganie prawa nie chroni przed masowymi zbrodniami, a nawet może do nich prowadzić!

Wyglądało to następująco: dziennikarz zapytał Mateusza Morawieckiego o wypowiedź jego ojca, Kornela, który półtora roku wcześniej oświadczył publicznie, że dobro narodu powinno stać ponad prawem. Rzecz jasna, postulat ten brzmi skrajnie nacjonalistycznie. A w rozmowie z Deutsche Welle wręcz po nazistowsku, jeśli wziąć pod uwagę, że rozmowy tej słuchała głównie publiczność niemiecka. Mimo to wicepremier Morawiecki zgodził się ze swoim ojcem. A swoją zgodę uzasadnił w sposób co najmniej zaskakujący. Oznajmił, jakoby w hitlerowskich Niemczech prawo było przestrzegane – dając do zrozumienia, że nie uchroniło to kraju i jego sąsiadów przed zbrodniami nazizmu. Tym samym Morawiecki zignorował to, że hitleryzm nie przestrzegał nawet własnego prawa (oskarżonym notorycznie odmawiano obrony i prawa do sprawiedliwego procesu, obok sądów działał bezprawny „Trybunał Ludowy”, prewencyjnie izolowano ludzi, którzy nie byli nawet podejrzani o jakiekolwiek przestępstwo). Zignorował również to, że państwa zachodnie po doświadczeniach hitleryzmu zaczęły jeszcze większą wagę przywiązywać do praworządności i niezawisłości sędziowskiej (właśnie po to, żeby nic takiego jak hitleryzm nigdy więcej nie mogło się pojawić w krajach Zachodu). Co więcej, Mateusz Morawiecki podał w wątpliwość podstawę zachodniej cywilizacji, jaką jest prymat prawa nad widzimisię władców121.

Zatem może zdumiewać, że przy tym wszystkim Morawiecki wciąż występuje jako prozachodnia i proeuropejska twarz partii rządzącej. A jednak robi to i zbiera oklaski. W grudniu 2018 r. wystąpił na konwencji PiS w podwarszawskich Szeligach, gdzie przemawiał na tle europejskich symboli. Powiedział: „Jesteśmy bijącym sercem Europy. My dzisiaj inspirujemy Europę”.

WICEPREMIER OD OMIJANIA SANKCJI?

Jak Morawiecki zacieśniał więzi z Białorusią. Omijanie sankcji w handlu z Rosją. Zbliżenie z Mińskiem to zbliżenie z Moskwą. Polskie pieniądze w kieszeni Łukaszenki?

Zdumiewający spektakl – tym bardziej że Mateusz Morawiecki nie tylko odrywa nasz kraj od Europy, lecz także świadomie przeciera mu ścieżki ku Eurazji.

Wspomniałem, że Morawiecki już jako wicepremier zacieśniał nasze związki gospodarcze z Białorusią. Czy tylko z Białorusią? Przyjrzyjmy się bliżej tej sprawie.

W październiku 2016 r. wicepremier Morawiecki pojechał osobiście do tego kraju, w którym panuje postsowiecki autorytaryzm. Spotkał się z białoruskim dyktatorem Aleksandrem Łukaszenką i premierem Andriejem Kabiakouem. O wizycie tej obszernie informowały kontrolowane przez PiS polskie media państwowe. Pozwolę sobie zacytować relację Polskiego Radia:

„Rozmawiano o gospodarce […]. Polski wicepremier podkreślił, że jego wizyta w Mińsku, w czasie której spotkał się także z Aleksandrem Łukaszenką i premierem Andriejem Kabiakouem, była «pełna nie tylko gościnności, ale też konkretów».

– Jest wola rozwiązywania problemów, widziałem ją w trakcie każdego z tych spotkań – powiedział […].

Wicepremier Mateusz Morawiecki wskazał też, że […] ze względu na położenie geograficzne i sytuację polityczną Polska i Białoruś «mogą być znakomitymi partnerami w tranzycie i w handlu z ogromnymi obszarami gospodarczymi […]. Polska może pomóc Białorusi wchodzić na rynki unijne, zaś Białoruś Polsce – na rynki Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej”122.

O jakie „ogromne obszary gospodarcze” miałoby chodzić? Rzecz jasna, o Rosję, która jest największym członkiem wspomnianej Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej (poza nią należą do niej Kazachstan i Białoruś). O Rosję, która po napaści na Ukrainę została objęta sankcjami przez Zachód. W odwecie sama też objęła państwa zachodnie sankcjami ekonomicznymi, co boleśnie odbiło się na jej gospodarce i na życiu Rosjan. Ich kraj importował wiele produktów spożywczych – także tych codziennego użytku – które nagle stały się trudno dostępnymi dobrami na rosyjskim rynku. Rzecz jasna, imperialna duma nie pozwoliła Putinowi odstąpić od odwetu. Ale w sukurs Rosji przyszła Białoruś. Kraj ten zaczął pomagać Rosjanom w omijaniu ich własnych sankcji. Zachodnie produkty sprowadzone na Białoruś etykietowano jako białoruskie – i jako takie miały już prawo wjazdu do Rosji. Czy ten proceder miał na myśli Morawiecki? Czy o tym rozmawiał z Łukaszenką? Wszystko na to wskazuje. Włącznie ze wzmianką, która pojawiła się w oficjalnej wypowiedzi białoruskiego dyktatora, który chwalił Polaków za podjęcie rozmów: „Jestem przekonany, że jest to potrzebne zwłaszcza teraz, kiedy jesteście m.in. pod embargiem rosyjskim”.

Przypomnijmy, co w tym czasie działo się na Ukrainie. Gdy polski premier z białoruskim dyktatorem i ministrami rozmawiali o opisanym procederze, Rosja umacniała się na zagarniętym Krymie, a prorosyjscy separatyści dewastowali zagarnięty wschodnioukraiński Donbas. Zachód miał nadzieję, że trudności gospodarcze skłonią władcę Kremla, Władimira Putina, do wycofania się z agresji. Tymczasem Morawiecki z Łukaszenką pokątnie sabotowali te nadzieje i starania.

Co ciekawe, trzy dni po wizycie Morawieckiego z Łukaszenką spotkał się premier Rosji, Dmitrij Miedwiediew123. Czy Łukaszenko przedstawił mu ustalenia, które poczynił z Morawieckim?

Dodajmy jeszcze, że wizyta Morawieckiego przetarła szlak marszałkowi Karczewskiemu, który dwa miesiące później, w grudniu 2016 r., również udał się na Białoruś, by spotkać się z Łukaszenką124. Po powrocie Karczewski zadziwił Polki i Polaków. Publicznie, a nawet oficjalnie oświadczył, że Łukaszenka to „ciepły człowiek”.

Tu należy dodać, że istnieje grupa ekspertów od polityki międzynarodowej, którzy Polsce i Zachodowi zalecają zbliżenie z białoruskim reżimem. Zbliżenie to miałoby pomóc Łukaszence wyrwać się spod wpływów Putina. W tym celu należałoby więc przymknąć oczy na brutalność i korupcję dyktatora z Mińska… Koncepcja ta pozornie wygląda na „cynicznie zdroworozsądkową”. Czasem warto oswoić mniejszego wroga, aby pokonać lub osłabić większego. Ale czy Łukaszenkę da się oswoić? Czy da się go przeciągnąć na polską, europejską, zachodnią stronę? To bardzo wątpliwe. Częścią zachodniego świata są zachodnie standardy cywilizacyjne i ustrojowe. Gdyby zastosować je na Białorusi, Łukaszenka musiałby stanąć przed sądem za swe zbrodnie. Zatem żadnego prawdziwego, cywilizacyjnego zbliżenia z Zachodem Łukaszenka nie chce. Chce tylko zarabiać na swojej pogranicznej pozycji – z korzyścią również dla Putina. To prawda, że między Łukaszenką a Putinem od dziesięcioleci tli się ambicjonalny konflikt. Ale za wiele interesów i podobieństw łączy obu dyktatorów, ich reżimy, ich ideologie i ich zwolenników, żeby Zachód mógł faktycznie przeciągnąć Łukaszenkę na swoją stronę. Nie wiemy, co zrobi Putin: czy ostatecznie podporządkuje sobie Łukaszenkę, czy wymieni go na nowego, bliższego sobie satrapę, czy pogodzi się z narowami swego białoruskiego kolegi. Na pewno jednak Putin uczyniłby wszystko, by zablokować ewentualną prozachodnią zmianę kursu Łukaszenki. A takie blokowanie byłoby tym łatwiejsze, że również sam Łukaszenka wcale nie chce ulegać zachodnim wpływom.

Dlatego zbliżenie z Łukaszenkowską Białorusią to zbliżenie z Putinowską Rosją. Rozmawiając z Łukaszenką i jego ludźmi o euroazjatyckim „handelku wbrew embargu”, Morawiecki sprzeniewierzył się interesom Polski i Zachodu. Zdradził też zaufanie, jakie w 2016 r. część ukraińskich prozachodnich elit wciąż próbowała pokładać w naszym kraju.

W świetle tych konkluzji rzućmy jeszcze okiem na pierwszą część zacytowanego wcześniej komunikatu Polskiego Radia o wizycie Morawieckiego u Łukaszenki:

„Białoruski premier poprosił Polskę o wsparcie jej kandydatury do Światowej Organizacji Handlu, a także zaproponował kupno energii elektrycznej z budowanej w Ostrowcu elektrowni atomowej. Resort rozwoju ocenił w swoim komunikacie, że wizyta urzędników i polskich biznesmenów w Mińsku to nowe otwarcie w relacjach Białorusi i Polski. Polskie przedsiębiorstwa mogą wziąć udział w procesach prywatyzacyjnych na Białorusi – oświadczył wicepremier Mateusz Morawiecki w poniedziałek w Mińsku, podsumowując posiedzenie Polsko-Białoruskiej Międzyrządowej Komisji ds. Współpracy Gospodarczej.

Być może będziemy brali udział w procesach prywatyzacyjnych na Białorusi, zostaliśmy do tego zaproszeni. Będziemy o tym rozmawiać w Polsce z przedsiębiorcami, to także jest szerokie pole do współpracy, które się tutaj otwiera – powiedział Morawiecki, który z białoruskim wicepremierem Michaiłem Rusym kierował pracami komisji”125.

Jeśli chcemy się uniezależnić od Putina, to lepiej kupować białoruską energię niż rosyjską! – powie wyznawca „zdroworozsądkowego cynizmu”. Niestety, w takim rozumowaniu brak jednak zdrowego rozsądku. Skoro Mińsk jest w przeważającej mierze zależny od Moskwy, to zastąpienie rosyjskich paliw białoruską energią atomową w bardzo niewielkim stopniu zmniejszyłoby nasze uzależnienie od Kremla.

Więcej: skoro Mińsk jest w przeważającej mierze zależny od Moskwy, to polskie inwestycje raczej go z tej zależności nie wyzwolą. Przeciwnie: każda polska firma, która inwestuje na Białorusi, staje się mniej lub bardziej zależna od kaprysów Łukaszenki, pośrednio też Putina. Każdy polski inwestor na Białorusi musi drżeć przed jednym i drugim tyranem. Gdyby liczba polskich inwestorów na Białorusi okazała się znaczna, za ich pomocą Łukaszenka z Putinem mogliby wpływać na naszą politykę. Zastraszając polskie firmy na Białorusi, zmuszaliby je, by naciskały na polski rząd w celu uzyskania jego przychylności dla Mińska i Moskwy. Aby nasze inwestycje mogły przeważyć nad rosyjskimi wpływami politycznymi, gospodarczymi i strategicznymi, musiałyby być gigantyczne w stopniu trudnym do wyobrażenia i niemożliwym do zrealizowania.

MORAWIECKI I MISIAK

Brak oporów przed konfidencją z Tomaszem Misiakiem. Mimo afery taśmowej i zainteresowania kontrwywiadu Mateusz Morawiecki nie boi się przyjść na imprezę Misiaka. Łubudubu: wspólnik Misiaka wychwala Morawieckiego

Wszystkie te fakty rzucają światło na znajomość Mateusza Morawieckiego z Tomaszem Misiakiem. Jasne się staje, dlaczego ta znajomość nie przeszkadza Morawieckiemu. Dlatego, że Morawieckiemu nie przeszkadzają Putin ani jego reżim.

Podsumujmy:

- Misiak współdziała z firmą kremlowskiego mafijnego oligarchy;

- czyni to wspólnie z biznesowymi wychowankami Orderu Przyjaźni Putina;

- przyjaźni się i robi interesy z importerem rosyjskiego węgla o kremlowsko-mafijnych powiązaniach;

- jest zamieszany i najprawdopodobniej wtajemniczony w brudną intrygę tego importera i jego rosyjskich mocodawców.

Mimo to Mateusz Morawiecki utrzymuje z Tomaszem Misiakiem bliską relację, wręcz konfidencję. Przecież Misiak ostrzegł Morawieckiego przed aferą taśmową – w którą on sam, Misiak, był zamieszany. I to w sposób najwyraźniej wstydliwy (by nie użyć mocniejszych określeń).

Mateusz Morawiecki zeznaje o tym ostrzeżeniu 8 grudnia 2014 r., gdy jest przesłuchiwany przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, czyli kontrwywiad cywilny Rzeczypospolitej Polskiej. Nawet gdyby Morawiecki mógł mieć wcześniej jakieś złudzenia, od grudnia łudzić się nie może. Afera należy do tego rodzaju, że bada ją kontrwywiad. Morawiecki wie z własnego doświadczenia, że w skandal zamieszany jest jego kolega Misiak. Ten sam, który robi wielkie interesy w Rosji i znany jest z tego, że nieraz przedkładał własne ambicje i apetyty nad zasady (np. przy aferze stoczniowej). W tej sytuacji Mateusz Morawiecki powinien zerwać kontakty z Misiakiem. A przynajmniej – nie afiszować się nimi.

Morawiecki jednak dokonuje innego wyboru. Dziesięć miesięcy później, w październiku 2015 r. znajduje się na liście prelegentów imprezy Human Capital Economy Congress, która odbywa się w warszawskim hotelu Sheraton126.

Impreza miała swoją radę programową, której wiceprzewodniczącym był… Tomasz Misiak127. Razem z nim funkcję wiceprzewodniczącego pełnił Tomasz Hanczarek, prezes zarządu Work Service (a zarazem wspólnik Misiaka, Sofianosa i Christodoulou w tej firmie)128. W radzie programowej imprezy, która chlubiła się prelegentem Morawieckim, zasiadała jeszcze jedna osoba z firmy Misiaka, mianowicie Krzysztof Inglot (na stronie internetowej Human Capital Economy Congress przedstawiony jako „Pełnomocnik Zarządu ds. Sprzedaży, Dyrektor Działu Rozwoju, Rzecznik Prasowy, Arbiter i Mediator Work Service”). Impreza firmowa, chciałoby się powiedzieć. Poniekąd i rodzinna, ponieważ wśród prelegentów – tuż obok Mateusza Morawieckiego – została wymieniona żona Tomasza Misiaka, Ewa Misiak.

Wisienka na torcie: w radzie programowej znalazła się też Grażyna Piotrowska-Oliwa. Ta sama, którą media wiązały z aferą taśmową i Gazpromem.

Przypomnijmy, jest październik 2015 r., tuż przed wyborami, które może wygrać PiS. Morawiecki szykuje się na ministerialne stanowisko w rządzie partii, która wtedy jeszcze udawała antyrosyjską i krzewiącą uczciwość. Tymczasem Misiak jest zamieszany w brudną aferę. „Fakt” piętnuje go jako jej autora. Premier mówi, że miała ona „scenariusz pisany cyrylicą”. Śledztwo w jej sprawie prowadzi kontrwywiad. Czemu więc Morawiecki ciągle zadawał się z Misiakiem i jego grupą? Czemu robił to tak ostentacyjnie?

Konfidencja to mało powiedziane.

Jeszcze jedna wisienka: 8 grudnia 2017 r., gdy Mateusz Morawiecki został desygnowany na stanowisko premiera, portal gospodarczy Wnp.pl opublikował tekst pt. Mateusz Morawiecki – premier z genami biznesu i budowania. W tekście tym wypowiada się wspólnik Misiaka, Tomasz Hanczarek. Zgodnie z tytułem artykułu Hanczarek wychwala Morawieckiego: „Nowy premier nie jest zepsuty jako urzędnik. Jeśli ktoś ciężko pracował w biznesie, to inaczej patrzy na świat. Praca powoduje kontakt z rzeczywistością”129.

Nasz premier wcale nie jest zepsuty. To mówiłem ja, Hanczarek z firmy Work Service.

Czym jest więź, która tak mocno zespoliła Mateusza Morawieckiego z Tomaszem Misiakiem i jego ludźmi?

KONEKSJE NIEOCZYWISTE

Wrocławskie początki Misiaka. Korzenie firmy Work Service w fundacji… studenckiej. Tomasz Misiak i Wrocław 2000 Plus. Rafał Dutkiewicz, przyjaciel rodziny Morawieckich

Obaj urodzili się we Wrocławiu. Dzieli ich pięć lat różnicy wieku. Morawiecki urodził się 20 czerwca 1968 r., Misiak przyszedł na świat 7 lipca 1973 r. A jednak w tym samym czasie znaleźli się w tej samej szkole. Misiak studiował na Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu w latach 1993–1999130. Morawiecki w 1995 r. uzyskał dyplom magistra tej uczelni131. Dodajmy od razu, że dwudziestoparoletni Tomasz Misiak był tego rodzaju studentem, którego trudno nie zauważyć. Nawet gdy jest się starszym o pięć lat kolegą, który lekceważy wybryki młodziaków.

W 2009 r., gdy afera stoczniowa uderzyła w Misiaka jako przewodniczącego senackiej komisji gospodarki narodowej, dziennikarz „Gazety Wyborczej” Mirosław Maciorowski opublikował artykuł pt. Misiak, senator nieszczęśliwy. Cytuję: „Wywodzi się z prężnego środowiska młodych polityków – studentów dawnej Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu […]. To właśnie w Akademii w styczniu 1998 r. doszło do słynnego zjazdu regionalnego Unii, podczas którego w walce o szefowanie lokalnym strukturom Jacek Protasiewicz pokonał Władysława Frasyniuka. Rywalizację rozstrzygnęło tzw. pompowanie kół partyjnych, czyli hurtowe zapisywanie do nich nowych członków, których głosy miały przechylić szalę na właściwą stronę. Protasiewicz zwycięstwo zawdzięczał właśnie kołu z Akademii, które z kilkunastu działaczy rozrosło się do ponad setki. Pompowaniem kół (bo nie tylko na Akademii je pompowano) zajął się nawet sąd partyjny Unii. Kilka osób musiało odejść z partii, samym Misiakiem sąd się nie zajął”.

Następne akapity rzucają światło na to, jak Misiak został biznesmenem:

„Korzenie firmy Work Service, która ma teraz doradzać stoczniowcom, tkwią w działającej przy uczelni fundacji Oskar, którą Misiak i Tomasz Hanczarek […] kierowali w latach 1993–2000. Podczas ich rządów Oskar prowadził bank stancji i pracy dla studentów, organizował kursy przygotowawcze na studia i targi pracy. Miał oddziały w kilkunastu miastach. Ówczesny rektor Akademii prof. Marian Noga krytykował działalność Oskara pod ich rządami: – Prowadzili różnorodną działalność, podpierając się autorytetem uczelni. W ogłoszeniach pomijali słowa «samorząd studentów» i wychodziło, że to «fundacja Akademii Ekonomicznej» zajmuje się np. dorabianiem kluczy. […] W 1999 r. Misiak z Hanczarkiem, pod naciskiem rektora, odeszli z Oskara. Ich własnością została jednak najbardziej dochodowa spółka związana z fundacją – właśnie Work Service. Było to możliwe, bo to oni reprezentowali w niej fundację”.

Odnotujmy: gdy rodziła się firma Work Service, Mateusz Morawiecki już był w pobliżu.

Kolejna zbieżność: na początku swej kariery Morawiecki i Misiak równocześnie zasiadali we władzach samorządowych. Morawiecki w 1998 r. został radnym sejmiku dolnośląskiego z ramienia Akcji Wyborczej Solidarność132. W tym samym 1998 r. Misiak wszedł do rady miejskiej Wrocławia jako przedstawiciel komitetu wyborczego Wrocław 2000 Plus.

To odległa koincydencja, chciałoby się powiedzieć. Dwa różne gremia, dwa różne szczeble władzy samorządowej i dwa różne komitety wyborcze…

Ale tak się składa, że przywódcą, a nawet sztandarem komitetu Wrocław 2000 Plus był Bogdan Zdrojewski, wspierany przez swojego późniejszego następcę Rafała Dutkiewicza. Zdrojewski i Dutkiewicz, w późniejszych dekadach skonfliktowani, wówczas ściśle ze sobą współdziałali. W wyborach z 2002 r. Zdrojewski wystąpił nawet w spocie wyborczym Dutkiewicza, ogłaszając, że będzie on… jeszcze lepszym prezydentem niż Zdrojewski. Żartowano, że łączy ich stara marynarka, którą niegdyś mieli na spółkę, gdy jeszcze żyli w biedzie133. Zatem utożsamiano ich ze sobą i kto startował z listy wyborczej komitetu Zdrojewskiego, był też blisko z Dutkiewiczem.

Rafał Dutkiewicz zaś jest starym przyjacielem rodziny Morawieckich. W tej roli wystąpił m.in. na łamach magazynu „Forbes”, któremu opowiedział o różnicach między „wizjonerem” Kornelem Morawieckim a jego synem – „rzeczowym, trochę sztywnym, starannie wykształconym”134. W 2016 r. Rafał Dutkiewicz jako prezydent Wrocławia zaapelował do radnych o głosowanie za wnioskiem o nadanie Kornelowi Morawieckiemu tytułu honorowego prezydenta Wrocławia. Przedstawiał to jako ustępstwo wobec PiS i środowisk mu pokrewnych. Jednak niedługo potem okazało się, że Morawiecki senior jako poseł na Sejm RP oddał swoją kartę do głosowania posłance Małgorzacie Zwiercan, a ta zagłosowała za niego, gdy wyszedł z sali. W tej sytuacji wrocławscy posłowie partii Nowoczesna poprosili Dutkiewicza i radnych, aby wstrzymali się z przyznawaniem Kornelowi Morawieckiemu honorowego obywatelstwa. Dutkiewicz wycofał swój apel do radnych – ale nie wniosek o nadanie honorowego obywatelstwa Kornelowi! Niedługo potem prezydent Wrocławia wespół z radnymi ten wniosek przegłosował i Morawiecki senior został honorowym obywatelem miasta135.

Tomasz Misiak wrócił pod skrzydła Rafała Dutkiewicza w 2011 r., gdy ten założył komitet wyborczy Unia Prezydentów – Obywatele Do Senatu. Wypchnięty z PO Misiak wciąż był wtedy jeszcze w Senacie, więc ogłosił się senatorem ugrupowania Dutkiewicza, a nawet założył mu koło senackie z dwoma kolegami136. Następnie wystartował w wyborach parlamentarnych z listy Dutkiewicza, ale przegrał.

W 2014 r. Tomasz Misiak sponsorował kampanię wyborczą Rafała Dutkiewicza, gdy ten znowu wystartował na stanowisko prezydenta Wrocławia. Wpłacił mu 25 200 zł – czyli najwyższą kwotę dozwoloną przez prawo137.

POWIĄZANIA FINANSOWE

Misiak z kredytem u Morawieckiego i jego przyjaciela Jagiełły. Świadectwo Władysława Frasyniuka. Związki wicepremiera i premiera Morawieckiego z bankiem BZ WBK, gdy ten kredytował Misiaka

Skoro mowa o pieniądzach, to przejdźmy do bardziej namacalnych relacji Morawieckiego z Misiakiem. W 2007 r. Mateusz Morawiecki został prezesem banku BZ WBK. Jak w następnych latach kształtowały się relacje między firmą Misiaka a BZ WBK i podmiotami od niego zależnymi?

W „Skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym” grupy kapitałowej Work Service za rok 2017 czytamy, że Misiak i jego wspólnicy muszą spłacić ponad 32 mln długu bankowi BZ WBK (dokładnie 32 003 935 zł i 97 groszy).

Bank ten był więc trzecim wierzycielem grupy. Drugie miejsce przypadło Citibankowi (44 381 700 zł). Pierwsze miejsce zajmował PKO BP, któremu grupa kapitałowa Misiaka winna była równe 55 mln zł138.

Co ciekawe, prezesem PKO BP jest Zbigniew Jagiełło – stary druh Kornela i Mateusza Morawieckich jeszcze z czasów Solidarności Walczącej (radykalnej podziemnej organizacji antykomunistycznej z lat 80. założonej i kierowanej przez Kornela, w skrócie określanej jako SW).

Jagiełło i Morawiecki junior razem konspirowali pod skrzydłami Morawieckiego seniora, razem przeszli z konspiracji do świata finansjery, wreszcie razem dali się nagrać w Sowie & Przyjaciołach. Bo to właśnie Jagielle zwierzał się Morawiecki w restauracji, przedstawiając mu starania Misiaka o lukratywną posadę dla jednego z kolegów139.

Liczni informatorzy mówią, że Jagiełło razem z rodziną Morawieckich przewodzi niezwykle silnej grupie wpływu, którą stanowią byli działacze Solidarności Walczącej. Sławny przywódca wrocławskiej „Solidarności”, Władysław Frasyniuk, rozmawiając ze mną, powiedział tak:

– To małe, ale zwarte środowisko. W całym mieście widać, jak się wspierają i osadzają. Bardzo się wspomagają w biznesach. Jagiełło i Morawiecki to klasyczny przykład. Nieprawdopodobne przepływy pieniędzy. Przy czym trzeba uczciwie powiedzieć, że oni są przez cały czas ideowi.

Gdy w rozmowie przeszliśmy od wpływów wrocławskich Morawieckiego i Jagiełły do ich wpływów ogólnopolskich, Frasyniuk powiedział:

– Ta mała grupa jest tak silna, że w historii nie dominują już „żołnierze wyklęci”, tylko opowieść o Solidarności Walczącej.

Wróćmy do sprawozdania Work Service za 2017 r. Według tego dokumentu całość zadłużenia grupy kapitałowej Misiaka wynosiła 270 670 828 zł i 44 grosze. Z tego wszystkiego grupa Misiaka winna była bankom Jagiełły i Morawieckiego łącznie 87 003 935 zł i 97 groszy. Zatem jedna trzecia biznesowego zadłużenia Misiaka i jego grupy to dług w bankach dwóch przyjaciół, Zbigniewa Jagiełły i Mateusza Morawieckiego. Dwóch przyjaciół, których łączyła wspólna podziemna przeszłość. A zgodnie z tym, co twierdzą Frasyniuk i inne źródła, również przynależność do jednej wąskiej, ale istotnej grupy wpływu, kierującej się bardziej względami ideologicznymi niż biznesowymi.

Dla ścisłości należy odnotować, że w 2017 r. Morawiecki już nie był prezesem BZ WBK (w listopadzie 2015 r. został wicepremierem i ogłosił, że odchodzi z banku, a formalnie odszedł z niego miesiąc później, w grudniu)140. Jednak – wbrew dobrym politycznym obyczajom – zachował sobie 13 711 akcji banku. Wówczas ich wartość wynosiła 3 869 244 zł i 20 gr, ale po wejściu Mateusza Morawieckiego do rządu znacznie wzrosła. Po 13 miesiącach ceny akcji BZ WBK wzrosły o 22 proc.141, a po dwóch latach – o ponad 32,5 proc142. O tym, że swoje akcje przeznacza do sprzedaży, Morawiecki poinformował oficjalnie dopiero jako premier w oświadczeniu majątkowym z 11 grudnia 2017 r.143

Jasne jest więc, że Mateusz Morawiecki po roku 2015 r. wciąż miał wpływ na BZ WBK. Jako akcjonariusz, a przede wszystkim jako wieloletni były prezes, który został wicepremierem i premierem, podnosząc notowania banku.

JAK PODEJŚĆ DO BANKU Z GŁOWĄ

Firma Misiaka czerpała przychody z banku Morawieckiego. Firma tego banku czerpała przychody z firmy Misiaka

W internecie można znaleźć inne związki między firmą Misiaka a bankiem Morawieckiego. Nieraz zaskakujące.

Jak wiadomo, zazwyczaj to banki zarabiają na firmach (pobierają odsetki i prowizje, gdy pożyczają lub przechowują pieniądze spółek). Jednak Misiak z Sofianosem, Christodoulou i Hanczarkiem znaleźli sposób, żeby zarobić na BZ WBK.

W sprawozdaniu zarządu Work Service SA z działalności grupy kapitałowej za rok 2011 czytamy, co następuje: „W dniu 12 lipca 2011 r. Work Service SA podpisał przedwstępną umowę nabycia 7.500 udziałów w spółce IT Kontrakt sp. z o. o. z siedzibą we Wrocławiu za kwotę 45 mln zł stanowiących 75% udziału w kapitale zakładowym spółki i w ogólnej liczbie głosów […]. IT Kontrakt Sp. z o.o. jest największą firmą w Polsce specjalizującą się w leasingu informatyków i programistów. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu oraz znajomości rynku firma zdobyła zaufanie największych w kraju banków, towarzystw ubezpieczeniowych, firm telekomunikacyjnych i informatycznych oraz innych przedsiębiorstw realizujących projekty IT […]. Na co dzień zespół ponad 300 ekspertów zatrudnionych przez spółkę pracuje przy dużych projektach informatycznych dla takich klientów jak: BZ WBK, AIG Bank Polska, NBP, Cyfrowy Polsat, Netia, Siemens, KGHM, Warta, PZU”144.

Transakcja została sfinalizowana i grupa kapitałowa Misiaka nabyła 75 proc. udziałów w IT Kontrakt. Potem zwiększyła swoje udziały w tej firmie do 95 proc., aby nagle ją sprzedać w 2017 r.145

Zatem od 2011 r. BZ WBK płaciłby grupie Misiaka za obsługę informatyczną. Podobnie jak inne wielkie banki, firmy telekomunikacyjne, medialne, ubezpieczeniowe.

Cóż, można tylko zadrżeć na myśl, że kontrolę nad komputerami, telefonami, skrzynkami pocztowymi, wszelkimi danymi cyfrowymi największych spółek w Polsce przejął założyciel i wspólnik firmy współdziałającej z kremlowsko-mafijnym oligarchą Michaiłem Fridmanem. Tym samym, którego serwery tak intensywnie kontaktowały się z serwerami Donalda Trumpa.

Dla odmiany, w sprawozdaniu z działalności Grupy Asseco Poland SA za rok 2013 r. znajdujemy odwrotną relację finansową między Misiakiem a Morawieckim niż w przypadku IT Kontrakt.

Sprawozdanie podaje, że największym akcjonariuszem Grupy Asseco Poland SA jest fundusz Aviva OFE Aviva BZ WBK, który posiada 12,62 proc. udziałów. Rzecz jasna, fundusz ten też ma swoich udziałowców, jednym z nich jest BZ WBK. A równocześnie należąca do grupy spółka Asseco Business Solutions obsługuje firmę Work Service. Jak czytamy, Asseco Business Solutions oferuje firmie Misiaka „rozwiązania wspierające działanie pracy przedsiębiorstw” (cokolwiek miałoby to znaczyć)146.

Skrajnie upraszczając cały wywód: w tym przypadku Misiak płacił Morawieckiemu za obsługę, nie odwrotnie.

RATOWAĆ MISIAKA I JEGO AKCJE

Dom maklerski banku Morawieckiego obsługiwał firmę Misiaka. Zachwalał ją również po wybuchu afery taśmowej

W tym samym roku obserwujemy kolejną biznesową zależność polegającą na tym, że Misiak obsługiwany jest przez Morawieckiego.

W lipcu 2013 r. Giełda Papierów Wartościowych informowała, że Dom Maklerski BZ WBK obsługuje firmę Work Service SA. Obsługa polegała na proponowaniu akcji firmy Misiaka potencjalnym nabywcom147. W radzie nadzorczej Domu Maklerskiego BZ WBK zasiadał wtedy Mateusz Morawiecki148. Dom ten należał do banku BZ WBK, którego Morawiecki był prezesem.

To jeszcze nic szczególnego – powie sceptyk. Domy maklerskie obsługują różne firmy i oferują ich akcje. Co z tego, że wśród wielu spółek obsługiwanych przez dom maklerski Morawieckiego znalazła się też firma Misiaka?

Przejdźmy jednak do następnego roku. Zobaczymy wtedy, że ta relacja między firmą a domem maklerskim okazała się bardzo ważna.

Jest lato 2014 r. Afera taśmowa wybuchła w czerwcu. Marek Falenta już w lipcu musi wyprzedawać akcje swoich firm w obawie przed dramatycznym spadkiem ich cen149.

Czy podobna nauczka spotkała również Misiaka i jego firmę?

Czy makler nie powinien ostrzec nabywców akcji, że na czele tej firmy stoi człowiek co najmniej nieodpowiedzialny, który bardzo źle dobierał sobie biznesowych przyjaciół i wplątał się w aferę szpiegowsko-dywersyjną?

Cóż, 6 sierpnia 2014 r. Dom Maklerski BZ WBK publikuje entuzjastyczny raport o Work Service SA zatytułowany: Apetyt na więcej (Hungry for more). W środku czytamy, co następuje: „Po sfinalizowaniu czterech przejęć w latach 2013–14, Work Service nie spoczywa na laurach. Oczekujemy, że firma utrzyma się na szybkiej ścieżce rozwoju […]. Work Service raczej nie zwolni tempa swego organicznego wzrostu w nadchodzących latach, czerpiąc korzyści ze swych przewag nad konkurencją, pozytywnych zmian strukturalnych rynku i wspierających prognoz wskazujących na wzrost produktu krajowego brutto. Naszym zdaniem Work Service to atrakcyjna inwestycja […]. W tym świetle otwieramy obsługę akcji Work Service z zaleceniem «Kupuj». […] Wierzymy, że Work Service będzie rozwijał się szybciej niż cały rynek […]. Oczekujemy, że Work Service znacząco poprawi wyniki finansowe w nadchodzących latach”150.

Jak zadziałał ten raport? Zapewne pomógł, gdyż nie doszło do spadku cen akcji Work Service. Ale był tylko umiarkowany wzrost. Cena poszybowała w górę dopiero w październiku 2014 r., po rekomendacji zupełnie innego domu maklerskiego (mianowicie Domu Maklerskiego mBanku)151.

Mówi się, że gracze giełdowi są zwykle najlepiej poinformowani. Czyżby uznali, że rekomendacje maklerów BZ WBK, gdy chodzi o Work Service, nie do końca są wiarygodne?

RATOWAĆ MORAWIECKIEGO I JEGO ELEKTRYCZNE WIZJE

Wielka obietnica premiera Morawieckiego: polskie auta na prąd. Szyderstwa internetowych komentatorów. Morawieckiego wspiera jego bank, jak również… firma firmy Misiaka

Jak się zdaje, relacje między bankiem Morawieckiego a grupą Misiaka nadal kwitną i przybierają coraz ciekawsze formy.

W czerwcu 2016 r. Mateusz Morawiecki jako minister rozwoju zapowiedział, że w 2026 r. po Polsce będzie jeździć milion aut elektrycznych. Co więcej, auta te miały nie tylko jeździć po naszym kraju, ale też w nim powstawać. Albowiem Polska z taniej montowni Europy miała się przeobrazić w centrum innowacyjności.

– Ruszamy z programem „elektryczna mobilność” – zapowiadał Morawiecki152.

Te dziarskie zapowiedzi zderzyły się z falą szyderstwa. Niedowierzano, że Polska pod rządzami PiS jest zdolna do tak radykalnej modernizacji. „Przez 130 lat nie nauczyliśmy się porządnie silników spalinowych robić, a teraz nagle zrobimy elektryczne? I to pod tym rządem, który chce nas zawrócić do średniowiecza?” – tak można streścić komentarze (te łagodniejsze).

Ale w sukurs Mateuszowi Morawieckiemu przyszedł… BZ WBK. Dawny bank premiera razem z firmą Exact System przygotował specjalny raport na temat polskiej motoryzacji. Trochę to trwało: raport trafił do mediów w 2018 r. Jednak warto było poczekać. Oto główne ustalenia raportu:

- motoryzacja będzie liderem polskiego eksportu przez następne dwa lata (aczkolwiek chodzi o szeroko rozumianą motoryzację, w tym produkcję akcesoriów do samochodów);

- polskie firmy motoryzacyjne uniezależniają się od rynku unijnego, „nasz automotive wyzbywa się kompleksów i coraz odważniej wychodzi poza kraje Unii Europejskiej […]; dywersyfikacja rynków zbytu pozwoli nam na zmniejszenie uzależnienia naszej branży motoryzacyjnej od popytu unijnego” – tak dla portalu Money.pl skomentował raport Jacek Opala z firmy Exact System (nie sprecyzował jednak, jakim to krajom spoza UE „coraz odważniej” sprzedajemy akcesoria);

- istotnym czynnikiem w utrzymaniu tych trendów będzie wzrost innowacyjności polskiego przemysłu motoryzacyjnego z naciskiem na auta elektryczne!

Do kogo należy firma Exact System, która wspiera elektryczne wizje Morawieckiego – a przy tym cieszy się, że polskie breloczki do kluczyków zrywają kajdany Brukseli?

Jak podaje portal Money.pl, od 2007 r. głównym właścicielem spółki jest… Work Service. Firma Tomasza Misiaka posiada 68 proc. udziałów w Exact System153.

OSTRE IMPREZY NA DACHU

Morawiecki z Misiakiem na Stadionie Narodowym. Morawiecki i Misiak uczestniczą we Wrocław Global Forum. Morawiecki i Misiak biorą udział w debatach „Pulsu Biznesu”. Katowickie zabawy w relacjach trzech niezależnych źródeł. Najwyższe piętro hotelu i „spolegliwe hostessy”. Czy ktoś zbierał kompromitujące materiały?

Przejdźmy do kontaktów osobistych między Mateuszem Morawieckim a Tomaszem Misiakiem. W internecie można znaleźć różne ślady.

W czerwcu 2014 r. – czyli dokładnie wtedy, gdy wybuchła afera taśmowa – Morawiecki i Misiak wystąpili razem na… Stadionie Narodowym. A dokładnie w jednej z sali konferencyjno-imprezowych stadionu, gdzie debatowali jako uczestnicy konferencji „Demografia i system edukacji” zorganizowanej przez gazetę „Puls Biznesu”. Na stronie internetowej „Pulsu Biznesu” dostępne jest zdjęcie, na którym Mateusz Morawiecki i Tomasz Misiak siedzą w odległości trzech metrów od siebie, a tłem ich spotkania jest majestatyczny łuk Stadionu Narodowego (widoczny przez szklaną ścianę sali konferencyjnej)154.

Rok wcześniej obaj panowie uczestniczyli razem w imprezie Wrocław Global Forum 2013, którą otworzył przyjaciel rodziny Morawieckich, prezydent dolnośląskiej stolicy Rafał Dutkiewicz. Podczas tej imprezy Morawiecki wystąpił jako uczestnik debaty o bankowo-finansowych aspektach integracji europejskiej. Misiak zaś debatował o planowanym amerykańsko-europejskim porozumieniu w sprawie transatlantyckiego wolnego handlu155.

Impreza odbyła się w czerwcu 2013 r. W tym samym okresie (maj–czerwiec 2013 r.) Misiak i Morawiecki wystąpili w cyklu debat „Pulsu Biznesu” reklamowanych pod hasłem „Patriotyzm z wzajemnością” (chodziło o to, żeby biznes wspierał państwo, które będzie wspierać biznes)156.

Jak widać, lata 2013–2014, gdy trwa nagrywanie polityków w warszawskiej restauracji, gdy dojrzewa i wybucha afera taśmowa, to również okres częstych kontaktów i koincydencji między Mateuszem Morawieckim a Tomaszem Misiakiem.

Więcej o tych kontaktach opowiedzą nam informatorzy, którzy wolą pozostać anonimowi. Nazwijmy ich źródłami A, B i C.

Źródło A to konsultantka, która obsługiwała polityków i blisko współpracowała z Tomaszem Misiakiem.

Źródło B to ktoś, kto z przyczyn zawodowych regularnie obserwuje styk wielkiego biznesu z polityką.

Źródło C to człowiek, który przez dłuższy czas pozostawał w bliskiej relacji z Tomaszem Misiakiem.

Źródła te są całkowicie od siebie niezależne.

– Misiak stworzył wokół siebie krąg ludzi, którzy razem imprezowali. Balowali w Katowicach, gdzie firma Misiaka wynajmowała Sky Bar przy hotelu Qubus, na najwyższym piętrze. W kręgu tych ludzi obracał się również Mateusz Morawiecki – mówi źródło A.

– To były imprezy dla VIP-ów na najwyższym piętrze hotelu Qubus w Katowicach. Byłem o nich dokładnie informowany, a na jedną udało mi się wejść – relacjonuje źródło B. – Był półmrok, muzyka i „hostessy spolegliwe seksualnie”. Lgnęło do nich towarzystwo. Nie wiem, czy ktoś w ten sposób próbował sobie kupować VIP-ów. Ale na pewno wpływała na nich taka sytuacja. Ludzie się tam pchali ze względu na te dziewczyny. Jestem przekonany, że dokładnie ich obfotografowywano. Mateusz Morawiecki miał bliskie relacje z tym kręgiem Misiaka. Wcześniej wkręcił się w środowisko Jana Krzysztofa Bieleckiego, podobnie jak Misiak. Na pewno Morawiecki znał się dobrze z Misiakiem.

– W Katowicach Misiak wynajmował Sky Bar przy Qubusie. Masa ludzi była tam na imprezach. Jakoś tak się działo, że politykom podsuwano ekskluzywne prostytutki. Wyglądało to, jakby ktoś zbierał haki. Musiał tam bywać również Marek Falenta, bo Misiak wszędzie go za sobą ciągał, na wszystkie imprezy – wspomina źródło C.

„NIE ZETKNĄŁEM SIĘ NIGDY Z MARKIEM FALENTĄ”

Czy istnieje wspólne zdjęcie Morawieckiego i Falenty? Trop fotografii się urywa. Pośrednia relacja Morawieckiego i Falenty. Dom maklerski nadzorowany przez Morawieckiego rekomenduje akcje firmy Falenty. Firma nadzorowana przez Morawieckiego kupuje te akcje. Morawiecki i Falenta zasiadają w radzie programowej Big Data CEE Congress

Czy to znaczy, że Mateusz Morawiecki i Marek Falenta wspólnie bawili się na imprezach Misiaka? Czy mogli wpaść na siebie w tańcu? Czy rozmawiali ze sobą na ostatnim piętrze hotelu Qubus?

– Słyszałem, że Falenta i Morawiecki się spotkali – mówi mi źródło C. – Ale ostrożnie podchodzę do osoby, która mi to powiedziała. To osoba zależna od Misiaka.

– „Ostrożnie” w jakim sensie? – dopytuję. – Nie wierzy pan w tę informację? Czy obawia się pan, że ktoś mógłby zrobić z niej zły użytek?

– No właśnie… – wzdycha źródło C. – No właśnie takie miałem wrażenie, jakby ktoś się chwalił, że może szantażować Mateusza Morawieckiego, bo w swoim czasie cyknął mu fotkę z Falentą, który później okazał się słynnym przestępcą.

– Mateusz Morawiecki i Marek Falenta należeli do tego samego kręgu imprezowiczów – mówi źródło A, nie wiedząc o mojej rozmowie ze źródłem C. – Na imprezach robiono masę zdjęć. Wysoce prawdopodobne, że organizatorzy gdzieś przechowują serię fotek Morawieckiego z Falentą.

– Marek Falenta zawsze dbał o dokumentację fotograficzną imprez, na których balował. Powinny istnieć wspólne zdjęcia Falenty z Mateuszem Morawieckim – komentuje źródło B, gdy cytuję mu źródła A i C.

Niestety, źródło C nie chce skontaktować mnie ze swoim pierwotnym źródłem, które ma informacje (być może też dowody) dotyczące spotkania Morawieckiego z Falentą. Udaje mi się tylko ustalić, że to pierwotne źródło nie jest moim źródłem A. Zatem potwierdzenie informacji źródła C, które uzyskuję poprzez źródło A, jest potwierdzeniem niezależnym.

Jednego z moich informatorów proszę o pomoc w dotarciu do ewentualnych zdjęć Morawieckiego z Falentą. Ku mojemu zaskoczeniu informator mówi, że to będzie bardzo proste, kwestia jednego telefonu… Potem na jakiś czas nasz kontakt się urywa. Gdy znowu go nawiązujemy, informator dostarcza mi wielu cennych danych. Jednak nie wspomina już o zdjęciach Morawieckiego i Falenty. Mimo moich usiłowań on nie chce wrócić do tego tematu.

Ewentualne istnienie tych zdjęć byłoby miażdżące dla premiera Rzeczypospolitej Polskiej Mateusza Morawieckiego. Albowiem zeznając przed funkcjonariuszami Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Morawiecki powiedział: „Nie zetknąłem się nigdy z Markiem Falentą”157.

Zdjęć, przynajmniej na razie, nie ma. Czyżby trafiły do Moskwy?

Niedostępny jest również Marek Falenta, który przez dłuższy czas ukrywał się, żeby nie iść do więzienia. W styczniu 2019 r. został ostatecznie skazany na 2,5 roku więzienia za organizowanie podsłuchów w Sowie & Przyjaciołach158. Jednak policja, podlegająca rządowi PiS, nie umiała go upilnować. A gdy zniknął, poszukiwała go z niezwykłą opieszałością159. Zatrzymano go dopiero w kwietniu 2019 r. Dokonała tego policja Hiszpanii, gdyż Falenta ukrywał się w jednym z hiszpańskich kurortów160. Podobnie jak jego sołncewski sublokator, Pierre Konrad Dadak, którego trzy lata wcześniej aresztowano w Marbelli161.

Gdy piszę te słowa, Marek Falenta przebywa w hiszpańskim areszcie. Nie mam więc możliwości, aby go zapytać o ewentualne relacje z Mateuszem Morawieckim. Niezależnie jednak od tego, co powiedziałby nam Falenta, możemy sprawdzić, czy są inne dowody na istnienie tych relacji.

Otóż istnieją co najmniej trzy takie dowody.

Wróćmy do Domu Maklerskiego BZ WBK, w którego radzie nadzorczej zasiadał Mateusz Morawiecki (i który należał do banku BZ WBK zarządzanego przez prezesa Morawieckiego).

Jak wiemy, afera taśmowa zaszkodziła reputacji firmy Hawe, czyli firmy Marka Falenty. Falenta wyprzedawał akcje tej spółki w obawie przed gwałtownym spadkiem ich wartości. A jednak Dom Maklerski BZ WBK w listopadzie 2014 r. rekomendował akcje Hawe potencjalnym nabywcom. Wydał zalecenie „Kupuj”162.

Specjaliści Domu Maklerskiego BZ WBK zalecali kupowanie akcji Hawe również w 2015 r.163

Czy Mateusz Morawiecki mógł mieć z tym coś wspólnego? Tak się składa, że Morawiecki w radzie nadzorczej Domu Maklerskiego BZ WBK SA164 pojawił się już w 2010 r. A według Internetowego Monitora Sądowego i Gospodarczego… nigdy go z tej rady nie wykreślono165. Dlaczego? Albowiem w listopadzie 2014 r. Dom Maklerski BZ WBK SA został wchłonięty przez należącą do banku Morawieckiego spółkę o pięknej nazwie Giełdokracja Sp. z o.o.166 W tej drugiej spółce Mateusz Morawiecki nijak już nie figurował (również w radzie nadzorczej, której Giełdokracja – o ile wiadomo – w ogóle nie posiadała). Wszystko to znaczy, że Mateusz Morawiecki nadzorował Dom Maklerski BZ WBK jeszcze na jesieni 2014 r., gdy eksperci domu przygotowywali swe rekomendacje dla firmy Falenty.

Co więcej, w 2012 r. firma BZ WBK Asset Management SA została znaczącym akcjonariuszem spółki Hawe. Sformułowanie „znaczący akcjonariusz” odnosi się tu do kogoś, kto ma ponad 5 proc. udziałów spółki. W maju 2012 r. BZ WBK Asset Management SA dokupiła nowe akcje HAWE do tych, które posiadała wcześniej, i przekroczyła próg. Jej udział w kapitale HAWE wzrósł do 5,02 proc.167 W kolejnym miesiącu udział BZ WBK spadł poniżej 5 proc., ale wciąż pozostawał blisko tego progu (4,91 proc.)168.

Przypomnijmy: działo się to w 2012 r. Kto w tym okresie nadzorował spółkę BZ WBK Asset Management SA z ramienia banku BZ WBK?

Mateusz Morawiecki, który zasiadał w radzie nadzorczej BZ WBK Asset Management SA od 2009 do 2014 r.169

Zatem Mateusz Morawiecki pośrednio nadzorował spółkę Marka Falenty.

O ich relacji świadczyłoby również to, że według oświadczenia majątkowego Mateusza Morawieckiego jeszcze 11 grudnia 2017 r. miał on 13711 akcji banku BZ WBK na kwotę 4,95 mln zł170. Łatwo się domyślić, że Morawiecki wszedł w posiadanie tych akcji – lub większej części z nich – jako prezes banku BZ WBK. Był nim w latach 2007–2015171.

W tym okresie bank BZ WBK był współwłaścicielem firmy BZ WBK Asset Management SA (od 2011 r. bank dzielił się tą firmą z hiszpańskim Banco Santander, aczkolwiek to „dzielenie się” też musiało mieć skomplikowany charakter, gdyż w tamtym czasie Santander przejął BZ WBK w całości)172.

Wynika z tego, że w 2012 r. Morawiecki, jako posiadacz akcji BZ WBK, pośrednio miał też udziały w BZ WBK Asset Management SA.

Ta firma z kolei miała udziały w Hawe, czyli w spółce Falenty.

Czy zatem przez piramidkę trzech firm Morawiecki byłby współwłaścicielem spółki Falenty? Niekoniecznie: „asset management” oznacza zarządzanie cudzymi zasobami, m.in. inwestowanie cudzych pieniędzy. Gdy BZ WBK Asset Management kupuje udziały, komentatorzy branżowi mówią, że to nie tyle firma je przejmuje, co jej klienci (których pieniędzmi firma zarządza).

Ale tak czy inaczej znaczyłoby to, że firma Mateusza Morawieckiego inwestowała w firmę Falenty – nawet jeśli nie zainwestowała w nią pieniędzy Morawieckiego.

Trudno sobie wyobrazić, żeby Mateusz Morawiecki, inwestor firmy Marka Falenty i członek jego kręgu towarzysko-imprezowego, nigdy z Falentą nie porozmawiał.

Co więcej, w Warszawie cyklicznie odbywa się konferencja biznesowa o nazwie Big Data CEE Congress. Na jej stronie internetowej czytamy, że 10 lipca 2014 r. spotkali się członkowie rady programowej tej imprezy. Poniżej na tej samej stronie członkowie rady zostają wymienieni z nazwiska. Są wśród nich Mateusz Morawiecki i… Marek Falenta. Występują obok siebie: „Marek Falenta (Falenta Investments), Mateusz Morawiecki (Bank Zachodni WBK)”173.

Wynikałoby z tego, że obaj panowie przynajmniej raz się spotkali. I to akurat miesiąc po wybuchu afery taśmowej.

Odnotujmy, że w radzie programowej imprezy Big Data CEE Congress zasiadał też Tomasz Misiak. A przewodniczącym rady był Maciej Witucki. Ten sam, któremu Misiak próbował załatwić ciepłą posadę w KGHM przy pomocy Morawieckiego.

GENEZA UWIKŁANIA

Korzenie „eurazjatyckiej” orientacji premiera. Komu ją zawdzięczamy? Podróż w przeszłość z lupą

Czytając o niezwykłej relacji Mateusza Morawieckiego z Tomaszem Misiakiem, można dojść do wniosku, że to Misiak był główną sprężyną afery taśmowej, jak również półjawnej antyzachodniej, „eurazjatyckiej” orientacji Morawieckiego. Wszędobylski, rzutki Misiak, który jednocześnie robi biznesy z ludźmi Kremla i wkręca się w otoczenie Tuska czy Jana Krzysztofa Bieleckiego, odpowiada popularnym wyobrażeniom o agentach wpływu. Osoba, która aspiruje do fotela premiera lub innych wysokich stanowisk państwowych, powinna unikać takich znajomości. Pamiętajmy jednak, że jawnie prorosyjskie deklaracje wygłasza ojciec premiera, Kornel Morawiecki. On zapewne miał większy wpływ na swego syna niż jego kolega Misiak. Być może Kornel przyczynił się do tego, że Mateusz nie widział niczego złego w bliskiej relacji z kontrahentem Michaiła Fridmana i wspólnikiem Sofianosa.

Aby wyjaśnić dzisiejszą postawę Mateusza Morawieckiego, musimy przyjrzeć się jego biznesowemu i politycznemu życiorysowi, jak również jego relacjom z ojcem. Musimy sięgnąć w przeszłość – jednak nieustannie konfrontując ją z teraźniejszością, gdyż teraźniejszość jest najważniejsza.

Dlatego teraz dokładnie prześledzimy drogę życiową Morawieckiego. Zrobimy to z lupą w ręku, drobiazgowo: pochylając się dłużej nad szczególnie intrygującymi odcinkami tej drogi, cofając się w razie potrzeby, badając nie tylko udeptany środek ścieżki, ale też pobocza. Jedynie w ten sposób będziemy mogli zidentyfikować odciski stóp tych, co towarzyszyli Mateuszowi Morawieckiemu w jego podróży. Jedynie w ten sposób ustalimy, kiedy zaczęła się u niego kształtować postawa „eurazjatycka” i kto mógł się do jej ukształtowania przyczynić.

CZĘŚĆ DRUGA
Od firmy Reverentia do firmy GetBack

Czy z ikony bankowości można zrobić symbol terroryzmu? Szlachetnego, bezkrwawego, ale jednak terroryzmu? Próby podjął się Igor Janke.

Janke to prawicowy dziennikarz i lobbysta, założyciel znanej platformy blogowej Salon24. W czerwcu 2014 r., na 12 dni przed wybuchem afery taśmowej, Igor Janke wydał książkę174 pt. Twierdza. Solidarność Walcząca – podziemna armia. Książka wychwala Solidarność Walczącą i jej wodza Kornela Morawieckiego. A także syna wodza i najmłodszego członka SW, czyli Mateusza Morawieckiego. Według Jankego podziemna organizacja Morawieckich nigdy nie poddała się inwigilacji i presji komunistycznych służb. Wręcz przeciwnie, Solidarność Walcząca sama była w stanie śledzić esbeków i wywierać na nich nacisk.

Autor opisuje początki kariery politycznej obecnego premiera w sposób następujący: „Mateusz Morawiecki swoją przygodę z opozycją zaczął (już) w 1979 r. jako dwunastoletni chłopak. W Wilczynie Leśnym pod Wrocławiem […] pomagał w drukowaniu podziemnego «Biuletynu Dolnośląskiego». […] Mateusz był bardzo przejęty swymi obowiązkami: sklejał, zszywał i układał w kupki gotowe gazetki. Niezwykle pociągała go atmosfera tajnego przedsięwzięcia […]. «Od razu zrozumiałem, na czym polega konspiracja. I to mi zostało na długo. Potem nawet na studiach nikomu nie opowiadałem o tym, co robię. Obawiałem się esbeckich wtyczek» – wspomina. Mateusz starał się czytać wszystko, co drukował. «Dwóch trzecich nie rozumiałem, ale widziałem, że nawet z tego, co zrozumiałem, nie mogę nic opowiadać w szkole». Starsi koledzy drukarze byli dla niego jak bohaterowie Sienkiewiczowskiej Trylogii, która w tym czasie była jego ulubioną lekturą. Aura tajemniczości otaczająca działania podziemia, lojalność wobec kolegów, zagrożenie płynące ze strony władzy – wszystko to kojarzyło mu się z przygodami barwnych postaci Potopu czy Pana Wołodyjowskiego. Razem ze starszymi siostrami wsłuchiwał się w nocne dyskusje rodziców o polityce i choć niewiele z nich rozumiał, był dumny, że go nie wyganiają i że uczestniczy w czymś poważnym i niebezpiecznym. Chłonął wszystko, o czym mówili. Po pewnym czasie został łącznikiem w kolportażu. Jeździł tramwajami po Wrocławiu; w torbie na strój sportowy rozwoził pod uzgodnione adresy egzemplarze «Biuletynu Dolnośląskiego». Wracał później do punktów kolportażowych z zebranymi pieniędzmi. […] W 1979 r. przez letni domek Jadwigi [Jadwiga Morawiecka, matka Mateusza i żona Kornela Morawieckiego – red.] i Kornela Morawieckich w Pęgowie pod Wrocławiem przewijały się dziesiątki osób. Przygotowywano transparenty z napisem «Wiara i Niepodległość» – jak na owe czasy, przed Sierpniem ’80, było to niezwykle prowokacyjne hasło. Te transparenty pojawiły się później na czterech mszach Ojca Świętego podczas jego pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny. W Częstochowie jeden z nich trzymał Mateusz. «To było dla mnie gigantyczne przeżycie» – wspomina. Te transparenty budziły ogromne zainteresowanie tłumów na mszach i nie mniejsze zainteresowanie tajniaków. Dwa lata później, już w stanie wojennym, namówił dwóch kolegów […], by 1 maja, w komunistyczne święto pracy, zrywać w mieście czerwone flagi. We […] [trójkę] zorganizowali akcję na ulicach wrocławskiego śródmieścia. Rozrysowali plan okolicy. Pierwszego maja po południu ruszyli do boju: przyczajali się w bramach, wypadali na ulice, zrywali flagi, łamali drzewce, znienawidzone czerwone szmaty wrzucali do śmietników i gnali dalej. Brama po bramie. Ulica po ulicy. Flaga zerwana, drzewiec złamany, brama przelotowa i biegiem na inną ulicę. Plac Bema, Jedności Narodowej, Świdnicka. Milicja była zdezorientowana, ale po pewnym czasie po okolicy zaczęły krążyć milicyjne nyski. Rozpoczęła się gonitwa. Chłopcy zachowywali się niezwykle ryzykownie. Uciekali i po chwili zrywali flagi w innym miejscu, dalej od milicjantów. W ciągu trzech godzin zerwali około stu pięćdziesięciu czerwonych flag. Mateusz wciągał kolejnych kolegów w takie akcje, które powtarzali jeszcze wiele razy. Jarek, Mariusz, Maciek, Maks, Zbyszek, Wojtek, Mateusz – wszyscy w końcu trafili do Solidarności Walczącej”175. Kilkadziesiąt stron dalej Janke przedstawia nam późniejsze funkcjonowanie Mateusza Morawieckiego i jego kolegów w tej organizacji: „Im więcej wysiłku kosztowało urywanie się szpiclom, tym więcej wydzielało się adrenaliny, tym bardziej wciągało życie w podziemiu. To było jak narkotyk. Zażywali go nawet za cenę aresztu i różnych nieprzyjemności. Kochali to. Nie było wyjścia. Mateusz Morawiecki mimo regularnej inwigilacji redagował «Biuletyn Dolnośląski»”.

O podziemnej działalności młodego Morawieckiego Janke pisał również w prasie codziennej. 10 listopada 2016 r., w przeddzień Święta Niepodległości, Janke opublikował w „Rzeczpospolitej” artykuł pt. Opowieść o Adamie Lipińskim, Grzegorzu Schetynie i Mateuszu Morawieckim – działaczach antykomunistycznej wrocławskiej opozycji.

W tej wersji Morawiecki przystępuje do opozycji już w wieku 11 lat, a nawet wcześniej, w trzeciej klasie podstawówki: „…nikt chyba nie zaczął działalności opozycyjnej tak wcześnie jak Mateusz Morawiecki. Pewnie dlatego, że nie miał wyjścia. Już jako dziecko przysłuchiwał się rozmowom ojca, Kornela Morawieckiego, z kolegami w domku w Pęgowie, gdzie zbierali się antykomuniści. W trzeciej klasie podstawówki nie poszedł na pochód 1-majowy. Rodzice mu zakazali. Wtedy spotkały go pierwsze represje. Razem z kolegą zostali postawieni przed klasą i pokazani jako ci, którzy nie rozumieją idei 1 maja. A potem za karę Mateusz musiał rysować dużo szlaczków z zeszycie, czego nie cierpiał. Jako 11-latek z wujkami drukował bibułę w podwrocławskim Wilczynie. […] Wtedy jeszcze Mateusz traktował to wszystko, co się wokół niego dzieje, jak przygodę, nie do końca rozumiejąc, o co chodzi. Ale wiedział jedno – nie może o tym nikomu mówić. Musi zachowywać zasady konspiracji i musi być lojalny. Kiedy miał 12 lat, już w pełni świadomie, wraz z kolegami zorganizował na 1 maja 1980 roku akcję zrywania czerwonych flag. Na placu Bema, placu Jedności Narodowej we Wrocławiu zerwali i połamali drzewce kilkudziesięciu sztandarów. Karnawał Solidarności przeżył we Wrocławiu, mieście odkomunizowanym i tętniącym wolnością. 13 grudnia 1981 roku o czwartej rano obudził go łomot do drzwi. Oddział zomowców z wrzaskiem wpadł do mieszkania Morawieckich. Oślepiło go ostre światło latarek. Zomowcy wrzeszczeli: «Gdzie jest ojciec?!», zaglądali pod kołdrę, pod którą spały dzieci i ich mama. Przerażona pani Morawiecka krzyczała: «Zostawcie nas!». 14-letni chłopiec musiał zachowywać się dzielnie. Ojciec się ukrywał, a on został jedynym mężczyzną w rodzinie. Odtąd zomowcy odwiedzali ich regularnie. Rewizje powtarzały się nawet co kilka dni. W sumie było ich kilkadziesiąt w ciągu roku. Mateusz dorastał ze strachem o ojca, ale z czasem sam stał się obiektem inwigilacji. Często zabierali go – wciąż jeszcze chłopca – na przesłuchania. W siedzibie SB na Łąkowej był kilkanaście razy. Za każdym razem przez co najmniej pięć godzin. Esbecy próbowali go zastraszyć, ale chłopak był dobrze przeszkolony w zasadach opozycyjnego BHP i wiedział, że jedyna dozwolona odpowiedź brzmi: «nie wiem», «odmawiam odpowiedzi». «Pamiętaj, gówniarzu, że twoją młodszą siostrę mogą zgwałcić nieznani sprawcy!» – słyszał. Kiedyś przez wiele godzin ubek wrzeszczał do niego: «Siadaj!». «Wstawaj!». «Siadaj». «Wstawaj». Czasami okładali go pięściami. W 1982 roku po jednej z demonstracji zomowcy pobili go tak, że ślady zostały mu na wiele tygodni.

Pewnego dnia esbek zasiadający za wielkim biurkiem położył na stole pistolet. «Mogę cię zabić, skurwysynu, jak nie zaczniesz gadać, jak możemy dotrzeć do ojca». Chłopak był przerażony, ale pary z gęby nie puścił. W 1986 roku zgarnięto go z ulicy do samochodu. Jak zwykle tajniacy dopytywali o kontakty z ojcem. Nagle samochód skręcił w nieznanym mu kierunku. «Jedziemy za miasto. Do lasu» – usłyszał. Podjechali do lasu, esbecy kazali mu wysiąść z samochodu. A było to już po zabójstwie ks. Jerzego Popiełuszki. Mateuszowi zrobiło się zimno. Przez głowę przemknęły mu najczarniejsze myśli. Na szczęście skończyło się na kopniaku w tyłek i strachu. Zostawili go samego w lesie […]. Dziś Mateusz Morawiecki jest wicepremierem, człowiekiem numer dwa polskiego rządu, odpowiedzialnym za strategię gospodarczą państwa”176.

Autor wspomina o wywiezieniu Morawieckiego do lasu również w książce Twierdza, gdzie opisuje porwanie przez esbecję podziemnego działacza Andrzeja Myca oraz reakcję Solidarności Walczącej na te represje. „«Porwanie Andrzeja nastąpiło mniej więcej w tym samym czasie, kiedy do lasu został wywieziony Mateusz Morawiecki. Rada Solidarności Walczącej podjęła wówczas decyzję, że trzeba zareagować stanowczo» – mówi Wojciech Myślecki [czołowy działacz Solidarności Walczącej, jeden z jej głównych organizatorów, prawa ręka Kornela Morawieckiego – T.P.] To miała być najostrzejsza do tej pory i najbardziej radykalna z dotychczas przeprowadzonych przez organizację akcji. Uznano, że powinno spłonąć lub wylecieć w powietrze jakieś ważne miejsce. Akcja musiała wywrzeć odpowiednie wrażenie, więc nie należało jej zlecać komuś niedoświadczonemu. Realizacji tego zadania podjął się Myślecki, który był pomysłodawcą i jednym ze zwolenników przeprowadzania akcji odwetowych. Pierwszym pomysłem było wysadzenie w powietrze potężnego budynku SB przy ulicy Druckiego-Lubeckiego. Szukano jakiegoś dużego samochodu, który miałby wjechać w bramę i staranować drzwi. Wóz zostałby wypełniony benzyną lakową. Myślecki miałby podjechać tyłem, rozpędzić samochód na wstecznym biegu i w ostatniej chwili wyskoczyć z szoferki […]. W końcu zdecydowano, że zostanie podpalony letni domek szefa dolnośląskiej SB, pułkownika Czesława Błażejewskiego. W przygotowaniach do tej akcji uczestniczył Andrzej Rak, były milicjant [członek komunistycznej policji zwanej „Milicją Obywatelską” – T.P.], który włączył się w działania SW. To on przekazał informację, gdzie znajduje się domek Błażejewskiego. Przeprowadzili razem rozeznanie w terenie, zrobili zdjęcia, Rak przygotował obstawę na akcję […]. Domek Błażejewskiego został wcześniej obfotografowany. Stał na terenie ogródków działkowych; był duży, zbudowany w góralskim stylu. Obok niego znajdowało się kilka podobnych. Spiskowcy przyjechali w nocy. Rak stanął na czatach, a Myślecki i Lipiński [Roman Lipiński, sześćdziesięcioletni wówczas weteran antykomunistycznego podziemia lat 40. – T.P.] ruszyli w stronę budynku. Nieśli kanister z benzyną. Stłukli szybę, nalali benzyny do środka, podpalili. Uciekli. Akcja przebiegła sprawnie. Następnego dnia okazało się, że dom, owszem, spłonął, ale nie był to dom Błażejewskiego, tylko jego zastępcy, pułkownika Nowickiego. Wykonawcy się pomylili. «Zawaliłem sprawę» – przyznaje. [Janke nie pisze, kto się przyznaje do zawalenia sprawy, ale z kontekstu wynika, że Myślecki – T.P.] […]. Myślecki na wszelki wypadek przygotowywał także warianty «ostrzejsze». Prawdziwy odwet. Miał wokół siebie kilku ludzi, którzy byli przygotowywani do wykonywania wyroków śmierci, jeśli sprawy zaszłyby za daleko. Sam opracowywał studium zamachu na szefa dolnośląskiej Służby Bezpieczeństwa. Działacze znali już szczegółowy rozkład i położenie mieszkania Błażejewskiego, na pierwszym piętrze kamienicy przy ulicy Energetycznej 8. Wiedzieli dokładnie, o której godzinie pułkownik podjeżdża pod dom, gdzie parkuje […]. Było ustalone, że strzał padnie w momencie, kiedy Błażejewski będzie szedł do samochodu do drzwi kamienicy”.

Wojciech Myślecki, główny organizator tej szczególnej akcji terrorystycznej, w 2016 r. opowiedział o niej redakcji portalu Niezłomni.pl. Pominął pomyłkę w kwestii domku do spalenia, wolał skoncentrować się na zaletach i zasługach młodego Mateusza. Kopniak od esbeków przeobraża się w… kopanie grobu: „Daliśmy mu minimalną ochronę w momencie, w którym porwano go z ulicy i przeprowadzono mu seans strachu. Kazano mu nawet kopać swój grób. Odgrażano się, że młodszą siostrę mogą zgwałcić nieznani sprawcy. Przeprowadziliśmy wtedy akcję odwetową. Spaliliśmy […] domek letniskowy szefa wrocławskiej SB płk. Czesława Błażejewskiego, a równocześnie Kornel wysłał do niego list informujący, że jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo członków SW […]. Zrobiliśmy dla niego [Mateusza Morawieckiego – T.P.] wyjątek i został zaprzysiężony jako niepełnoletni. Mateusz pokazał znakomite zdolności organizacyjne, determinację i wyjątkową odwagę”.

W następnych latach narracja o spaleniu domku w odwecie za wywiezienie młodzieńca do lasu upowszechniła się do tego stopnia, że podejmowały ją również rzetelne media (np. portal Eastbook)177. Jednak moje źródła z wrocławskiego podziemia twierdzą zgodnie, że o wywiezieniu Mateusza Morawieckiego do lasu dowiedziały się dopiero z książki Igora Jankego. W rozmowie ze mną Władysław Frasyniuk ujmuje to tak:

– Legenda budowana Mateuszowi, że go gdzieś zabrali i przywiązali do drzewa? Mama dowiedziała się o tym z gazety, a my już w wolnej Polsce. Dorobiono mu to.

– Żadne z moich źródeł nie zna historii z porwaniem Morawieckiego i kopaniem grobu w lesie. To opowiada Mateusz Morawiecki. W tamtym czasie nikt o tym nie słyszał – mówi ze swej strony Katarzyna Kaczorowska, autorka znakomicie udokumentowanych książek o wrocławskim podziemiu 80 milionów i Archiwum Kajetana. Kaczorowska od lat rozmawia z byłymi członkami podziemia, w tym – z licznymi bojownikami Solidarności Walczącej.

Co do samego podpalenia domku esbeka przez Solidarność Walczącą, to nikt nie przypuszcza, aby sprawa była zmyślona. Informacja o tym wyczynie krążyła po Wrocławiu w latach 80. (aczkolwiek nie mówiono wtedy o domku, tylko o altance letniskowej). Razem z informacją, że działacze SW się pomylili i „podpalili nie tę altankę”. W ocenie moich rozmówców z wrocławskiego podziemia akcja terrorystyczno-altankowa stanowiła totalną kompromitację Solidarności Walczącej. Nie tylko ze względu na wymienioną pomyłkę. Przede wszystkim dlatego, że komunistyczna propaganda usiłowała przedstawiać podziemnych opozycjonistów jako radykałów, nieodpowiedzialnych ekstremistów, groteskowych szaleńców, którym marzą się wojna i terroryzm. Podpalenie altanki wyglądało jak wymarzony prezent dla propagandystów PRL-u.

Jednak dla młodszych pokoleń, które nie pamiętają komunizmu nawet z przedszkola, cała ta opowieść brzmi i wygląda inaczej. Atrakcyjnie, może nawet fascynująco. Po tym, jak Janke opublikował swoją książkę, legenda o wywiezieniu Mateusza Morawieckiego do lasu stała się częścią polskiej historii. W różnych wersjach, nieraz dodatkowo udramatyzowanych (opowiada się, jakoby esbecy przywiązali chłopca do drzewa). Częścią historii stała się również opowieść o odwecie, jaki zastosowali szlachetni, aczkolwiek nieporadni terroryści z Solidarności Walczącej. Opowieść ta stawia młodego Morawieckiego na szczególnym piedestale. Chłopiec bohater, chłopiec męczennik to postać, która działa na wyobraźnię, dlatego nieraz pojawia się w mitach i legendach patriotycznych. Polacy mają „małego powstańca”. We Francji jego odpowiednikiem był paryski ulicznik-rewolucjonista Gavroche. Wiele oddziałów wojskowych pielęgnuje wspominki o „dzieciach pułku”, czyli sierotach wojennych, którymi żołnierze się zaopiekowali wcielając je do swych szeregów. Najbardziej wzruszające są te wspomnienia, w których chłopiec żołnierz cierpi. Cierpienie chłopca nieraz się staje ziarnem jego przyszłej wielkości, ale woła też o odpowiednią pomstę…

Doświadczony PR-owiec Janke najwyraźniej wie, jak się tworzy mity. Zgodnie z legendą przedstawioną w jego książce, „Mateusz Syn Wodza” miał zostać jedynym małoletnim członkiem SW – jej „dzieckiem pułku” czy też „małym powstańcem” – nie tylko dlatego, że był synem wodza. Przede wszystkim dlatego, że był nieletnią ofiarą przemocy, którą terroryści spektakularnie pomścili. Nie bez drobnej pomyłki, ale dzięki niej można łatwiej uwierzyć w opowiedzianą nam historię męczeństwa i bohaterstwa. Ten szczegół czyni całą opowieść bardziej realistyczną (nic dziwnego, skoro wszystko wskazuje, że on akurat jest prawdziwy).

Co z pozostałymi informacjami, które Janke zawarł w swojej książce? Wrocławskie źródła oceniają ją jako skrajnie niewiarygodną.

– Książka Igora Jankego to współczesna wersja „Winnetou” – mówi Władysław Frasyniuk. Dodał, że publikacja Twierdzy została pośrednio sfinansowana przez… bank Mateusza Morawieckiego: – Bank Zachodni za to bulił. Uważam, że to biznes. Właściciele pewnie weryfikują wszystkie faktury, ale nigdy ich nie upublicznią. […] Morawiecki może się czuć bezkarny, bo ze strony banku nie wycieknie żadna informacja o tym, jak szły transfery. Bank dużo daje na różne patriotyczne przedsięwzięcia.

Potwierdzenie dla tych zarzutów można znaleźć w mediach. Bank Morawieckiego finansował jeśli nie książkę, to jej autora, a na pewno jego firmę.

W 2018 r. „Newsweek” opisywał tę zależność tak: „Janke jest autorem hagiograficznej książki «Twierdza» o działalności Morawieckich w latach 80. w Solidarności Walczącej. Juniorowi pomogła w budowaniu wizerunku niezłomnego wroga komuny. Janke pisze, że już jako 12-letni chłopak Morawiecki zaczął drukować bibułę […]. Opisuje też, jak młody Morawiecki został wywieziony do lasu przez esbeków, którzy kazali mu kopać grób. Wymierzyli w niego pistolet i grozili, że młodszą siostrę mogą zgwałcić nieznani sprawcy. Janke współpracował z Morawieckim, gdy ten był jeszcze prezesem BZ WBK. Kiedy został wspólnikiem Bridge’a [agencja PR, w której Janke był też wiceprezesem zarządu – red.], dochody firmy błyskawicznie wzrosły. Jej raport roczny za 2015 r. odnotowuje wzrost przychodów z 2,9 mln zł do 6 mln zł. Jak czytamy w sprawozdaniu, było to związane m.in. z przeprowadzeniem dużego projektu dla BZ WBK pod nazwą «Akademia Przedsiębiorcy»”178.

W tym samym 2018 r. „Gazeta Wyborcza” wykryła jeszcze inne związki finansowe między Jankem a Morawieckim. Cytuję: „«Twierdza. Solidarność Walcząca». To opowieść o radykalnej opozycji antykomunistycznej z lat 80. Jej liderem był Kornel Morawiecki, marszałek senior Sejmu i ojciec premiera. Pisząc «Twierdzę», Janke zaprzyjaźnił się z Morawieckimi oraz ich przyjaciółmi z dawnej konspiracji. Wśród nich był prezes PKO BP Zbigniew Jagiełło i inne ważne postaci dzisiejszego życia publicznego. Po wydaniu «Twierdzy» w 2013 r. kierowany przez Mateusza Morawieckiego bank BZ WBK wspierał założoną przez Jankego platformę blogową Salon24 oraz Instytut Wolności, konserwatywny think tank, którego Janke jest prezesem. W styczniu 2018 r. Morawiecki wręczył węgierskie wydanie «Twierdzy» premierowi tego kraju Viktorowi Orbánowi. Salon24 odnotował to czołobitnym artykułem pt. «Pozytywna chemia między Orbánem a Morawieckim. Prezent dla premiera Węgier»”179.

Mechanizm zatem byłby prosty: Janke wychwala Morawieckiego, następnie Morawiecki opłaca przedsięwzięcia Jankego i promuje jego książkę.

Tak się składa, że Igor Janke oprócz Morawieckiego obsługiwał jeszcze jednego niezwykle interesującego klienta. Sięgnijmy jeszcze raz do „Newsweeka”. W 2015 r. Wojciech Cieśla i Michał Krzymowski opublikowali w tym tygodniku artykuł pt. Wojna chwilówkowa (w internecie dostępny pod tytułem: Czy ustawa antylichwiarska rozwiąże problem chwilówek?). Część tekstu poświęcona została znanej firmie pożyczkowej Vivus, jak również wspomnianej agencji PR o nazwie Bridge, której współwłaścicielem i wiceprezesem był Igor Janke.

Cytuję obszerne fragmenty: „Funkcję rzecznika prasowego Vivusa pełni Marek Bosak (do Vivusa przeszedł z agencji Bridge), brat Krzysztofa, znanego działacza Ruchu Narodowego […]. Vivus przyszedł do Polski z Łotwy. To tylko odnoga finansowego imperium o nazwie 4finance, które udziela chwilówek od Hiszpanii po kraje nadbałtyckie. Bosak powtarza jednak uparcie, że Vivus działa jak start-up, bo spółkę 4finance założyło czterech studentów z Rygi.

– Zaczęli w 2008 roku, gdy na początku kryzysu banki zakręciły kurek z pożyczkami. Rok później mieli już biznes wart 28 milionów euro – opowiada Inga Springe, łotewska dziennikarka, szefowa śledczego portalu Re:Baltica.

Sanita Jemberga, inna łotewska dziennikarka, dodaje:

– Pod koniec 2012 r. kontrolę nad 4finance przejął Oleg Bojko. To jeden z najbogatszych ludzi w Rosji. Nie robi typowych rosyjskich interesów na ropie czy gazie. Lubi biznesy, które dają szybki zwrot z inwestycji.

Inga Springe:

– Po wejściu Bojki interes rozkręcił się niesamowicie. Dziś z 4Finance związana jest rodzina naszego byłego premiera, a także kilku ludzi, którzy mają wpływy w polityce. Bojko kontroluje 4finance, ale ukrywa to przez skomplikowaną strukturę funduszy z rajów podatkowych. Formalnie nie możesz powiedzieć, że jest jej właścicielem.

Przez lata jako właściciel cypryjskiego Ritzio Entertainment Group oligarcha był królem kasyn i deweloperem, produkował też kosmetyki. Dziś należy do niego Fashion TV. Bojko współprodukuje reżyserski debiut Scarlett Johansson, lubi fotografować się w towarzystwie modelek, wspiera paraolimpiadę w Rosji (sam jeździ na wózku; według łotewskich dziennikarzy uszkodził kręgosłup podczas skoku do basenu w swojej rezydencji).

W Vivusie za komunikację firmy z dziennikarzami odpowiada agencja Bridge. Jej wiceprezesem jest Igor Janke, o którym w zasadzie powinno się napisać «były dziennikarz» (pracował m.in. w «Rzeczpospolitej»), gdyby nie to, że od roku współprowadzi program «Prawy do lewego» w Polsacie 2. Gościem jednego z odcinków był Loukas Notopoulos, prezes polskiego Vivusa”180.

Informację o obsłudze Vivusa przez agencję Bridge znajdujemy także w mediach branżowych181. Marek Bosak sam się chwali na swoim profilu w GoldenLine (medium społecznościowe dla profesjonalistów), że przeszedł do Vivusa bezpośrednio z Bridge182. Jeśli chodzi o działalność Igora Jankego w agencji Bridge, to według krajowego rejestru sądowego Janke zasiadał na stanowisku wiceprezesa zarządu tej firmy w latach 2013–2018, a w 2018 r. był również jej współwłaścicielem183.

Związki rosyjskiego oligarchy Olega Bojki z obsługiwaną przez Jankego firmą Vivus omawiano też w mediach branżowych. „W Polsce pojawiły się już gotówkomaty – bankomaty służące do zaciągania szybkich pożyczek. Biznes znany z rosyjskich ulic pojawił się w centrach handlowych Warszawy i okolic. Czy jednak szybka pożyczka z automatu to wystarczająco bezpieczne rozwiązanie? Na początku tego roku pisaliśmy już o interesie Olega Boyko, który postawił w Moskwie sieć bankomatów służących do udzielania pożyczek […]. Na tę chwilę oferta gotówkomatów obejmuje tylko pożyczki firmy Vivus” – informował Bankier.pl w 2015 r.184 Trzy lata później, w lutym 2018 r. „Gazeta Wyborcza” pisała wprost, że Vivus należy do Bojki. Oligarcha został wtedy objęty amerykańskimi sankcjami jako kompan Putina. „Wyborcza” przedstawiła go wówczas tak: „Oleg Bojko. Finansista, miłośnik kina. Wzbogacił się, handlując cytrusami i elektroniką. Jego wehikuł inwestycyjny Finstar Financial Group wyspecjalizował się w sieci firm pożyczkowych działających pod szyldem 4finance, które działają w 17 krajach, w tym w Polsce pod markami Vivus i Zaplo”185.

Bojko trafił na tę listę nieprzypadkowo. Portale walczące z korupcją i przestępczością zorganizowaną wskazują na jego ścisłą współpracę z Kremlem i znaną już nam sołncewską mafią (która ze swej strony również współdziała z Kremlem i kremlowskimi służbami). Między innymi, sołncewscy gangsterzy mieli pełnić funkcję służby bezpieczeństwa w strukturach koncernu OLBI należącego do Bojki186.

Informacje o kremlowsko-mafijnych koneksjach oligarchy znajdują pośrednie potwierdzenie w publikacji „Financial Times” z 2012 r. na temat biznesów Igora Szuwałowa, pierwszego wicepremiera Rosji w latach 2008––2018187.

Rzućmy okiem na tę pajęczynę powiązań. Na jej końcu znajdziemy znane już nam pająki – a właściwie ogromne tarantule.

Według „Financial Times” Igor Szuwałow w początkach swej kariery był partnerem biznesowym Olega Bojki. Z tego partnerstwa wyniósł fortunkę liczoną w milionach dolarów (piszę „fortunkę”, bo w Rosji fortuna zaczyna się od miliarda). Wyniósł i wywiózł, bo przepisał ją na żonę. Pieniądze odnalazły się na… Bahamach, w firmie Sevenkey, którą założyła tam sobie rodzina Szuwałowów.

W 2004 r. ta egzotyczna firma rodzinna Szuwałowa dokonała dwóch znaczących inwestycji.

Po pierwsze, zainwestowała w brytyjsko-holenderski kombinat stalowy Corus razem z… Aliszerem Usmanowem (przypomnę: Usmanow to wielki sołncewski oligarcha, protektor kompanów Roberta Szustkowskiego, który z kolei miał protegować Marka Falentę w Rosji).

Po drugie, wykupiła udziały w rosyjskim megakoncernie paliwowym Gazprom za 17,7 mln dolarów. Jak podaje „Financial Times”, pieniądze na tę inwestycję pożyczył Szuwałowom… Michaił Fridman.

Znowu przypomnę: Fridman to najbogatszy z sołncewskich oligarchów, kolega i biznesowy partner Usmanowa. Z siecią sklepów Fridmana współdziałała firma Tomasza Misiaka Work Service.

Co więcej, rosyjski portal FB.ru podaje, że Fridman jest przyjacielem Bojki188. A według portalu Private Banking and Wealth Management, w 2011 r. Fridman i Bojko bawili razem na „zamkniętej imprezie” dla „wpływowych ludzi” w łotewskim kurorcie Jurmała189. Imprezę zorganizował klub postsowieckich oligarchów afiliowany przy lokalnych edycjach magazynu „Forbes”. Klub ten promuje m.in. wicepremiera Igora Szuwałowa190.

Zatem pan Bojko jest członkiem tego samego biznesowo-towarzyskiego kręgu, w którym obracają się sołncewscy oligarchowie związani lub powiązani z naszą aferą taśmową. Wypromowany przez Bojkę polityk-biznesmen Szuwałow był promowany przez innych członków tego kręgu. Uczestniczył w biznesach Aliszera Usmanowa i brał miliony od Michaiła Fridmana.

MORAWIECKI I JANKE – MAŁE PODSUMOWANIE

Afera taśmowa i książka Twierdza w tej samej chwili. Bezbarwny prezes banku zostaje „bohaterem konspiracji”. Bank prezesa opłaca firmę autora. Brzęczą złotówki. Czy również ruble?

Podsumujmy: w 2014 r. Mateusz Morawiecki jest szeroko znany w kręgach biznesowych, politycznych i medialnych, ale kojarzony jako postać dość bezbarwna. Nikt nie widzi w nim bohatera, który mógłby poruszać serca obywateli i przewodzić masom.

Jednak w czerwcu 2014 r. wybucha afera taśmowa, która przesunie Polskę na Wschód i wyniesie bezbarwnego Morawieckiego na stanowisko wicepremiera, potem premiera. Dziwnym zaś trafem w tym samym czerwcu 2014 r. Igor Janke publikuje książkę, w której Morawiecki zostaje przedstawiony jako postać barwna i fascynująca. Młody bohater konspiracji, którego Solidarność Walcząca broniła tak bardzo, że posunęła się do terroryzmu…

Ten dziwny traf łatwo można wytłumaczyć. Bank bohatera przekazuje pieniądze firmom Jankego, który tego bohatera opiewa. Historia stara jak świat, chciałoby się powiedzieć. Książę rusza, by zdobyć stolicę, rzuca więc dukaty trubadurowi, aby ten napędził mu zwolenników i pokrzepił ich serca pieśnią o bohaterskich czynach księcia.

Pozostaje jednak pytanie, czy tylko dukaty tu brzęczały. A może również złote ruble? Klientem firmy Igora Jankego był bowiem kremlowski oligarcha Oleg Bojko. Potentat związany z tą samą sołncewską mafią, która zorganizowała nam aferę taśmową. Powiązany na różne sposoby z sołncewskim oligarchą Fridmanem – tym samym, z którym współdziałała firma Work Service należąca do Tomasza Misiaka. Do tego samego Misiaka, który uprzedził Morawieckiego, że nadchodzi afera taśmowa.

I najprawdopodobniej dobrze wiedział, skąd się wzięła.

CHŁOPIEC UDRĘCZONY

Morawiecki w teczkach SB. Krasnale z jogurtami. Młody Mateusz „zabezpieczony” przez Biuro Studiów SB. Zabezpieczenie, czyli agentura? Piruety historyka Cenckiewicza. Bitwa o zarekwirowane książki. Student nasyła biurokrację uczelnianą na esbecką. Niełatwa relacja z ojcem. Nieobecny Kornel. Potrzeba akceptacji i Jarosław Kaczyński

Mafijny oligarcha Michaił Fridman jeszcze się w tej książce pojawi, a wraz z nim firmy i osoby z nim powiązane. Wróćmy jednak do Mateusza Morawieckiego i do jego młodości. Oczywiście, nie w upiększonej wersji Jankego. Poszukajmy czegoś, co bardziej zbliży nas do prawdy.

W aktach Instytutu Pamięci Narodowej niewiele można znaleźć o Mateuszu Morawieckim. Zapewne zaskoczy to tych, którzy uwierzyli w obraz młodego bojownika i męczennika z książki Twierdza. Jednak zaskoczenie jest mniejsze, gdy przypomnimy sobie, że „młody bojownik i męczennik” w latach 80. był naprawdę bardzo młody. Gdy Solidarność Walcząca powstawała, Morawiecki miał 13–14 lat.

Dostępny w internecie katalog IPN podaje, że Mateusz Morawiecki pojawia się jako syn Kornela Morawieckiego, przywódcy Solidarności Walczącej, w aktach sprawy obiektowej dotyczącej tej organizacji (kryptonim „Ośmiornica”, sygnatura IPN Wr 32/805).

W katalogu figuruje również esbecka teczka o sygnaturze IPN Wr 054/1006. Mateusz Morawiecki występuje w niej jako „aktywny uczestnik akcji ulicznych (happeningów) organizowanych przez nieformalną grupę pod nazwą Pomarańczowa Alternatywa”. Pomarańczowa Alternatywa to słynny na przełomie lat 80. i 90. kolektyw happenerów pod wodzą Waldemara „Majora” Fydrycha. Jej członkowie wprowadzali komunistyczne władze w stan dezorientacji poprzez grupowe przebieranie się za Świętych Mikołajów, organizowanie zbiorowej ulicznej konsumpcji jogurtów albo malowanie krasnoludków na murach (w ten sposób krasnale stały się nieformalnym symbolem Wrocławia).

IPN przechowuje też akta paszportowe Mateusza Morawieckiego (IPN Wr 524/423691), w których nie ma nic podejrzanego. Wydano mu paszport w 1989 r., gdy komunizm upadał. Teczki paszportowe innych członków Solidarności Walczącej są znacznie bardziej intrygujące (do czego jeszcze wrócimy).

Ciekawsza jest inna adnotacja, którą znajdujemy w katalogu IPN pod hasłem Mateusz Morawiecki: „W dn. 03.03.1987 zarejestrowany w Wydz. C WUSW [Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych – red.] Wrocław pod nr. rej. 54509 przez Inspektorat 2 WUSW we Wrocławiu jako Osoba Zabezpieczona [OZ]. Brak możliwości ustalenia powodu zabezpieczenia. Zdjęto z ewidencji w dn. 18.01.1990. Materiały zniszczono w jednostce operacyjnej. Karta Mkr-3 z kartoteki odtworzeniowej Wydz. C WUSW Wrocław; dziennik rejestracyjny WUSW Wrocław, poz. 54509; karta EO-4/77 z kartoteki odtworzeniowej Biura C MSW; karta EO-4-A/77 z kartoteki odtworzeniowej Biura C MSW”191.

Kartoteka odtworzeniowa zawiera dokumenty, które esbecy przeznaczyli do zniszczenia. Znaleziono je w workach na śmieci, częściowo pocięte lub podarte. Papiery te najprawdopodobniej miały zostać spalone. Jeśli chodzi o określenie „Osoba Zabezpieczona”, to jest ono niejednoznaczne. Używano go nieraz wobec kandydatów na tajnych współpracowników (TW)192. Uwaga: bycie takim kandydatem nie oznacza, że ktoś donosił. Byli kandydaci, którzy donosili, zanim ich jeszcze formalnie zwerbowano. Byli i tacy, którzy w ogóle nie wiedzieli, że SB widzi ich w takiej roli.

Najciekawsze w odnalezionej adnotacji jest to, że Mateusza Morawieckiego „zabezpieczał” Inspektorat 2.

To bardzo ważna informacja, albowiem Inspektorat 2 (lub Inspektorat II) stanowił terenowy oddział Biura Studiów SB193 – elitarnej jednostki komunistycznej Służby Bezpieczeństwa, która działała w latach 1982–1989 i zajmowała się rozbijaniem podziemia. W tym celu Biuro Studiów m.in. tworzyło niby-podziemne ugrupowania i lansowało pseudoopozycyjnych liderów.

Wobec tego wyrażenie „Osoba Zabezpieczona” musi jednak budzić niepokój, albowiem w przypadku Biura Studiów określenie to może się odnosić nie do kandydata na konfidenta, ale do konfidenta definitywnie już zwerbowanego. Jest tak, ponieważ Biuro Studiów korzystało z wyjątkowego przywileju. Mogło nie rejestrować swych agentów jako agentów (po to, żeby ich kamuflować nawet przed innymi jednostkami SB). Swych najważniejszych konfidentów rejestrowało jako „figurantów” (osoby rozpracowywane, czyli zwalczane, śledzone, ścigane albo nękane przez SB; ofiary esbeków) lub właśnie jako „Osoby Zabezpieczone”.

Informację, że Inspektorat II był terenowym oddziałem Biura Studiów SB, w swoim czasie podawali m.in. ultraprawicowi historycy Sławomir Cenckiewicz i Piotr Gontarczyk194. Autorzy ci przyznawali też, że Biuro Studiów rejestrowało swych agentów jako figurantów lub „zabezpieczenia”. Pisali tak: „Biuro Studiów, a także podległe mu Inspektoraty II, rozpracowywało czołowych działaczy podziemia, skupiało też w swoich rękach najcenniejszą agenturę, którą często przejęto z innych pionów operacyjnych SB. W związku z tym Biuro Studiów wyposażono w wiele szczególnych, i prawdopodobnie nieujętych do końca w dokumentach normatywnych, uprawnień. Przykładowo, agenturę Biura Studiów i Inspektoratów II w ewidencji Biura «C» rejestrowano także jako «zabezpieczenia» lub osoby rozpracowywane, czyli figurantów. Biuro Studiów konspirowało też część swoich działań przed innymi pionami SB, udzielając im fałszywych informacji. W ramach tzw. korespondencji koordynacyjnej, na pytanie o cennego TW zarówno Biuro Studiów, jak i Inspektoraty II odpowiadały często, że dana osoba jest rozpracowywana (figurant) lub też w ogóle nie znajduje się w ich zainteresowaniu”195.

Ciekawe, czy dzisiaj Cenckiewicz i Gontarczyk nie chcieliby się z tego wycofać. Pierwszy z nich w mediach społecznościowych broni Mateusza Morawieckiego przed zarzutem współpracy z Biurem Studiów. Gdy pewien internauta zacytował notatkę o zabezpieczeniu Morawieckiego przez Inspektorat II, Cenckiewicz wystąpił w obronie Morawieckiego gorąco i nieprecyzyjnie zarazem: „Zabezpieczenie nie oznacza agenturalności!”196.

Prawdziwiej byłoby napisać: „Zabezpieczenie nie musi oznaczać agenturalności, ale w przypadku Biura Studiów SB – może”.

Tym bardziej że w styczniu 1990 r. esbecy postanowili całkowicie ukryć i wymazać fakt „zabezpieczania” przez nich Mateusza Morawieckiego w poprzednich trzech latach. Styczeń 1990 r. to czas, w którym Biuro Studiów SB niszczyło lub ukrywało dokumenty dotyczące swych najważniejszych i najbardziej utajnionych agentów. W tym samym miesiącu zniszczono teczkę Antoniego Macierewicza, w latach 80. intensywnie chronionego przez Biuro Studiów.

Rzecz jasna, trudno przypuścić, żeby dziewiętnastoletni Mateusz Morawiecki mógł odgrywać kluczową rolę w operacjach Biura Studiów SB. Jeżeli Biuro Studiów prowadziło z nim lub wobec niego jakieś działania, to musiały one przede wszystkim dotyczyć jego ojca. Aczkolwiek historyk Cenckiewicz z jakichś przyczyn próbuje odrzucić również ten oczywisty wniosek. W internecie tak usiłuje tłumaczyć zainteresowanie Biura Studiów osobą Morawieckiego juniora: „Mateusz Morawiecki angażował się w konspirację antykomunistyczną niezależnie od zaangażowania i bohaterstwa ojca”197.

Do Biura Studiów SB i jego relacji z Solidarnością Walczącą wrócimy w następnej części tej książki. Co do dokumentów dotyczących Mateusza Morawieckiego, to w archiwum cyfrowym IPN (niedostępnym w internecie) znalazłem jeszcze jedną teczkę SB198, w której mowa o naszym bohaterze.

Teczka zawiera ślady nieznanej bitwy Morawieckiego juniora z komuną. Otóż jesienią 1987 r. podczas przeszukania mieszkania Morawieckich esbecy rekwirują czytane przez niego książki „drugiego obiegu” (wydane w podziemiu, bez cenzury). A młody Mateusz razem z siostrą walczy o odzyskanie tych książek. I trzeba przyznać, robi to zadzierzyście. Wzywa na pomoc władze swojej uczelni, albowiem, jak twierdzi, książki są mu potrzebne do nauki jako studentowi historii. Szkoła interweniuje w prokuraturze. W piśmie z 19 listopada 1987 r. czytamy, że „Uniwersytet Wrocławski im. Bolesława Bieruta [zmarły w 1956 r. komunistyczny przywódca narzucony uczelni jako patron – T.P.] […] popiera starania […] Mateusza Morawieckiego mające na celu odzyskanie […] zarekwirowanych […] pozycji”.

Dobrze wiedzieć, że mamy premiera, który już jako młodzieniec umiał napuścić jedną biurokrację na drugą. Trudno jednak nie zauważyć, że taka wizja odbiega od obrazu Chłopca Udręczonego z Twierdzy.

Wszyscy informatorzy, z którymi rozmawiam o młodości Mateusza Morawieckiego, twierdzą, że niezwykle ważna dla niego jest relacja z ojcem. Zarazem podkreślają, że to relacja co najmniej nieprosta.

– Między nimi jest dystans, ale syn nie umie ojcu powiedzieć nie – mówi warszawskie źródło, które obserwowało funkcjonowanie Mateusza i Kornela w środowiskach politycznych.

– Wychował się bez ojca, bo ojciec się ukrywał. Więcej się o nim słyszało, niż go widziało. Kornel sam przyznaje, że zdradzał wtedy żonę, starszą o 11 lat. Miał stałą partnerkę, Hannę Łukowską-Karniej, z którą nie tylko konspirował w Solidarności Walczącej, lecz także mieszkał i żył. Dzieci musiał dręczyć niepokój. Dlaczego tata jest poza domem? Czy po to, żeby walczyć o Polskę? Czy po to, żeby uwolnić się od naszej mamy, od rodziny, od nas? – mówi informator z wrocławskiego podziemia lat 80.

Rafał Dutkiewicz, przyjaciel rodziny, w 2010 r. tak opisywał ojca i syna: „Kornel to wizjoner, człowiek ideowy i gotowy do poświęceń, choć ostatnio wycofał się z polityki i uczy studentów matematyki na Politechnice Wrocławskiej. Mateusz jest typowym przedstawicielem młodych yuppies – rzeczowy, trochę sztywny, starannie wykształcony”199.

„Trochę sztywny” to grzeczne i delikatne określenie. Aby się o tym przekonać, wystarczy obejrzeć i wysłuchać kilku publicznych wystąpień Mateusza Morawieckiego. Podczas tych wystąpień Morawiecki robi wszystko, by okazywać spokój i pewność siebie. Swoistą sławą cieszy się jego „neurolingwistyczna” gestykulacja. Gdy premier przemawia, to równocześnie ilustruje swoje przemówienie i sugeruje pożądane emocje za pomocą rąk. Rytmicznie pomachuje dłońmi, splata je, układa ich palce w „trójkącik” albo „kwadracik” niczym mówca motywacyjny albo specjalista od prezentacji biznesowych. Jednak skrzywione usta, uciekający wzrok i kiwanie się, przestępowanie z nogi na nogę – wszystkie te mankamenty burzą oczekiwany efekt. Można odnieść wrażenie, że mamy do czynienia z kimś, kto przeszedł zaawansowany trening, a mimo to nie odnalazł pewności siebie. Z kimś, kto bezskutecznie próbuje stłumić i ukryć swój strach.

Nasuwa się hipoteza, że przyczyną tej sztywności są wczesne lata Mateusza Morawieckiego. Jego stosunki z dominującym, choć nieobecnym i nieprzewidywalnym ojcem, któremu podlegał nie tylko jako syn, lecz także jako członek podziemnej organizacji – i to członek najmłodszy. Mateusz Morawiecki byłby zatem, mimo swych licznych sukcesów, wiecznym wyrostkiem w garniturze. Zahukanym i zaniedbanym przez ojca, zagubionym, skrzywionym, usiłującym „dorośle wyglądać” i „robić wrażenie mądrego”, a mimo to ciągle zamykającym się w sobie. Chłopiec Udręczony? Nie przez esbecję lub nie tylko przez nią.

Zazwyczaj osoba o takim profilu psychologicznym intensywnie potrzebuje aprobaty otoczenia. Usilnie poszukuje akceptacji ojca lub kogoś, kto by ojca zastąpił. Czy stąd się bierze więź, która w ostatnich latach połączyła Mateusza Morawieckiego z Jarosławem Kaczyńskim?

Wspomniałem już, że Kaczyński może widzieć w Kornelu Morawieckim gorszą wersję siebie. Wiecznego outsidera, któremu w przeciwieństwie do Kaczyńskiego zabrakło sprytu, by z outsidera stać się zwycięzcą. Lecz tę analogię da się odwrócić: Morawiecki może widzieć w Kaczyńskim lepszą, zwycięską wersję ojca.

Czy jednak osobiste emocje dwóch osób mogą tłumaczyć ich relację polityczną? Tak, gdy emocjonalna słabość jednej strony daje polityczną przewagę drugiej. Jeśli Jarosław Kaczyński zrozumiał, że Mateusz Morawiecki zrobi dla niego wszystko za aprobatę, to mógł go uznać za dobre oparcie dla siebie. Lepsze od tego, które oferują Kaczyńskiemu inni współpracownicy i dworzanie. Spośród nieautentycznych dworaków mądry władca wybierze tego, który wie, że jest nieautentyczny i cierpi z tego powodu. Dworak ten musi tylko uwierzyć, że łaska władcy to jedyna autentyczna rzecz w jego życiu.

Oczywiście, możliwe są też inne interpretacje. Dziwną sztywność Morawieckiego i łaskę, którą darzy go Kaczyński, można tłumaczyć inaczej. Psychologia i psychologizowanie nie do końca sprawdzają się w polityce. Lepiej trzymać się twardych danych. Zbierać fakty, także te pomniejsze i pozornie mniej istotne. Sprawdzać koneksje i kontakty, porównywać słowa i czyny, analizować dokumenty. Czytać „drobny druk” historii, czyli informacje, które nawet w szczegółowych opracowaniach trafiają do przypisów.

Tym się teraz zajmiemy.

W jednym z rejestrów biznesowych odnajdziemy firmę, w której Mateusz Morawiecki stawiał pierwsze kroki jako przedsiębiorca.

Ale najpierw przyjrzymy się jego pracy magisterskiej.

HUMANISTYCZNE POCZĄTKI BANKIERA

Praca magisterska Mateusza Morawieckiego – o własnym ojcu i jego organizacji. Początki Solidarności Walczącej (SW). Uczony Kornel i szofer Władysław. Solidarność Walcząca kontra „Solidarność Klęcząca”? Podziemny spór w cieniu komunistycznego molocha. Powściągliwa stronniczość młodego Mateusza. Kornel Morawiecki dba o lepsze jutro partii komunistycznej. Stosunki SW ze Wschodem. Antysowiecka odezwa prowokacją KGB? Wojciech Myślecki nie ufa Zachodowi. Czy chciał rozbroić USA? Wizja podpalacza altanki: Mateusz Morawiecki da odpór Germanom

Przyszły biznesmen i bankier zaczynał jako humanista. Mateusz Morawiecki po liceum poszedł na studia historyczne. W 1992 r. obronił pracę magisterską pt. Geneza i pierwsze lata Solidarności Walczącej.

Praca magisterska to zazwyczaj największe wyzwanie dla studenta. Na wydziałach historii są tacy, którzy próbują wniknąć w epokę Mieszka I. Są i tacy, którzy wgryzają się w czasy faraonów – zatem w świat nam odległy niemal jak inne planety. Tymczasem Morawiecki napisał o tym, co działo się kilka lat wcześniej w organizacji, do której sam należał i którą założył jego ojciec! Poszedł na łatwiznę?

Cóż, można bronić jego decyzji. Pisana przez kogoś takiego i w takim momencie praca na taki temat może się okazać bezcennym świadectwem spisanym na gorąco… Ale czy będzie opracowaniem naukowym? Czy będzie bezstronna? Czy historyk powinien pisać historię swego ojca? Szczególnie gdy chodzi o temat tak kontrowersyjny jak Solidarność Walcząca?

Działalność Solidarności Walczącej budziła przecież i budzi kontrowersje. Organizacja ta, która później poszerzyła swoją działalność na inne miasta i regiony, narodziła się we Wrocławiu. Wszystkie tamtejsze źródła, z którymi rozmawiałem, twierdzą, że do jej powstania przyczynił się konflikt między Władysławem Frasyniukiem a Kornelem Morawieckim. Konflikt nie tylko polityczny, lecz także osobisty i osobowościowy, a nawet klasowy.

Frasyniuk, z zawodu kierowca, był wrocławskim przywódcą Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych „Solidarność” – czyli głównej organizacji opozycyjnej w latach 1980–1981. NSZZ „Solidarność” miała robotniczych liderów: Lecha Wałęsę w Gdańsku, Zbigniewa Bujaka w Warszawie, a we Wrocławiu – właśnie Frasyniuka. Na pierwszym miejscu była organizacją pracowniczą, związkową, dopiero potem polityczną. Przede wszystkim walczyła o dobrobyt i prawa socjalne pracowników. Powstała w drugiej połowie 1980 r., gdy fala strajków robotniczych zmusiła komunistów do zezwolenia na utworzenie niezależnej organizacji związkowej. Rzecz jasna, zakrawało to na paradoks. Przecież w komunizmie nie mogły istnieć żadne niezależne organizacje. Całokształtem rzeczywistości miała niepodzielnie rządzić partia komunistyczna. W Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej była to PZPR, czyli Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. Partia ta pretendowała do nieomylności i wszechwładzy. Próbowała zarządzać każdym aspektem rzeczywistości, włącznie z hodowlą nutrii i podlewaniem trawników. Zatem niezależna centrala związkowa, wyrosła z protestu przeciw PZPR, musiała się jej sprzeciwiać niemal na każdym kroku.

Sytuację dodatkowo komplikowało to, że PZPR miała nad sobą partię jeszcze bardziej nieomylną i wszechwładną, czyli KPZR, Komunistyczną Partię Związku Sowieckiego (lub Radzieckiego – w PRL ta druga forma była obowiązkowa). KPZR rządziła Związkiem Sowieckim, który narzucił Polsce komunizm pod koniec lat 40. W latach 1980–1981 Sowieci z KPZR nieustannie naciskali na przywódców PZPR, żądając, aby zlikwidowali „Solidarność”. Przywódcy PZPR ze swej strony obawiali się frontalnej rozprawy z „Solidarnością” (groziło to wojną domową lub ostatecznym zniszczeniem resztek poczucia wspólnoty między partią komunistyczną a społeczeństwem). Ale jeszcze bardziej się bali, że jeśli nie zlikwidują opozycji, zrobią to za nich towarzysze z KPZR. Rękami armii sowieckiej poprzez interwencję zbrojną w Polsce (na szczęście do tego nie doszło).

Zatem PZPR szukała jakiejś ścieżki pomiędzy dwoma ostatecznościami (wojną polsko-polską lub wojną polsko-sowiecką). Partia komunistyczna próbowała uspokoić i okiełznać NSZZ „Solidarność”. Usiłowała zmusić ją do tego, żeby była „zwykłą organizacją związkową” i walczyła o sprawy socjalne, nie polityczne. Oczywiście, PZPR domagała się czegoś niemożliwego. Poprzez swoje pretensje do nieomylnej wszechwładzy partia komunistyczna ze spraw niepolitycznych robiła polityczne i nawet najbardziej apolityczni liderzy związkowi musieli być politykami. Przecież każdy związkowy protest – nawet gdyby dotyczył braku serwetek w fabrycznej stołówce – narażał na szwank dobre imię PZPR. Kto odpowiada za wszystko, ten odpowiada również za brak serwetek. Nie mówiąc już o znacznie gorszych brakach komunizmu, takich jak brak mięsa i wędlin w sklepach, brak wystarczającej liczby autobusów i tramwajów (pasażerowie regularnie tłoczyli się w potwornym ścisku), wreszcie brak wolności słowa i możliwości podróżowania (media podlegały cenzurze prewencyjnej, a komunistyczna Służba Bezpieczeństwa wydawała paszporty obywatelom wedle swego widzimisię).

13 grudnia 1981 r. komunistyczny przywódca generał Jaruzelski przystąpił do rozprawy z „Solidarnością”. Może nie frontalnej, bo obyło się bez wojny, ale niewiele mniej brutalnej, gdyż wprowadził stan wojenny. Niezależna działalność związkowa została zakazana. Tysiące działaczy „Solidarności” trafiło do ośrodków internowania, inni zeszli do podziemia. W 1982 r. Kornel Morawiecki – doktor fizyki kwantowej, działacz „Solidarności” i niezależny publicysta – razem ze swoimi znajomymi z Politechniki Wrocławskiej stworzył zakonspirowaną grupę. Grupa ta cechowała się radykalizmem. Oskarżała Władysława Frasyniuka, przywódcę wrocławskiej „Solidarności”, o „ugodowość”. W końcu oderwała się od NSZZ „Solidarność” i nazwała się Solidarnością Walczącą. Zwolennicy Frasyniuka przekręcali to na „Solidarność Warczącą”. Sami przez zwolenników Kornela nazywani byli „Solidarnością Klęczącą”. Zdumiewający konflikt – szczególnie, gdy pamiętamy, że obie organizacje chciały walczyć ze wspólnym, przemożnym i bezwzględnym wrogiem. Frasyniuk musiał się ukrywać tak samo jak jego oponent Morawiecki – jeśli nie bardziej.

Jak wspomniałem, spór wypływał z różnic nie tylko politycznych, lecz także społecznych. Władysław Frasyniuk był robotnikiem, kierowcą. Doktorowi fizyki Kornelowi Morawieckiemu podporządkowanie się „szoferakowi” mogło sprawiać trudność. W późniejszych latach zdarzało mu się sugerować, jakoby robotnicy nie mieli kwalifikacji intelektualnych, a nawet moralnych, żeby zajmować się polityką. Już w latach 80. uważał, że należy odejść od formuły związku zawodowego i spraw socjalnych, albowiem przesłaniają one obywatelom przyczynę wszelkiego zła: Polska nie jest niepodległa ani demokratyczna! Najpierw trzeba pogonić komunistycznego okupanta i wywalczyć całkowitą wolność. Potem będzie można się bić o kiełbasę (jeśli w ogóle będzie trzeba).

Jednak doktorzy fizyki nie mają monopolu na myślenie i szerokie horyzonty. Robotniczy przywódcy związkowej NSZZ „Solidarność” nieraz wykazywali się wielką przenikliwością. Nie tylko o kiełbasie myśleli (choć o niej nie zapominali). Poza tym związkowa „Solidarność” miała swoich wybitnych intelektualistów. „Chłopski rozum” Wałęsy i skomplikowane analizy jego doradców-profesorów prowadziły do jednego wniosku: zbytni radykalizm nie przyspiesza zmian, tylko je spowalnia. Ludzie Morawieckiego wydawali im się szaleńcami lub prowokatorami, którzy raczej przeszkadzają niż pomagają wyzwolić Polskę.

To pęknięcie wewnątrz antykomunistycznej opozycji okazało się trwalsze niż sam komunizm. Gdy on upadł, oskarżenia się zaostrzyły – szczególnie po jednej ze stron konfliktu. Dla radykalnej prawicy Wałęsa i Frasyniuk z ugodowców stali się „zdrajcami”. Kornel Morawiecki zaś jest bohaterem nawet wtedy, gdy nawołuje do przyjaźni z Kremlem.

Takie zarzuty pod adresem Frasyniuka padały już w 1992 r., gdy Mateusz Morawiecki w swojej pracy pisał o konflikcie ojca z robotniczym przywódcą. Jak sobie z tym poradził?

Raczej – wybrnął. Aczkolwiek trzeba przyznać magistrantowi Morawieckiemu, że stara się zachować chłodny ton, unikać emocji i ewidentnej stronniczości. Przyznaje na przykład, że Kornel Morawiecki i jego zwolennicy mogli uprawiać „krytykanctwo” wobec Frasyniuka i związkowej „Solidarności”. Jednak nie da się ukryć, że magistrant historii darzy sympatią doktora fizyki i jego organizację. Każdy może się o tym przekonać: praca jest dostępna na jednej ze stron internetowych dotyczących Solidarności Walczącej200.

Charakterystyczne jest to, że magistrant Morawiecki omija kłopotliwe sprawy. Omija lub prześlizguje się obok nich. Udaje, że ich nie ma – lub że nie sprawiają kłopotu. Pisze, że siła i radykalizm wrocławskiej antykomunistycznej opozycji mogła stanowić paradoks („Wydaje się, że Wrocław był pod ściślejszą kontrolą wojskową i służb bezpieczeństwa niż inne ośrodki. Jednakże tu właśnie w zakładach najszybciej zostały utworzone komitety strajkowe”)201. Ale nie wyjaśnia tej sprzeczności. W innym fragmencie chwali rzekome zdolności organizacyjne swego ojca, czym jaskrawo zaprzecza oczywistości (według wszystkich źródeł, do których miałem dostęp, Kornel to najbardziej niezorganizowany polityk, jakiego można sobie wyobrazić). Mateusz Morawiecki pochwala również, jak się zdaje, jedno z najbardziej kontrowersyjnych posunięć Kornela w okresie legalnego działania „Solidarności”. Chodzi o wydanie tak zwanego wezwania do żołnierzy wojsk sowieckich w Polsce, które miało tych żołnierzy nastawić przychylnie do działań polskiej opozycji.

Magistrant Morawiecki całą sprawę opisuje tak: „Sporo rozgłosu i popularności w środowiskach opozycyjnych, zwłaszcza na Politechnice Wrocławskiej, przysporzyło [Kornelowi – red.] Morawieckiemu aresztowanie go 14.09.1981 r. Głównym, faktycznym powodem aresztowania było opublikowanie w lipcowo-sierpniowym numerze «Biuletynu Dolnośląskiego» z 1981 r. odezwy do Polaków i wezwania do stacjonujących wojsk sowieckich w Polsce sygnowanych przez emigracyjnych solidarystów rosyjskich NTS (Narodno-Trudowoj Sojuz). Zarząd Regionu Dolny Śląsk NSZZ «Solidarność» w odpowiedzi na aresztowanie zapowiedział akcję protestacyjną, od 16.09. gotowość strajkową ogłosili pracownicy Politechniki Wrocławskiej, uwolnienia domagali się dolnośląscy delegaci na I KZD i przedstawiciele Komisji Zakładowych. Na skutek różnych akcji interwencyjnych i zdecydowanej postawy władz regionu, z Frasyniukiem na czele, Morawiecki został po 48 godzinach wypuszczony”202.

Inni działacze opozycji – także ci, którzy interweniowali w obronie Morawieckiego – uznawali opublikowanie wezwania do żołnierzy sowieckich za wielki błąd. Sowieci, rzecz jasna, zwalczali próby zdemokratyzowania polskiego komunizmu przez opozycyjną „Solidarność”. Ale jeszcze gorzej reagowali na wszelkie przejawy jej zainteresowania sprawami i obywatelami sowieckimi. Władze ZSRR traktowały to jak ingerencję w swoje sprawy wewnętrzne. Rosyjska antykomunistyczna emigracja stanowiła tabu. Podobnie jak armia sowiecka i militarne interesy Kremla. Pośredniczenie między antykomunistycznymi emigrantami a sowieckimi żołnierzami musiało zostać odebrane w Moskwie jako zamach na bezpieczeństwo strategiczne ZSRR.

Co ciekawe, Morawiecki junior przyznaje, że pod koniec 1981 r. środowisko skupione wokół jego ojca dążyło do… ugody z komunistami: „Sztandarowe artykuły «Biuletynu Dolnośląskiego» z okresu tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego dają podstawy do przypuszczeń, że jeszcze w tamtym okresie środowisko utworzone wokół tego periodyku gotowe jest pójść na daleko idący kompromis w stosunku do partii komunistycznej. Dobitnym i charakterystycznym przykładem jest artykuł «O prawdziwe wczoraj i lepsze jutro PZPR», napisany przez człowieka, który pół roku później będzie głównym animatorem Solidarności Walczącej”203. Ale nazwisko autora tego artykułu Mateusz Morawiecki podaje jedynie w przypisie. Był to jego ojciec.

Do swej pracy magistrant Morawiecki dołączył aneks. Zawarł w nim przeprowadzone przez siebie wywiady z byłymi liderami Solidarności Walczącej. Sprawiedliwość każe odnotować, że Morawiecki rozmawiał też z Władysławem Frasyniukiem i Józefem Piniorem – przywódcami związkowej „Solidarności”, dla której ta Walcząca chciała być konkurencją.

Rzecz jasna, rozmowy z liderami i działaczami Solidarności Walczącej zajmują znacznie więcej miejsca. W tych rozmowach magistrant Morawiecki poświęca sporo miejsca stosunkom organizacji swego ojca z sowieckim Wschodem:

„Z Wrocławia dostawaliśmy pisma przetłumaczone na język ukraiński, rosyjski lub – rzadziej – białoruski i przerzucaliśmy to na Wschód. Przemycaliśmy też na Ukrainę i do Rosji (przede wszystkim Moskwa i Leningrad) książki, czasopisma, a nawet Pismo Święte po ukraińsku, drukowane w Belgii. Wrocławscy łącznicy zawsze bardzo mocno akcentowali konieczność choćby symbolicznego transferu niezależnej myśli do opozycyjnych kręgów w Związku Radzieckim. Przerzut odbywał się kilka razy do roku przez człowieka z SW, który pracował na przejściu granicznym w Medyce i który przekazywał dalej na Wschód zawartość paczuszek. Ze strony ukraińskiej i rosyjskiej nadchodziły najczęściej potwierdzenia odbioru ulotek. Zdawaliśmy sobie sprawę z tego, że jest to kropla w morzu potrzeb, ale starając się, by ulotki docierały do środowisk niepodległościowych, mieliśmy nadzieję, że zainspirują choć kilka, kilkanaście osób do działania. Treść pisemek, które przerzucaliśmy na Wschód, była generalnie niepodległościowa; bardzo duży nacisk kładliśmy na zbliżenie między narodami, na stałość granic, na budowanie zgodnej przyszłości oraz na stwierdzenie, że głównym i właściwie jedynym wrogiem wszystkich narodów Europy Wschodniej […] [są] komunizm i komuniści, którzy zręcznie wykorzystują niesnaski i uprzedzenia między narodami” – mówi Mateuszowi Morawieckiemu lider Solidarności Walczącej z Rzeszowa, Antoni Kopaczewski204.

Również Kornel Morawiecki opowiada synowi magistrantowi o kontaktach ze Wschodem. I przyznaje, że rosyjscy emigranci, których wezwanie do żołnierzy sowieckich opublikował w biuletynie „Solidarności”, mogli być… zinfiltrowani przez KGB!

Cytuję: „Andrzej Mietkowski, znajomy M. Gabryela [Michała Gabryela, działacza Solidarności Walczącej – red.], zgodził się pełnić funkcję przedstawiciela SW na Zachodzie już w 1982 r. Jednak około roku 1984 napisał do nas, że nie chce dłużej pełnić tej funkcji. Przez niego mieliśmy też kontakt z NTS [„biała” emigracja rosyjska – red.]. Był to kontakt ograniczony, gdyż baliśmy się, że NTS jest zinfiltrowana przez KGB (ostrzegała nas przed tym m.in. Natalia Gorbaniewska). Drukowali nasze artykuły i regularnie przysyłali nam pismo «Posiew». W korespondencji z nimi poruszaliśmy sprawę rozpadu ZSRR i stałości granic. NTS był ugrupowaniem, które otwarcie kwestionowało komunizm. Na Zachodzie mieliśmy również kontakty z Ukraińcami dzięki Strzenimskiemu [taka pisownia w oryginale; chodzi zapewne o Włodzimierza Strzemińskiego, działacza Solidarności Walczącej, który pisał o sprawach sowieckich i podróżował na Zachód, gdzie otrzymywał poufne informacje m.in. od byłego esbeka Wiesława Jurkiewicza – T.P.]. Teksty na język rosyjski tłumaczył nam M. Iwanow [Nikołaj Iwanow, rosyjski dysydent osiadły w Polsce, później polsko-rosyjski historyk – T.P.]. On też przewoził «bibułę» i uczestniczył w redagowaniu listów i oświadczeń skierowanych do antykomunistycznych środowisk rosyjskich, ukraińskich i białoruskich. IV Międzynarodówka – «trockiści» – przysyłała nam pismo «Imprecor» wydawane po polsku”205.

Jednak magistrant Morawiecki najważniejszy wykład o „polityce wschodniej” Solidarności Walczącej uzyskuje od… Wojciecha Myśleckiego (znanego nam już podpalacza esbeckiej altanki).

„Mieliśmy dobrze opracowane zasady polityki «wschodniej». Polityka «zachodnia» była jej podporządkowana. Opowiadaliśmy się przeciw równoczesnemu realizowaniu interesów Moskwy i Zachodu. Społeczeństwu próbowano wmówić, że podziały w opozycji nie są objawem zdrowego różnicowania się poglądów, tylko że są przyczyną ambicji niektórych osób. Część społeczeństwa zawsze jest przeciwko radykalnym rozwiązaniom, oczernia więc radykałów, aby mieć czyste sumienie. Ataki na radykałów są często wynikiem własnej niedoskonałości. SW od początku swojej działalności miała przeciw sobie potężny obóz ugodowy «S», środowiska katolickie, Kościół oraz Zachód”206.

Fragment ten mówi nam bardzo dużo. „Ataki na radykałów są często wynikiem własnej niedoskonałości” – takie zdanie mógłby wygłosić Robespierre, a nawet Lenin. Przede wszystkim jednak z wypowiedzi Myśleckiego wynika, że politycy zachodni żywili nieufność wobec radykałów z Solidarności Walczącej, ci zaś tę nieufność odwzajemniali. Skąd miałaby się brać ta nieufność zachodnich polityków? Wojciech Myślecki sugeruje, jakoby Zachód popierał umiarkowaną, rzekomo ugodową opozycję w Polsce, albowiem… dbał o interesy Moskwy.

Ta ostatnia sugestia stanowi oczywisty absurd. W pierwszej połowie lat 80. kraje Zachodu, a przede wszystkim NATO, weszły w najostrzejszą od 20 lat fazę konfliktu z sowieckim Wschodem.

Prezentowany przez Myśleckiego „symetryzm nieufności do Zachodu i Wschodu” nie współbrzmi też z deklaracjami Solidarności Walczącej z lat 80. Organizacja głośno wówczas chwaliła rozwiązania przyjęte na Zachodzie (społeczną gospodarkę rynkową, czyli demokratyczny kapitalizm korygowany przez socjalne państwo). Aczkolwiek raz się zdarzyło, że Solidarność Walcząca wezwała wrocławian na wiec protestacyjny skierowany przeciwko polityce nie tylko sowieckiej i komunistycznej, lecz także… amerykańskiej. W lipcu 1982 r. wezwanie takie znalazło się w głównym organie prasowym organizacji, czyli w podziemnej gazecie „Solidarność Walcząca”. Czytamy w niej: „DO MIESZKAŃCÓW WROCŁAWIA! Proponujemy Wiec Pokoju w dniu 22 lipca [najważniejsze komunistyczne święto PRL, tak zwane Narodowe Święto Odrodzenie Polski – T.P.] bieżącego roku o godzinie 17.00 we Wrocławiu na pl. Grunwaldzkim. Hasła Wiecu:

– Rozbroić Związek Radziecki!

– Rozbroić Stany Zjednoczone!”207.

Czyżby za tą publikacją stał Myślecki?

Czy Wojciech Myślecki przedstawia oficjalny pogląd całej Solidarności Walczącej, gdy opowiada magistrantowi Morawieckiemu o swoim wschodnio-zachodnim symetryzmie?

A może prezentuje wtedy swoje własne przekonania – lub swoje i kilku kolegów z kierownictwa SW – które starał się wpajać członkom tej organizacji wbrew ich sympatii dla Zachodu?

Jak wspomniałem, oficjalne deklaracje Solidarności Walczącej wydawały się przepojone wolą przystąpienia do wspólnoty zachodnich państw i zachodnich wartości. Trudno przypuścić, żeby cała organizacja konsekwentnie oszukiwała odbiorców swoich publikacji, udając bardziej prozachodnią niż była (i tylko w rzadkich chwilach nieuwagi wydając okrzyk: „Rozbroić USA!”). Prostsza i bardziej prawdopodobna jest hipoteza, że mamy tu do czynienia z przekonaniami Myśleckiego (lub Myśleckiego i jego grupy wewnątrz SW). Inna rzecz, że przekonania te mogły oddziaływać na przywódcę organizacji, Kornela Morawieckiego i jego syna Mateusza. Mogły być zaczynem lub ziarnem ich ewolucji ideowej w kierunku wschodnim, której dojrzałe owoce możemy dziś oglądać. Na pewno wypada przypuścić, że Myślecki wtedy lub później usiłował przekonać Kornela i Mateusza do swoich wizji, skoro wciąż je roztacza. Najwyraźniej stały się one jego osobistym credo, któremu od dziesięcioleci dochowuje wiary.

W styczniu 2018 r. Wojciech Myślecki przemawiał w klubie „Spotkanie i Dialog” (miejsce spotkań wrocławskich konserwatystów). Wystąpił tam jako mentor premiera Morawieckiego208. Wygłosił wykład pod tytułem „Mateusz Morawiecki musi zbudować ruch na rzecz reform państwa”. W swoim wykładzie Myślecki przestrzegał słuchaczy przed naszym zachodnim sąsiadem, Niemcami, który miałby spiskować z Rosją na niekorzyść Polski. W roli pogromcy Germanii prelegent obsadził Morawieckiego, który rzekomo czyni nasz kraj potęgą gospodarczą, niezależną od niemieckiego wyzysku. „…dobra wiadomość to ta, że Mateusz Morawiecki – współautor gospodarczej i społecznej reformy Polski, czyli Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju – jest obecnie premierem […] rząd Prawa i Sprawiedliwości, działając poprzez instrumenty wypracowane przez wicepremiera Morawieckiego, wprowadził mechanizm, który pozwala to nadrobić. Mamy obecnie większy wzrost płac niż przyrost dochodu narodowego, a przy tym niższy deficyt budżetowy i przyzwoity poziom wzrostu PKB. Można powiedzieć, że to cud.

Zmienia się pozycja Polski w gospodarce europejskiej i międzynarodowej. Przede wszystkim przestajemy konkurować niskimi płacami i kosztami pracy, co sprowadzało nas do poziomu montowni lub dostarczycieli części zamiennych […].

Niemcy, w chwili przyjęcia waluty euro, zaczęły kontrolować podstawową część gospodarki europejskiej. Przeprowadziły szybko reformy, obniżając i optymalizując koszty pracy oraz zobowiązania państwa w stosunku do społeczeństwa. Wykorzystały fakt, że euro zbudowane na marce było słabsze niż niemiecka waluta i w związku z tym uzyskały nieprawdopodobną przewagę eksportową. Niemcy eksportują więcej, niż wynosi ich dochód narodowy, podporządkowały sobie ogromne obszary, w tym Polskę, ponieważ to w Niemczech produkuje się finalne produkty […]. Niemcy, mając tak potężną pozycję gospodarczą, za wszelką cenę chciały wrócić do swojej pozycji geostrategicznej, ale bez konfliktu zbrojnego”.

Co ciekawe, samej imperialnej Rosji Myślecki nie uznaje za zagrożenie – pod warunkiem że będzie ona pozbawiona niemieckiego wspomagania: „Rosja jeszcze przynajmniej przez dwa pokolenia będzie zachowywała się jak imperium […] i z taką Rosją jakoś musimy żyć, ale nie wolno nam doprowadzić do połączenia interesów rosyjsko-niemieckich w jedną strefę”209.

Wieloletnia stałość przekonań geopolitycznych Wojciecha Myśleckiego mogła wpłynąć na ledwie skrywaną postawą antyeuropejską Mateusza Morawieckiego, tym bardziej że również jego relacja z Myśleckim może być wieloletnia. Wojciech Myślecki był starszym kolegą Mateusza Morawieckiego i ścisłym współpracownikiem jego ojca w ramach Solidarności Walczącej. Twierdzi, że podpalił esbecką altankę dla Morawieckiego juniora. A na pewno zrobił to dla Morawieckiego seniora, swego ówczesnego przywódcy. Dzisiaj zaś Myślecki zagrzewa juniora do gospodarczego boju z Germanią, która rzekomo znów wzięła Polskę pod but (aczkolwiek nie jest to już pruski bucior, tylko elegancki mokasyn biznesmena).

Przekonamy się dalej, że związki Wojciecha Myśleckiego z Mateuszem Morawieckim na tym się nie kończą. Ale musimy też odnotować, że wśród osób powiązanych z Morawieckim są ludzie, którzy podobne tezy głoszą jeszcze otwarciej i dosadniej.

Co więcej, tego rodzaju „koneksje antyzachodnie” lub po prostu wschodnie dotyczą nie tylko politycznej przeszłości premiera. Również biznesowej – i to od pierwszych chwil działalności Mateusza Morawieckiego jako przedsiębiorcy.

Jak się przekonamy, młody biznesmen Morawiecki zaczynał w firmie, której wspólnicy w różnych epokach mieli intrygujące relacje z sowieckim i postsowieckim Wschodem. Więcej: firmę tę założyła osoba, która po wielu dziesięcioleciach próbowała wystąpić wobec Morawieckiego w roli mentora, podobnie jak Myślecki. Publicznie pouczała wicepremiera Morawieckiego w kwestii jego polityki wschodniej. Domagała się, aby uczynił on tę politykę… jeszcze bardziej wschodnią.

Zajmijmy się więc pierwszą firmą Mateusza Morawieckiego.

ZAGADKA PRZEMIANY MŁODEGO HISTORYKA

Jak humanista został finansistą? Z kim Morawiecki zrobił pierwszy biznes? Ustawa Wilczka i firma Reverentia

Wiele osób pyta, w jaki sposób uliczny aktywista, rozrabiaka, student historii i syn skrajnie nonkonformistycznego, wręcz postrzelonego ojca stał się sztywnym yuppie, specjalistą od finansów, twardym bankowcem. Moi rozmówcy w różnych formach zadawali mnie i sobie to pytanie:

– Skąd mu się to wzięło?

– Jak i kiedy to się stało, że zajął się biznesem?

– Jak mu się udało zrobić karierę w bankowości, choć jest historykiem?

– Kiedy coś w nim się zmieniło i stwierdził: „Chcę być bankierem!”?

Cóż, wiele tłumaczy klimat początku lat 90., kiedy to powszechnie potępiano „przeintelektualizowanie” PRL-owskiej inteligencji. Młodych ludzi nawoływano, aby zakładali firmy i robili pieniądze. Czyżby Mateusz Morawiecki uległ powszechnemu pędowi? A może chciał się odróżnić od ojca?

Na te pytania trudno dać stuprocentowo pewną i dokładną odpowiedź. Jak już mówiłem, psychologizowanie wiedzie do dociekań niepewnych, często niesprawdzalnych. Moim zdaniem najwięcej o wnętrzu człowieka skrytego mówi nam to, kim się otacza. Dlatego przede wszystkim spróbuję odpowiedzieć na pytania:

- W czyim towarzystwie Morawiecki tak się zmienił?

- Z kim robił pierwsze biznesy?

- Kto był przy nim, gdy po raz pierwszy zabrał się do udzielania kredytów czy pożyczek?

- Pod czyim wpływem ta przemiana mogła się dokonać lub dokonywać?

Oznacza to, że musimy się cofnąć w czasie o ponad 30 lat.

Mamy więc połowę grudnia 1988 r. Komunizm jeszcze trwa, aczkolwiek za tydzień zacznie obowiązywać tzw. ustawa Wilczka, która wprowadzi w Polsce gospodarczy liberalizm. Nowe prawo, powstałe z inicjatywy ministra przemysłu, wynalazcy Mieczysława Wilczka, wprowadza nową zasadę: w prywatnej przedsiębiorczości wszystko, co nie jest zakazane, jest dozwolone. Kto zamierza robić biznes, nie musi już prosić komunistycznej władzy o pozwolenie. O koncesję muszą się ubiegać tylko ci przedsiębiorcy, którzy chcą działać w zakresie 11 branży uznanych za najważniejsze dla państwa. Jest wśród nich handel antykami, nie ma bankowości.

16 grudnia, na tydzień przed „wejściem Wilczka”, pięć osób jedzie do dolnośląskiej Świdnicy, aby u miejscowego notariusza powołać spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością o nazwie Kompania Przemysłowo-Handlowa „Reverentia”. Ciekawa nazwa: reverentia to łacińskie słowo, które znaczy „uszanowanie, poszanowanie”. Czyżby firma chciała w ten sposób zdobyć szacunek kontrahentów? A może zapragnęła dać wyraz głęboko konserwatywnym poglądom swych założycieli? Może postanowiła zaznaczyć swe poszanowanie dla tradycji?

Poglądami jednego z tych założycieli zajmiemy się za chwilę. Na razie przedstawmy ich z nazwiska. W momencie rejestracji funkcję prezesa zarządu Reverentii pełni niejaki Kazimierz Biliński z Wrocławia. Wiceprezesami są Stanisław Krupa (również z Wrocławia) oraz Józef Białek z podwrocławskich Baranowic. Oprócz tej trójki udziały w firmie posiadają również Wojciech Jankowski z Jeleniej Góry i Teresa Witkiewicz z Wrocławia. Kapitał zakładowy wynosi 15 tys. ówczesnych złotych, czyli mniej niż jedną trzecią ówczesnej średniej pensji210. Spółka miała prowadzić „wszelką działalność wytwórczą, usługową, przetwórczą, rolniczą, hodowlaną, projektową, wydawniczą, transportową, pośredniczącą i doradczą” od ekologii i elektroniki po architekturę, druk, reklamę i turystykę. 11 dni później sąd rejonowy dla Wrocławia Fabryczna (Wydział I Cywilny) wpisuje Kompanię Handlowo-Przemysłową „Reverentia” do rejestru handlowego pod numerem Ns RHB 656.

DESANT BOJOWEJ MŁODZIEŻY

Białek dominuje i znika. Młodzi bojownicy Solidarności Walczącej przejmują firmę Reverentia. Tajemniczy nastolatek jeździ na Zachód. Maciej Frankiewicz lubi wysłannika Kremla. Dziwne związki z sowiecką Gruzją i poparcie dla brexitu

W następnych latach wewnętrzne zmiany w firmie zachodzą bardzo dynamicznie. W październiku 1989 r. Stanisław Krupa odsprzedaje swoje udziały Józefowi Białkowi. Ten ostatni staje się największym udziałowcem w spółce (ma 40 udziałów na 100, podczas gdy Biliński, Jankowski i Teresa Witkiewicz – tylko po 20 na głowę).

Mimo to największy udziałowiec Białek znika ze spółki. W czerwcu 1990 r. spółkę przejmuje… młodzież z Solidarności Walczącej.

Prezesem zarządu zostaje Zbigniew Jagiełło, dzisiejszy szef PKO BP. Wiceprezesem – Mateusz Morawiecki, obecnie premier Rzeczypospolitej Polskiej, wcześniej prezes BZ WBK.

To jego biznesowy debiut. Po raz pierwszy w historii spotykamy Morawieckiego w prywatnej firmie. Od razu w roli wiceprezesa, a także wspólnika, gdyż Jagiełło i Morawiecki obejmują udziały w spółce.

Wchodzą do niej również Maciej Frankiewicz i Jarosław Krotliński, kolejni członkowie Solidarności Walczącej.

Jak to wszystko się odbywa? Prezes Biliński i jego wspólniczka Teresa Witkiewicz występują jako jedyni właściciele spółki. On ma 60 udziałów na sto, ona 40. Następnie Biliński odsprzedaje młodym bojownikom z SW wszystkie swoje udziały. Teresa Witkiewicz zachowuje dla siebie symboliczne dwa udziały.

A co się stało z Józefem Białkiem? To nie do końca jasne. Białek zostaje wykreślony z zarządu firmy. Nie znalazłem żadnych wskazówek co do losu jego udziałów w spółce. Zapewne gdzieś po drodze udziały Białka zostały przejęte przez Bilińskiego albo przez Bilińskiego i Teresę Witkiewicz (podobnie jak udziały Jankowskiego, który też zniknął). Biliński i Witkiewicz przekazują spółkę w ręce Jagiełły, Morawieckiego, Krotlińskiego i Frankiewicza.

Skoro jesteśmy przy tych dwóch ostatnich wspólnikach, to rzućmy na nich okiem.

Jarosław Krotliński później będzie robić karierę jako prawnik i kierować własną kancelarią adwokacką. Ale w 1990 r. to dopiero przyszłość. Tak samo jak Mateusz Morawiecki, Krotliński ma wtedy 22 lata. Całe jego doświadczenie jest związane z podziemiem. Drukował nielegalne ulotki już jako 16-latek (aczkolwiek nie jako 11-latek: tu Morawiecki miałby przewagę, jeśli wierzyć Jankemu). W latach 1985–1986 Krotliński woził do Krakowa druki wydawane przez Solidarność Walczącą. W 1987 r. stanął na czele wrocławskich Grup Wykonawczych SW. Oznacza to, że 19-letni Krotliński koordynował m.in. dystrybucję ulotek w mieście i malowanie napisów na murach211. Podczas takich akcji byłby więc bezpośrednim szefem swego rówieśnika Morawieckiego.

Za sprawą tej działalności Krotliński powinien ściągnąć na siebie szczególne zainteresowanie SB. Jak się zdaje, tak się nie stało. To jedna z wielu tajemniczych luk w aktach SB dotyczących Solidarności Walczącej. Do tych luk jeszcze wrócimy, na razie odnotujmy, że w archiwum cyfrowym IPN figuruje tylko jedna esbecka teczka poświęcona Jarosławowi Krotlińskiemu. To teczka paszportowa, zawierająca dokumenty dotyczące zezwoleń na wyjazd zagraniczny, których esbecy udzielali wybranym obywatelom212. Tak się składa, że mimo swej podziemnej działalności i młodego wieku w latach 1984–1986 Jarosław Krotliński wyjeżdżał na Zachód, do Monachium. Według Encyklopedii Solidarności IPN nawiązał tam kontakt z Radiem Wolna Europa213 (finansowane przez USA wielojęzyczne radio, które nadawało antykomunistyczne audycje informacyjne i publicystyczne odbierane w krajach komunistycznych). Czy nastolatek służył Kornelowi Morawieckiemu za wysłannika do Monachium? Wiemy na pewno, że przywódca Solidarności Walczącej posyłał go do Poznania jako kuriera.

W tej roli Krotliński zapewne poznał swego przyszłego wspólnika w firmie Reverentia, Macieja Frankiewicza. Ten w 1983 r. założył poznański oddział Solidarności Walczącej i kierował w nim do 1990 r. (zatem do Reverentii przyszedł bezpośrednio z SW). Przed 1983 r. również działał w opozycji. W stanie wojennym uciekł z internowania, ale po trzech miesiącach zatrzymano go i ponownie internowano. W latach 1982–1984 dwukrotnie został aresztowany, dwukrotnie uciekł z aresztu i dwukrotnie ujawnił się po ucieczce, nie ponosząc konsekwencji dzięki amnestii214.

W wolnej Polsce Maciej Frankiewicz zrobił karierę jako polityk lokalny. W latach 1998–2002 był radnym Poznania z ramienia Ruchu Odbudowy Polski i Akcji Wyborczej Solidarność. W latach 1998–2009 zasiadał na stanowisku wiceprezydenta Poznania. Kochał konie i jazdę konną. W 2009 r. zmarł na skutek upadku z wierzchowca. Dwa miesiące przed wypadkiem udzielił „Gazecie Wyborczej” wywiadu na temat Władimira Kuzniecowa, odchodzącego ze stanowiska poznańskiego konsula Rosji. Cytuję obszerny fragment artykułu pt. Rosyjski konsul żegna się z Poznaniem:

„Gazeta: W 1990 r. demonstrował pan pod konsulatem – wtedy jeszcze ZSRR – w Poznaniu. Przeskoczył pan nawet przez płot […]. W ostatnich pięciu latach spotykał się pan z konsulem Kuzniecowem w zupełnie innych okolicznościach. Jaka to była współpraca?

Maciej Frankiewicz, zastępca prezydenta Poznania: Z perspektywy miasta możemy ocenić ją bardzo dobrze. Konsulat był zaangażowany w różne inicjatywy, które promowały kulturę rosyjską […]; pan konsul był nam przychylny. Sam starałem się uczestniczyć w ważnych dla Federacji Rosyjskiej uroczystościach, jak np. składanie kwiatów na grobach żołnierzy radzieckich. Konsulat przywiązywał dużą wagę do odnowienia ich pomników. Z satysfakcją odnotowywałem coroczną obecność konsula Kuzniecowa na uroczystościach katyńskich – jeszcze kilka lat wcześniej było to trudne do wyobrażenia.

G: Tak jak jeszcze 15 lat temu trudno sobie było wyobrazić, że pan będzie składał wieńce na grobach żołnierzy radzieckich, na Cytadeli.

MF: (długa chwila zastanowienia) Sytuacje normalnieją.

G: Czy kontaktów z konsulem nie utrudniał fakt, że Rosja Putina i Miedwiediewa odbiega od demokratycznych standardów?

MF: Tego nie było widać w kontaktach z konsulem Kuzniecowem. Nie mamy żadnych zarzutów. Wręcz przeciwnie, z obu stron była dobra współpraca […].

G: Będzie panu brakowało kontaktów z konsulem Kuzniecowem? Nawiązała się między panami nić przyjaźni?

MF: Przyjaźni – to może za dużo powiedziane. Ale sympatii – na pewno tak”215.

Giną Czeczeńcy. Giną rosyjscy dziennikarze. W łagrach Mordwy cierpią tysiące niewinnych ludzi. Ale Maciej Frankiewicz nie ma zarzutów i czuje sympatię.

To niezwykła ewolucja. Siłą rzeczy kojarzy się z podobną (choć oczywiście znacznie groźniejszą) ewolucją Kornela Morawieckiego, który 11 lat później w Putinowskich mediach nawoływał do polsko-kremlowskiej przyjaźni.

Wśród ludzi związanych z Solidarnością Walczącą znajdziemy więcej przykładów takiego rozwoju ideowego. Na razie wróćmy jednak do tego, co się dzieje w Kompanii Przemysłowo-Handlowej „Reverentia”. W 1991 r. lista wspólników się wydłuża. W grudniu pojawia się wśród nich Wojciech Stando, również bojownik Solidarności Walczącej216.

Jego działalność Encyklopedia Solidarności IPN opisuje tak: „Od 1982 współpracownik Solidarności Walczącej. W 1988 współorganizator Wydz. Wschodniego Solidarności Walczącej; wykorzystując kontakty rodzinne (jego przodkowie zostali zesłani do Gruzji po powstaniu styczniowym) jeździł na Zakaukazie, gdzie szkolił drukarzy gruzińskich ruchów niepodległościowych”217.

Zatem Stando miałby organizować konspirację u stóp Kaukazu pod nosem KGB i GRU dzięki wykorzystaniu kontaktów z odległymi kuzynami czwartej linii, z którymi miał wspólnego praprapradziadka… Wszyscy, którzy w tamtym okresie jeździli do Związku Sowieckiego, wiedzą, jak nieprawdopodobnie to brzmi. Nawet ci, co mieli rodzonego brata w ZSRR, musieli liczyć się z ogromnymi trudnościami, gdy chcieli go odwiedzić. Dotyczyło to również czasów tzw. pieriestrojki (czyli względnej liberalizacji sowieckiego reżimu w latach 1986–1990), szczególnie gdy mowa o regionach odległych od Moskwy i Petersburga).

Kim dzisiaj jest Wojciech Stando? Czy – podobnie jak jego koledzy Morawiecki i Jagiełło – on też zrobił wielką karierę?

Nie tak spektakularną, ale również trafił na atrakcyjną posadę. Od marca 2018 r. Stando pracuje jako kierownik londyńskiego biura handlowego Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu SA218. Gdy obejmował to stanowisko, zapewniał dziennikarza Polskiego Radia, że wyjście Wielkiej Brytanii z UE nie zmniejszy naszego eksportu do tego kraju. Wręcz przeciwnie. Zdaniem Wojciecha Stando po brexicie polski eksport do Wielkiej Brytanii miałby się… stale zwiększać219. To wypowiedź co najmniej dziwna. Szczególnie jeśli wziąć pod uwagę to, że w marcu 2019 r. rząd brytyjski na wypadek brexitu przewidywał wprowadzenie wysokich ceł na podstawowe produkty spożywcze z zagranicy. Czy Stando trafiłby na takie stanowisko, gdyby nie stara znajomość z Morawieckim? A może nie chodzi o niekompetencję, tylko o przekonania? Wśród swoich wyznawców Kreml szerzy entuzjastyczne podejście do brexitu. W Londynie jeszcze bardziej niż na Zakaukaziu.

HISTORYCZNA CHWILA MŁODEGO HISTORYKA

Piotr Medoń przemyca Biblie do ZSRR. Następnie przejmuje Reverentię, aby wygasić ją po cichu. Początki przyszłych orłów finansjery: jak Morawiecki i Jagiełło zapragnęli żyć z cudzych pożyczek

W lipcu 1994 r. Mateusz Morawiecki rezygnuje ze stanowiska wiceprezesa firmy Reverentia i odsprzedaje swoje udziały Piotrowi Medoniowi. Medoń kupuje udziały również od innych wspólników. Po tych transakcjach w spółce zostaje ich pięciu: Piotr Medoń (największy udziałowiec), Zbigniew Jagiełło (drugi w kolejności) i trzy inne osoby. Następnie Medoń przerejestrowuje spółkę na swój własny adres.

Piotr Medoń też jest byłym działaczem Solidarności Walczącej. W 1984 r. organizował przemyt Biblii do ZSRR (gdzie publikacje religijne, poza paroma wyjątkami, były zakazane). W wolnej Polsce Medoń zajmował się telewizją kablową. W Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) występuje jako współwłaściciel, zarządca i nadzorca licznych spółek, głównie z tej branży220. Nie ma wśród nich Kompanii Przemysłowo-Handlowej „Reverentia”. Dlaczego? Z jakichś przyczyn kierownictwo firmy nie wpisało jej do KRS, chociaż jest to podstawową powinnością szefów każdej spółki z o.o.

10 lat po odejściu Mateusza Morawieckiego z firmy, w 2004 r. sąd rejonowy we Wrocławiu wszczął postępowanie przymuszające wobec spółki Reverentia w celu nakłonienia jej do rejestracji w KRS. Jednak w tym samym roku sąd postępowanie umorzył z powodu „braku możliwości skutecznego przymuszenia zarządu spółki do złożenia wniosku o wpis spółki” do rejestru. Skąd ta niemożność? Otóż Medoń i jego koledzy z firmy Reverentia nie odbierali pism przysyłanych pocztą przez sąd (nawet wtedy, gdy wysyłano im je na adresy prywatne).

Jak się zdaje, w takich właśnie okolicznościach zakończyła się czy też wygasła działalność Reverentii. Ale nasze śledztwo w sprawie tej spółki jeszcze się nie kończy.

Dwa lata przed przejęciem Reverentii przez Medonia dzieje się coś istotnego. Otóż 20 sierpnia 1992 r. Jagiełło i Morawiecki występują do sądu rejonowego we Wrocławiu z prośbą o rozszerzenie przedmiotu działalności spółki o „udzielanie oprocentowanych pożyczek pieniężnych pod zastaw” oraz „pośrednictwo w udzielaniu pożyczek pieniężnych”.

To jest odpowiedź na pytanie: „Kiedy to się stało?”.

Najwyraźniej sierpień 1992 r. to właśnie ten moment, w którym młody humanista i rozrabiaka z podziemia, student historii Morawiecki zaczyna dryfować w stronę bankowości. Decyduje, że chce żyć z procentów od cudzych pożyczek.

Ta fundamentalna dla jego przyszłości zmiana zachodzi w otoczeniu osób, które wcześniej lub później miały relacje z sowieckim lub postsowieckim Wschodem. Medoń przemycał tam Biblie. Stando przy pomocy odległych niby-kuzynów organizował drukarskie podziemie w Gruzji. Frankiewicz w przyszłości zapała sympatią do konsula Putinowskiej Rosji i będzie okazywał ją publicznie.

Może to przypadek? Polska graniczy z krajami postsowieckimi. Gdzie zbierze się dziesięciu Polaków, tam trzech z nich ma, miało lub będzie mieć jakieś relacje ze Wschodem. Nieraz mniejszej wagi lub zupełnie przypadkowe.

Zatem przyjrzyjmy się czwartemu z nich i jego relacji ze Wschodem.

PRZYTŁACZAJĄCY JÓZEF BIAŁEK

Działalność i poglądy współzałożyciela Reverentii. Kolega Korwin-Mikkego i wydawca ultraprawicowego tygodnika. Potentat na rynku skuterów i autor kremlowskiego „Sputnika”. Manifest na rzecz Rosji i Chin przeciwko NATO. Białek chce być mentorem Morawieckiego

Tym czwartym jest Józef Białek z podwrocławskich Baranowic. Współzałożyciel Reverentii, który w 1989 r. został największym udziałowcem firmy, a następnie zniknął.

Białek zasługuje na naszą uwagę z wielu przyczyn. Także dlatego, że w obecnych czasach występuje jako kolejny mentor Mateusza Morawieckiego. Poucza go na łamach swego czasopisma (bo Białek ma czasopismo). Przypomina Morawieckiemu o konieczności oderwania Polski od Unii Europejskiej.

Ale zacznijmy od początku. W latach 80. Józef Białek współpracował z Solidarnością Walczącą jako organizator podziemnych wydawnictw. W tych samych latach współtworzył opozycyjne Dolnośląskie Towarzystwo Gospodarcze, które szerzyło idee konserwatywno-liberalne (konserwatywne obyczajowo, liberalne gospodarczo). Według Encyklopedii Solidarności IPN Białek był głównym pomysłodawcą utworzenia DTG221. W 1989 r. Józef Białek założył stowarzyszenie (później partię) Unia Polityki Realnej. Przywódcą UPR został ultrakonserwatysta i ultraliberał gospodarczy Janusz Korwin-Mikke (obecnie jawny wielbiciel kremlowskiego reżimu słynny z zachwytów nad „Jego Ekscelencją Włodzimierzem Putinem” wyrażonych m.in. na łamach tabloidu „Super Express” w artykule pt. Putin Prezydentem Polski! z 8 maja 2018 r.)222. Sekretarzem organizacji był Stanisław Michalkiewicz, który później uzyskał rozgłos za sprawą swych antysemickich artykułów i wystąpień.

Od 2001 r. Białek wydaje ultraprawicowy miesięcznik, potem kwartalnik „Opcja na prawo”. Dokładnie rzecz biorąc, pismo wydawane jest przez wydawnictwo Wektory, które od 1989 r. należy do Józefa Białka (w rejestrach i książkach telefonicznych występuje czasem jako firma narzędziowa, albowiem Białek od lat zajmuje się importem narzędzi)223.

Publikacje wydawnictwa mają charakter ultrakonserwatywny, antyzachodni, antysemicki i islamofobiczny (podaję dla przykładu kilka tytułów: Strategia Syjonu, Uchodźcy czy najeźdźcy, Liberalny Zachód w obliczu inwazji )224.

Białek jest również właścicielem firmy Moto-Bi (występującej nieraz pod marką Motobi), która importuje skutery z Chin. Firma musiała mieć okresy dużego powodzenia, albowiem w 2008 r. zamierzała wejść na giełdę225. Portal Bankier.pl napisał wtedy, że Motobi zmieni rynek skuterów w Polsce226.

Tak się składa, że Józefa Białka odnajdujemy też na łamach słynnego kremlowskiego portalu Sputnik, który stanowi propagandową tubę Putina.

W 2016 r. polskojęzyczna wersja Sputnika zamieściła artykuł Białka pt. Wyskoczyć z kolein (opublikowany wcześniej przez samego Białka, czyli przez jego kwartalnik „Opcja na prawo”)227.

W artykule Józef Białek napomina jednego ze swoich niegdysiejszych następców w firmie Reverentia, aby jako wicepremier i minister rozwoju wyrwał Polskę z zależności od Unii Europejskiej. Tym następcą jest oczywiście Mateusz Morawiecki, wymieniony w tekście z imienia i nazwiska.

Tekst jest bardzo długi (Sputnik opublikował go w dwóch częściach) i zawiera coś więcej niż tylko sprzeciw wobec UE. To wielki manifest, którego autor wzywa nas do odrzucenia strategii NATO i jak najściślejszej współpracy z Rosją. Aczkolwiek Białek – być może ze względu na swoje importowe biznesy – zaczyna od Chin.

Cytuję obszerne fragmenty manifestu:

„Polska podpisała umowę z Chinami […]. Niestety, mówię to z bólem, jako przedsiębiorca, który od lat pokłada nadzieję na szersze otwarcie możliwości handlowych związanych z Dalekim Wschodem, […] domagamy się embarga na Rosję, a przecież właśnie przez ten kraj musi biec spory odcinek owej przynoszącej dochody «jedwabnej» trasy handlowej [do Chin – T.P.]. Przecież w każdej chwili Rosja może zablokować tę trasę […].

Kto odpowie na pytanie, co przyniosło Polsce, że nowo zaprzysiężony prezydent Andrzej Duda swoją pierwszą zagraniczną podróż odbył jesienią ubiegłego roku do Estonii? Czy przyczyni się to do obrony nas przed wyimaginowanym, czy też nie, wrogiem? […] może to państwo jest nam potrzebne, jako sojusznik militarny? Pewnie posiada ze dwa czołgi (w tym jeden zepsuty)  – zawsze to jakaś siła! […]

Oparcie naszego eksportu na Chinach ma sens wyłącznie wtedy, gdy pan minister Morawiecki jednocześnie będzie dążył do odbudowania polskiego rolnictwa, co może się wiązać z poluzowaniem więzów, którym zniewalają nas w tym względzie unijne przepisy i tak zwana solidarność wewnątrzunijna […].

Pan minister Morawiecki informuje, że Polska otrzyma osiemdziesiąt miliardów euro z Unii Europejskiej i podobno są ku temu spore szanse i konkretne propozycje. Pomysł na dofinansowanie zatem wspaniały, entuzjazm wielki, ale proste wątpliwości zdają się nad nim jednak górować. Światem rządzi interes. Kto więc w Unii odegra rolę dobrego dziadka i nam te pieniądze da? Nie po to zneutralizowali nasz potencjał wytwórczy, zniszczyli rolnictwo i przemysł, żeby teraz strzelić sobie w kolano. Takimi wariatami to oni nie są […].

Co do Rosji, to chyba jednak nie ona zafundowała nam rozmontowanie przemysłu i zalew zagranicznych korporacji. Tymczasem jako przejaw sukcesu obecny rząd traktuje zamontowanie na terenie naszego kraju amerykańskich rakiet wymierzonych w największego naszego sąsiada. Oznacza to jednak, że zaznaczono właśnie nasz kraj na strategicznej mapie jako pierwszy cel ataku w razie wojny. Ta tarcza nie jest w stanie w żaden sposób nas obronić, ale staje się pretekstem. Jest to kompletny absurd.

[…] po co Rosja miałaby nas napadać? Nie ma dość ziemi? […]

Jedynym powodem do tego, żeby rozbudzić rzeczywiście rosyjską agresję, może być to obecne kreowanie sztucznego napięcia pomiędzy Rosją a tzw. demokratycznym światem, które budowane jest w ramach dążenia do zbudowania świata jednobiegunowego…

I tu przechodzimy do kolejnego zagadnienia, które świadczy o złym pojmowaniu i […] wprowadzaniu w czyn polityki zagranicznej, to jest do egzaltowanej wręcz wizji proukraińskiej. Do nieznajdującego precedensu w Europie zaangażowania się Polski w spór pomiędzy Rosją a Ukrainą i afiszowania się tym. To wszystko odbywa się oczywiście z narażeniem geopolitycznego i gospodarczego interesu narodowego […].

To prawda, że suwerenność Krymu [tak Białek określa zagarnięcie ukraińskiego Krymu przez Putinowską Rosję – T.P.] wykluła się w dość specyficznych warunkach trwającej rewolty. Spójrzmy jednak, jaka była historia emancypacji Kosowa, która rodziła się podczas głębokiej wojny domowej i okupacji NATO [tak Białek określa kosowską misję pokojową sił NATO, w tym polskich żołnierzy – T.P.]. Rosja, mimo wszystko, nie zaangażowała się w konflikt ukraiński aż tak otwarcie i z taką siłą.

[…] Krym zechciał powrócić do Rosji w rezultacie dość jednoznacznych wyników referendum. Jeśli referendum nie było wolne od rosyjskich wpływów (tak chcieliby niektórzy, jednak obserwatorzy niezależni dali świadectwo fikcji takich podejrzeń) – niepodległość Kosowa była wymuszona przez dysponującego ogromną przewagą militarną okupanta [znowu NATO; «obserwatorami» Białek nazywa prorosyjskich aktywistów z różnych krajów, którzy później głosili, jakoby głosowanie odbyło się bez fałszerstw wyborczych i zastraszania  – T.P.].

Spójrzmy na to tak  – katolicka (przynajmniej z nazwy) polska […] prawica […] nie uznaje rosyjskiego Krymu, który historycznie prawie zawsze należał do Rosji […].

Jeśli dodamy do tego […] planowe ograniczanie wpływu, jaki ma Rosja na świecie, czy trudno zrozumieć, że nie trzeba być okrutnym postkomunistycznym imperialistą, by bronić tego, co jest mi odbierane?

Mało tego  – odsądzany od czci i wiary Putin jak do tej pory broni się za pomocą dziwnie łagodnych, jak na przypisywaną mu demoniczność, środków. Nie najechał jak dotąd połowy świata czy choćby Europy […] nasze władze mają ambicje wykreowania nas na amerykańskiego sojusznika numer jeden, swoistą szpicę uderzeniową i głównego wroga Rosji. Służy to realizacji wyłącznie obcych celów geopolitycznych, nie polskiej korzyści […].

Ogromna część klasy politycznej żyje dzisiaj etosem (o zgrozo – nie jest to nawet nasz własny etos) niedawnego przewrotu na Majdanie, a nikt nie jest zainteresowany liczeniem strat, jakie ponieśli w jego wyniku polscy przedsiębiorcy eksportujący do Rosji i Ukrainy […]; popatrzymy na Rosję jako na kraj, z którym umiejętna współpraca może […] przynieść Polsce wymierne korzyści ekonomiczne […], może być gwarantem względnej stabilności, co wykazuje przypadek Viktora Orbána.

Polityka wyraźnie proatlantycka może utrudniać naszą suwerenność w podejmowaniu decyzji o otwarciu nie tylko na Rosję, ale także na rynki takie jak Iran, Kazachstan, Białoruś.

Podjęcie już dzisiaj współpracy z przychylną nam i racjonalnie myślącą tzw. dyktaturą Łukaszenki powinno być priorytetem polskich strategicznych ministerstw już dzisiaj. Czas zerwać z tą bełkotliwą i niestety uprawianą przez lata również przez PiS propagandą przeciwko Białorusi i odgrywaniu, pożal się Boże, obrońcy praw człowieka […]”.

Ten niezwykły manifest został opublikowany w numerze 3/216 (144) „Opcji na prawo”, w lecie 2016 r. Na krótko przed październikową wizytą Morawieckiego na Białorusi, podczas której wicepremier próbował „otwierać Polskę na rynki” Rosji, Kazachstanu i innych państw eurazjatyckich.

Czyżby Morawiecki posłuchał mentora z dawnych lat?

Tak czy inaczej, Sputnik wiedział, kiedy udostępnić tekst Białka w internecie. Opublikował go 16 października 2016 r., na tydzień przed wyjazdem Morawieckiego na Białoruś.

Ta data raczej nie jest przypadkowa. Podobnie jak sam artykuł.

To, że Białek napisał coś takiego, nie jest zdarzeniem przypadkowym ani błahym (choć moc jego publicystycznego oddziaływania zapewne jest ograniczona). Tekst Józefa Białka stanowi kolejny dowód na to, że prokremlowskie poglądy Kornela Morawieckiego, którymi zaszokował Polskę w 2018 r., nie są odosobnionym zjawiskiem.

Podobne poglądy wyznają Kornel Morawiecki i Wojciech Myślecki, a Maciej Frankiewicz na swój sposób też się do nich zbliżył (żywiąc i publicznie okazując sympatię wobec Putinowskiego dyplomaty). W „Opcji na prawo” jednoznacznie prokremlowskie wizje przedstawia Józef Białek – kolejny działacz ze środowiska Solidarności Walczącej, powiązany z synem jej wodza. Założyciel firmy, która stanowiła pierwszą szkołę biznesu dla Mateusza Morawieckiego. A zarazem publicysta, który po latach przyjmuje wobec niego ton mentora. Ton, na który Mateusz Morawiecki jest czuły.

ZADZIWIAJĄCY PAWEŁ FALICKI

TW „Barnaba” u boku Kornela Morawieckiego. Holendersko-lubelski biznesmen i jego wcześniejsze związki z ludźmi firmy Reverentia. Błyskotliwy gracz, który współpracuje z Białkiem. Zaginione akta „Barnaby”. Przymusowy pobyt w psychiatryku. Fundacja Ałtajska. Korespondent z Syberii wyśmiewa Rosję i promuje rosyjskie biznesy. Falicki chce oderwać Kaliningrad od Rosji – i założyć tam konto?

Czy jest jeszcze coś, co łączy firmę Reverentia – a za jej pośrednictwem, Mateusza Morawieckiego – z postsowieckim Wschodem?

Tak, jest coś jeszcze. A dokładnie ktoś jeszcze. Ktoś, kto podobnie jak Białek zasługuje na pół godziny naszej uwagi (jeśli nie więcej). Zapoznawszy się bliżej z tym kimś, uzyskamy niezwykły wgląd w charakter i losy środowiska, które stanowiło polityczną i biznesową kolebkę Mateusza Morawieckiego.

Wśród autorów „Opcji na prawo” Józefa Białka znajduje się jeden z byłych przywódców Solidarności Walczącej. Działacz z Wrocławia, ścisły współpracownik Kornela Morawieckiego, później przedsiębiorca z Holandii, obecnie z Lublina.

Ten przedsiębiorca-autor-działacz nazywa się Paweł Falicki.

Tak się składa, że w latach 1976–1984 Falicki był zarejestrowany przez komunistyczną Służbę Bezpieczeństwa jako jej TW (tajny współpracownik, konfident, agent). W aktach figuruje pod pseudonimem „Barnaba” (poniekąd przejrzystym, gdyż tak brzmi jego drugie imię).

Rejestracja Falickiego jako TW przeczy wersji Igora Jankego, według której Solidarność Walcząca miała cechować się szczególną odpornością na esbecką inwigilację. Ale jak już wiemy, wersja Jankego nie po to powstała, żeby odzwierciedlać rzeczywistość. Raczej miała ją kreować.

Szczególnym zapałem do kreowania rzeczywistości cechuje się również TW „Barnaba”, czyli Paweł Falicki. Będziemy mieli okazję się przekonać, że roznosi go temperament działacza. Temperament, który pragnie przesuwać i przestawiać ludzi, miasta i kraje.

Wiele wskazuje na to, że Falicki mógł mieć związek z przybyciem Mateusza Morawieckiego, Zbigniewa Jagiełły i innych młodych aktywistów Solidarności Walczącej do firmy Reverentia w 1990 r.

Zacznijmy od tego, że w latach 80. należał do kierownictwa SW, któremu ci aktywiści podlegali.

Akta Instytutu Pamięci Narodowej228 świadczą o tym, że w latach 80. Falicki blisko współpracował z Wojciechem Myśleckim (znanym nam „wschodnio-zachodnim symetrystą” i „szlachetnym terrorystą”, który podpalił niewłaściwą altankę letniskową, rzekomo w obronie Mateusza Morawieckiego).

Według tych samych akt Paweł Falicki współdziałał też ściśle z Kornelem Morawieckim, przywódcą SW i ojcem Mateusza.

– To był jeden z przybocznych Kornela po wprowadzeniu stanu wojennego – potwierdza Władysław Frasyniuk, gdy pytam go o Falickiego. – Zajmował się techniką. Oni podsłuchiwali esbeków, milicjantów. Mieli rozbudowaną tę technikę. Jako pierwsi uruchomili skanery do podsłuchiwania.

Józef Pinior, kolega Frasyniuka z podziemia, ożywia się na wspomnienie Falickiego:

– Bardzo dobrze go znałem. To znaczy: dobrze go poznałem w tym pierwszym okresie podziemia, od stanu wojennego do wiosny 1982 r., czyli do rozstania między nami a Solidarnością Walczącą. Falicki był jednym z najważniejszych ludzi wokół Kornela. Chyba trafił do niego z uniwersytetu. Robił poligrafię. Wyjątkowo inteligentny, błyskotliwy facet. Miałem takie wrażenie, że on ma do Kornela wyluzowany stosunek. Swój udział w strukturach podziemnych traktował w ten sposób, że sam się czuł indywidualnym graczem. Dużo robił wokół Kornela, organizował region. Ale trudno powiedzieć, na ile był efektywny. Byłem sceptyczny wobec ich sprawozdań i raportów. Falicki wyznawał poglądy nacjonalistyczne i prorynkowe zarazem. Facet z zagranicznym szlifem, choć nie wiem, czy był za granicą. To był gracz. Ale nie jestem pewien, w co grał. Szalenie błyskotliwy.

Tak się składa, że w latach 80. Paweł Falicki jako jeden z liderów Dolnośląskiego Towarzystwa Gospodarczego współdziałał z Józefem Białkiem, późniejszym założycielem firmy Reverentia.

Między Falickim a Białkiem musiała się wówczas zrodzić trwała więź, skoro ten pierwszy publikuje dzisiaj w ultraprawicowym kwartalniku tego drugiego. Albowiem również Paweł Falicki znajduje się wśród autorów „Opcji na prawo” (w następnych rozdziałach omówię jeden z jego artykułów).

Co więcej, wspólnie z Falickim i Białkiem w Dolnośląskim Towarzystwie Gospodarczym działała Teresa Witkowska. Kolejna współzałożycielka Reverentii – a zarazem podwładna Pawła Falickiego w jego podziemnym piśmie „Replika”, którym później zaczęła kierować229.

To nie koniec: podwładnym Falickiego w „Replice” był też Wojciech Jankowski z Jeleniej Góry. Ten sam, który razem z Białkiem i Witkowską zakładał Reverentię.

Jak widać, TW „Barnaba” ma wiele wspólnego z Mateuszem Morawieckim i jego początkami. Ma wiele wspólnego z firmą Reverentia, w której młody Morawiecki zaczynał jako biznesmen. Wcześniej zaś „Barnaba” Falicki należał do władz Solidarności Walczącej, w której młody Morawiecki zaczynał jako polityk (a jego ojciec Kornel kierował całą organizacją).

Jak wyglądała współpraca Pawła Falickiego z komunistyczną Służbą Bezpieczeństwa?

Nie wiadomo.

W opracowaniu Solidarność Walcząca w dokumentach wydanym przez IPN czytamy, co następuje: „Paweł Falicki […] (ur. 1954) – matematyk […] działacz SW, członek Rady [organ władz Solidarności Walczącej – red.], organizator przerzutów sprzętu. W II 1984 r. aresztowany, zwolniony w VIII 1984 r. na mocy amnestii. W 1976 r. zarejestrowany przez Wydział IV KW MO we Wrocławiu jako TW [tajny współpracownik komunistycznej Służby Bezpieczeństwa – red.] ps. «Barnaba», po aresztowaniu wyrejestrowany ze względu na «dwulicowość», nie odnaleziono dokumentacji tej sprawy”230.

Zatem dokumentacja współpracy TW „Barnaby” z SB tajemniczo zaginęła. W Encyklopedii Solidarności IPN można o tym przeczytać odrobinę więcej. Ale tylko odrobinę. Encyklopedia przede wszystkim opisuje intensywną i urozmaiconą działalność Falickiego w Solidarności Walczącej: „Paweł Barnaba Falicki, ur. 11 VI 1954 w Lublinie. Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, Wydz. Matematyki i Informatyki (1979). […] W VI 1982 współzałożyciel i współautor dokumentów programowych Solidarności Walczącej; członek Rady SW odpowiedzialny głównie za sieć kolportażu na terenie Dolnego Śląska, współpracownik Radia SW […], łącznik podziemnych kontaktów zagranicznych, przygotowywał materiały SW i pośredniczył w ich przekazywaniu kurierom m.in. do RFN, Holandii i Francji, od kurierów odbierał sprzęt i materiały poligraficzne […]. 1982–1985 założyciel i wydawca podziemnego miesięcznika polityczno-gospodarczego «Replika», w 1983 czeskojęzycznego dwumiesięcznika «Nazory» (Opinie). 28 II 1984 aresztowany pod zarzutem pełnienia funkcji kierowniczej w SW […], następnie skierowany z nakazu prokuratora na przymusową obserwację psychiatryczną w szpitalu; 26 IX 1984 śledztwo umorzono na mocy amnestii. 1984–1988 wielokrotnie zatrzymywany na 48 godz., skazywany na kary grzywny, rewizje w domu przed świętami państwowymi i rocznicami patriotycznymi. W 1986 animator i współzałożyciel Dolnośląskiego Towarzystwa Gospodarczego. Od IV 1988 na emigracji w Holandii. […]

W 1976 zarejestrowany przez Wydz. IV KW MO we Wrocławiu jako TW Barnaba, wyrejestrowany po aresztowaniu w 1984, ze względu na dwulicowość. Z relacji P. Falickiego wynika, że nie podjął realnej współpracy, a spotkania z oficerami SB zakończyły się przed 1980”.

Informacja o przymusowej obserwacji psychiatrycznej znajduje potwierdzenie w aktach Instytutu Pamięci Narodowej. W 1984 r. komuniści bardzo chcieli zrobić z „Barnaby” wariata. Czy chodziło o to, żeby chronić go przed więzieniem? Czy odwrotnie: esbecy wiedzieli, że zbliża się amnestia i będą musieli wypuścić Falickiego, więc przynajmniej chcieli go upokorzyć pobytem w psychiatryku? A może postanowili go zdyskredytować? Czyżby TW „Barnaba” wiedział zbyt wiele i należało się zabezpieczyć przed jego ewentualnymi rewelacjami?

Trudno rozstrzygnąć, skoro brak nam danych o charakterze relacji Falickiego ze Służbą Bezpieczeństwa. Jego teczka jako TW „Barnaby” znikła. Pozostaje nam on sam jako świadek we własnej sprawie. Falicki twierdzi, że mimo rejestracji i statusu wieloletniego konfidenta właściwie nie współpracował z SB… Nie można jednak pominąć okoliczności, którą opisałem i udokumentowałem w książce Macierewicz. Jak to się stało231, a którą teraz skrótowo przypomnę.

Otóż osoby, których dokumentacja była niszczona lub tajemniczo znikała, względnie których działalność była tajemniczo pomijana w dokumentach, mogły znajdować się pod opieką:

- innych służb niż SB, ale z nią współpracujących (jak PRL-owska Wojskowa Służba Wewnętrzna, sowieckie KGB i GRU, wschodnioniemiecka Stasi lub służby czechosłowackie);

- elitarnej wewnętrznej jednostki SB, jaką było znane nam już Biuro Studiów SB.

Wspominałem już o tej jednostce. Teraz przypomnę, czym była i dodam jeszcze kilka informacji. Biuro Studiów powstało w celu rozbicia solidarnościowego podziemia i stosowało najbardziej perfidne metody. Między innymi tworzyło pseudoopozycyjne, niby-solidarnościowe organizacje. Lansowało swoich własnych niby-podziemnych liderów. Współpracowało przy tym ze służbami innych krajów komunistycznych, najściślej z sowieckim KGB i wschodnioniemiecką Stasi232. Większa część dokumentacji wytworzonej przez Biuro Studiów SB lub związanej z tą jednostką zaginęła. Niektóre papiery udało się jednak ocalić przed zniszczeniem. Jednym z nich jest dokument świadczący o zarejestrowaniu Mateusza Morawieckiego jako „Osoby Zabezpieczonej” przez Biuro Studiów.

Przy omawianiu działalności Pawła Falickiego temat Biura Studiów SB nasuwa się z jeszcze jednego powodu. Funkcjonariusze Biura Studiów ściśle współdziałali ze służbami innych komunistycznych krajów. Jeszcze przed jego powstaniem jeden z późniejszych naczelników Biura, Stefan Mikołajski, spędził kilka lat w Czechosłowacji. A pod koniec lat 80. wyjechał do Niemiec Wschodnich. W obu krajach współpracował z miejscowymi służbami. W dalszej części tej książki przekonamy się, że Solidarność Walcząca była intensywnie „rozpracowywana” (inwigilowana i infiltrowana) przez Biuro Studiów we współpracy z sowiecką KGB, wschodnioniemiecką Stasi i wywiadem zagranicznym PRL. Rozpracowywanie to dotyczyło m.in. zagranicznych kontaktów Solidarności Walczącej. Tymczasem Falicki zajmował się właśnie zagranicznymi kontaktami SW, a nawet wydawał czeskojęzyczne pismo podziemne. Musiało to ściągnąć na niego uwagę Biura Studiów – zwłaszcza że zarejestrowano go jako agenta SB.

Być może jakieś światło na przeszłość Falickiego rzuci jego teraźniejszość. Co robił Paweł Falicki po opuszczeniu Solidarności Walczącej? Co robi dzisiaj?

Z wykształcenia Falicki jest informatykiem, jednak na emigracji w Holandii zajął się importem narzędzi (podobnie jak Białek). Po powrocie do Polski kontynuuje tę działalność. Jak się zdaje, odnosi w niej sukcesy, a równocześnie uprawia publicystykę.

Encyklopedia Solidarności pisze o nim tak: „Od 1990 publicysta tygodnika «Najwyższy Czas» [ultraprawicowe czasopismo znane ze współpracy z prokremlowskim ultrakonserwatystą Januszem Korwin-Mikkem i antysemitą Stanisławem Michalkiewiczem – red.], następnie miesięcznika «Opcja na prawo» i portali internetowych (ekonomia, reportaże, chrześcijaństwo, polityka). Od 1999 współzałożyciel, dyr. i prezes Zarządu Beast–Global Tool Company Sp. z o.o. w Świdniku; 2002–2004 wiceprezes Izby Gospodarczej Nowej Przedsiębiorczości w Lublinie. Od 2005 wydawca miesięcznika «Nowy Świdnik», wiceprzewodniczący Bractwa Przyjaciół Świdnika oraz skarbnik Stowarzyszenia Kocham Lublin”.

Krajowy Rejestr Sądowy oraz Internetowy Monitor Sądowy i Gospodarczy potwierdzają te informacje – z tym że według KRS oraz IMSiG Paweł Falicki zasiada też w komisji rewizyjnej stowarzyszenia Lubelski Klaster Zaawansowanych Technologii Lotniczych233.

Encyklopedia Solidarności nie wspomina o jeszcze jednym aspekcie działalności Falickiego, który został odnotowany w KRS. Otóż od 2004 r. Falicki jest wiceprzewodniczącym Fundacji Ałtajskiej. Organizacji tej przewodniczy m.in. Iwona Grzelak. W radzie fundacji zasiadają m.in. Piotr Hlebowicz i Wojciech Grzelak, Kornelia Pajestka, Maria Pajestka i Jerzy Sokólski234.

Od razu odnotujmy, że Piotr Hlebowicz to były aktywista Solidarności Walczącej, który zajmował się przemytem zakazanych druków do Związku Sowieckiego – podobnie jak Piotr Medoń, który w 1994 r. przejął firmę Reverentia. Co więcej, Hlebowicz działał w sowieckiej Gruzji – podobnie jak Wojciech Stando z firmy Reverentia, który dzisiaj z uśmiechem spogląda na brexit.

Encyklopedia Solidarności tak przedstawia działalność Hlebowicza: „W 1988 współorganizator Wydziału Wschodniego SW, współprzewodniczący (z Jadwigą Chmielowską); od 1988 działacz na rzecz Polaków w ZSRS [Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich – red.], następnie b. ZSRS, repatriacji Polaków z ZSRS; 1988–1992 organizator łączności z zagranicą, kurier (kontakty w Paryżu, Berlinie Zachodnim, USA), odpowiedzialny (z grupą Wydz. Wschodniego SW) za przerzucanie otrzymanego sprzętu i materiałów poligraficznych do ZSRS, kontakty z tamtejszą opozycją, współpracę polityczną i informacyjną, szkolił drukarzy, uruchamiał sprzęt poligraficzny w niektórych regionach ZSRS (m.in. w Gruzji)”235.

Czym się zajmuje Fundacja Ałtajska, w której działają dzisiaj Falicki i Hlebowicz? W 2006 r. reklamowała współpracę gospodarczą z azjatycką częścią Rosji. A w każdym razie robił to jej przedstawiciel. We Wrocławiu odbyły się wówczas XIV Międzynarodowe Targi Nieruchomości i Inwestycji REFE. Relację z tej imprezy zamieścił portal Dominium.pl. Czytamy w niej: „Wojciech Grzelak (Rosja) z Fundacji Ałtajskiej zaprezentował Kraj Ałtajski w środkowej Syberii jako rynek otwarty na inwestycje”236.

Kim jest Wojciech Grzelak, miłośnik syberyjskiego rynku i kolega Falickiego z Fundacji Ałtajskiej? To pisarz i publicysta, autor książki pt. Gra z Rosją. Do jednej bramki, a także artykułów zamieszczanych przez… „Opcję na prawo” Józefa Białka. Z kolei w „Najwyższym Czasie” Grzelak występuje jako korespondent z Syberii237. Zatem Wojciech Grzelak publikuje w tych samych pismach, do których pisze Falicki.

Czytałem artykuły Grzelaka o polityce. Być może zaskoczyłyby one tych, którzy słyszeli zachwyty autora nad syberyjskim rynkiem. Wojciech Grzelak jako publicysta prezentuje inne oblicze. Nie chwali Rosji ani nie użala się nad nią jak Białek, tylko wyśmiewa ją i pomniejsza. W jednym z artykułów pisze, że „jest Rosja podobna starej pannie, która nie dopuszcza myśli, że jej uroda dawno już przeminęła”238. Celem tych publikacji jest przekonanie Polaków, że Kreml nie jest groźny – i tak też odbierają je czytelnicy, również ci przychylni. „«Gra z Rosją» to błyskotliwa, bezlitosna szarża na nasz strach przed Imperium” – tymi słowami książkę Grzelaka reklamuje prawicowy historyk Andrzej Nowak239.

A co w „Opcji na prawo” pisze sam Falicki?

Jak Józef Białek, tak Paweł Falicki występuje w „Opcji na prawo” jako gorący orędownik współpracy z Chinami. Podaję tytuły artykułów z 2018 r.: Jak kształtować relacje polsko-chińskie?, Co można ugrać na ekspansji chińskiej?, a nawet Czy Chinom potrzebna jest niepodległość Polski?240.

I tak jak w przypadku Białka chinomania Falickiego zapewne wiąże się z prowadzonym przez niego importem narzędzi.

Jednak w tym samym 2018 r. Paweł Falicki na łamach „Opcji na prawo” opublikował artykuł pt. Gdzie trzymać pieniądze, dla którego znacznie trudniej znaleźć wytłumaczenie. Manifest Józefa Białka o złym NATO i biednym, skrzywdzonym Kremlu blednie w porównaniu z geopolitycznymi pomysłami Pawła Falickiego.

Cytuję: „Od ponad roku nie żyje już Sergiej Paśko – założyciel Bałtyckiej Partii Republikańskiej i promotor samodzielnego państwa kaliningradzkiego. Jego partia – funkcjonująca z przerwami od 1993 roku – wprawdzie została w 2005 r. ostatecznie zdelegalizowana, ale myśl o utworzeniu «czwartego państwa bałtyckiego» pozostała żywa do dziś. Z trudnościami rozwijana jest wewnątrz Federacji Rosyjskiej, m.in. przez wciąż represjonowanych Olega Bieriezowskiego i Igora Rudnikowa. Myśl ta pojawia się na dziesiątkach blogów, witryn internetowych, w mediach społecznościowych i tradycyjnej papierowej prasie – nie tylko rosyjskojęzycznej. Inicjatyw uniezależnienia się od Moskwy było chyba dziesiątki: od formalnych wniosków do Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej do rozganianych przez milicję pikiet niezadowolonych mieszkańców Kaliningradu. […] Kaliningradzka enklawa (a właściwie: eksklawa) jest oczywiście dzisiaj naszpikowana infrastrukturą wojskową, a jej ludność (niecały milion) prawie w 100 procentach związana jest lub była z wojskiem. Mimo tego lojalność kaliningradczyków wobec moskiewskich rozkazów jest wątpliwa. Tzw. ulica stoi obiema nogami na ziemi i widzi, jakie zmiany następują w sąsiedniej Polsce i na Litwie, widzi również niemieckie ciągoty do odzyskania rdzennie pruskiego terytorium. Wie także, że w przypadku regermanizacji – Niemcy umieliby sobie poradzić z rosyjską mniejszością (skuteczna repatriacja potomków Niemców nadwołżańskich) […]. Ludność Okręgu Kaliningradzkiego – jeśli pojawią się tam wkrótce tak czy inaczej poprzebierane wojska NATO – poprze oczywiście oderwanie enklawy od Moskwy pod warunkiem, że dostanie sensowną propozycję ochrony i perspektywę doszlusowania do «raju» Unii Europejskiej […]”241.

Czyżby Falickiemu śnił się rosyjskojęzyczny Hongkong albo Luksemburg? Raj podatkowy, w którym – jak sugeruje tytuł artykułu – Polacy mieliby trzymać pieniądze na wysoko oprocentowanych kontach z dala od urzędów skarbowych? Czyżby Falicki uważał, że dla realizacji tej wizji „tak czy inaczej poprzebierane” wojska NATO powinny wkroczyć do Kaliningradu i wywołać wojnę Sojuszu Atlantyckiego z mocarstwem nuklearnym?

Gdyby rosyjskie władze przetłumaczyły artykuł Falickiego na rosyjski, mogłyby się nim posłużyć do wielu celów. Nie tylko po to, aby dowodzić, że Polacy nienawidzą Rosji i chcą ją rozszarpać. Przede wszystkim po to, aby dowodzić, że rosyjska agresja na Ukrainie była w pełni uzasadniona.

Jeżeli Polacy, Niemcy i NATO myślą o zagarnięciu Kaliningradu przy pomocy swoich „zielonych ludzików”, to czemu Rosja nie miałaby wziąć Krymu i Donbasu?

SPRAWA IGORA RUDNIKOWA

Falicki i Rudnikow, czyli szaleństwo i metoda? Droga przez mękę patrioty Rosji (nie Kremla). Z marynarki wojennej do prasy. Walka z korupcją. Niełaska Putina, czyli nóż w plecy i więzienna cela. Dlaczego Falicki robi z Rudnikowa separatystę?

Czy mamy tu do czynienia z szaleństwem publicysty Falickiego? A może w tym szaleństwie jest metoda?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, postanowiłem sprawdzić, kim jest wspomniany w artykule Igor Rudnikow z Kaliningradu. Chciałem ustalić, czy podstawowe informacje podawane przez Pawła Falickiego odpowiadają prawdzie. Zrozumieć, na ile autor jest oderwany od rzeczywistości.

Dowiedziałem się może i więcej, niż chciałoby się wiedzieć. Tuż za polską granicą dzieją się bowiem rzeczy, dla których trudno znaleźć słowa.

Igor Rudnikow to rosyjski działacz walczący z korupcją i łamaniem praw człowieka, na którym kremlowskie władze mszczą się wyjątkowo okrutnie. W obronę Rudnikowa zaangażowała się m.in. międzynarodowa organizacja Amnesty International.

Oto jego historia: na początku lat 90. Igor Rudnikow służył w rosyjskiej flocie bałtyckiej, gdzie awansował na stanowisko komandora podporucznika. W 1995 r. odszedł z marynarki i założył czasopismo „Nowe Koła” („Nowyje Koliosa”, Novye Kolyosa), początkowo poświęcone motoryzacji i budowie dróg. Jak można się spodziewać po byłym matrosie-oficerze z Kaliningradu, Rudnikow pisał i działał w duchu rosyjskiego patriotyzmu. Jednak rozumiał go inaczej niż kremlowscy „patrioci”, zazwyczaj pełni uwielbienia dla swojej władzy i jej grzechów. Gdy Igor Rudnikow zaczął odkrywać przypadki korupcji podczas budowy dróg w Obwodzie Kaliningradzkim, nie zawahał się alarmować opinii publicznej. Później rozszerzył zakres zainteresowań swojego czasopisma o inne lokalne sprawy. W końcu stał się najważniejszym i najbardziej rzetelnym źródłem informacji na temat wydarzeń politycznych w Kaliningradzie i okolicach. Został wybrany do Dumy Obwodu Kaliningradzkiego (parlament regionalny). Przez cały czas zwalczał korupcję i wszelkie nadużycia władzy w różnych dziedzinach. Przez cały czas otrzymywał też groźby. Wielokrotnie próbowano go zabić242. Według licznych doniesień medialnych 17 marca 2016 r. Rudnikow został zaatakowany nożem przez dwóch napastników związanych z rosyjskim ministerstwem spraw wewnętrznych243.

Poprosiłem Jurija Grozmaniego (najbliższego współpracownika Rudnikowa, jego zastępcę w „Nowych Kołach”), aby opisał mi całą sprawę.

Oto relacja Grozmaniego: „Igor znajdował się w samym centrum miasta. Była pora lunchu. Igor wychodził z kawiarni Solianka, gdzie zwykle jadał. Grupa przestępcza, która przeprowadziła akcję, składała się z pięciu osób. Napastników było dwóch. Służyli wcześniej w policji i siłach specjalnych. Jeden trzymał Rudnikowa od tyłu, drugi dźgał go nożem w plecy. Ci dwaj to byli policjanci, którzy przybyli do Kaliningradu specjalnie z Petersburga. Wszystko działo się przy licznie zgromadzonych świadkach. Zabójcy niczego się nie bali. Wiedzieli, że policja będzie ich kryć. Atakując Igora nożem, były policjant zadał mu pięć głębokich ran. Tylko dość gruba kurtka uratowała ofiarę przed natychmiastową śmiercią. Ale przestępcy przebili tę kurtkę i gdyby karetka nie przybyła bardzo szybko, Igor umarłby z powodu utraty krwi na miejscu. W szpitalu ratunkowym był leczony przez mniej więcej tydzień. Ale przez długi czas praktycznie nie mógł chodzić – ważne arterie zostały uszkodzone nożem. To nie była pierwsza taka próba. W 1999 r. dwaj nieznani sprawcy napadli Igora pod domem. Bili go żelazną rurką po głowie. Trafił na oddział intensywnej terapii, gdzie leczył się przez miesiąc”.

Zgodnie z kremlowskimi obyczajami ofiara napaści stała się ofiarą nagonki.

W 2017 r. Rudnikow, ciągle niesprawny po nożowym ataku, został oskarżony o… próbę wymuszenia łapówki od generała Wiktora Liedieniowa, szefa kaliningradzkiego oddziału Komitetu Śledczego Federacji Rosyjskiej (główna federalna służba śledcza w Rosji)244. Jak twierdzi Grozmani, generał Liedieniow nadzorował śledztwo w sprawie zamachu na Rudnikowa i uparcie nie chciał znaleźć zleceniodawców tej zbrodni. Zamiast tego obwinił ofiarę, zarzucając jej korupcję.

1 listopada 2017 r. funkcjonariusze rosyjskiej cywilnej służby specjalnej FSB wywlekli Igora Rudnikowa ze szpitala, w którym się leczył. Przed zamknięciem w areszcie nieludzko go skatowano (jak twierdzi Grozmani, znowu bito po głowie)245.

Obecnie dziennikarz przebywa w Moskwie, w słynnym więzieniu Lefortowo. Po jego aresztowaniu kremlowskie media zaczęły insynuować, że Rudnikow jest amerykańskim szpiegiem. Władze zamknęły jego gazetę246.

Jak było z separatyzmem Rudnikowa? Czy naprawdę zamierzał oderwać Kaliningrad od Rosji?

Nie trafiłem na żadne artykuły lub wypowiedzi Rudnikowa, które mogłyby świadczyć o jakichkolwiek separatystycznych tendencjach. A gdyby takie artykuły lub wypowiedzi kiedykolwiek zaistniały, to Kreml powinien ich użyć w swojej kampanii przeciwko prześladowanemu dziennikarzowi. W Rosji panuje nacjonalizm, tak na salonach, jak i na ulicach. Ktoś, kto próbuje oderwać choćby grudkę ziemi od Ojczyzny Matki, ten popełnia najgorsze świętokradztwo. Ludzie Putina próbują zdyskredytować Igora Rudnikowa, zarzucając mu korupcję i szpiegostwo. Jeśli więc Rudnikow jest lub był separatystą, władcy Kremla powinni go oskarżyć również o separatyzm.

I rzeczywiście, dzień po zatrzymaniu Rudnikowa takie oskarżenie pojawiło się w artykule opublikowanym przez Rambler (jeden z największych rosyjskich portali internetowych). Oskarżenie to było jednak wyjątkowo gołosłowne i pokrętne, nawet jak na moskiewską propagandę. Portal cytował inny portal rzekomo powołujący się na anonimowych politologów, którzy mieli wskazywać na bliżej nieokreślone związki Rudnikowa z separatystami – ale nikt nie podał żadnych dowodów.

Cytuję: „Przyłapany na łapówce [sic! – T.P.] deputowany do Dumy Obwodu Kaliningradzkiego Igor Rudnikow ma reputację separatysty. Tak pisze moskiewski portal Sm-News, który w swoim artykule przypomina: «W 2005 r. Rudnikow utworzył ruch Republika w Kaliningradzie. Celem ruchu była walka o przekształcenie Obwodu Kaliningradzkiego w autonomiczną republikę, a następnie wyrwanie regionu spod jurysdykcji Federacji Rosyjskiej. Zdaniem regionalnych politologów ruch Republika stanowił kontynuację Bałtyckiej Partii Republikańskiej stworzonej przez Siergieja Paśkę [separatysta, o którym Falicki również wspomniał w swoim artykule – red.], której działalność została zakazana. W 2006 r. przywódcy Republiki próbowali zdestabilizować region serią masowych protestów. Rozpoczęli potężną kampanię propagandową w mediach, aby zdyskredytować władze regionalne i federalne. Działania liderów Republiki były prowadzone przy ukrytym wsparciu finansowym organizacji pozarządowych ze Stanów Zjednoczonych i Litwy, w tym związanych ze służbami specjalnymi, w szczególności przy wsparciu funduszy Sorosa [George Soros, węgiersko-amerykański finansista pomawiany o snucie złowrogich spisków przez nacjonalistyczną prawicę rządzącą m.in. w Rosji, USA, Polsce i na Węgrzech – T.P.] […] Obecnie Rudnikow pracuje jako redaktor naczelny „Nowych Kół” […], których celem jest publikowanie materiałów antyrosyjskich […]. Zachodnie i europejskie wartości promowane są tam w specjalnych blokach treściowych”247.

Nie udało mi się odnaleźć moskiewskiego portalu SM-News. Witryna nie działa. Zarzut separatyzmu, o ile wiem – a sprawdzałem – nie został podjęty przez inne media. Zapytałem Jurija Grozmaniego o rzekome separatystyczne dążenia Rudnikowa. Bardzo się zdziwił: „Nawet nie słyszałem, że go o to oskarżano. Separatyzm to straszne słowo w Rosji. Tak zawsze mówił Rudnikow”. Kaliningradzki ruch „separatystyczny” Grozmani opisał tak: „Chodzi o jakieś wydarzenia sprzed prawie 20 lat, kiedy to grupa ludzi chciała ogłosić Obwód Kalingradzki republiką autonomiczną. Ale Rudnikow nie miał nic wspólnego z tym ruchem. I nie poparł tej idei”.

Czyżby więc Kreml zmienił swoją strategię propagandową w sprawie Rudnikowa? Czyżby władze Rosji do korupcji i szpiegostwa zamierzały dodać separatyzm, ale potem zrezygnowały? Może zorientowały się, że odzew na ten zarzut jest znikomy? Może postanowiły uniknąć nadmiernej groteski i nie dodawać do dwóch nieprawdopodobnych zarzutów jeszcze trzeciego?

Na to wygląda. Ale jeśli tak było, to jakim cudem informacja o rzekomym separatyzmie Rudnikowa trafiła do Pawła Falickiego w Polsce? Czyżby Falicki aż tak dokładnie śledził doniesienia rosyjskich portali internetowych?

Kolejne pytanie: co sobie myślał Falicki, gdy publikował swój niesłychany artykuł o zbrojnym oderwaniu Kaliningradu od Rosji, w którym wspomniał Rudnikowa jako zasłużonego separatystę? Czy rozumiał, że w ten sposób naraża uwięzionego dziennikarza?

Przypomnijmy: w 2018 r. Rudnikow siedzi w Lefortowie, oskarżony o korupcję. Media piętnują go jako szpiega. Gdyby rosyjskie władze chciały go „dobić separatyzmem”, wystarczyłoby zacytować artykuł Falickiego. Oto nasi odwieczni wrogowie Polacy razem z Niemcami chcą napuścić lotne oddziały NATO na Kaliningrad! I chwalą separatystę Rudnikowa, który wymościł im tam przyczółek.

PREZYDENT FRANCJI TO „SZMATA”, A ŁAWROW MA ŁEB!

Rozmowa z Pawłem Falickim. Unia Europejska przeminie. Polacy mogliby uciec przed własnym fiskusem do Rosji. Interesy z Rosjanami i Chińczykami. Dzielenie Polski na pół i zrozumienie dla Wschodu

Co sobie myślał, co sobie myśli Falicki? Odpowiedź na pytanie postanowił znaleźć lubelski dziennikarz Cezary Potapczuk, który spotkał się z Pawłem Falickim na początku 2019 r.

Potapczuk zabiegał o rozmowę od dłuższego czasu. Podczas pierwszych kontaktów Falicki był czujny. Jednak później, jak się zdaje, nieco się odsłonił. A w każdym razie opowiedział dziennikarzowi wiele interesujących rzeczy.

Oto, co mówił o swoim powrocie z Holandii do Polski na przełomie tysiącleci: „Najwięcej sprzedawałem do Europy Wschodniej […]. Znajomość rosyjskiego pomagała mi we wschodnioeuropejskich kontaktach. Pomyślałem, że powinienem być bliżej moich klientów”.

O Unii Europejskiej: „Pamiętam, że RWPG [Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, zdominowany przez Sowietów związek państw komunistycznych – red.] też miało być po wsze czasy […]. Ale się skończyło. Unia Europejska też jest taką konstrukcją finansową […]. Na pewno nie jest wieczna […]. Zniechęca mnie też niemiecki dyktat […]. A Niemcy nie są bardzo przyjaznym dla Polski państwem”.

O swoim artykule na temat wyrwania Kaliningradu z Rosji: „Proszę popatrzeć na Europę, od Lizbony do Uralu, bez obciążeń, które przez ostatnie 15 lat wkładają nam do głowy różne opcje polityczne. Gdzie trzyma się duże pieniądze? Na wyspie Man, na Jersey, na Cyprze. I co rusz jakaś afera: rosyjskie firmy zarejestrowane na Cyprze […]. A natura pieniędzy na świecie jest taka, że ludzie gdzieś zarabiają, trochę na czarno, i chcą bezpiecznie je trzymać. No to Panama i zaraz afera «Panama Papers», jakieś Turks i Caicos, Wyspy Dziewicze, różne offshore [potoczne określenie na firmy zarejestrowane w rajach podatkowych – red.]. A ten Kaliningrad jest idealnym miejscem na porządny offshore. Oczywiście, to szara strefa, nie dotyczy białego biznesu, jasnych umów, w których ja funkcjonuję, ale takich sytuacji, że ktoś zarobił jakieś pieniądze i chce, żeby one trochę procentowały […]. A tutaj, w basenie Bałtyku, jest idealne miejsce na porządny offshore. Kiedy o tym mówię, wszyscy dookoła grzmią, że to fantazja i Rosjanie się nie zgodzą. Pewnie, że się nie zgodzą, jeśli będzie z nimi o tym rozmawiać jakiś prezydent Duda, jakaś Merkel, czy inny prezydent Czech czy Litwy. Tego się nie załatwia na poziomie państwowym, tylko biznesowym. Trzeba wziąć oligarchów, którzy mają nacisk na sfery wojskowe na Kremlu i oni pokażą, że to się opłaca […]. Z tym Kalingradem zdaję sobie sprawę, że to political fiction, ale […] chciałbym, żeby to był Gibraltar północy”.

O stosunkach polsko-rosyjskich: „Wie pan, że nie możemy wysłać pociągiem jabłek do Chin? Nie dlatego, że mamy złe jabłka, tylko dlatego, że one nie mogą przejść tranzytem przez Rosję. Bo nie pozwala na to rosyjska inspekcja sanitarna. Takie są konsekwencje złych stosunków z Rosjanami. O takich rzeczach trzeba rozmawiać […]. Nam by był potrzebny taki nasz Ławrow [Siergiej Ławrow, minister spraw zagranicznych Putina, znany ze swych zabiegów o międzynarodową akceptację dla napaści na Ukrainę i innych bezprawnych działań Kremla – T.P.]. Ale zna pan kogoś takiego? Kogoś, kto ma taką głowę jak Ławrow? […] Ławrow to jest gość, który powinien być dla nas przykładem […]. Poza tym, wie pan: jeśli nie podpiszę kontraktu z rosyjskim kontrahentem to znaczy, że mam stratę […]. Zamknęliśmy sobie handel przygraniczny w strefie kaliningradzkiej. Nie bardzo wiadomo w imię czego. Podejrzewam amerykańską sugestię. A mali przedsiębiorcy tam działali. Takie błędy robi Polska […]. Teraz nie sprzedaję do Rosji. To już koniec. Potraciliśmy tam dużych klientów […]. Już właściwie nie handluję z Rosją. Jeszcze troszeczkę z Ukrainą, z Białorusią”.

O Putinie: „Myślę, że to dobry polityk, prezydent dla Rosji, którą prowadzi właściwie tak, jak oni lubią. Polska dla Rosji nie jest wielkim partnerem […]. Nawet jakby Polska w ogóle z Rosją nie handlowała, to Rosja przeżyje, a Polska trochę gorzej. Myślę, że na Putina mają wpływ finansiści zwani oligarchami. Jeśli się chce w Rosji coś załatwić, to trzeba przez te środowiska rozmawiać […]. Trzeba wymyślić jakiś wspólny biznes”.

O znienawidzonym przez Putina prezydencie Francji, Emmanuelu Macronie: „Prezydent Macron to dupa […]. Jest szmatą”.

O „wewnętrznej geopolityce” Polski: „Wschód Europy różni się od Zachodu. Granica przebiega mniej więcej na Wiśle. Tutaj w Lublinie jest podejście wschodnie […]. Nie działają reguły. Liczą się ludzie. A na zachód od Wisły działają reguły. Na wschód od Wisły, jeśli pan przyjdzie do kogoś z butelką wódki, to od razu jest lepiej.

Emocjonalnie lepiej czuję się w modelu łacińskim, zachodnim. Prawo znaczy prawo […]. A na Wschodzie prawo zmienia się, kiedy przychodzi nowy władyka, kniaź, car, naczelnik powiatu czy guberni […]. W tej wschodniej formule czuję się gorzej, ale to nie znaczy, że jej nie rozumiem. Nie próbuję tego zmieniać”.

ZABAWY TW „BARNABY”?

Jak związać polskie pieniądze z Rosją. Notes znaleziony u TW „Barnaby”. Nazwiska pisane cyrylicą. Zbieżność „wschodnich” poglądów Falickiego z ideami szefów Reverentii i członków Solidarności Walczącej. Wschodnio-zachodni symetryzm Wojciecha Myśleckiego, podpalacza altanki. Podglebie antyzachodniej postawy Kornela i Mateusza Morawieckich

Podsumujmy: Paweł Falicki zdaje się bawić geopolityką. Wschodnią część Polski widzi jako bardziej przynależną do postsowieckiego Wschodu niż do Zachodu. Kaliningrad dla odmiany chciałby przesunąć na Zachód. Ale opowieści Falickiego o zbrojnym zagarnięciu tego miasta to kamuflaż. Tak naprawdę chodzi mu o uzgodnione z rosyjskim reżimem utworzenie raju podatkowego, w którym polskie firmy trzymałyby pieniądze na łasce Putina, raju podatkowego, który odciągnąłby nasz biznes od Unii Europejskiej i związałby go z postsowieckim Wschodem (przypomnę, że podobnie mogłyby zadziałać polskie inwestycje na Białorusi, które zapowiadał Mateusz Morawiecki). Ale zdaniem Falickiego to żadna strata: Unia nie jest wieczna, poza tym Niemcy się w niej panoszą, a francuski prezydent to „dupa” i „szmata”. Z Rosją można i należy robić dobre biznesy! Co więcej, Rosja to droga do Chin… Tu Falicki brzmi, jakby czytał na głos artykuł Józefa Białka, swojego wydawcy z „Opcji na prawo”.

Zatem te geopolityczne zabawy niezbyt są zabawne. Szczególnie, że toczą się cudzym kosztem. Falicki bez mrugnięcia okiem naraża okrutnie prześladowanego Rudnikowa na dodatkowe represje, gdy wskazuje go jako separatystę. Przy tym zachwyca się katem Rudnikowa i nadwornym kłamcą tego kata – czyli Putinem i Ławrowem.

Czy Paweł Falicki robi to wszystko jako niezależny biznesmen-publicysta? Czy wciąż jako TW „Barnaba”? Jakie związki z sowieckim Wschodem miał TW „Barnaba”?

Niewiele na ten temat można powiedzieć. Jak już pisałem, badacze IPN nie odnaleźli jego teczki konfidenta. Zachował się natomiast notes z lat 80. znaleziony wówczas w mieszkaniu Falickiego, obecnie dostępny w teczce IPN zawierającej akta sprawy dotyczącej jego i Myśleckiego (SB uważało ich za ściśle ze sobą związanych)248.

Notes znaleziony u Falickiego zawiera nazwiska Polaków, a także obcokrajowców z wielu stron świata (włącznie z Japonią). Na 20 cudzoziemców czworo to obywatele sowieccy. Ich nazwiska i adresy zostały starannie zapisane cyrylicą. Nazwiska dwóch obywatelek sowieckich wpisano dwukrotnie, jak gdyby były szczególnie ważne. W notesie figuruje też jeden mieszkaniec komunistycznych Niemiec Wschodnich.

Pięć osób na dwadzieścia to jedna czwarta. Zatem w notesie z lat 80. znalezionym u Falickiego co czwarty cudzoziemiec pochodzi z krajów komunistycznych, których służby rozpracowywały wówczas Solidarność Walczącą (ZSRR i NRD).

Czyny i myśli Pawła Falickiego jeszcze dobitniej niż artykuł Józefa Białka świadczą o tym, że „wschodnie idee” kwitną nie tylko w umyśle Kornela Morawieckiego. Kwitną i wydają osobliwe owoce u innych osób wywodzących się ze środowiska Solidarności Walczącej. Co więcej, działalność Pawła Falickiego pozwala domniemywać, że idee te kiełkują w środowisku SW już od dłuższego czasu. Mogły tam zaistnieć wcześniej niż w 2016 r., gdy Białek opublikował swój tekst o wyrwaniu Polski z „kolein” Zachodu. Czy pojawiły się w 2014 r., gdy Falicki stracił klientów w Rosji na skutek sankcji po napaści Kremla na Ukrainę? A może znacznie, znacznie wcześniej? Czy mają związek z zarejestrowaniem Falickiego jako konfidenta przez komunistyczną SB, która współpracowała z sowieckim KGB? Czy za sprawą TW „Barnaby” prokremlowskie postawy mogły się pojawić w środowisku byłych działaczy Solidarności Walczącej już na przełomie lat 80. i 90.?

Odpowiedź nasuwa się automatycznie: „To niemożliwe! W tak radykalnej antykomunistycznej grupie nie znalazłyby podatnego gruntu!”.

Ale nie wszystko, co automatyczne, jest słuszne i prawdziwe.

Osobą wpływową w Solidarności Walczącej był przecież Wojciech Myślecki. A z tego, co na początku lat 90. opowiedział magistrantowi Morawieckiemu, wiemy, jaką wizję świata Myślecki propagował. Była to swoista „równowaga nieufności” między Wschodem a Zachodem. Zgodnie z tą wizją Zachód mógł być jedynie bardzo niepewnym sojusznikiem. Zawsze podejrzewanym o to, że po kryjomu dogadał się ze Wschodem na szkodę Polski.

Zastanawialiśmy się, czy ten wschodnio-zachodni symetryzm Myśleckiego mógł wpłynąć na późniejszą antyzachodnią, „eurazjatycką” ewolucję Morawieckich, ojca i syna. A może antyzachodni wpływ Myśleckiego cieszył się wsparciem Falickiego? Czyżby Myślecki i Falicki, działacze mało znani, stanowili skuteczny tandem? Lansowane przez nich wizje, jak się zdaje, upowszechniły się w otoczeniu Morawieckich.

Spotykamy je zresztą w wielu innych środowiskach prawicowych. Ci, którzy opowiadają o „rosyjsko-niemieckim kondominium”, o „knowaniach Zachodu, których sprężyną jest Rosja” czy wreszcie o mitycznym Międzymorzu, brzmią jak Wojciech Myślecki. Ci, co kuszą eurazjatyckimi biznesami z Rosją i Chinami, brzmią jak Paweł Falicki. Gdy ci pierwsi podważają nasze zaufanie do zachodnich sojuszników, ci drudzy wciskają nam rzekomą alternatywę: handelek ze Wschodem. Chciałoby się więc powiedzieć: „bardzo skuteczny tandem”. Trudno jednak podejrzewać Myśleckiego i Falickiego o tak szerokie pole rażenia. W różnych środowiskach zapewne działają różni propagatorzy tych samych kremlowskich idei – tych samych i tak samo ze sobą współgrających. To współgranie pcha i kusi Polaków do odwrócenia sojuszy. Skoro Zachód jest niepewny, obłudny, zdradliwy, to może trzeba się dogadać z brutalnym, ale przewidywalnym i chętnym do handlu Kremlem? Tym bardziej że – jak zapewniają nas Myślecki i syberyjski kolega Falickiego, Wojciech Grzelak – Rosja coraz bardziej słabnie. Zatem jest niegroźna…

W ten sposób myśli środowisko Kornela Morawieckiego. Jeden z jego liderów, Wojciech Myślecki, jak się zdaje, myśli tak od dawna.

Ludzie z tego środowiska założyli firmę Reverentia. Czy takie wizje i postawy panowały również w tej firmie? Tam, gdzie wspólnikiem był Wojciech Stando, człowiek z misją i odnalezionymi dalekimi kuzynami w sowieckiej Gruzji? Tam, gdzie młody Mateusz Morawiecki poznał smak biznesu?

CHŁOPIEC NIEZWYKŁY – I JEGO MISTRZ

Podpalacz altanki wprowadza Solidarność Walczącą do gabinetów finansjery. Mistrz politycznego PR i autor prokremlowskiego tygodnika promuje Morawieckiego z Myśleckim. Grupa bojowników SW idzie po wielkie pieniądze. Myślecki, prawa ręka Morawieckiego. Poufne kontakty w amerykańskiej ambasadzie? Dziwna kariera biznesowa

Wiele pytań się nasuwa. Spróbujmy odpowiedzieć na jedno z najbardziej intrygujących. Spróbujmy ustalić, kto wprowadził młodego humanistę Morawieckiego w świat wielkiej finansjery i zrobił z niego bankiera.

Otóż jest osoba, która się do tego przyznaje – i przedstawia to w sposób konkretny. Jeśli jej wierzyć, ta sama osoba pomogła stać się bankierem Zbigniewowi Jagielle, koledze Morawieckiego z podziemia. Miała zapewnić Morawieckiemu i Jagielle zdobywanie wiedzy finansowej i doświadczeń w elitarnych warunkach. Czyżby to ona pchnęła ich w stronę bankowości? Na to wygląda, gdyż dodatkowe prestiżowe studia, które im zaoferowała, dotyczyły właśnie tej dziedziny. Ani Jagiełło, ani Morawiecki nie dementują rewelacji tej osoby. Można więc przyjąć, że ona nie konfabuluje albo konfabuluje tylko w niewielkim stopniu. Można też przypuścić, że to pod jej wpływem prezes Jagiełło i wiceprezes Morawiecki w 1992 r. podjęli decyzję, że Kompania Przemysłowo-Handlowa „Reverentia” stanie się firmą pożyczkową.

Kto był tą dobrą wróżką, która z humanistycznego Kopciuszka zrobiła księcia bankowości? Znowu Wojciech Myślecki.

Rok po publikacji Twierdzy Igora Jankego powstał kolejny tekst o Chłopcu Niezwykłym, Mateuszu Morawieckim. W tekście tym Myślecki wielokrotnie występuje jako źródło informacji o Morawieckim.

Chodzi o artykuł pt. Mateusz Morawiecki. Ku chwale Ojczyzny opublikowany w 2015 r. przez portal Wszystko co najważniejsze (wszystkoconajwazniejsze.pl). Portal ten został założony przez znanego specjalistę od politycznego marketingu i PR, Eryka Mistewicza. Jako wydawca portalu występuje fundacja Instytut Nowych Mediów, której prezesem jest Mistewicz249. Mistewicz jest jednym z autorów prokremlowskiego tygodnika „Do Rzeczy”, który w 2014 r. odegrał znaczącą rolę w nagłośnieniu afery taśmowej250. Tej samej afery, która przesunęła Polskę na Wschód, a Morawieckiego uczyniła wicepremierem i premierem.

Autorkami artykułu Mateusz Morawiecki. Ku chwale Ojczyzny są siostry Maria Wanke-Jerie i Małgorzata Wanke-Jakubowska (związane z wrocławską opozycją lat 80.). W tekście czytamy o „genetycznym patriotyzmie” Morawieckiego i jego ofiarności, której wyrazem miałoby być przyjęcie posady wicepremiera:

„Bankowiec z polską duszą, menedżer, ale przede wszystkim syn Kornela Morawieckiego, legendarnego przywódcy opozycji PRL-owskiej, twórcy Solidarności Walczącej […]. Kim jest Mateusz Morawiecki? Co go ukształtowało? Jak wspinał się po szczeblach kariery – mimo nazwiska, które z pewnością nie pomagało, a mogło być sporym obciążeniem? I czym się kierował, rezygnując ze świetnie opłacanej i pewnej funkcji prezesa banku i przyjmując stanowisko w rządzie, gdzie zarobi… 25 razy mniej? Tradycja rodzinna, która od dzieciństwa kształtowała Mateusza Morawieckiego i jego rodzeństwo, to splot bohaterskiego etosu Warszawy, skąd pochodził ojciec, i kultury kresowej z jej specyficznym klimatem i wielonarodowym obliczem, skąd wywodziła się matka. Patriotyzm, przeżywany głęboko, to najważniejszy rys osobowości, który wyniósł z domu […]”.

Autorki piszą też o relacji Kornel–Mateusz: „Ojciec, wizjoner, był dla dzieci, zwłaszcza dla Mateusza, niedościgłym wzorem. W domu stale słychać było trzaski zagłuszanego Radia Wolna Europa, które wtapiały się w dziecięcy gwar i odgłosy codziennej krzątaniny. Rodzice rozczytywali się nie tylko w literaturze pięknej, ale także filozofii. […] Mateusz odziedziczył po ojcu wybitną inteligencję i zamiłowanie do czytania. Pochłaniał wprost książki […] – Nie był grzecznym chłopcem, raczej sprawiał kłopoty wychowawcze – wspomina siostra, dodając, że niejednokrotnie nasłuchała się skarg na wywiadówkach, na które chodziła, zastępując mamę. – Był niesforny, bardzo uparty – dodaje ojciec. Miał za to wiele pasji, jak coś go zafascynowało, poświęcał temu dużo czasu i uwagi. Jako siedmiolatek zaczął grać w szachy. Ojciec obiecał, że jeśli w ciągu roku uda mu się go pokonać w szachowym pojedynku, dostanie w prezencie konia, o którym marzył. – Mateusz dał mata ojcu już po trzech miesiącach, ale konia nie dostał do dziś – śmieje się Morawiecka [siostra Mateusza Morawieckiego, Anna Morawiecka – red.]”.

Następnie dowiadujemy się po raz kolejny, że Chłopiec Niezwykły był Chłopcem Niezłomnym. A zaświadcza o tym nie kto inny, tylko Wojciech Myślecki: „Dla Mateusza przełomem było pierwsze pobicie przez ZOMO latem 1983 roku – opowiada siostra. Brat, wówczas piętnastolatek, poszedł do katedry na Mszę św. za Ojczyznę, która była odprawiana trzynastego każdego miesiąca. Po wyjściu z kościoła zatrzymali go zomowcy i gdy na pytanie o nazwisko, usłyszeli «Morawiecki», wciągnęli chłopca do radiowozu i zaczęli okładać pałami […]. Mimo presji psychicznej, nie dawał się złamać […]. – Mateusz pokazał znakomite zdolności organizacyjne, determinację i wyjątkową odwagę – ocenia Myślecki. Na przykład przykucie się w centrum Warszawy do rusztowań na ósmym piętrze nie było typowym działaniem. Uczestniczył w akcjach malowania napisów na murach, zrywania komunistycznych flag, rozwieszania transparentów, rozklejania plakatów i ulotek oraz w licznych demonstracjach organizowanych przez Solidarność Walczącą. Na studiach zaczął się jeszcze bardziej udzielać, działał w NZS [Niezależnym Zrzeszeniu Studentów, podziemnej organizacji studenckiej – red.].

– Mama była przerażona – wspomina Anka Morawiecka. – Bała się, że wyrzucą syna z uczelni i zabiorą do wojska. Próbowałam mu perswadować, a on pokazał mi indeks, mówiąc: «Średnia 5,0. Jakieś pytania?» – opowiada siostra Mateusza. Jej brat tymczasem angażował się w coraz poważniejsze przedsięwzięcia, pod koniec lat osiemdziesiątych brał udział w strajkach okupacyjnych na Uniwersytecie Wrocławskim i razem z przyjaciółmi z «Solidarności Walczącej», m.in. Jarkiem Krotlińskim, Grzegorzem Oszastem, Markiem Rudnickim, tworzyli «młodzieżówkę» SW, która wydawała gazetę plakatową «Wolni i Solidarni». W 1990 roku współtworzył firmę Reverentia, a w 1991 był redaktorem gazety «Dwa Dni», wydawanej przez Solidarność Walczącą”.

Niepospolity działacz był też niepospolitym akademikiem. Również co do tego jednym ze źródeł jest Myślecki: „Po maturze w 1987 roku [Mateusz Morawiecki – red.] dostał się na historię na Uniwersytecie Wrocławskim. – Był wybitnym studentem – ocenia dziś znany wrocławski historyk prof. Włodzimierz Suleja. Pracę magisterską pisał na temat genezy i pierwszych lat Solidarności Walczącej. Materiał źródłowy jako aneks stanowiły nagrane i spisane rozmowy z 53 działaczami opozycji […]. Niektórzy z nich, jak np. Piotr Bednarz, Władysław Sidorowicz, Jerzy Przystawa czy Jan Pawłowski już nie żyją. – Wywiad, którego wówczas udzieliłem Mateuszowi na potrzeby pracy magisterskiej, stanowił długo najszerszą relację dotyczącą działalności Solidarności Walczącej – przyznaje Myślecki”.

Zapamiętajmy nazwisko profesora Jerzego Przystawy, albowiem powróci on jeszcze w naszej opowieści. Jeśli chodzi o inne kwestie, to z tekstu sióstr Wanke dowiemy się o empatii, którą obdarzony był młody historyk Morawiecki. Mimo swej radykalnej, podziemnej przeszłości umiał przejawiać łagodność wobec byłych informatorów SB. Czy wpłynęła na to znajomość z TW „Barnabą”?

Cóż, łagodność magistranta Morawieckiego była szczególnego rodzaju: „Magistrant w rozdziale «Aresztowania i przesłuchania» ujawnił nazwiska tych działaczy, którzy po aresztowaniach podjęli współpracę z SB. «W wypadku osób, które nie sprawdziły się w warunkach konspiracji lub uległy zabiegom SB podczas śledztwa, nie ma chyba konieczności zatajania ich nazwisk» – napisał Mateusz Morawiecki, ale dodał: «Winę za ich chwile załamania ponoszą przede wszystkim nie oni sami, lecz ci, którzy do tego załamania doprowadzili»” – piszą siostry Wanke.

Do wspomnianego rozdziału o przesłuchaniach i aresztowaniach jeszcze wrócimy. Teraz przejdźmy do najciekawszej części artykułu.

„Gdy Mateusz skończył studia, podjąłem decyzję, że sam wycofam się z działalności politycznej, ale będę organizował nowoczesne formy kształcenia dla najzdolniejszych młodych ludzi z Solidarności Walczącej – opowiada Myślecki. Dzięki temu Mateusz trafił do drugiej edycji elitarnych studiów Business Administration, prowadzonych na Politechnice Wrocławskiej we współpracy z amerykańskim Central Connecticut State University. – Połowę grupy stanowili ludzie z Solidarności Walczącej, w tym Zbigniew Jagiełło, dziś prezes banku PKO BP, Marian Krzemiński, Grzegorz Oszast. Wszyscy oni zrobili karierę – mówi Myślecki. Dwa lata później Mateusz Morawiecki uzyskał dyplom MBA na wrocławskiej Akademii Ekonomicznej i skończył studia podyplomowe z zakresu prawa europejskiego i ekonomiki integracji gospodarczej na Uniwersytecie w Hamburgu. Odbył też staż w Deutsche Bundesbanku.

Od tego czasu datuje się współpraca Mateusza z Wojciechem Myśleckim w dziedzinie marketingowo-doradczo-konsultingowej.

– Znów okazał się wyjątkowo zdolny, bardzo szybko się uczył. Ważną rolę odegrał przy przekształceniu KGHM w spółkę Skarbu Państwa. Był też bardzo aktywny i świetnie dał sobie radę przy dość złożonym procesie ratowania i stabilizowania dolnośląskich PGR-ów – wylicza Myślecki i ocenia, że kariera Mateusza była z jednej strony konsekwencją jego ogromnego potencjału, a z drugiej strony wynikała z dyskretnej pomocy przyjaciół z SW. Przynależność do Solidarności Walczącej oznaczała przecież w wielu środowiskach anatemę. Mateusz Morawiecki, dzięki swoim wyjątkowym zdolnościom, potrafił to przezwyciężyć”251.

Tyle siostry Wanke-Jerie i Wanke-Jakubowska (jak również profesjonalista Mistewicz).

Po lekturze ostatniego z powyższych fragmentów nasuwają się wątpliwości. Skąd Wojciech Myślecki, organizator podpalenia altanki, miał takie możliwości? Jak i dlaczego mógł rekomendować młodych podziemnych działaczy na prestiżowe studia, o które młodzi ludzie wówczas się zabijali?

Brzmi to dziwnie, ale nie jest niemożliwe. Mimo swej działalności podziemnej i chwilami terrorystycznej, Myślecki w latach 80. pracował jako naukowiec na Politechnice Wrocławskiej. Po upadku komunizmu mógł mieć na tej uczelni swoje wpływy. Trudno ocenić, jak wielkie: wszystkie źródła mówią bowiem, że Myślecki lubi wyolbrzymiać, gdy opowiada o sobie. Jednak nie można go lekceważyć.

O Wojciecha Myśleckiego zapytałem przywódców wrocławskiej „Solidarności” Władysława Frasyniuka i Józefa Piniora.

– Myślecki jest prawą ręką Mateusza jeszcze z czasów bankowych – mówi Pinior – Uważałem go [Myśleckiego – red.] za najważniejszego przedstawiciela Kornela Morawieckiego „na powierzchni”, podczas gdy Kornel był w podziemiu. Mówię o latach 1984–1988. Myślecki nie ukrywał się, miał tytuł naukowy, bardzo wysoką pozycję na uczelni. Wcześniej, przed stanem wojennym, miał też mocną pozycję w legalnej NSZZ „Solidarność”. Z tego, co robił, wyglądało, że miał decydujący wpływ na Solidarność Walczącą i traktowałem go jako mózg SW. Ale przede wszystkim miał pozycję polityczną. W podziemiu było trochę tak, że jak ktoś na przykład miał willę, to inaczej funkcjonował niż ktoś, kto mieszkał na osiedlu robotniczym. W willi można na przykład przyjąć dyplomatów, stworzyć (jak na ówczesne wrocławskie warunki) miniprzestrzeń polityczną. A Wojciech Myślecki miał willę na Oporowie, to profesorska dzielnica, jeszcze z czasów, kiedy do Wrocławia po wojnie przyjeżdżała profesura lwowsko-wileńska. Jak zapraszałem do Wrocławia ważnych dziennikarzy z „The New York Times” czy „The Washington Post”, to na spotkanie prosiłem też Myśleckiego jako przedstawiciela Solidarności Walczącej. Traktowałem go jak prawą rękę Kornela Morawieckiego, czy nawet kogoś jeszcze ważniejszego, autonomicznego w stosunku do Morawieckiego. Bo Kornel się ukrywał, a ten robił prawdziwą politykę.

Pinior nie wspomina o wschodnio-zachodnim symetryzmie Myśleckiego. Również Frasyniuk nie zapamiętał Wojciecha Myśleckiego jako kogoś nieufnego wobec Zachodu. Wręcz przeciwnie: w latach 80. nieraz słyszał od Myśleckiego o jego rzekomych zachodnich powiązaniach – nawet tych, które łatwo dałoby się uznać za niechlubne (o czym za chwilę). Pamiętajmy jednak, że Frasyniuk i Pinior byli przywódcami i twarzami innego nurtu opozycji. Nurtu, który Myślecki uznawał za konkurencyjny, nieprzyjazny i nadmiernie prozachodni. Zatem mógł grać wobec Frasyniuka i Piniora.

– Ludzie z Solidarności Walczącej próbowali biznesu – kontynuuje Frasyniuk. – Myślecki też. Politechnika i biznes, wiązał te sprawy. On jest bardzo sprawny. Nie wiem, na ile to konfabulant. Nieraz mi mówił, że wraca z ambasady amerykańskiej, że ma pełne informacje o ruchach wojsk w Afganistanie… Zawsze przestawałem słuchać, bo jak ktoś takie rzeczy opowiada w stanie wojennym, to ważniejsze jest to, co się dzieje na ulicy obok.

Pytam Frasyniuka, czy Myślecki sugerował, że pracuje dla CIA [Central Intelligence Agency, amerykański wywiad cywilny – red.].

– Trochę tak to wyglądało – odpowiada Frasyniuk. – Ale lubię go, to typ temperamentnego gościa. Gdyby on był przywódcą Solidarności Walczącej, toby pasował. Mały, krępy, jakby nas ktoś zaczepił na ulicy, toby nie wymiękł. Bo Kornel by po prostu zniknął. Myślecki mocno się wkręcał w różne biznesy. Mimo że miał dobre kontakty z AWS i z PiS, za pierwszych i drugich rządów, nigdy nie był rozpatrywany jako ktoś, kto byłby brany pod uwagę w zarządzaniu jakimś biznesem. Bywał w energetyce, w radach nadzorczych, w jakichś komisjach, więc pełnił tylko funkcje kontrolne, nie decyzyjne. Po 1989 r. był jedną z osób, z którymi przyjemnie mi się rozmawiało. Podobnie jak ja uważał, że trzeba się przestawić na gospodarkę wolnorynkową i zrozumieć, jak działają jej mechanizmy.

Frasyniuk wspomina intrygujący epizod z 2018 r.:

– W zeszłym roku Mirek Czech [Mirosław Czech, polityk i publicysta, były poseł i sekretarz generalny Unii Wolności w latach 1997–2001 – red.] napisał duży tekst, którego „Gazeta” nie chciała opublikować w całości. To była analiza wpływu radzieckich służb specjalnych na to, co się w Polsce dzieje. Zadzwoniłem do Wojtka, który w tym czasie już nie był w CIA [śmiech], tylko zaganiany jako główny rozprowadzający Mateusza Morawieckiego. Sam mi tak o sobie opowiadał. „Mateusz tu, Mateusz tam”. Myślecki zawsze tak zaczyna rozmowę… Mówię więc do niego: „Sorry, Wojtek, że tak dzwonię. Jesteśmy po dwóch różnych stronach, ale wydawało mi się, że łączy nas niechęć do powrotu do poprzedniego systemu. A zwłaszcza pod sowiecki but”. On na to: „O k…a, Władek! Ty też tak uważasz?!”. Ja mówię, że Piątek pisze otwartym tekstem i nikt nie chce tego czytać ze zrozumieniem. A on odpowiada: „Ja też mam takie wrażenie!”, jest człowiekiem autentycznie mocno zaniepokojonym… Posłałem mu tekst Mirka Czecha. Nigdy się do mnie nie odezwał.

Obserwacje Frasyniuka dotyczące biznesowych losów Myśleckiego znajdują potwierdzenie u jednego z warszawskich informatorów. Informator ten zawodowo monitoruje relacje polityków z biznesem. Oto, co mówi:

– Osobą, która zawsze chciała odgrywać wielką rolę w polityce, był Wojtek Myślecki. On jest blisko z prawicą, jeszcze bliżej z Morawieckim, ale nigdy nie zajął stanowiska rządowego. Ani nie zajął porządnego stołka w spółkach Skarbu Państwa. Zawsze gdzieś z boku. Także teraz, mimo bliskości z Morawieckim. Może miał jakiś epizod w życiorysie, który utrudnia mu zajęcie eksponowanego stanowiska? W Solidarności Walczącej pewien niepokój budziło to, że jest taki odważny, brawurowy, jakby nie bał się konsekwencji.

POJAWIAŁ SIĘ I ZNIKAŁ

Wojciech Myślecki, bywalec rad nadzorczych. Nieraz w nich zasiada, rzadko zagrzewa miejsce. Wreszcie ląduje w grupie Generali. Grupa prowadzi ekspansję biznesową w Rosji

Również Krajowy Rejestr Sądowy potwierdza obserwacje Frasyniuka. Czytamy w nim, że Myślecki częściej bywał w radach nadzorczych spółek niż w zarządach. W 2001 r. znajdziemy go w radzie nadzorczej Wrocławskiego Parku Technologicznego SA252. Spółkę tę utworzyły samorząd wrocławski, miejscowe uczelnie oraz… bank BZ WBK253. Członkiem zarządu BZ WBK od kwietnia 2001 r. był Mateusz Morawiecki254. Utworzenie Wrocławskiego Parku Technologicznego i mianowanie Myśleckiego członkiem rady nadzorczej nastąpiło trzy miesiące później, w lipcu 2001 r.

Gdy uczeń sięga po pierwsze zaszczyty, winien odwdzięczyć się mistrzowi – mawiają mędrcy. Ci wschodni.

W czerwcu 2006 r., za pierwszych rządów PiS, Wojciech Myślecki zostaje członkiem zarządu państwowej spółki Zakłady Koksownicze „Wałbrzych”255. Jednak po dwóch miesiącach spółka przenosi Myśleckiego do rady nadzorczej256. Jakby kierownictwo zrozumiało i pośpiesznie naprawiło swój błąd.

Gdy rząd PiS upada, Myślecki musi się pożegnać również z radą nadzorczą. Opuszcza Zakłady Koksownicze „Wałbrzych”257. W maju 2009 r. wchodzi do rady nadzorczej firmy Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator SA258. Po ośmiu miesiącach opuszcza i tę radę259. W styczniu 2012 r. zasiada w radzie nadzorczej Brzeskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej260. Jednak i w energetyce cieplnej nie zagrzewa miejsca. Po czterech miesiącach, w maju, wylatuje i stamtąd261. Ale uwaga: udaje mu się tam wrócić już w czerwcu!262 Musiał polubić ten stołek, bo trzyma się go przez następne trzy lata. W jego przypadku to długo. Po drodze zalicza jeszcze rady nadzorcze firm:

- Prokom System SA,

- Park Przemysłowo-Technologiczny Ekopark w Piekarach Śląskich,

- Energa Wytwarzanie Spółka z o.o.,

- Energa Wytwarzanie SA (wytrwał tam rok),

- Generali Powszechne Towarzystwo Emerytalne SA.

Skoro mowa o tej ostatniej spółce, to należy ona do międzynarodowej grupy Generali, która działa także w Rosji. A nawet rozszerza swoją działalność w tym kraju pomimo napaści Putina na Ukrainę. Na oficjalnej stronie Generali czytamy, że 31 października 2018 r. grupa otworzyła biuro w Moskwie, co stanowi „ważny etap na drodze ekspansji grupy Generali w Rosji”263. Takie deklaracje nieczęsto można usłyszeć od wielkich firm zachodnich po zagarnięciu Krymu przez Putina.

Ale na ile może to dotyczyć Myśleckiego? On ręki Putinowi nie podaje, więc krwi nie musi z niej ocierać. Od rosyjskiego dyktatora i rosyjskich interesów zapewne dzieli go długi łańcuszek ludzi i firm! – powie sceptyk.

Cóż, firma Generali Powszechne Towarzystwo Emerytalne SA, którą nadzoruje Wojciech Myślecki, należy w całości do firmy Generali Towarzystwo Ubezpieczeń SA. Szefem rady nadzorczej tej drugiej spółki jest Luciano Cirina. Człowiek osobiście odpowiedzialny w grupie Generali za ekspansję w Rosji264. Miejmy nadzieję, że wyciera rękę, zanim poda ją Myśleckiemu.

Gdy PiS doszedł do władzy, Wojciech Myślecki pojawił się w radzie nadzorczej gigantów Tauron SA (wytrwał tam rok) i KGHM Polska Miedź SA (wytrwał tam trzynaście miesięcy). Od niedawna zasiada w radach nadzorczych spółek AGT Sokołów Podlaski, Ekoenergetyka-Polska, jak również Alior Banku.

Ciekawe, ile wytrzyma w tych firmach. A jeszcze ciekawsze: czemu zazwyczaj wytrzymuje tak krótko? Czyżby kreator i promotor takich orłów biznesu jak Jagiełło i Morawiecki sam sobie w biznesie nie radził?

Ale rady nadzorcze mają to do siebie, że zazwyczaj nie trzeba sobie w nich radzić. Bardzo często posady w organach nadzoru spółek to synekury, na których niewiele trzeba robić.

Czego nie robi Myślecki, że firmy nie wytrzymują z nim dłużej? Czego nie robi – albo co takiego robi?

MYŚLECKI W AKTACH IPN

Rzutki organizator, który jednak nie uchronił kolegi przed wpadką. Jak załamał się współpracownik Falickiego? Esbek Boba, czyli agent Cooper polskiego komunizmu. Gdy Kazimierz Klementowski wspomina o bombach, magnetofon się psuje. Myślecki, czyli „Cyprian”. Klementowski prosił o zwolnienie z Solidarności Walczącej, ale kazano mu czekać. Zaufani Kornela Morawieckiego

Sprawdziłem też akta Instytutu Pamięci Narodowej dotyczące Wojciecha Myśleckiego. Myślecki figuruje w nich jako „osoba rozpracowywana”, czyli ofiara śledzona i osaczana przez SB.

Trzy dni po wprowadzeniu stanu wojennego, 16 grudnia 1981 r., Wojciech Myślecki został internowany. Z ośrodka internowania zwolniono go w sierpniu 1982 r. W lutym 1984 r. został aresztowany jako działacz Solidarności Walczącej. Po pięciu miesiącach, w lipcu 1984 r. zwolniono go z aresztu i umorzono śledztwo przeciwko niemu na mocy amnestii. W 1985 r. SB zrewidowała mu mieszkania i trafiła na zbiór najnowszych podziemnych publikacji: „W wyniku przeszukania znaleziono kilkadziesiąt sztuk różnych pojedynczych egzemplarzy nielegalnych wydawnictw wydanych w przeważającej ilości w ostatnim okresie czasu [sic! – red.]. Wydawnictwa te zostały przez nas zakwestionowane za pokwitowaniem, a następnie przekazane do Wydz. Śledczego tut. WUSW”265. Autor zacytowanej notatki nie wspomina, czy Wojciecha Myśleckiego próbowano represjonować lub śledzić po tym odkryciu. Z teczki paszportowej Myśleckiego266 wynika, że w roku 1982 esbecja „zastrzegła” mu paszport (czyli uniemożliwiła wyjazdy zagraniczne). Jednak w teczce pojawia się zgoda na jednorazowy wyjazd służbowy w 1988 r. (na Węgry).

W papierach PRL-owskiej prokuratury Myślecki jawi się jako niebezpieczny przeciwnik, rzutki organizator, który przebudowuje i usprawnia struktury Solidarności Walczącej. Taki obraz wyłania się z akt prokuratorskich przechowywanych w IPN pod sygnaturą Wr 33/675. Są to dokumenty śledztwa dotyczącego Wojciecha Myśleckiego, Pawła Falickiego i innych wrocławskich działaczy Solidarności Walczącej. Śledztwo prowadzone było przez PRL-owską prokuraturę i SB. W aktach znajdują się m.in. protokoły przesłuchań Kazimierza Klementowskiego i wizji lokalnych przeprowadzonych z jego udziałem.

Kim był Kazimierz Klementowski? Tak się składa, że Mateusz Morawiecki poświęcił mu sporo miejsca w swojej pracy magisterskiej (we wspomnianym rozdziale „Aresztowania i przesłuchania”, gdzie magistrant pochylił się nad losem informatorów SB)267. W aneksie Morawiecki zamieścił również osobiste świadectwo Klementowskiego, z którym rozmawiał podczas pisania pracy268.

W rozdziale „Aresztowania i przesłuchania” czytamy, że Kazimierz Klementowski był drukarzem, kolporterem i łącznikiem Solidarności Walczącej. Najściślej współpracował z Pawłem Falickim. Przejął od niego zadanie pośredniczenia między Solidarnością Walczącą a związkową „Solidarnością” Frasyniuka. Ale robił też inne rzeczy. Jak mówi sam Klementowski: „wraz z Pawłem Falickim jeździłem do różnych miast Dolnego Śląska, montując i przekazując nadajniki radiowe”269. Nadajniki Solidarności Walczącej nadawały antykomunistyczne audycje radiowe, ale też zagłuszały częstotliwości używane przez milicjantów w celu doraźnej i tajnej wymiany informacji270.

Jak wiemy, w 1983 r. Paweł Falicki wciąż był zarejestrowany jako TW „Barnaba”. Nic więc dziwnego, że w grudniu tego samego 1983 r. Kazimierz Klementowski został aresztowany! – chciałoby się powiedzieć. Trzeba jednak dodać, że na skutek wpadki Klementowskiego do aresztu trafił również Falicki. Zatrzymano go w lutym 1984 r. i po pół roku, w sierpniu, wypuszczono na mocy amnestii (przy okazji SB próbowała zrobić z niego wariata). Myśleckiego, jak wiemy, także uratowała amnestia – tyle że jego wypuszczono już w lipcu. Znaczyłoby to, że wobec niego amnestię z 22 lipca 1984 r. zastosowano w trybie natychmiastowym.

Co do Klementowskiego, to wpadł on w ręce młodej gwiazdy wrocławskiego SB, porucznika Władysława Boby (esbek ten awansował później na kapitana).

„Podczas śledztwa załamałem się. Byłem bity, szantażowany, siedziałem kilka dni w całkowitej ciemności, nie dostawałem żadnych listów, przez cały czas był ze mną w celi kapuś […]. Uważam, że wina kierownictwa SW polegała przede wszystkim na tym, że swoich głównych przedstawicieli nie przeszkoliło, nie pouczyli, jak mają zachowywać się w czasie śledztwa” – tak to opisał Klementowski magistrantowi Morawieckiemu, gdy ten pisał swoją pracę271.

Jednak działania porucznika Boby – przynajmniej te, o których czytamy w aktach – nie polegały na biciu. Młody, ambitny funkcjonariusz pragnął być esbekiem nowoczesnym. Chciał wycisnąć jak najwięcej informacji ze śledztwa, które wpadło mu w ręce. Szukał jednak sposobów mniej obciachowych niż te ręczne. W 1990 r. na amerykańskie ekrany TV wszedł słynny serial Miasteczko Twin Peaks. Jego głównym bohaterem był agent Cooper, oficer śledczy, który mówi sam do siebie, rejestrując na podręcznym dyktafonie swe przenikliwe obserwacje i złożone refleksje… Sześć lat wcześniej w Polsce porucznik Boba próbował być takim agentem Cooperem. W aktach śledztwa zachowały się protokoły wizji lokalnych z udziałem Klementowskiego i Boby. Czytając je, możemy podziwiać drobiazgowość i niemal poprawną polszczyznę esbeka: „Podejrzany K. Klementowski wyraża zgodę na wskazanie miejsc, w których kontaktował się z działaczami podziemia, w tym z Kornelem Morawieckim. Powyższe czynności zarejestrowano na taśmie magnetofonowej. Wizję rozpoczęto o godzinie 12.45 z podwórza gmachu WUSW [Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych – red.] we Wrocławiu przy ul. Podwale. Dziękuję [To ostatnie Boba mówi zapewne do dźwiękowca, który go nagrywał; komunizm nie wyposażył swych agentów Cooperów w podręczne dyktafony – red.]. Zgodnie ze wskazaniami podejrzanego udano się w rejon ul. Grabiszyńskiej, jadąc ulicami: pl. Muzealny, pl. PKWN, ul. Grabiszyńska, ul. Stalowa i zatrzymano się na ul. Mosiężnej 2, do której to posesji w różnych okresach czasu [sic! – red.], tj. od lutego 1983 r. do listopada 1983 r., udawał się z Pawłem Falickim […]”272. Protokoły te ciągną się przez wiele stron.

Boba uczestniczył również w przesłuchaniach Klementowskiego prowadzonych przez komunistyczną prokuratorkę. Można odnieść wrażenie, że tak naprawdę on je prowadził lub współprowadził. Nie obawiał się wejść w słowo pani prokurator, gdy uznał, że potrzebuje ona pomocy.

Co znajdujemy w protokołach przesłuchań? Kazimierz Klementowski najpierw próbuje kłamać. Potem jednak załamuje się pod naciskiem Władysława Boby i zaczyna „sypać”. Mówi, że zapoznał się z kierownictwem Solidarności Walczącej za pośrednictwem Falickiego: „Paweł Falicki zaproponował mi, czy nie mogę przyjąć u siebie trzech osób wieczorem […]. Dwie godziny później przyszedł mężczyzna, o którym dowiedziałem się, że jest to po prostu [Kornel – red.] Morawiecki. Pół godziny później zjawiła się pani, przedstawiła się, była to Nina […]. Z końcem listopada, początku [sic! – red.] grudnia kolega Falicki zaproponował mi dalszą pracę w strutkurach [sic! – red.] Solidarności Walczącej […]; w miesiącu grudniu kolega Falicki zawiózł mnie do Morawieckiego, gdzie […] Morawiecki […] proponuje mi, czy mógłbym pomóc w działalności kolportażu”. Prokuratorka i esbek okazują przesłuchiwanemu zdjęcie. Klementowski rozpoznaje „Ninę” jako Hannę Łukowską-Karniej, konspiracyjno-życiową partnerkę Kornela Morawieckiego. Następnie opowiada o szkoleniu kurierów terenowych Solidarności Walczącej, które prowadził m.in. Paweł Falicki. Kazimierz Klementowski wspomina też, że kolportował pismo Falickiego „Replika” (z którego redakcji wywodzili się współwłaściciele Reverentii, pierwszej firmy Mateusza Morawieckiego).

W pewnym momencie przesłuchiwany zaczyna mówić o zamachach bombowych przypisywanych Solidarności Walczącej. Następuje wtedy… awaria taśmy. Protokolant spisujący z magnetofonu treść przesłuchania do protokołu nie jest w stanie odtworzyć około 5 minut nagrania, które nastąpiło po wzmiance o bombach. Wątek nie znajduje kontynuacji w dalszym ciągu przesłuchania. Zostaje ono podjęte następnego dnia, ale przesłuchujący zaczynają od zupełnie innego wątku. Nagłówek protokołu tego drugiego przesłuchania jest błędnie datowany (na dzień poprzedni 21 marca 1984 r., mimo że prokuratorka, zaczynając przesłuchanie, podaje do protokołu datę 22 marca). Co się zdarzyło między 21 a 22 marca? Co takiego powiedział Klementowski, że magnetofon się zepsuł? Nie wiemy.

Podczas tych samych przesłuchań z 21 i 22 marca Kazimierz Klementowski opowiada o „Cyprianie” (pseudonim), który w Solidarności Walczącej decyduje o sprawach organizacyjnych. Czytamy, że przedsiębiorczy „Cyprian” zbiera informacje o problemach kolporterów i szuka rozwiązań. Wreszcie Klementowski relacjonuje przebieg swojego spotkania z Kornelem Morawieckim na przełomie września i października 1983 r. Konspirator poprosił wtedy wodza o zwolnienie z konspiracji. Zwierzył mu się z kłopotów życiowych: narodziny drugiego syna i dramatyczne zaległości w pracy, spowodowane tym, że Klementowski w pierwszej kolejności poświęcał się konspiracyjnym obowiązkom.

Jak na to zareagował Kornel Morawiecki? „Powiedział mi, abym trochę poczekał: bo wchodzi nowy człowiek, który zajmuje się wszystkimi sprawami organizacji, i on zmienia całą strukturę po to, żeby było większe bezpieczeństwo […], to był Cyprian, który miał koncepcję przebudowania organizacji […] w kierunku […] zmian strukturalnych”273. Gdy prokuratorka okazuje Klementowskiemu zdjęcia różnych działaczy SW, przesłuchiwany identyfikuje Wojciecha Myśleckiego jako „Cypriana”.

Jak widać, ukrywający się w podziemiu Kornel Morawiecki miał przy sobie kilka osób, które kontrolowały jego kontakty i zajmowały się Solidarnością Walczącą od strony organizacyjnej.

Jedną z nich był Paweł Falicki, który werbował Kornelowi nowych bezpośrednich współpracowników i szkolił kurierów jego organizacji. Komunistyczna SB zarejestrowała Falickiego jako swego konfidenta. Po upadku komunizmu Falicki robił biznesy z postsowieckim Wschodem, w tym z Rosją. Obecnie obmyśla Polsce nową politykę wschodnią i publikuje na ten temat treści, które byłyby niebezpieczne, gdyby ktoś je czytał. Między innymi proponuje Polakom, aby trzymali pieniądze w Rosji.

Drugą z tych osób był Wojciech Myślecki, „symetrysta nieufności” między Wschodem a Zachodem (aczkolwiek chwalący się Frasyniukowi swymi rzekomymi związkami z „ambasadą amerykańską”). Myślecki kontrolował i reformował Solidarność Walczącą od strony strukturalno-organizacyjnej. Od dawna utrzymuje bliskość z Mateuszem Morawieckim. Od dawna też osobliwie przeskakuje między spółkami i ich radami nadzorczymi. Zwykle nie zagrzewa w nich miejsca, co najpewniej znaczy, że budzi nieufność wszędzie, gdzie się pojawi. Obecnie pracuje dla kilku wielkich firm. W tym dla Generali – globalnego giganta ubezpieczeń, który rozszerza swą działalność w Rosji mimo agresji Putina na Ukrainie. Myślecki występuje też we wrocławskim konserwatywnym klubie „Spotkanie i Dialog”, gdzie głosi swe antyzachodnie idee.

MYŚLECKI O ROSJI

Coroczne wykłady podpalacza altanki. Mistrz PR publikuje przemowy Myśleckiego. Mówca straszy jak sam Kreml i… martwi się o budżet Putina. Groźni muzułmanie, geje i Niemcy

Nad tymi wystąpieniami warto się jeszcze pochylić. Choćby dlatego, że Myślecki przemawia w klubie „Spotkanie i Dialog” ze szczególną regularnością. Zawsze w styczniu wygłasza tam długi wykład o polityce i gospodarce, niejako inaugurując działalność klubu w nowym roku. Za każdym razem styczniowy wykład Myśleckiego zostaje opublikowany przez znany już nam portal Wszystko co najważniejsze. Ten sam, który wydaje fundacja PR-owca Eryka Mistewicza. Ten sam, który zamieścił artykuł Mateusz Morawiecki. Ku chwale Ojczyzny. Jego autorki, siostry Wanke, z reguły redagują wykłady Myśleckiego przed ich publikacją na portalu.

Przyjrzyjmy się, co w kolejnych latach Wojciech Myślecki mówił swym słuchaczom.

W wykładzie z 2016 r. Myślecki wypowiedział się m.in. o muzułmanach i LGBT. Uczynił to w sposób stuprocentowo zgodny z kremlowską propagandą (Kreml próbuje przekonać obywateli państw zachodnich, że islam i prawa LGBT to śmiertelne zagrożenia, wobec których Zachód powinien zawrzeć sojusz z Rosją).

Cytuję Myśleckiego: „Posłużę się przykładem, który był dla mnie wstrząsającą i dramatyczną nauką, w jaki sposób muzułmanie widzą ludzi. Pomagałem młodym Czeczenom […]; zaprosili mnie na wystawę, którą przygotowali w Krakowie […]. Wśród wielu drastycznych zdjęć […] kilka przedstawiało leżących żołnierzy rosyjskich rozszarpywanych przez psy. Bardzo się wtedy zdenerwowałem i kazałem im usunąć te fotografie. Zapytałem ich. jak mogli do tego dopuścić, a oni wyjaśnili mi, że to nie są ludzie […]. Tego się nie mówi głośno, przemilcza się taki sposób postrzegania świata przez muzułmanów, że w ich oglądzie liberalne społeczeństwo zachodnie to zbiorowisko «nieludzi». Europa zafundowała sobie coś w rodzaju ogródka jordanowskiego, gdzie nie ma przemocy, nie ma żadnych różnic. Nie ma różnic między kobietą a mężczyzną, małżeństwo może być dwupłciowe, trójpłciowe, właściwie każda forma jest równoprawna. A jednocześnie jest rozmycie ideowe i ośmieszanie wszystkich wyznań, a przede wszystkim Kościoła Katolickiego. To społeczeństwo jest całkiem bezradne wobec tego, co się dzieje”.

Rzecz jasna, takie słowa niezbyt już nas szokują. Od paru lat słyszymy je z ust licznych polityków polskiej prawicy. Wielu z nich wciąż nie wie lub nie chce wiedzieć, że mają one jakiś związek z Kremlem. Jednak Myślecki w swoim wykładzie płynnie przechodzi od islamu do Rosji. Więcej: do Rosji i jej interesów. Martwi się, że islam mógłby zagrozić Kremlowi:

„Bardzo poważne problemy może mieć znowu Rosja ze względu na to, że Kaukaz jest muzułmański, a w Państwie Islamskim walczy około 30 tysięcy ludzi z Kaukazu […]. Nie zmienia to faktu, że Europa ma […] poważne problemy dotyczące relacji z Rosją […]. Rosja w tej chwili, mimo pozornych sukcesów, mimo że prowadzi skuteczne bombardowania i potrafiła przerzucić wojska, zbudować lotniska w Syrii, czyli potrafi prowadzić operacje na dosyć dużych odległościach, sama nie wie, jak konflikt z Ukrainą rozwiązać […]. Rosja nie ma z tego żadnych korzyści. A to wszystko kosztuje. Jak więc z tego wyjść? Putin jest zakładnikiem swojej imperialnej polityki […]. Niedługo będzie test prawdy, bo układ, który oddziaływuje [sic! – red.] w tej chwili i będzie oddziaływać w 2016 roku, jest dla Rosji dramatyczny. Chodzi o rynki surowcowe […] W zyskach z eksportu spadek jest kilkakrotny. Wobec tego budżet rosyjski jest zagrożony. A równocześnie są sankcje i koszty operacji wojskowych w Syrii i na Ukrainie. Rosjanie prowadzą działania na dwóch frontach, na które ich po prostu nie stać.

Większym problemem niż zagrożenie ze strony Rosji będzie ponowne jej bankructwo. Niedługo zaczniemy i my się tym martwić, gdy przestaną w Rosji płacić emerytury, wynagrodzenia… To oczywiście nie nastąpi jeszcze w 2016 roku, bo Rosja ma wystarczające oszczędności, tak że przeżyją w miarę spokojnie ten rok. Ale w Rosji zaczyna być niebezpieczna sytuacja ze względu na niestabilność ekonomiczną i brak perspektyw rozwoju […]. Bankructwo Rosji to problem bardzo poważny […].

W PiS jest sporo ludzi, którzy rozumieją, co to jest polityka […]. Każdemu rządowi życzę sukcesu, a temu szczególnie […]; jest tam na przykład wicepremier Mateusz Morawiecki, który odpowiada za rozwój gospodarczy. Czyli przychodzi z zewnątrz wybitny fachowiec […]”274.

W styczniu następnego roku Myślecki wygłosił kolejny wykład w klubie „Spotkanie i Dialog”, zatytułowany „2017. Szanse na normalność”. Po raz kolejny oświadczył, że „Rosja zaczyna się «sypać» […], spadną wpływy do budżetu i nastąpi krach”275.

Jak wiemy, te przepowiednie Myśleckiego się nie spełniły. Rzecz jasna, Rosja boryka się z poważnymi problemami gospodarczymi, Rosjanie cierpią biedę. Zatem nie da się wykluczyć krachu. Trzeba jednak pamiętać, że Kreml od wieków żyje z poważnymi problemami gospodarczymi. Od wieków też stosuje swoją metodę ucieczki przed ostateczną ekonomiczną katastrofą. Mam na myśli ucieczkę poprzez natarcie. Od kilkuset lat Kreml ucieka przed problemami wewnętrznymi na zewnątrz, czyli w ekspansję, agresję, wojnę. Tym bardziej ochoczo, że w przypadku Rosji słabość gospodarcza nie zawsze się przekłada na słabość militarną. Zatem nie krachem należałoby się martwić, tylko lekarstwem gorszym od choroby, które Rosja może sobie i nam zaaplikować. Również profilaktycznie, zanim problemy zaczną osiągać wymiar krachu… Tak czy inaczej, wykłady Myśleckiego bez wątpienia świadczą o pewności siebie wykładowcy. Uderza też podobieństwo jego wizji do opowieści Wojciecha Grzelaka, kolegi Falickiego z Fundacji Ałtajskiej. Z tą różnicą, że Grzelak wobec rzekomej słabości Kremla prezentował mniejszą empatię – próbował ją wykpiwać zamiast opłakiwać.

W styczniu 2018 r. Myślecki wystąpił ze znanym nam już wykładem zatytułowanym: „Mateusz Morawiecki musi zbudować ruch na rzecz reformy państwa”. Pokrótce przypomnę tezy: Morawiecki stawia polską gospodarkę na nogi, dzięki czemu już nie będziemy wyzyskiwani przez Niemców, a z imperialną Rosją da się żyć (jeśli Niemcy nie wciągną słabnącej staruszki w antypolskie intrygi). Mówca zażądał też od Morawieckiego, aby ten „postawił przed sobą pytania geostrategiczne” o następującym brzmieniu: „Czemu Polska musi absolutnie zapobiec – niezależnie od tego, czy będziemy mieli wsparcie sojuszników, czy też zostaniemy sami? […] Do czego dążymy i jaki cel musimy osiągnąć, nawet bez wsparcia sojuszników i nawet wbrew UE? […]. W co nigdy nie się zaangażujemy, nawet gdy będziemy do tego zmuszani? (Np. nie zaangażujemy się w obecną politykę migracyjną Europy)”.

Mówiąc po prostu: nie stosujmy się do unijnej polityki. Rozważajmy warianty, w których Unii Europejskiej nie ma albo nie jest nam z nią po drodze.

Jeden z ciekawszych fragmentów swego wykładu Myślecki poświęca sprawie, z którą – jeśli przedstawia ją rzetelnie – powinien pójść do prokuratury. Mianowicie wyznaje, że w latach 90. otrzymywał poufne informacje od ówczesnych służb specjalnych (Urząd Ochrony Państwa, UOP). Informacje te miały dotyczyć rzekomej infiltracji polskiej elity przez niemieckich agentów wpływu.

Cytuję: „Od początku kształcono i wynagradzano w Polsce elity proniemieckie. Jan Pawłowski, szef kontrwywiadu Solidarności Walczącej [komórki zajmującej się obserwacją i przewidywaniem działań esbeków – T.P.], został pierwszym szefem Urzędu Ochrony Państwa z siedzibą we Wrocławiu. Dzięki niemu miałem okazję zapoznać się z listą stypendystów Konsulatu Niemieckiego we Wrocławiu. To były stypendia, których wysokość zaczynała się od 200 marek. Ludzie, którzy je pobierali, są nadal wpływowi i zajmują wysokie stanowiska. Na liście dolnośląskiej było około dwustu osób. Byli to ludzie polityki, kultury i ogólnie pojętej elity”276.

W styczniu 2019 r. prelegent Myślecki również nie zawiódł członków klubu Spotkanie i Dialog. Zapewnił swych słuchaczy, że „współczesna Rosja w globalnej grze odgrywa coraz mniejszą rolę, mimo że robi wiele zamętu”. Wykład zakończył następującym aktem wiary: „Pan Bóg dał nam szansę, żeby wyjść z pułapki średniego rozwoju, wydobyć się z zależności półkolonialnej […]. Bardzo dużo będzie zależeć od Mateusza Morawieckiego, najwybitniejszego polityka młodego pokolenia. Rok 2019 jest dla niego rokiem przełomu, przełomu w jego pozycji w partii, w państwie i jego pozycji jako reformatora. Czy poprowadzi PiS do następnego zwycięstwa wyborczego i zostanie członkiem parlamentu oraz premierem? Jest to bardzo prawdopodobne”277.

REVERENTIA, FALICKI, MYŚLECKI – MAŁE PODSUMOWANIE

Biznesowa kolebka Mateusza Morawieckiego szkółką stronników Wschodu? Powiązania z obszarem postsowieckim. Antyzachodni mentorzy Morawieckiego

Streśćmy pokrótce wszystko, czego dowiedzieliśmy się na temat Falickiego, Myśleckiego i firmy Reverentia, biznesowej kolebki Mateusza Morawieckiego.

Jak widać, mamy do czynienia ze środowiskiem, którego członkowie są blisko związani (Falicki i Myślecki) lub powiązani (Białek, Stando, Medoń) z rodziną Morawieckich i Solidarnością Walczącą.

Zarejestrowany jako konfident SB Paweł Falicki w jakiejś mierze kontrolował dostęp do przywódcy Solidarności Walczącej, Kornela Morawieckiego (skoro mógł mu zarekomendować Klementowskiego).

Wojciech Myślecki, który głosił nieufność wobec Zachodu, w Solidarności Walczącej pełnił funkcję organizatora i reformatora struktur. Wszystko wskazuje na to, że wywierał też wpływ ideologiczny.

Białek publikował pisma tej organizacji. Stando pełnił dla niej misję w sowieckiej Gruzji. Medoń przerzucał Biblie na sowiecką Ukrainę.

Członkowie grupy w sposób zadziwiająco zgodny przeszli ewolucję od antysowieckich radykałów do zwolenników współżycia i współdziałania z kremlowską tyranią. Najprawdopodobniej ewoluowali w powiązaniu ze sobą. Mogło to trwać od dłuższego czasu, może nawet od lat 80. (biorąc pod uwagę nieufność Myśleckiego wobec Zachodu, jawnie wyrażaną już na początku lat 90).

Obecnie członkowie grupy otwarcie wygłaszają swoje prokremlowskie tezy (choć w przypadku Falickiego przekaz ten przybrał przewrotną „kaliningradzko-gibraltarską” formę). Nieraz mówią jednym głosem. Na przykład wtedy, gdy Falicki narzeka na zablokowanie Rosji jako drogi do Chin. Brzmi to niczym słowa wyjęte z artykułu Białka. Uderza również podobieństwo opowieści Myśleckiego o rzekomej słabości Kremla do analogicznych wywodów Grzelaka (który nie należy do grupy, o ile wiemy, ale pojawia się na jej peryferiach jako kolega Falickiego z Fundacji Ałtajskiej).

Grupa powiązana jest z premierem Mateuszem Morawieckim poprzez:

- wspólną przynależność do Solidarności Walczącej;

- wynikające stąd związki ze środowiskiem jej byłych działaczy;

- relacje (niekiedy bezpośrednie i bliskie) z ojcem premiera, Kornelem Morawieckim;

- firmę Reverentia, w której Mateusz Morawiecki zaczynał jako biznesmen.

Znajdujemy jeszcze jedno powiązanie z Morawieckim, które bardzo mocno wpłynęło na karierę przyszłego premiera. Najważniejszy członek grupy, Wojciech Myślecki, pomógł Mateuszowi Morawieckiemu stać się finansistą. Tę samą przysługę oddał Zbigniewowi Jagielle, sojusznikowi Morawieckiego w świecie finansjery. Jeśli wierzyć własnym słowom Myśleckiego, to on popchnął młodego Morawieckiego w stronę finansów. Zatem to Wojciech Myślecki stworzyłby Mateusza Morawieckiego takim, jakim poznała go cała Polska.

Dodajmy jeszcze, że dwaj członkowie grupy – Myślecki i Białek – publicznie występują w roli mentorów Morawieckiego jako polityka. Rzecz jasna, ich skuteczność w tej roli może być ograniczona. Szczególnie powinno to dotyczyć Białka, który nie zdobył żadnej sławy poza niszową prasą ultraprawicową i branżą motorową. Myślecki, jak się zdaje, nadal jest blisko Mateusza Morawieckiego. Pomaga premierowi lub stara się mu pomagać. Ale i w jego przypadku mowa o starej znajomości, a to pojęcie dwuznaczne. Wyrażenie „stara znajomość” może oznaczać znajomość sprawdzoną i wypróbowaną, trwałą i wieloletnią więź. Ale „stara znajomość” to także koneksja z dawnych lat, która ma walor sentymentalny, choć niekoniecznie praktyczny. W tej chwili Mateusz Morawiecki ma swoje własne powiązania w świecie polityki i finansów, jak również na Wschodzie.

Ale czy miałby je bez Myśleckiego, Falickiego i ludzi z firmy Reverentia?

Wszystko wskazuje, że to właśnie oni torowali obecnemu premierowi drogę do tych powiązań. Dlatego w jakiejś mierze nadal mogą być dla niego ważni. Jako starzy przyjaciele, ideowa „grupa mentorskiego wsparcia”? Jako strażnicy tajemnic z przeszłości?

MATEUSZ MORAWIECKI I KORZENIE RUCHU KUKIZ’15

Ruch, który zrobił seniora posłem i przyczynił się do awansu juniora na premiera. Rola profesora Przystawy. „Krytyczna współpraca” z Solidarnością Walczącą. Podziemne więzienie dla „zdrajcy”? Zaufanie Kornela Morawieckiego: profesor Przystawa potajemnie wwozi go do PRL. Ideologiczny inspirator Pawła Kukiza. Rola Roberta Raczyńskiego. Prezydent Lubina wprowadza Kukiza do sejmiku, w którym wcześniej zasiadał z Mateuszem Morawieckim. Związki z Rafałem Dutkiewiczem

Obok afery taśmowej również ruch Kukiz’15 przyczynił się do geopolitycznego przewrotu lat 2014–2015. To paradoksalne ugrupowanie – odżegnujące się od bycia partią polityczną, oscylujące między ultraliberalizmem i antyliberalnym nacjonalizmem, założone przez ekscentrycznego wokalistę – odebrało wiele głosów Platformie Obywatelskiej w wyborach parlamentarnych 2015 r.

Z ramienia tego ugrupowania do Sejmu wszedł ojciec premiera, Kornel Morawiecki. Jednak nie tylko on stanowi ogniwo łączące Morawieckiego juniora z ruchem Kukiz’15. Między premierem a twórcami tego ugrupowania powiązań jest więcej – i sięgają one głębiej w przeszłość niż rok 2015.

Wspomnieliśmy, że wśród osób, które Mateusz Morawiecki wypytał przy pisaniu swej pracy magisterskiej, był profesor Jerzy Przystawa. Zasłużony opozycyjny intelektualista zmarły w 2012 r.278 Jak również prekursor i inspirator powstałego później ruchu Kukiz’15.

W latach 80. profesor Przystawa współpracował z podziemną gazetą „Solidarność Walcząca”. Tą samą, która w lipcu 1982 r. wzywała do rozbrojenia USA. Mimo tej współpracy Przystawa – jak później opowiedział magistrantowi Morawieckiemu – nie tracił krytycyzmu wobec Kornela Morawieckiego i jego ugrupowania: „Uważałem, że powołanie organizacji o nazwie SW jest błędem; że nie należy «przykrywać się czapką» «Solidarności» […] Uważam, że powinna być wymyślona inna nazwa – nie Solidarność Walcząca. Dałoby to nowo powstałej organizacji carte blanche [białą kartę, nowy początek – red.], natomiast nazwa «Solidarność Walcząca» była konfliktogenna. Nie chciałem wejść w struktury SW przede wszystkim ze względu na przysięgę [przysięga na wierność organizacji, którą składali nowo przyjęci członkowie SW – red.], której złamanie nie było obłożone żadną karą. Za zdradę nic nie groziło; uważałem, że takie podejście to «harcerstwo» […]. Kontakt z SW miałem przez Kornela Morawieckiego, często byłem przez niego zapraszany na spotkania. Poza tym kolportowałem, wydawałem i działałem w podziemiu razem z członkami i sympatykami SW […]. Nie podobała mi się artykulacja i język SW. Uważałem, że był to język za ostry, że wszystko ociekało walką, krwią […]; błąd popełniał również Kornel Morawiecki, bo do samego końca uważał, że on sam musi decydować o najdrobniejszej nawet sprawie […]. Kornel uważał, że rola SW jest służebna wobec Związku [związkowej NSZZ „Solidarność” – red.]. Myślę, że chciał, żeby organizacja była tym, czym był Kedyw dla AK, czyli jednostką specjalną [Kedyw, czyli Kierownictwo Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej, podczas okupacji hitlerowskiej elitarny pion podziemnej armii polskiej, który odpowiadał za zamachy, sabotaż i dywersję – red.]”279.

Obraz, który kreśli profesor Przystawa, jest bardzo interesujący. Jego doniesienia o przemocowych wizjach Kornela Morawieckiego i przemocowym języku Solidarności Walczącej znajdują potwierdzenie w innych źródłach. Oczywiście, Przystawa ma rację, że organizacja nie była pod tym względem konsekwentna. Jak wiemy, w lipcu 1982 r. SW próbowała wzywać do powszechnego rozbrojenia. Ale kiedy indziej podpaliła esbecką altankę, a nawet rozważała stworzenie własnego konspiracyjnego… więzienia. Zamierzano wsadzić do niego Kazimierza Klementowskiego po zwolnieniu go przez komunistów. Zamknięty w jakiejś piwnicy miał drukować pisma Solidarności Walczącej, aby pokutować za załamanie w śledztwie. Pomysłu na szczęście nie zrealizowano, choć za takim „rozwiązaniem” optował wpływowy… TW „Barnaba”, czyli Paweł Falicki. „Przychylałem się do pomysłu, żeby go uwięzić i kazać mu coś drukować”280, wspomina w rozmowie z magistrantem Morawieckim. Zatem niewiele brakowało, aby jednak była „kara za zdradę”, choć niekoniecznie musiałoby się to spodobać profesorowi Przystawie (chyba że niekonsekwencja Solidarności Walczącej bardziej mu przeszkadzała niż jej przemocowość).

Wśród spostrzeżeń Przystawy istotne może być również to o dążeniu Kornela do wszechwładzy. Albowiem lider, który chce decydować o wszystkim, zazwyczaj nie decyduje o niczym. Gdy koncentruje się na drobiazgach, to w nich tonie. Albo też jest manipulowany przez swoich przybocznych, którzy dostarczają mu wybranych przez siebie drobiazgów, udając, że pozostałe nie istnieją. W przypadku Kornela mogłoby się to okazać proste. Przywódca, który świat ogląda zza firanek, bo przez większość czasu ukrywa się w cudzych mieszkaniach, siłą rzeczy ma ograniczony kontakt z rzeczywistością. Zdany jest na pośrednictwo kilku ludzi. O ile wiemy, byli nimi Łukowska-Karniej, Myślecki i Falicki.

Profesor Przystawa, jak się zdaje, cieszył się szczególnym zaufaniem tego małego konspiracyjnego dworu i jego władcy. Gdy w 1988 r. Kornel Morawiecki w niejasnych okolicznościach opuścił Polskę na kilka miesięcy, to właśnie Przystawa miał go potajemnie wwieźć z powrotem na terytorium PRL. Mówi tak dwóch niezależnych od siebie informatorów. Dla ścisłości zaznaczę, że ich wersja mogła przez 31 lat obrosnąć w efektowne szczegóły, niekoniecznie prawdziwe. Informatorzy podają, że Przystawa przemycił Kornela do Polski w bagażniku samochodu. Według esbeckich dokumentów dostępnych w IPN Kornel Morawiecki wjechał do Polski bez przeszkód dzięki temu, że dysponował cudzym paszportem. Zatem podczas przekraczania granicy nie musiał się ukrywać w bagażniku ani też skrzyni, walizce itp.

Co w tym wszystkim jest dla nas najważniejsze? To, że profesor Przystawa od początku lat 90. żarliwie angażował się na rzecz wprowadzenia tak zwanych JOW (jednomandatowych okręgów wyborczych). Gdyby je wprowadzono, każdy okręg wyborczy mógłby wysłać tylko jednego kandydata do sejmu – tego, który ze wszystkich konkurentów uzyskał najwięcej głosów. Zwolennicy tej reformy twierdzą, że dzięki niej parlament i rząd zależałyby mniej od partii politycznych, a bardziej od wyborców (doświadczenie temu przeczy: w USA są JOW, a mimo to krajem od dziesięcioleci rządzą dwie supermocne partie polityczne).

Jak wiadomo, w naszych czasach najgorętszym orędownikiem JOW jest Paweł Kukiz, założyciel i lider ruchu Kukiz’15. Przed nim jednak był Przystawa, który już w 1991 r. współorganizował Ruch Obywatelski na rzecz Jednomandatowych Okręgów Wyborczych281.

Rozmawiałem z Arturem Heliakiem, redaktorem naczelnym portalu Wroclife, ideowym i gorącym propagatorem JOW i byłym współpracownikiem Kukiza. Według Heliaka to profesor Przystawa przekonał Pawła Kukiza do idei jednomandatowych okręgów. A następnie – do zaangażowania się w politykę dla szerzenia tej idei.

Czy znaczy to, że Kukiz wszedł do polityki i zrobił w niej zamieszanie za sprawą starego dobrego znajomego rodziny Morawieckich? Znam Pawła Kukiza od wielu lat. Na początku marca 2019 r. napisałem do niego z prośbą o rozmowę. Heliak jest wiarygodnym źródłem, ale chciałem zweryfikować jego informacje z Kukizem. Niestety, Paweł Kukiz nie odpowiedział.

Na tym nie kończą się powiązania Mateusza Morawieckiego z ruchem Kukiz’15.

Jak już wiemy, profesor Przystawa pchnął piosenkarza do uprawiania polityki rozumianej jako walka idei społecznych i prawnych. Natomiast do polityki rozumianej jako walka wyborcza ugrupowań politycznych wprowadził Kukiza ktoś zupełnie inny. Mianowicie prezydent dolnośląskiego Lubina, Robert Raczyński, lider ruchu Bezpartyjni Samorządowcy.

W 2014 r. ruch ten uzyskał w sejmiku dolnośląskim miejsca dla czterech radnych. Jednym z tych radnych był Paweł Kukiz. Polityczne drogi Raczyńskiego i Kukiza później się rozeszły282. Ale na początku istniała między nimi „synergia sił i pomysłów” – jak wspomina Artur Heliak.

To znaczy, że mamy jeszcze jeden intrygujący zbieg okoliczności.

16 lat wcześniej, gdy to Mateusz Morawiecki po raz pierwszy wziął udział w politycznej walce wyborczej, również on na swej drodze spotkał… Roberta Raczyńskiego.

W latach 1998–2002 Raczyński był radnym sejmiku dolnośląskiego z ramienia prawicowej koalicji Akcja Wyborcza Solidarność283.

W tych samych latach mandat radnego tego samego sejmiku z ramienia tego samego ugrupowania sprawował Mateusz Morawiecki284.

Dodam jeszcze, że Robert Raczyński przez wiele lat ściśle współdziałał z przyjacielem rodziny Morawieckich, wieloletnim prezydentem Wrocławia Rafałem Dutkiewiczem285.

Raczyński wspierał Dutkiewicza dopóty, dopóki ten ostatni nie wszedł w koalicję z PO (do czego doszło w 2014 r.)286. Wtedy Robert Raczyński powołał swoje ugrupowanie (Bezpartyjnych Samorządowców) i razem z nimi wprowadził Kukiza do sejmiku.

Po wyborach samorządowych w 2018 r. ugrupowanie Raczyńskiego zawiązało koalicję z PiS na Dolnym Śląsku. Dzięki tej koalicji partia, która uczyniła Morawieckiego premierem, rządzi również w jego regionie.

JAK PŁYNĘŁY PIENIĄDZE, CZYLI OSKARŻENIA KS. JEGIERSKIEGO

Ruch Kukiz’15, czyli ruch na Wschód. Kolejny czynnik związany z Morawieckimi, który pomógł przesunąć Polskę ku Rosji. Kornel Morawiecki, filar listy wyborczej Kukiza. Finansowanie ruchu Kukiz’15. Finansowanie Morawieckiego seniora. Pieniądze z banków Morawieckiego i Jagiełły trafiają do Kornela poprzez księdza Jegierskiego. Śledztwo Radia Zet. Osobliwe pokwitowanie

Zatem Mateusz Morawiecki miał bliskie powiązania:

- z profesorem Przystawą, głównym inspiratorem założyciela ruchu, Pawła Kukiza;

- z prezydentem Raczyńskim, pierwszym promotorem Pawła Kukiza na arenie walki wyborczej i polityki instytucjonalnej.

Co więcej, jednym z głównych kandydatów ruchu Kukiz’15 w wyborach parlamentarnych, a następnie jego posłem był ojciec Mateusza, Kornel Morawiecki.

Zasadne więc staje się pytanie, czy również Mateusz Morawiecki miał coś wspólnego z powstaniem ruchu Kukiz’15. Odpowiedź twierdząca stawiałaby go w niezwykłym świetle. Oprócz afery taśmowej, która najbardziej przyczyniła się do przewrócenia Polski do góry nogami w latach 2014–2015 i przesunięcia jej na Wschód, Morawiecki byłby blisko związany z jeszcze jednym czynnikiem, który przyczynił się do tego przesunięcia w niewiele mniejszym stopniu. Prowadziłoby to do kolejnego pytania: czy Mateusz Morawiecki był jednym z głównych sprawców lub wykonawców przesunięcia Polski na Wschód?

Dwaj niezależni od siebie informatorzy mówią mi, że przed wyborami parlamentarnymi w 2015 r. Morawiecki wspierał nie tylko PiS. Obaj wskazują m.in. na ruch Kukiz’15. Jeden z nich ma wiedzę z pierwszej ręki o tym ugrupowaniu:

– Mateusz Morawiecki perfekcyjnie przygotował się na wybory parlamentarne w 2015 r. Nie pozostawił niczego przypadkowi. Niejedna partia opozycyjna wobec koalicji PO-PSL wiele mu zawdzięcza. Nie było wiadomo, kto najwięcej zyska na upadku tej koalicji. Dlatego Morawiecki postawił na kilka opozycyjnych koni. W tym na nas – relacjonuje czołowy działacz ruchu Kukiz’15 w Polsce centralnej. Powołuje się przy tym nie tylko na swoją pozycję w ugrupowaniu, ale także na relacje rodzinne. Jeden z członków rodziny informatora miał współpracować zawodowo z Mateuszem Morawieckim jako bankowcem. Nie poprosiłem jednak o papierowe dowody tego wsparcia. Trudno byłoby wymagać, żeby źródło naraziło nie tylko siebie, lecz także osobę bliską.

Tym bardziej że nie zachodzi taka konieczność. To, że rodzina Morawieckich dużo zainwestowała w ugrupowanie ekscentrycznego piosenkarza Pawła Kukiza, jest oczywiste. Jak wiemy, przekazała mu jeden ze swych najcenniejszych „zasobów ludzkich”. PiS dostał syna, ale Kukiz dostał ojca. Legendarnego działacza podziemia Kornela Morawieckiego, twórcę Solidarności Walczącej. Ze wszystkich przedstawicieli ruchu Kukiz’15 zapewne to Morawiecki senior cieszył się największym wsparciem Morawieckiego juniora.

Jak to wsparcie mogło wyglądać? Możemy się tego domyślać dzięki pewnemu księdzu, który w 2018 r. opowiedział publicznie o sekretnym przepływie pieniędzy między synem bankowcem a ojcem politykiem. Przepływ ten nastąpił nieco wcześniej, zanim Kornel Morawiecki wystartował do sejmu w barwach Kukiz’15. Jednak cały mechanizm daje nam pojęcie o sposobach stosowanych przez parę Mateusz–Kornel. Zwłaszcza że ksiądz nie tylko opisał ten mechanizm, lecz także pokazał – papierowe dowody.

Chodzi o Tomasza Jegierskiego, polsko-kanadyjskiego duchownego katolickiego, szefa fundacji SOS dla Życia. W styczniu 2018 r. ksiądz doniósł na Kornela Morawieckiego do prokuratury krajowej. Zgodnie z tym doniesieniem Morawiecki senior przywłaszczył sobie pieniądze fundacji księdza. Na czym polegałoby to przywłaszczenie? Według księdza Kornel Morawiecki nie zwraca pożyczki, którą uzyskał od fundacji.

Radio Zet przeprowadziło w tej sprawie śledztwo i opublikowało raport, który jest dostępny na stronie portalu Radia ZET (radiozet.pl). Raport zawiera dokumenty świadczące o prawdziwości słów księdza Jegierskiego287. Czytamy tam, że głównym bohaterem skandalu, obok Kornela Morawieckiego, jest jego asystent Marek P. W roli sponsorów afery występują Mateusz Morawiecki oraz jego przyjaciel z Solidarności Walczącej i firmy Reverentia, obecnie szef PKO BP – czyli Zbigniew Jagiełło.

Jak podaje Radio ZET, na jesieni 2012 r. Marek P., asystent Kornela Morawieckiego, skontaktował się z księdzem Jegierskim. Rozmowy księdza z asystentem doprowadziły do tego, że „na fundację w 2012 roku zrzuciły się dwa banki. Jeden, Bank Zachodni WBK kierowany przez Mateusza Morawieckiego, drugi PKO BP, któremu prezesuje bardzo dobry znajomy obecnego premiera – Zbigniew Jagiełło”288. Zaczęło się od tego, że asystent Kornela Morawieckiego „miał zaoferować swoją pomoc w zorganizowaniu wsparcia dla fundacji Jegierskiego SOS dla Życia. Jegierski zapewnia, że wielokrotnie z nim korespondował, a nawet wysyłał do przejrzenia umowę z bankiem przed jej podpisaniem. Według dokumentów, do których dotarło Radio ZET, 6 grudnia 2012 r. podpisana zostaje umowa wsparcia projektu «Kino w szkole-edukacja i zabawa». Bank Zachodni WBK zobowiązuje się przekazać fundacji 120 tys. netto, czyli 147 tys. brutto [dokładnie rzecz biorąc, przy umowie o sponsoringu kwota brutto powinna wynosić 147 600 zł – red.]. 28 grudnia dochodzi do podpisania umowy darowizny z Fundacją PKO Banku Polskiego. Fundacja księdza otrzymuje 100 tys. złotych. Obie kwoty odnajdujemy w «Informacji dodatkowej do Sprawozdania Finansowego za rok 2012»”289. Chodzi tu o sprawozdanie finansowe fundacji księdza. „Informacja dodatkowa” stanowi aneks do tego sprawozdania. Portal radiozet.pl opublikował zdjęcia fragmentów aneksu, w których mowa o darowiznie od osoby prawnej na kwotę 100 tys. zł oraz o umowie sponsorskiej na kwotę 120 tys. zł.

Co się działo dalej? Otóż Marek P., asystent Kornela Morawieckiego, dał znać księdzu Jegierskiemu, że trzeba się odwdzięczyć za darowiznę. Tak się składa, że Kornel Morawiecki jest prezesem Stowarzyszenia Solidarność Walcząca. Stowarzyszenie to przyznaje się do dziedzictwa idei i wartości podziemnej Solidarności Walczącej z lat 80.290 Jednak, jak się zdaje, stowarzyszenie Kornela Morawieckiego nie gardzi wartościami bardziej namacalnymi. Cytuję znowu raport Radia ZET: „Jegierski twierdzi, że po otrzymaniu tych środków [pieniędzy z banków Morawieckiego i Jagiełły – red.] Marek P. zasugerował mu, aby w dowód wdzięczności przekazał pewną kwotę pieniędzy na Stowarzyszenie Solidarność Walcząca. Ksiądz twierdzi, że asystent Morawieckiego seniora sprawdził statut fundacji, że jest w nim zapis o pomocy finansowej instytucjom pozarządowym.

[…] Według dokumentów bankowych 3 i 4 stycznia Jegierski pobiera z konta fundacji dwa razy po 48 tysięcy złotych.

Ksiądz twierdzi, że do przekazania pieniędzy dochodzi 5 stycznia 2013 roku w siedzibie Stowarzyszenia «Solidarność Walcząca» we Wrocławiu. Otrzymuje tam pokwitowanie podpisane przez Kornela Morawieckiego, które mówi o pożyczce. Jak twierdzi, kilka dni później jedzie z Kornelem Morawieckim i jego asystentem do Warszawy. Na placu Trzech Krzyży w jednej z kawiarni ma dojść do spotkania z pracownikiem BZ WBK Piotrem T., który miał być kontaktem w banku na przyszłość. Pożyczki i darowizna bankowe są udokumentowane, wraz z datami i podpisami stron.

Według Jegierskiego w następnych latach kontakty z Kornelem Morawieckim urwały się. Ksiądz korespondował z Markiem P., chcąc podpisać dalsze dokumenty dotyczące pożyczki – tak, aby mógł ją rozliczyć księgowo. Marek P. nie odpowiada na te prośby”.

W marcu 2018 r. na konferencji prasowej w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej ksiądz Jegierski zaprezentował pokwitowanie, jakie miał dostać od Kornela Morawieckiego. Zdjęcia tego ręcznie pisanego dokumentu są dostępne w internecie291. Wzbudziły one jednak liczne wątpliwości. Tekst pokwitowania, brzmiący dosłownie tak: „W DNIU 5.01.2013 ODEBRANO POŻYCZKĘ W KWOCIE 96.000. (DZIEWIĘĆDZIESIĄT SZEŚĆ TYSIĘCY ZŁOTYCH:” został napisany wielkimi literami, co jest niezwykłe. Dziennikarze zwrócili też uwagę, że podpis Kornela Morawieckiego nie znajduje się bezpośrednio pod tekstem, ale na samym dole kartki. Czy Morawiecki senior chciał, żeby pokwitowanie wyglądało jak najdziwniej, aby móc je w przyszłości kwestionować? Czy też oszuści zdobyli czystą kartkę z jego podpisem u dołu i dopisali do niej pokwitowanie? Jeśli tak, to czemu nie nabazgrali tekstu pokwitowania trochę niżej, bliżej podpisu? Wyglądałoby to bardziej naturalnie… Tak czy inaczej, na pokwitowaniu znajduje się pieczątka Stowarzyszenia Solidarność Walcząca.

Kornel Morawiecki twierdzi, że ksiądz Jegierski to oszust, który go szantażuje292. Mimo to w grudniu 2019 r. prokuratura postawiła zarzut defraudacji Markowi P., asystentowi Kornela. Asystent miałby zdefraudować pieniądze, które ksiądz Jegierski pożyczył Stowarzyszeniu Solidarność Walcząca293.

Mechanizm nakreślony przez księdza Jegierskiego i opisany w raporcie Radia ZET wygląda tak:

- w 2012 r. Morawiecki i Jagiełło przekazują pieniądze księdzu i jego fundacji;

- w 2013 r. ksiądz przekazuje Kornelowi Morawieckiemu część tych pieniędzy w formie pożyczki.

Jedynym zgrzytem całej operacji byłby upór księdza Jegierskiego. Jak się zdaje, zapobiegliwy duchowny nie zrozumiał lub nie chciał zrozumieć, że nie powinien oczekiwać zwrotu pożyczki, tylko cieszyć się pieniędzmi, które mu zostały.

KOLEDZY Z KOŁA I OKOLIC

Kornel Morawiecki wraca do wielkiej polityki w 2015 r. Prokremlowscy nacjonaliści Kornela. Powiązania Jarosława Porwicha: kremlowski ruch antyszczepionkowy, Liroy z Braunem i Korwin-Mikkem, Skutecki z Hezbollahem i Falangą. Powiązania Sławomira Chruszcza: podejrzany o szpiegostwo Mateusz Piskorski. „Bezpośrednie narzędzie Rosji”. Kukiz ostrzega polski kontrwywiad przed Chruszczem i Andruszkiewiczem

Jeśli Morawiecki senior dostał te pieniądze, to co z nimi zrobił? Przejadł je, odłożył, zainwestował? Nie wiemy. Wiemy za to, że przy najbliższej okazji Kornel Morawiecki wrócił do wielkiej polityki. W marcu 2015 r., gdy zbliżały się wybory prezydenckie, Kornel zarejestrował swój komitet jako kandydat na stanowisko głowy państwa294. Nie mógł jednak zawalczyć o to stanowisko, gdyż nie udało mu się zebrać wystarczającej liczby podpisów od wyborców popierających jego kandydaturę. Wtedy związał się z ruchem Kukiz’15 i po wyborach parlamentarnych z października 2015 r. wszedł do Sejmu jako poseł tego ugrupowania.

Razem z Kornelem Morawieckim ruch Kukiz’15 wprowadził do Sejmu antyliberalnych, antyzachodnich, prokremlowskich nacjonalistów i populistów. Wyrażenie „razem z Kornelem Morawieckim” jest na miejscu, tym bardziej że Morawiecki senior mocno się związał z tymi nacjonalistami. Niektórych z nich, już jako posłów, wyprowadził z klubu parlamentarnego Kukiz’15 do założonego przez siebie koła poselskiego Wolni i Solidarni.

Koło to powstało w dość szczególnych okolicznościach. Narodziło się, gdy koleżanka Kornela Morawieckiego, posłanka Małgorzata Zwiercan, oddała za niego głos w Sejmie (podczas nieobecności Kornela na sali obrad nacisnęła jego przycisk do głosowania). Usunięto ją za to z klubu Kukiz’15. Na znak solidarności z nią odszedł Kornel Morawiecki, który przy okazji po raz kolejny dał wyraz swojej pogardzie dla praworządności.

– Rozumiem, że to jest niezgodne z prawem, ale zgodne z moją wolą – powiedział o postępku koleżanki295.

Do dwojga wyrzutków z klubu Kukiz’15 dołączyli posłowie Jarosław Porwich i Sylwester Chruszcz. Tworzą oni koło Wolni i Solidarni, któremu przewodzi Morawiecki senior i które popiera pisowski rząd Morawieckiego juniora (choć pozostaje poza prawicową koalicją rządzącą zdominowaną przez PiS).

Kim są posłowie Porwich i Chruszcz?

Jarosław Porwich należy do parlamentarnego zespołu ds. bezpieczeństwa szczepień296. Zespół ten propaguje idee tak zwanego ruchu antyszczepionkowego. Jego zwolennicy otwarcie podważają podstawową zasadę cywilizacji zachodniej, jaką jest zaufanie do nauki. Sprzeciwiają się obowiązkowym szczepieniom przeciwepidemicznym, głosząc ich szkodliwość. Ruch ten (jak udowodnili m.in. badacze z George Washington University) wspierany jest przez Kreml w celu destabilizacji zachodnich społeczeństw297.

Przewodniczącym zespołu jest poseł Piotr Liroy-Marzec, niegdyś popularny raper. On również wszedł do Sejmu z ramienia ruchu Kukiz’15 (aczkolwiek w czerwcu 2017 r. został wyrzucony z klubu poselskiego tego ugrupowania po licznych kłótniach z Pawłem Kukizem).

W 2019 r. poseł Liroy przystąpił do antyzachodniej koalicji, która przyjęła nazwę Konfederacja KORWiN Braun Liroy Narodowcy298. Należą do niej m.in.:

- znany nam już wielbiciel Putina, Janusz Korwin-Mikke;

- prezes Ruchu Narodowego Robert Winnicki, który w 2016 r. wystąpił z antyukraińską propagandą w rosyjskiej telewizji RTR Planeta (żądał „rozliczenia Ukraińców” za zbrodnie z lat 40.);

- słynny z agresywnych wypowiedzi ultranacjonalista Grzegorz Braun, który utrzymywał kontakty z podejrzewanym o szpiegostwo rosyjskim dziennikarzem Leonidem Swiridowem (kontaktował się z nim także wtedy, gdy Swiridowa wydalono już z Polski, a dotyczące go podejrzenia zostały nagłośnione)299;

- antyukraiński działacz Andrzej Zapałowski300, który udzielił wywiadu Putinowskiemu portalowi Sputnik301 i publikuje na portalu Geopolityka.org302, współpracującym z prorosyjską organizacją Europejskie Centrum Analiz Geopolitycznych303 i jej założycielem Mateuszem Piskorskim304 (Piskorski, który od 2016 r. przebywa w areszcie za sprawą podejrzeń o szpiegostwo na rzecz Rosji i Chin, założył również prokremlowską partię Zmiana)305.

Na tym nie kończą się intrygujące koneksje posła Jarosława Porwicha, kolegi Kornela Morawieckiego z koła poselskiego Wolni i Solidarni. Wiceprzewodniczącym antyszczepionkowego zespołu parlamentarnego, do którego należy Porwich, jest Paweł Skutecki. Kontrowersje związane z tym posłem nie ograniczają się do spraw medycznych. W marcu 2018 r. Skutecki wywołał międzynarodowy skandal. Mianowicie odwiedził Liban, gdzie spotkał się z działaczami antyzachodniej partii Hezbollah:

- wspieranej przez prorosyjską Syrię;

- uznawanej przez wiele państw za organizację terrorystyczną.

Po powrocie Skutecki wychwalał Hezbollah w rozmowie z Xportalem. Odnotujmy, że portal ten należy do narodowego ekstremisty Bartosza Bekiera, założyciela prorosyjskiej organizacji Falanga306. Również w marcu 2018 r. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zatrzymała trzech członków Falangi za terrorystyczną prowokację na Ukrainie (podpalenie budynku organizacji mniejszości węgierskiej, zapewne w celu zwrócenia Węgrów przeciwko Ukraińcom)307. Bekier i jego falangiści odwiedzają Donbas, aby okazać poparcie Putinowskim separatystom, którzy zbrojnie zagarnęli ten wschodnioukraiński region. Wobec tego zapewne nie zaskoczy nas informacja, że i Bartosz Bekier współpracował ze wspomnianym Mateuszem Piskorskim, podejrzewanym o szpiegostwo na rzecz Rosji308.

Tyle o powiązaniach posła Porwicha. Przejdźmy do Sylwestra Chruszcza, czyli drugiego kolegi Morawieckiego seniora, który współtworzy z nim koło Wolni i Solidarni.

Poseł Chruszcz też jest… starym znajomym Mateusza Piskorskiego. Antykremlowski aktywista Marcin Rey podaje, że już w 1996 r. Chruszcz i Piskorski wspólnie uczestniczyli w antynatowskiej konferencji w Moskwie309.

13 lat później zakładali razem Stowarzyszenie Zmiana. Na podstawie tej organizacji Piskorski stworzył swą prokremlowską partię Zmiana. O związkach obu panów informował m.in. newsweek.pl, który w 2017 r. alarmował, że poseł Chruszcz jako architekt ma współpracować przy budowie… baz NATO w Polsce! Portal nazwał Chruszcza „admiratorem Putina”310. Podobnie określili posła Chruszcza eksperci środkowoeuropejskiej organizacji Political Capital. Nazwali go „bezpośrednim wykonawcą” woli Rosji311. Tu dodam, że Political Capital to renomowana organizacja ekspercka z siedzibą w Budapeszcie, współpracująca z licznymi zachodnimi partnerami. Raport, w którym wzmiankowano Chruszcza, dotyczył oddziaływania Kremla na Europę Środkową. Jednym z autorów dokumentu był Anton Szechowcow – znany ukraiński politolog, który analizuje związki Kremla ze skrajną prawicą na świecie.

Również Sylwester Chruszcz wszedł do Sejmu z ramienia ruchu Kukiz’15. Jednak założyciel tego ruchu, Paweł Kukiz, na przełomie 2018 i 2019 r. wobec działalności Chruszcza zdecydowanie się dystansował. Tak jak wobec działalności Adama Andruszkiewicza – kolejnego z posłów Kukiz’15, który przeszedł do koła Kornela Morawieckiego i który według ekspertów Political Capital stanowi narzędzie rosyjskich wpływów w Polsce. Aczkolwiek eksperci uznali Andruszkiewicza za pośrednie narzędzie Rosji (w przeciwieństwie do Chruszcza, który byłby narzędziem bezpośrednim).

W styczniu 2019 r. Paweł Kukiz wystąpił na antenie TVN24 w popularnym programie „Kropka nad i” prowadzonym przez Monikę Olejnik. Rozmawiali m.in. o tym, czy Andruszkiewicz i Chruszcz są rosyjskimi lub białoruskimi agentami wpływu. Cytuję najistotniejszy fragment wypowiedzi Kukiza:

– Powiem szczerze, że jeszcze w czasach, kiedy Andruszkiewicz i Chruszcz byli w Kukiz’15, zwracałem się do służb o przyjrzenie się różnego rodzaju sytuacjom. Nie mnie dywagować nad tym, czy jest tu czy tam [czy któryś z dwóch posłów jest rosyjskim agentem wpływu, czy też białoruskim – red.]. Jutro jest posiedzenie komisji do spraw służb specjalnych i przypomnę moje pytania, które zadawałem, kiedy panowie byli w klubie Kukiz’15312.

POSEŁ ANDRUSZKIEWICZ, PREZENT KORNELA DLA SYNA?

Wiceminister bez kwalifikacji popierany przez rosyjskich trolli. „Pośrednie narzędzie Rosji”. Antyeuropejska Endecja. Związki z Białorusią. Faszystowsko-kremlowski terrorysta Roberto Fiore. Usowski i Berezicki rozważają wykorzystanie Andruszkiewicza. Omijanie sankcji w handlu Rosją. Andruszkiewicz i Morawieccy: zbieżne starania i „podobne zapatrywania”

W ten sposób płynnie przechodzimy do Adama Andruszkiewicza, najsłynniejszego kolegi Kornela Morawieckiego z jego koła poselskiego.

Aczkolwiek wypada tu zauważyć, że poseł Andruszkiewicz zdobył największą sławę zaraz po tym, jak 28 grudnia 2018 r. odszedł z koła Morawieckiego seniora. Albowiem tego samego dnia Morawiecki junior wziął go do swego rządu jako wiceministra cyfryzacji.

Stąd sława, choć niekoniecznie dobra. Nominację Andruszkiewicza zakwestionowały bowiem media, m.in. ze względu na brak kwalifikacji. Poseł Andruszkiewicz nie tylko był i jest bardzo młody jak na ministerialne stanowisko (urodził się w 1990 r.). Jest również tak zwanym „politykiem z zawodu”. W 2015 r. – krótko po tym, jak zdobył tytuł magistra stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie w Białymstoku – Adam Andruszkiewicz został wybrany na prezesa Młodzieży Wszechpolskiej. Kilka miesięcy później wszedł do Sejmu. Nie zajmował się informatyką, właściwie niczym poza polityką nie zajmował się zawodowo. Skąd więc taka nominacja? Przedstawiciele koalicji rządzącej próbowali ją usprawiedliwiać w sposób kuriozalny, a nawet podejrzany. Mówiono, że Andruszkiewicz da sobie radę z internetem, gdyż jest popularny w mediach społecznościowych… Tymczasem popularności tej przyglądała się znakomita ekspertka portalu OKO.press, Anna Mierzyńska. Już w kwietniu 2018 r. Mierzyńska wykryła, że Andruszkiewicz zawdzięcza swą popularność tysiącom tajemniczych (choć niekoniecznie fałszywych) profili i kont społecznościowych. Jest to sprawna, skoordynowana grupa trolli i klakierów, którzy wcale nie wspierają PiS jako całości. Zamiast tego popierają Andruszkiewicza, Ziemkiewicza i Marka Jakubiaka oraz kilku wybranych posłów koalicji rządzącej (Antoniego Macierewicza, Krystynę Pawłowicz, Patryka Jakiego i Annę Sobecką, byłą spikerkę Radia Maryja). W analizie opublikowanej m.in. przez portal OKO.press313 Mierzyńska przestrzega przed rosyjskimi manipulacjami w mediach społecznościowych i kremlowskim wparciem dla nacjonalistów takich jak Andruszkiewicz.

Jednak źródłem największego niepokoju była wspomniana wcześniej ocena ekspertów Political Capital, którzy uznali posła Adama Andruszkiewicza za pośrednie narzędzie rosyjskich wpływów w Polsce314. Media pytały, po co wprowadzać „rosyjskie narzędzie” do rządu. I to jeszcze na stanowisko związane z informatyczną infrastrukturą Polski, którą przecież atakują kremlowscy hakerzy i trolle.

Najpierw jednak wypadałoby spytać: dlaczego środkowoeuropejscy eksperci określili Andruszkiewicza w ten sposób? Jak się przekonamy, przyczyn było aż nadto, między innymi jego związki z „bezpośrednim narzędziem Rosji”, czyli posłem Chruszczem. Adam Andruszkiewicz przeszedł do koła Kornela Morawieckiego w listopadzie 2017 r. Miesiąc wcześniej zrobił to Sylwester Chruszcz, więc najprawdopodobniej Andruszkiewicz za nim podążył.

Wcześniej obaj panowie działali w antyzachodnim, antyunijnym stowarzyszeniu Endecja. Stowarzyszenie to powstało w 2016 r. Założyli je posłowie Paweł Kukiz, Marek Jakubiak i Adam Andruszkiewicz oraz ultraprawicowy publicysta Rafał Ziemkiewicz. Celem organizacji miało być m.in. wyprowadzenie Polski z Unii Europejskiej. Założyciele Endecji wypowiadali się w sposób prorosyjski i antyukraiński. W lipcu 2016 r. Ziemkiewicz oznajmił publicznie, że silna Rosja byłaby korzystna dla Polski315. Jakubiak zaś nawoływał, by Polska nie angażowała się w obronę Ukrainy przed Kremlem316. Przy okazji odnotujmy, że również Marek Jakubiak wszedł do Sejmu z ramienia ruchu Kukiz’15, aby później rozstać się z jego klubem poselskim. Jego przeszłość nieraz intrygowała publicystów: w latach 80. Jakubiak służył w komunistycznej armii PRL jako starszy chorąży (ze specjalizacją lotniczo-techniczną)317.

Andruszkiewicz przez pewien czas był prezesem Endecji. W kwietniu 2018 r. opuścił stowarzyszenie, a na stanowisku prezesa zastąpił go Chruszcz. Obecnie funkcję tę pełni Marian Szołucha318. Kim jest Marian Szołucha? To ekonomista związany ze znaną już nam organizacją Europejskie Centrum Analiz Geopolitycznych założoną przez Mateusza Piskorskiego (przypomnę: podejrzewany o szpiegostwo lider prokremlowskiej partii Zmiana). W 2011 r. Szołucha razem z Piskorskim i innymi autorami wydali książkę Białoruś. Model państwa i gospodarki. Książka zachwalała postsowiecką białoruską dyktaturę. Kilka lat później podobne tendencje pojawiły się w polityce PiS. Pamiętamy słynne słowa marszałka Senatu Stanisława Karczewskiego o „ciepłym człowieku” Łukaszence. A przede wszystkim pamiętamy spotkanie Mateusza Morawieckiego z białoruskim dyktatorem w 2016 r.

Tak się składa, że Adama Andruszkiewicza z Białorusią łączy nie tylko kolega z Endecji, ekonomista Szołucha. Na początku 2019 r. telewizja TVN przedstawiła wcześniejsze o kilka lat nagrania publicznych wystąpień Andruszkiewicza. Żądał w nich, by Polska bez ograniczeń handlowała z postsowiecką Białorusią – niezależnie od tego, „kto tam rządzi”. Zatem niezależnie od tego, czy panuje tam demokracja, czy też postsowiecka tyrania Łukaszenki… W marcu 2016 r. poseł Andruszkiewicz stał się członkiem Zespołu Parlamentarnego ds. współpracy Polsko-Białoruskiej (a nawet został jego przewodniczącym, z Chruszczem jako zastępcą)319. Pół roku później białoruskie postulaty Andruszkiewicza zaczął spełniać wicepremier Mateusz Morawiecki.

Jeśli chodzi o Rosję, to działalność Andruszkiewicza nagłaśniają media tego kraju. W maju 2018 r. rosyjski prokremlowski portal Regnum pisał tak: „Poseł polskiego Sejmu Adam Andruszkiewicz tworzy nową partię polityczną Stowarzyszenie dla Polski […]. Na liście głównych wrogów planowanej partii jest […] przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk. Jak mówi poseł, chciałby […] doprowadzić Tuska przed Trybunał Stanu”320. Według mediów – zarówno rosyjskich, jak i polskich prawicowych, z których te rosyjskie czerpią nieraz informacje – razem z Andruszkiewiczem współtwórcą Stowarzyszenia dla Polski jest Jarosław Porwich321. Znany nam już antyszczepionkowiec, kolega Kornela Morawieckiego z koła Wolni i Solidarni.

Czy „pośrednim narzędziem” Rosji może być ktoś, kogo rosyjski prokremlowski portal reklamuje całkiem bezpośrednio i wprost? Czy środkowoeuropejscy eksperci nie ocenili Andruszkiewicza zbyt ostrożnie? Tę samą wątpliwość budzą również niektóre fakty z przeszłości Adama Andruszkiewicza – i to z przeszłości całkiem niedawnej. Określenie „pośrednie narzędzie” bywa interpretowane jako „narzędzie nieświadome”. Jednak poseł Andruszkiewicz kilka razy wszedł w bezpośrednią relację z oczywistym złem.

W listopadzie 2015 r. poseł Andruszkiewicz jako przedstawiciel Ruchu Narodowego zaprosił i wprowadził do budynku sejmu włoskiego terrorystę. Roberto Fiore, bo o nim mowa, został skazany we Włoszech za przynależność do neofaszystowskiej i terrorystycznej organizacji NAR. Był podejrzany o udział w zamachu bombowym w Bolonii, gdzie w 1980 r. zginęło 85 osób322. Dziś włoski terrorysta jest entuzjastą Putina. Zwalcza europejską demokrację i ściąga zachodnich biznesmenów na zaanektowany przez Rosję Krym323. Oprócz Andruszkiewicza wśród posłów, którzy zaprosili terrorystę Fiore do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, znalazł się również prezes Ruchu Narodowego, Robert Winnicki. Jak wiemy, poseł Winnicki należy do antyzachodniej Konfederacji KORWiN Braun Liroy Narodowcy razem z posłem Liroyem. Jest też członkiem znanego nam parlamentarnego zespołu antyszczepionkowego, do którego należy poseł Porwich – członek koła poselskiego Kornela Morawieckiego.

Jak widać, krąg miłośników oczywistego zła ma sporo punktów stycznych z kołem Morawieckiego seniora. Znamiona bezpośredniej współpracy z takim złem mają również fakty, które w maju 2017 r. przedstawił antykremlowski aktywista Marcin Rey na swoim facebookowym blogu „Rosyjska V kolumna w Polsce”.

Rey opisał powiązania Andruszkiewicza z Aleksandrem Usowskim324. Kim jest Usowski? Według ukraińskich źródeł to białoruski pośrednik, który organizuje w Polsce wsparcie polityczne dla Rosji (na zlecenie Kremla i za jego pieniądze)325. O działalności Białorusina pisała też „Wyborcza” (w artykułach pt. Czy Kreml chce nas skłócić326 i Rosyjskie odciski dłoni wśród polskich nacjonalistów327.

Co łączyło Usowskiego i Andruszkiewicza? Jak podaje Rey:

- z Usowskim współpracował Dawid Berezicki, lider faszyzującej organizacji Obóz Wielkiej Polski;

- w sierpniu 2016 r. Berezicki rekomendował Usowskiemu posła Andruszkiewicza, który wówczas krytykował ochłodzenie stosunków polsko-rosyjskich (po napaści Kremla na Ukrainę) i wzywał do przywrócenia małego ruchu granicznego z Rosją (na granicy z Obwodem Kaliningradzkim)328.

- Berezicki miał omawiać z Andruszkiewiczem stworzenie „izby handlowej”, która pomagałaby polskim firmom… omijać sankcje na eksport towarów do Rosji (Usowski jednak utrącił ten pomysł, być może dlatego, że był zajęty innymi projektami)329.

Znaczyłoby to, że poseł Andruszkiewicz starał się na swój sposób robić to, o czym dwa miesiące później wicepremier Morawiecki rozmawiał z Łukaszenką.

Zdumiewająca zbieżność. Rzecz jasna, trudno przypuścić, żeby źródłem inicjatyw dwudziestoparoletniego posła Andruszkiewicza był on sam. Biorąc pod uwagę różnicę wieku i doświadczeń, należałoby o to podejrzewać Kornela i Mateusza Morawieckich. Albo jakichś doświadczonych kremlowskich „naganiaczy” pokroju Usowskiego.

W styczniu 2019 r., gdy nominacja Adama Andruszkiewicza na ministerialne stanowisko wywołała skandal, Kornel Morawiecki wystąpił w telewizyjnych „Faktach” (główny program informacyjny telewizji TVN). Przyznał wtedy przed kamerami, że konsultował się z Andruszkiewiczem w sprawie polityki wschodniej. „Miał podobne zapatrywania” – powiedział o młodym pośle.

Czy to Kornel Morawiecki zarekomendował swemu synowi Adama Andruszkiewicza jako kandydata na wiceministra?

Odnotujmy jeszcze, że podczas swej kadencji poseł Andruszkiewicz znacząco się wzbogacił. W oświadczeniach majątkowych czytamy, że w 2015 r. jego oszczędności wynosiły 20 tys. zł, a w 2018 r. – już 117 tys. zł i 5 tys. funtów330.

Mogły się do tego przyczynić „kilometrówki”, czyli około 70 tys. zł, które Andruszkiewicz pobrał z kasy sejmu na swoje rzekome samochodowe podróże służbowe, choć nie ma auta331.

RODZINA MORAWIECKICH I KUKIZ’15 – MAŁE PODSUMOWANIE

Związki z profesorem Przystawą. Powiązanie z prezydentem Raczyńskim. Finansowanie ruchu Kukiz’15. Kornel Morawiecki: sztandarowy kandydat i poseł, który rozbija ugrupowanie. Prokremlowscy posłowie wokół Kornela. Adam Andruszkiewicz: spod skrzydeł Kornela pod skrzydła Mateusza

Związki Kornela i Mateusza Morawieckich z ruchem Kukiz’15 wyglądają zatem następująco:

- Kornel Morawiecki współpracuje w podziemiu z profesorem Jerzym Przystawą, który staje się później głównym inspiratorem powstania ruchu Kukiz’15 (stosunki między Kornelem Morawieckim a Jerzym Przystawą musi cechować duże zaufanie i bliskość, skoro Przystawa wwiózł potajemnie Kornela do PRL po jego wyjeździe na Zachód w 1988 r. lub był uważany za tego, który to zrobił);

- Mateusz Morawiecki korzysta z profesora Przystawy, późniejszego inspiratora ruchu Kukiz’15, jako źródła informacji o Solidarności Walczącej, gdy pisze o niej swoją pracę magisterską;

- Mateusz Morawiecki w tym samym czasie (1998 r.) i z ramienia tego samego ugrupowania (AWS) wchodzi do tego samego sejmiku wojewódzkiego, co Robert Raczyński, czyli polityk, który później wprowadził Pawła Kukiza do polityki instytucjonalnej (mowa znowu o tym samym sejmiku wojewódzkim);

- według dwóch niezależnych od siebie informatorów przed wyborami parlamentarnymi w 2015 r. Mateusz Morawiecki pomaga ruchowi Kukiz’15 zgromadzić pieniądze na kampanię;

- w 2015 r. Kornel Morawiecki jako bohater podziemia zostaje sztandarowym kandydatem ruchu Kukiz’15 w wyborach parlamentarnych;

- ruch Kukiz’15 odnosi sukces w tych wyborach i odbiera licznych wyborców Platformie Obywatelskiej, co obok afery taśmowej jest jednym z głównych czynników zwycięstwa PiS i przesuwa Polskę na Wschód;

- Kornel Morawiecki z ramienia ruchu Kukiz’15 wchodzi do sejmu razem z licznymi antyzachodnimi, prokremlowskimi populistami i nacjonalistami;

- następnie Kornel Morawiecki rozbija ruch Kukiz’15, przejmując trzech antyzachodnich, prokremlowskich posłów (Chruszcz, Andruszkiewicz, Porwich), z których dwóch (Chruszcz, Andruszkiewicz) zostało wskazanych przez ekspertów jako rosyjskie narzędzia wpływu;

- jeden z tych posłów (Andruszkiewicz) w sposób szczególnie aktywny wspiera politykę wicepremiera Morawieckiego względem postsowieckiej Rosji i Białorusi polegającą na zacieśnianiu związków gospodarczych z tymi krajami;

- Kornel Morawiecki prowadzi rozmowy z Adamem Andruszkiewiczem, podczas których przekonuje się, że ten podziela jego pogląd o rzekomej konieczności polsko-rosyjskiego zbliżenia;

- prokremlowski poseł Adam Andruszkiewicz zostaje wiceministrem cyfryzacji w rządzie Mateusza Morawieckiego.

TATIANA, GŁÓWNA KSIĘGOWA RP

Niezwykła kariera Tatiany Tumanovskis, czyli Teresy Czerwińskiej. Nowe nazwisko, skrywane korzenie? Gładkie przejście z frakcji do frakcji. Zaufanie Morawieckiego. Niejasności w kwestii bezpieczeństwa. Jak Czerwińska uzyskała dostęp do tajnych dokumentów NATO? Wykręty i milczenie instytucji. Wsparcie polsko-litewskich zwolenników Kremla. Rosyjskojęzyczne i prorosyjskie środowisko na Łotwie

Skoro mowa o niepokojących ministerialnych nominacjach Mateusza Morawieckiego, odnotujmy jeszcze jedną z nich, bardziej nawet intrygującą niż nominacja Andruszkiewicza. Chodzi bowiem o osobę, która ma dostęp do ogromnej ilości danych kluczowych dla funkcjonowania państwa, społeczeństwa i gospodarki, włącznie z informacjami niejawnymi.

Osoba ta:

- jako najwyższy resortowy zwierzchnik nadzoruje urzędy, które prowadzą dochodzenia karnoskarbowe i mają prawo do inwigilacji obywateli;

- uzyskała też prawo dostępu do tajnych informacji pochodzących od naszych zachodnich sojuszników z NATO, co odbyło się w niejasnych okolicznościach.

Chodzi o minister finansów Teresę Tatianę Czerwińską, znaną wcześniej jako Tatiana Tumanovskis (nazwisko Czerwińska jest po mężu).

Tatiana Tumanovskis urodziła się i wychowywała na sowieckiej Łotwie, w Dyneburgu (Daugavpils). Przyjechała do Polski na studia dzięki stypendium dla młodzieży polonijnej. W 1992 r. rozpoczęła studia na Uniwersytecie Gdańskim. W 1997 r. obroniła pracę magisterską z psychologii pt. Rola przedinterpretacyjnego i przedrefleksyjnego przetwarzania informacji w doświadczeniu emocjonalnym osób o różnych stylach obronnych i poznawczych. Ale na tym się nie skończyło. Już po pierwszym roku psychologii przyszła minister finansów rozpoczęła równoległe studia na wydziale zarządzania UG. W 2000 r. obroniła tam pracę doktorską poświęconą lokowaniu pieniędzy przez towarzystwa ubezpieczeniowe w Polsce. Po drodze wyszła za mąż, zyskując nowe nazwisko. W 2010 r. habilitowała się z ekonomii.

Dziennikarze „Polityki” – m.in. Jan Rojewski i Grzegorz Rzeczkowski – zbierali informacje na temat Teresy Czerwińskiej. Rozmawiali też z jej trójmiejskimi znajomymi. Dowiedzieli się od nich, że profesor Czerwińska, zanim weszła do rządu, nie wspominała o tym, skąd przybyła. Koledzy zauważali wschodnio brzmiący akcent, myśleli jednak, że Czerwińska pochodzi z Suwałk albo Białegostoku. Niektórzy dowiedzieli się o jej łotewskim miejscu urodzenia dopiero wtedy, gdy pani profesor stała się panią minister. Wzbudziło to u nich podejrzenie: czyżby przez cały ten czas profesor Czerwińska coś ukrywała na temat swej młodości albo korzeni?

Tym bardziej że Czerwińska jako pierwszego imienia używała latami tego rosyjskiego: Tatiana. Tak zapamiętali ją znajomi z Uniwersytetu Gdańskiego. Również dla swego ojca, łotewskiego biznesmena polskiego pochodzenia, minister Czerwińska jest Tatianą. Współpracownik „Polityki” Jan Rojewski dotarł do pana Tumanovskisa z Dyneburga. Ten miał się zaśmiać, gdy usłyszał od dziennikarza, że jego córka występuje w Polsce jako Teresa.

Co łączy Teresę Czerwińską z Mateuszem Morawieckim?

Morawiecki został premierem w grudniu 2017 r. Ustąpił wtedy ze stanowiska ministra rozwoju i finansów. Krótko potem, w styczniu 2018 r. swoją następczynią na drugim z tych stanowisk – ministra finansów – uczynił Czerwińską.

Wcześniej profesor Czerwińska w Ministerstwie Finansów pełniła funkcję wiceministra (podsekretarza stanu). Stanowiła tam jednak nowy, ledwie półroczny nabytek. Do czerwca 2017 r. była podsekretarzem stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Odpowiadała tam m.in. za dotacje dla uczelni. W roli tej obsadził ją minister nauki Jarosław Gowin, który jako pierwszy uznał ją za dobrą kandydatkę do rządu. W czerwcu 2017 r., gdy Teresa Czerwińska przeszła do Ministerstwa Finansów, kierował nim wicepremier Morawiecki. Pół roku później premier Morawiecki powierzył jej ten resort, zgłaszając Czerwińską prezydentowi Dudzie jako nowego ministra (z formalnego punktu widzenia ministrów powołuje prezydent – oczywiście na wniosek premiera).

Co przekonało Morawieckiego do Czerwińskiej? Czemu zabrał ją z resortu Gowina do siebie, a następnie awansował? W polskiej i nie tylko polskiej polityce rządzą kumoterstwo i nieufność. Kto przechodzi z jednej grupy do drugiej, musi czymś się wkupić. Musi mieć jakiś atut do zaoferowania liderowi lub liderom grupy, w której chce się zadomowić. W zamian grupa przyjmuje przybysza do swego grona. Gdy atut, którym przybysz dysponuje, jest szczególnie cenny, wtedy oprócz przyjęcia do grupy nowo przybyły dostaje coś więcej (np. posadę dla siebie albo członka rodziny). Wtedy przybysz nie tyle się wkupia, ile się sprzedaje – jak to się często dzieje w przypadku parlamentarzystów, który spieniężają swój głos za przejście z jednego klubu parlamentarnego do drugiego. Ale Teresa Czerwińska nie jest posłanką. Nie mogła sprzedać swego głosu za awans. A jednak awansowała na fotel ministra, wcześniej zaś gładko przeszła spod skrzydeł Gowina pod skrzydła Morawieckiego, z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego do Ministerstwa Finansów. Odbyło się to bez zgrzytu, a nawet wśród uśmiechów (przynajmniej oficjalnie). Gowin pogratulował wtedy Czerwińskiej w mediach społecznościowych. Nazwał ją „wspaniałym fachowcem” i napisał: „Budżet PL w dobrych rękach”332. Czemu ten transfer odbył się tak gładko i tak wysoko ją zaprowadził?

Niektóre z moich źródeł twierdzą, że Gowin i Morawiecki przez większość 2017 r. utrzymywali coś w rodzaju luźnego, elastycznego sojuszu. Można to uznać za prawdopodobne. Los jednego pod pewnymi względami przypomina los drugiego: obaj zdradzili środowisko Platformy Obywatelskiej na rzecz PiS. Obaj są traktowani jak ciało obce przez starych towarzyszy Jarosława Kaczyńskiego. Źródła twierdzą jednak, że między Gowinem a Morawieckim zapanowała zdecydowana niechęć, gdy ten drugi został premierem (Gowin z zazdrości miałby wówczas wszcząć wojnę podjazdową przeciw Morawieckiemu). Jeśli tak, to czemu premier nie pozbył się Czerwińskiej, gdy Gowin przestał mu sprzyjać? Czemu zamiast tego awansował ją na stanowisko ministra finansów? Czy tym awansem ją kupił? Czy to sprawiło, że wszelkie ślady jej dawnej wdzięczności wobec Gowina wyparowały? Cóż, Gowin zapewne nie mógłby dać Czerwińskiej więcej nawet wtedy, gdyby sam został premierem. Dlatego Mateusz Morawiecki mógł założyć, że po takim awansie Teresa Czerwińska do spółki z Gowinem nie będzie pod nim kopać dołków. I pozostanie całkowicie posłuszna (nie tak, jak pierwszy pisowski minister finansów mianowany po wygranych wyborach z 2015 r., Paweł Szałamacha, który zgadzał się z Mateuszem Morawieckim w większości spraw, a mimo to nie chciał mu się podporządkować)333. Ale ten, kto liczy na wdzięczność, nieraz się przeliczy. Tę prawdę zna każdy polityk. Zatem Morawiecki okazał Czerwińskiej ogromne zaufanie.

Jakąś rolę w jej awansie mogły odegrać względy merytoryczne. Nie tylko Gowin, lecz także inne źródła podkreślają, że Teresa Czerwińska w resorcie finansów jest fachowcem, „prawdziwą ekonomistką”. Podobno trzyma ten resort żelazną ręką. Wiemy jednak, że względy merytoryczne nie są dla Morawieckiego najważniejsze. Gdyby były, nie zrobiłby Andruszkiewicza ministrem cyfryzacji. A przede wszystkim nie realizowałby niszczącej dla Polski polityki PiS. Zatem trudno przypuścić, żeby to merytoryka zadecydowała o awansowaniu Czerwińskiej na stanowisko ministra.

– Wszystko wskazuje, że ona jest człowiekiem Morawieckiego – mówi jeden z moich informatorów, który z przyczyn zawodowych monitoruje pracę rządu. – Dlatego wyniósł ją na wysokie stanowisko.

– A może to Jarosław Kaczyński zabrał Gowinowi jego twardą księgową? Może z jakichś przyczyn Kaczyński uznał ją za osobę, którą może stuprocentowo kontrolować? A następnie kazał jej, żeby ze swej strony kontrolowała Morawieckiego? Może to Kaczyński posłał ją do Morawieckiego? – próbuję drążyć.

– Gdyby Kaczyński dał Morawieckiemu jakiegoś nadzorcę, dałby mu polityka, żeby pilnował politycznych działań Mateusza. Nie dawałby fachowca jako nadzorcy, bo Kaczyński na ekonomii się nie zna i niezbyt o nią dba. Od niej ma… Morawieckiego – odpowiada informator.

Na oficjalnej stronie ministerstwa finansów czytamy, że Teresa Czerwińska jest profesorem Uniwersytetu Warszawskiego i absolwentką Wydziału Nauk Społecznych oraz Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego. Była ekspertką gremiów krajowych i zachodnich. W 2005 r. pracowała w Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych. Jeśli chodzi o życie prywatne i rodzinne, to „mężatka, ma jedną córkę. Jest miłośniczką teatru i muzyki klasycznej”334.

Oficjalna strona Ministerstwa Finansów nie wspomina o obawach, jakie wzbudziła nominacja Teresy Czerwińskiej ze względu na miejsce, w którym się urodziła i wychowywała. Obawy te dotyczyły sprawdzenia pani minister przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego (kontrwywiad cywilny).

7 stycznia 2018 r. portal Wirtualna Polska opublikował artykuł pt. Kandydatka PiS na ministra finansów urodziła się w ZSRR. Nieznana przeszłość Teresy Czerwińskiej.

Autorka tekstu, Magda Mieśnik, pisała tak: „Teresa Czerwińska w najbliższych dniach może zostać ministrem finansów. Mało znany jest jednak fakt, że ekspertka od budżetu urodziła się w ZSRR. – Służby popełniły błąd. Taka osoba nie powinna być nawet wiceministrem – mówi Wirtualnej Polsce polityk, który zasiada w sejmowej komisji ds. służb specjalnych. Ale rzecznik ministerstwa finansów uspokaja, że Czerwińska była już sprawdzana przez służby. Nieprawdziwa jest informacja, że odmówiono jej dostępu do informacji niejawnych.

Teresa Czerwińska urodziła się 7 września 1974 r. w Dyneburgu, drugim co do wielkości mieście na terenie Łotwy, która w tamtym czasie należała do ZSRR. Na drugie imię ma Tatiana. Informacje na ten temat podaje tylko katalog IPN. Z ZSRR pochodzą rodzice Czerwińskiej Ludmiła i Bogusław Tumanovskis [według innych źródeł Bronisław, względnie Bronislavs Tumanovskis – T.P.]. Takie jest też nazwisko panieńskie wiceminister rządu PiS.

Chcieliśmy zapytać Teresę Czerwińską, czy pochodzenie nie zaszkodzi jej w objęciu teki ministra finansów, na którego jest typowana. – Wchodzę do kościoła – odpowiedziała, gdy usłyszała pytanie. Później nie odbierała telefonu, ani nie odpisała na SMS-y […].

Z nieoficjalnych informacji wynika, że Czerwińska mogła mieć problem z uzyskaniem dostępu do informacji niejawnych, co by znaczyło, że kontrwywiad miał wobec niej zastrzeżenia – T.P.] Rzecznik Ministerstwa Finansów dementuje jednak te doniesienia. – Na pewno nie było odmowy dostępu do takich danych – mówi Świerżewski [Łukasz – red.]. Nie wiadomo jednak, czy wiceminister w ogóle występowała o taki dostęp. Ministerstwo ma przekazać tę informację w poniedziałek.

– Nie powinno się dyskryminować nikogo z powodu pochodzenia, ale w tym wypadku służby popełniły błąd. Taka osoba nie powinna być nawet wiceministrem. Znam sprawę pochodzenia pani Czerwińskiej i jestem zaskoczony, że jest brana pod uwagę jako konstytucyjny minister – mówi polityk z sejmowej komisji ds. służb specjalnych. – Tym bardziej że z mojej wiedzy wynika, iż jej ojciec nadal prowadzi interesy biznesowe na Wschodzie i tam mieszka – dodaje.

Jednak rzecznik Ministerstwa Finansów podkreśla, że nie ma problemu z pochodzeniem wiceminister. – Była dwukrotnie sprawdzana przez służby jako kandydatka na wiceministra – podkreśla Łukasz Świerżewski”.

Autorka artykułu konkluduje: „…będzie to chyba pierwszy przypadek w nowoczesnej historii Polski, że ministrem zostanie osoba urodzona w ZSRR”335.

Jeszcze tego samego 7 stycznia 2018 r. temat został podjęty przez portal Fakt24 (internetowa wersja popularnej gazety „Fakt”). W artykule czytamy: „Jak ujawnił portal Wirtualna Polska, 44-letnia Czerwińska urodziła się w… ZSRR – a konkretnie w dziś już łotewskim mieście Dyneburg. Jej drugie imię brzmi Tatiana.

Z Łotwy pochodzą rodzice Czerwińskiej: Ludmiła i Bogusław Tumanovskis […].

– Odmowy dostępu do informacji niejawnych nie było – mówi Fakt24 rzecznik resortu finansów […] i dodaje, że Czerwińska była sprawdzana dwukrotnie: najpierw otrzymując stanowisko wiceminister edukacji, a później, gdy objęła stanowisko wiceminister finansów.

Czy jednak dysponuje dostępem do informacji niejawnych? Rzecznik przekonuje, że będzie musiał to sprawdzić w poniedziałek […].

Dyneburg to stolica rejonu Łatgalii – południowo-wschodniej części Łotwy. To rejon zamieszkany także przez dużą mniejszość rosyjską, co budzi niepokój łotewskich służb”336.

Tak się składa, że Ministerstwo Finansów do tej pory nie odpowiedziało na pytanie, czy Teresa Czerwińska wystąpiła o dostęp do informacji niejawnych. Nie znalazłem na ten temat żadnych informacji w mediach. Najwyraźniej rzecznik nie spełnił swej obietnicy i w poniedziałek, 8 stycznia 2018 r., nie rozstrzygnął publicznie tej kwestii.

Rok później spróbowałem skłonić resort finansów, żeby wyjaśnił, jak było. 26 lutego 2019 r. wysłałem w tej sprawie zapytanie do ministerstwa. Spytałem m.in., czy Teresa Czerwińska ma dostęp do informacji niejawnych i czy sama wystąpiła o ten dostęp. Zrobiłem to drogą e-mailową, ale też zadzwoniłem, żeby przyspieszyć sprawę. Jeszcze tego samego dnia oddzwonił do mnie pracownik ministerstwa, który przedstawił się jako Paweł Jurek. Obiecał, że odpowie na wszystkie pytania. Dwa dni później dostałem od wydziału prasowego Biura Komunikacji i Promocji Ministerstwa Finansów e-mail następującej treści:

„Pani Teresa Czerwińska posiada wszystkie upoważnienia dostępu do informacji niejawnych krajowych oraz międzynarodowych, które są wymagane do wykonywania pracy na stanowisku ministra finansów.

Wśród nich:

- upoważnienie do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą «zastrzeżone», w tym do UE Restricted oraz Nato Restricted,

- poświadczenie bezpieczeństwa do klauzuli «ściśle tajne» wydane przez Szefa ABW (ważne do 2023 r.),

- poświadczenie bezpieczeństwa do klauzuli «Secret UE» wydane przez Szefa ABW (ważne do 2025 r.),

- poświadczenie bezpieczeństwa do klauzuli «NATO Secret» wydane przez Szefa ABW (ważne do 2025 r.). Powyższe poświadczenia są ważne niezależnie od zajmowanych stanowisk.

Wobec Minister Finansów Pani Teresy Czerwińskiej nigdy nie wydano decyzji odmownej w zakresie dostępu do informacji niejawnych”.

Znaczy to, że Teresa Tatiana Czerwińska uzyskała prawo dostępu do tajemnic Rzeczypospolitej Polskiej, jak również do sekretów naszych sojuszników z Unii Europejskiej i NATO.

Biuro Komunikacji i Promocji nie odpowiedziało jednak na moje pytanie o to, czy Teresa Czerwińska sama wystąpiła o dostęp do informacji niejawnych. Zatem ponowiłem to pytanie.

8 marca 2019 r. dostałem kolejną odpowiedź z BKiP Ministerstwa Finansów: „Panie Redaktorze, zgodnie z wcześniejszą naszą odpowiedzią – Pani Teresa Czerwińska posiada wszystkie upoważnienia dostępu do informacji niejawnych krajowych oraz międzynarodowych, które są wymagane do wykonywania pracy na stanowisku ministra finansów.

Zgodnie z art. 34 ust. 10 pkt 5 ustawy o ochronie informacji niejawnych nie przeprowadza się postępowania sprawdzającego wobec członka Rady Ministrów, co oznacza, że Pani Teresa Czerwińska z chwilą objęcia stanowiska Ministra Finansów nabyła uprawnienie do dostępu do informacji niejawnych KRAJOWYCH «z urzędu». Jeśli natomiast osoby będące członkami Rady Ministrów ubiegają się o dostęp do informacji niejawnych organizacji międzynarodowych, ABW przeprowadza poszerzone postępowanie sprawdzające. Wobec Pani Teresy Czerwińskiej przeprowadzono poszerzone postępowanie sprawdzające, zakończone wydaniem stosownych poświadczeń bezpieczeństwa.

Wątpliwości zawarte w powołanych przez Pana artykułach [teksty portali Wirtualna Polska i Fakt24, zacytowane również w tej książce – red.] zostały wyjaśnione przez ówczesnego Rzecznika Prasowego MF, który udzielił stosownych komentarzy”.

Jak wiemy, w 2018 r. rzecznik nie wyjaśnił kwestii, czy Teresa Czerwińska wystąpiła o prawo dostępu do niejawnych informacji organizacji międzynarodowych (UE i NATO).

Co więcej, nie wyjaśnił tej kwestii ani pierwszy, ani drugi z cytowanych powyżej e-maili, które otrzymałem od Biura Komunikacji i Promocji Ministerstwa Finansów 28 lutego i 8 marca 2019 r.

W drugim e-mailu czytamy, że wobec Teresy Czerwińskiej przeprowadzono stosowne postępowanie sprawdzające i przyznano jej prawo dostępu do informacji UE i NATO.

Jednak e-mail nie odpowiada na pytanie, kto wystąpił dla niej o ten przywilej. Czy zrobiła to ona sama? Tego nie wyjaśniono.

Gdy poprosiłem o wskazanie „stosownych komentarzy” rzecznika ministerstwa, który rzekomo już w 2018 r. rozwiał wątpliwości, również ta prośba nie została spełniona.

Biuro Komunikacji i Promocji nie odpowiedziało też na pytanie, czy Mateusz Morawiecki był informowany o procedurze sprawdzania Teresy Czerwińskiej.

Czego boi się Ministerstwo Finansów? Czemu uchyla się od odpowiedzi?

Czy chodzi o to, że Teresa Czerwińska z jakichś przyczyn obawiała się wystąpić o „poszerzone postępowanie sprawdzające”?

A może o to postępowanie wystąpił jej zwierzchnik, Mateusz Morawiecki? W świetle ustawy o ochronie informacji niejawnych byłoby to bezprawne (co tłumaczyłoby, dlaczego ministerstwo uchyla się od odpowiedzi).

W takim razie należałoby spytać, czemu premier Morawiecki miałby tak mocno zaingerować w proces sprawdzenia kontrwywiadowczego Teresy Czerwińskiej. Tak mocno, żeby aż złamać dla niej prawo?

Jedno z moich źródeł twierdzi, że to prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda wystąpił o poszerzone sprawdzenie Teresy Czerwińskiej. Duda miał to zrobić na wniosek Mateusza Morawieckiego, a samo sprawdzenie miało zostać przeprowadzone w niezwykłym pośpiechu (procedura trwałaby kilka razy krócej niż zwykle).

To intrygująca informacja, jako że Biuro Komunikacji i Promocji Ministerstwa Finansów twierdzi, że „ABW przeprowadza poszerzone postępowanie sprawdzające”, gdy „osoby będące członkami Rady Ministrów ubiegają się o dostęp do informacji niejawnych organizacji międzynarodowych”. Zatem według ministerstwa to sama pani minister powinna była wystąpić o dostęp do tajemnic NATO (bez kogoś, kto by to zrobił za nią, choćby był to sam prezydent Duda). W e-mailach, które dostałem z BKiP, nie było mowy o udziale Dudy (mimo że o niego też pytałem).

Co do ustawy o ochronie informacji niejawnych, to pod tym względem brzmi ona dwuznacznie. Jednak eksperci, z którymi rozmawiałem, zgadzają się z interpretacją BKiP: o poszerzone sprawdzenie powinna była wystąpić sama Teresa Czerwińska. Jeden z ekspertów przysłał mi opinię doktor Iwony Stankowskiej, autorki komentarza do ustawy o ochronie informacji niejawnych. Opinia ta brzmi jednoznacznie: „Od obowiązku poddania się postępowaniu sprawdzającemu nie są zwolnione osoby, które kandydują lub zajmują stanowiska czy też pełnią funkcje: członka Rady Ministrów […], jeżeli ubiegają się o dostęp do informacji niejawnych organizacji międzynarodowych lub o dostęp wynikający z umowy międzynarodowej zawartej przez Rzeczypospolitą Polską. Wówczas odpowiednio ABW lub SKW [Służba Kontrwywiadu Wojskowego – red.] przeprowadzają poszerzone postępowanie sprawdzające”.

Osoby, które pełnią funkcje członka Rady Ministrów, się ubiegają… Gdyby więc to Duda z Morawieckim wystąpili o dostęp do sekretów NATO dla Czerwińskiej, mielibyśmy do czynienia ze skandalem – i z tajemnicą. Bo pojawiłoby się oczywiste pytanie: czemu Teresa Czerwińska nie zrobiła tego sama? Przypominam jednak, że informacja, według której to Morawiecki i Duda mieli wyręczyć Czerwińską, nie została potwierdzona przez żadne inne źródło. Zatem wciąż nie znamy odpowiedzi na pytania, które wysłałem do Ministerstwa Finansów, ABW i kancelarii Morawieckiego.

Wiemy natomiast, że nie wszyscy poczuli obawy w związku z awansem Tumanovskis-Czerwińskiej na stanowisko ministra finansów. Antyukraiński, prorosyjski portal kresy.pl skomentował zapowiedź nominacji tytułem o radosnym brzmieniu: Kresowa Polka może zostać ministrem w rządzie Morawieckiego337. Portal określił Czerwińską jako „Polkę wywodzącą się z dawnych Inflant […] z Kresów I Rzeczypospolitej”. Portal nie wspomniał o wątpliwościach związanych z kontrwywiadowczym sprawdzeniem kandydatki. Artykuł ukazał się 7 stycznia 2018 r. – zatem wtedy, gdy o tych wątpliwościach informowały Wirtualna Polska i Fakt24.

Następnego dnia za Czerwińską ujął się wileński portal Wilnoteka:

„Z nieoficjalnych źródeł wynika, że nowym ministrem finansów ma zostać dotychczasowa wiceminister w tym resorcie Teresa Czerwińska […]; ogólnopolski portal informacyjny Wirtualna Polska opublikował «sensacyjną» wiadomość, że kandydatka na szefa resortu urodziła się w ZSRR. Zacytował także słowa anonimowego polityka z sejmowej komisji ds. służb specjalnych, którego zdaniem «taka osoba nie powinna być nawet wiceministrem».

«Pani profesor Teresa Czerwińska to ceniona specjalistka, profesor czołowych polskich uczelni. Rozpowszechniane w tonie sensacji informacje są próbą jej dyskredytacji z powodu miejsca urodzenia – tak na informację Wirtualnej Polski zareagował rzecznik prasowy Ministerstwa Finansów Łukasz Świerżewski. – Tymczasem jest ona przykładem, jak owocne może być wsparcie udzielane przez Polskę rodakom na Wschodzie, m.in. przez stypendia czy pomoc w powrotach» – powiedział”338.

Tu trzeba zauważyć, że jednym z autorów portalu Wilnoteka jest Waldemar Tomaszewski, lider ugrupowania Akcja Wyborcza Polaków na Litwie339.

Tomaszewski jest powszechnie krytykowany za swoją prorosyjską postawę, m.in. dlatego, że publicznie paraduje z tzw. wstążką gieorgijewską (symbol Putinowskich separatystów na Ukrainie) w klapie marynarki. „Mamy wspólne problemy i tożsame interesy z Rosjanami” – powiedział w 2018 r., zapowiadając kontynuowanie koalicji z prokremlowskimi politykami rosyjskiej mniejszości na Litwie340. Działalność Tomaszewskiego utrwala postsowiecką sympatię dla Putina, która niestety jest powszechna wśród litewskich Polaków. Ponad 64 proc. z nich deklaruje sympatię dla rosyjskiego dyktatora341. A jak to wygląda na Łotwie, w Dyneburgu, w najbliższym otoczeniu pani minister?

1 lutego 2018 r., po tym, jak przez media przetoczyła się fala obaw związanych z jej nominacją, Teresa Czerwińska udzieliła wywiadu katolickiemu tygodnikowi „Gość Niedzielny”. Opowiedziała w nim o swoim przywiązaniu do polskości. Dziennikarz Maciej Kalbarczyk wsparł ją pytaniem zawierającym stwierdzenie:

– Pani znajoma z czasów młodości Halina Smulko, dyrektor polskiego gimnazjum w Dyneburgu, mówiła mi, że Pani rodzice byli „Polakami z krwi i kości”. Jak Pani wspomina swój rodzinny dom?

– Bardzo mi miło, że moja szkolna koleżanka tak zapamiętała moich rodziców. Rzeczywiście w naszej rodzinie pamięć o tym, skąd pochodzimy, zawsze była bardzo ważna. Wszyscy staraliśmy się rozmawiać w ojczystym języku – odpowiedziała Czerwińska342.

Cóż, gdy dziennikarz „Polityki” Jan Rojewski dotarł do ojca pani minister, okazało się, że pan Tumanovskis, rzutki biznesmen z Dyneburga, na co dzień posługuje się językiem rosyjskim (aczkolwiek mówi też po polsku). Służą mu, jak się zdaje, biznesowe kontakty z Rosjanami. Wśród swoich licznych inwestycji pochwalił się Rojewskiemu czymś, co dziennikarz określił jako „tajemniczą budowę rozpoczętą vis-à-vis rosyjskiego konsultatu”.

Co do wspomnianej Haliny Smulko, to w maju 2018 r. udzieliła ona wywiadu „Kurierowi Wileńskiemu”. W wywiadzie tym protestowała przeciwko reformie oświaty upowszechniającej język łotewski w szkolnictwie. „Dyneburg jest miastem rosyjskojęzycznym […], my nawet msze w kościele mamy po polsku i rosyjsku […]. Jestem za tym, aby moje własne dzieci i uczniowie szkoły znali język rosyjski […]. W naszej szkole od 6 klasy język rosyjski jest drugim obcym na prośbę rodziców […]. Mogę się tylko cieszyć, jeżeli uczniowie mojej szkoły znają język rosyjski […]. Jesienią są wybory do parlamentu… no i [łotewscy – red.] politycy na czymś muszą grać. W tym wypadku na tym, co się dzieje w szkołach. Można mówić bardzo dużo albo pracować. Rosjanie w szkołach pracują tak samo jak my, tyle że politycy mają swój pogląd na wszystko”343.

Wróćmy do Polski. Na stronie internetowej rządu RP dostępne jest oświadczenie majątkowe Teresy Czerwińskiej ze stycznia 2018 r. Pani minister przyznaje się w nim do wysokich oszczędności: 62 tys. zł, 57 500 euro, 36 tys. dolarów amerykańskich, 280 franków szwajcarskich. Po przeliczeniu walut zachodnich na złotówki (według kursu sprzedaży Narodowego Banku Polskiego z 23 marca 2019 r.) daje to łączną sumę 448 618 zł (przy pominięciu końcówek sum składowych w groszach i setnych częściach groszy). Zatem Czerwińska daleko prześcignęła ministra Andruszkiewicza z jego 117 tys. zł i 5 tys. funtów. Aczkolwiek on też nie ma na co narzekać… Można więc odnieść wrażenie, że „wschodni” nominaci Mateusza Morawieckiego to ludzie skrzętni i oszczędni. Albo znający efektywne sposoby pozyskiwania gotówki. Jakie? Czerwińska podaje, że w 2017 r. zarobiła 104 tys. zł z tytułu umowy o pracę w ministerstwach nauki i finansów, 22 tys. z tytułu najmu nieruchomości i 6 tys. zł z tytułu praw autorskich. Nawet gdyby trzy czwarte z tego udało jej się odłożyć, dawałoby to jedynie 99 tys. zł. Gdyby zaś drugie tyle odłożyła w poprzednim roku, miałaby z tego 198 tys. zł. Znaczyłoby to, że około 250 tys. zł musiała zgromadzić w poprzednich latach.

Oprócz oszczędności Czerwińska ma kredyt hipoteczny złotówkowy (w wysokości 320 406 zł), kredyt hipoteczny we frankach szwajcarskich (w wysokości 99 029 CHF) i jeden limit hipoteczny (w wysokości 60 000 zł, do spłacenia przed 1 listopada 2018 r.). Daje to łączną sumę 758 478 zł (po przeliczeniu kredytu frankowego na złotówki po kursie sprzedaży z 21.03.2019 r. i dodaniu jego wysokości do dwóch pozostałych sum).

Jak łatwo się domyślić, moja korespondencja z Biurem Komunikacji i Promocji Ministerstwa Finansów mnie nie usatysfakcjonowała. Postanowiłem, że wyjaśnię, czy Teresa Czerwińska sama wystąpiła o dostęp do informacji niejawnych pochodzących od naszych zachodnich sojuszników. Wysłałem pytania również do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i kancelarii premiera Morawieckiego.

ABW odpowiedziała 8 marca w sposób następujący: „Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego informuje, że przepisy Rozdziału 10 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 412 z późn. zm.), zwanej dalej «ustawą», nie pozwalają udzielić odpowiedzi na zawarte w mailu pytanie”.

Kancelaria premiera Morawieckiego odpisała dopiero 20 marca 2019 r., zatem dwa tygodnie po wysłaniu przeze pytań. Napisała, że nie może udzielić odpowiedzi, albowiem nie zamieściłem w e-mailu… mojego podpisu (dodam, że od kilku lat wysyłam zapytania do różnych instytucji rządowych, zetknąłem się więc z przeróżnymi wykrętami, ale nawet ministerstwo obrony za czasów Macierewicza nie wpadło na pomysł, by odmówić odpowiedzi pod pretekstem braku podpisu w e-mailu).

Następnego dnia „Gazeta Wyborcza” nagle poinformowała, że Teresa Czerwińska odejdzie ze stanowiska ministra finansów. Redakcja otrzymała liczne „przecieki” tej treści z ministerstwa i bliskiego otoczenia pani minister. Powodem jej odejścia miały być przedwyborcze obietnice socjalne rządu, niebezpieczne dla budżetu344. 22 marca jeden z informatorów powiedział mi, że minister Czerwińską wysłano na zwolnienie lekarskie.

MIĘDZY SZWAJCARIĄ A ZAKAUKAZIEM

Dwa oblicza Mateusza Morawieckiego, proeuropejskie i antyeuropejskie. Obawy profesora Emmerta. Z kim negocjował Morawiecki? Kto pomógł mu wejść do instytucji rządowych? Wieloletnie związki z Ryszardem Czarneckim. Protekcja dla syna. Andrzej Lepper. Postsowieckie reżimy Zakaukazia. Kontakty z kremlowskim macherem Usowskim? Ryszard Czarnecki unika odpowiedzi.

Gdy badamy początki kariery biznesowej Mateusza Morawieckiego w latach 1990–1994, trafiamy na firmę Reverentia, Józefa Białka, Pawła Falickiego i inne powiązania z sowieckim lub postsowieckim Wschodem.

Gdy badamy początki kariery politycznej Morawieckiego w instytucjach RP, trafiamy na sejmik dolnośląski w 1998 r. i Roberta Raczyńskiego. Raczyński razem z profesorem Przystawą prowadzą nas do ruchu Kukiz’15, gdzie znów znajdujemy gęstą sieć powiązań z Kremlem i obszarem postsowieckim.

A co się działo między rokiem 1994 a 1998? Między odejściem Morawieckiego z firmy Reverentia a jego wejściem do sejmiku z Robertem Raczyńskim?

W pierwszej połowie lat 90. Mateusz Morawiecki pracował również we wrocławskich firmach Cogito i Enter Marketing Publishing. Wiadomo o nich niewiele, poza tym, że Cogito powstała w 1992 r.345, Enter Marketing Publishing zaś była wydawnictwem346, a obie firmy mieściły się w biurowcu przy ul. Ludomira Różyckiego 1 c. Encyclopedia Britannica podaje, że firma Cogito, w której pracował Morawiecki, działała w Zabrzu347. Britannica jednak się myli – zabrzańskie Cogito powstało dopiero w roku 2000348.

W 1995 r. Mateusz Morawiecki rozpoczął studia w Szwajcarii, na uniwersytecie w Bazylei, gdzie wykładał amerykańsko-europejski prawnik Frank Emmert349. To jeden z czołowych specjalistów od unijnego prawa. Morawiecki szybko zdobył względy znakomitego wykładowcy, a nawet zaczął z nim współpracować. W 1999 r. Emmert i Morawiecki wydali po polsku podręcznik pod tytułem Prawo europejskie. Książkę opublikował jeden z najszacowniejszych polskich wydawców, czyli Wydawnictwo Naukowe PWN350. Podręcznik doczekał się kolejnych wydań351.

Mimo tej bliskości w marcu 2018 r. profesor Emmert powiedział tygodnikowi internetowemu „Kultura Liberalna”, że Morawiecki może być niebezpieczny.

Cytuję fragmenty tej rozmowy: „Byłem wykładowcą na Uniwersytecie w Bazylei w latach 1993–1998. Odpowiadałem za program prawniczy w nowo utworzonym Instytucie Europejskim […]. Stworzyliśmy program interdyscyplinarny, z wykładami ekonomistów, politologów i historyków. Mateusz Morawiecki dołączył mniej więcej w połowie mojego pobytu i chciał uzyskać stopień magistra zaawansowanych studiów europejskich. W ramach swojego programu musiał wziąć udział w zajęciach poświęconych integracji europejskiej. Miałem z nim kilka ćwiczeń poświęconych europejskiej legislacji. Podczas tych zajęć używaliśmy podręczników o prawie europejskim, które napisałem w Monachium dla niemieckiego wydawcy Becka, i Morawieckiemu naprawdę spodobała się ta książka. Korzystaliśmy z niej intensywnie, a pod koniec roku przyszedł do mnie i powiedział: «Ta książka jest dokładnie tym, czego potrzebowalibyśmy w Polsce. Zgodziłby się pan, gdybym przygotował tłumaczenie i dodał rozdziały dotyczące sytuacji Polski?». Odpowiedziałem: «Oczywiście, jeśli znajdziesz wydawcę». I znalazł – PWN. Książka, która została wydana po polsku, opiera się na moim podręczniku, ale Morawiecki dodał kilka rzeczy, dlatego został dopisany jako współautor. Mogę powiedzieć, że zdobył dużą wiedzę na temat Unii Europejskiej – dzięki różnym podejściom dyscyplinarnym, z dużym naciskiem na kwestie prawne”.

Dziennikarz „Kultury Liberalnej” Łukasz Pawłowski zapytał Emmerta o ówczesny stosunek Morawieckiego do Unii Europejskiej.

Profesor odpowiedział tak: „Był zafascynowany Unią i popierał ją. Uznawał Wspólnotę [Europejską Wspólnotę Gospodarczą, poprzedniczkę UE – red.] za coś ważnego, kotwicę, która na stałe umocowałaby Polskę na Zachodzie. Na zajęciach uczyliśmy, że wejście do UE to dopiero początek… Jeśli chce się uzyskać dobre oferty, korzyści – trzeba mieć niezbędną wiedzę. Nie można po prostu usiąść przy stole i czekać, aż inni powiedzą, kiedy można podpisać dokumenty. To jest gra, w której […] trzeba być zręcznym negocjatorem, który zna wszystkie zasady i wie, jak uzyskać najlepsze wyniki. Taki był jego cel”.

Jednak w dalszej części wywiadu profesor przyznaje, że obecnie ma wątpliwości co do ówczesnej szczerości Morawieckiego i jego wiary w unijne wartości: „…zadaję sobie pytanie, czy zawsze miał w sobie ten nacjonalistyczny element? W latach 90. nic na to nie wskazywało. Nigdy nie powiedział niczego, co mogłoby nas skłonić do podejrzeń, że skłaniał się ku nacjonalistycznemu podejściu […].

Moje informacje o jego przemianie są ograniczone. Nie kontaktowałem się z nim od prawie 20 lat, więc nie wiem, jakie inne fakty mogły na niego wpłynąć. Ale obserwuję to, co mówi publicznie – i widzę sprzeczność w zależności od tego, do kogo się zwraca. Jego celem jest powiedzenie wszystkim tego, co chcą usłyszeć, nawet jeśli są to rzeczy wzajemnie się wykluczające. Jako że żyjemy dziś w bańkach informacyjnych, mniej wykształceni ludzie wybierają sobie taki język, jaki chcą usłyszeć – i są zadowoleni. Oto gra, w jakiej bierze udział Morawiecki. Mówi jedno, kiedy rozmawia z wysokimi przedstawicielami Unii Europejskiej, a co innego, kiedy przemawia do grupy, którą postrzega jako swoją bazę wyborczą w Polsce […].

Mateusz Morawiecki to bardzo mądry człowiek. On wie, co robi. Kiedy twierdzi, że komuniści zawłaszczyli sądy, a teraz chce w nich umieścić nacjonalistów, to przecież nie tworzy rozwiązania, tylko odtwarza problem. To sabotuje cały mechanizm kontroli i równowagi. I on wie, co robi! […] popiera coś, o czym doskonale wie, że nie ma to nic wspólnego ani z demokracją, ani z rządami prawa […].

Był dobrym studentem, a program był wymagający – wszyscy uczestnicy musieli zdawać egzaminy z ekonomii, prawa, nauk politycznych oraz innych pokrewnych dziedzin. Jeśli ktoś zaliczył całość, to z pewnością można powiedzieć, że jest inteligentną i zaangażowaną osobą – taki był Mateusz Morawiecki. To jeden z naszych najlepszych studentów. Mieliśmy wobec niego wielkie nadzieje, ale to czyni go potencjalnie bardzo niebezpiecznym”352.

Współpraca z Frankiem Emmertem zapewne pomogła Mateuszowi Morawieckiemu wspiąć się na następny szczebel kariery, albowiem w 1997 r. Morawiecki został wicedyrektorem departamentu negocjacji akcesyjnych w rządowym Urzędzie Komitetu Integracji Europejskiej (w skrócie UKIE albo Urząd KIE).

Dwie dekady później ściągnęło to na niego falę kpin. Szyderstwa zaczęły się od tego, że podczas samorządowej kampanii wyborczej w lecie 2018 r. Mateusz Morawiecki wystąpił na wiecu w Sandomierzu. Pochwalił się swym słuchaczom, jakoby to on negocjował wejście Polski do Unii Europejskiej. Internauci zaczęli tworzyć memy o innych rzekomych zasługach historycznych Morawieckiego (wygrał bitwę pod Grunwaldem, wynalazł szczoteczkę do zębów itp.).

Dziennikarze portalu OKO.press podeszli do sprawy poważniej. Profesjonalnie zweryfikowali wiecową przechwałkę premiera. Okazało się, że Morawiecki pełnił funkcję wicedyrektora departamentu negocjacji przez… kilka miesięcy. Nie był negocjatorem, tylko jednym z urzędników, którzy wspierali negocjatorów. Portal OKO.press swoje odkrycia podsumował tak: jeśli Morawiecki cokolwiek z kimkolwiek negocjował, to nie z Europą – tylko ze swoim zwierzchnikiem, który dał mu stanowisko wicedyrektora w UKIE.

Kto był tym zwierzchnikiem?

Ryszard Czarnecki, wówczas szef Komitetu Integracji Europejskiej (KIE), któremu podlegał UKIE.

Dzisiaj Czarnecki jest europosłem PiS, szeroko znanym ze względu na swoje prowokacyjne zachowania. W 2018 r. został odwołany ze stanowiska wiceprzewodniczącego Parlamentu Europejskiego za skandaliczny atak na Różę Thun, europosłankę Platformy Obywatelskiej. Europosłanka Thun w zachodnich mediach wypowiadała się krytycznie o bezprawnych działaniach PiS. Czarnecki w odwecie porównał ją publicznie do… szmalcowników (Polaków, którzy w czasie II wojny światowej wymuszali na ukrywających się przed Zagładą Żydach okup pod groźbą zadenuncjowania)353.

Jak wyglądała współpraca Czarneckiego z Morawieckim w Urzędzie Komitetu Integracji Europejskiej?

Cytuję portal OKO.press: „Gdy po wyborach parlamentarnych jesienią 1997 roku powstał rząd Akcji Wyborczej Solidarność, to premier Jerzy Buzek mianował nowym szefem Komitetu Integracji Europejskiej Ryszarda Czarneckiego (do 1996 roku prezesa Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego) [ultrakatolicka, antyzachodnia partia polityczna, która jako pierwsza zaczęła forsować zakaz aborcji w Polsce – red.]. […] Czarnecki przyprowadził ze sobą «desant» kilkunastu młodych ludzi. Jednym z nich był Mateusz Morawiecki. Został wicedyrektorem departamentu negocjacji akcesyjnych w Urzędzie KIE. Na kilka miesięcy.

Czarnecki mówił w 2015 roku «Wyborczej»: «Szukałem wtedy młodych, zdolnych ludzi spoza bieżącej polityki. Mateusz był kandydatem idealnym: świetne wykształcenie na uczelniach w Stanach, Niemczech i Szwajcarii, i znajomość języków. No i miał świetne nazwisko, co też nie było bez znaczenia».

Szefem Departamentu Negocjacji Akcesyjnych był Wiktor Anselm […], Czarnecki dołożył mu dwóch […] wicedyrektorów – Mateusza Morawieckiego i Jacka Czaputowicza, obecnie szefa MSZ […]. Wszyscy wiedzieli, że to nie dyrektor Anselm wyznacza zadania dla Morawieckiego i Czaputowicza. Wykonywali oni różne prace dla ministra Czarneckiego […]. Ekipa Czarneckiego nie integrowała się z resztą zespołu. To był desant polityczny. Negocjacje z Komisją Europejską prowadził wtedy Jan Kułakowski, miał oficjalny tytuł Głównego Negocjatora, urzędował w Kancelarii Premiera i miał wokół siebie zespół negocjacyjny złożony z wiceministrów i sekretarzy stanu z poszczególnych resortów.

Cezary Lewanowicz pracował […] u Głównego Negocjatora Jana Kułakowskiego […], mówi, że wtedy nie spotykał Mateusza Morawieckiego.

«Nie było z nich – Morawieckiego i Czaputowicza – żadnego pożytku» – słyszymy od innego z ówczesnych urzędników z otoczenia Głównego Negocjatora […]. Co naprawdę wtedy robił Mateusz Morawiecki, wiedzą więc dwie osoby – sam Morawiecki i Ryszard Czarnecki.

Kolejny nasz rozmówca przypomina sobie, że ludzie mogą nie pamiętać Morawieckiego, bo pracował on w innym rytmie, przeważnie przychodził popołudniami. A nawet jak był w ciągu dnia, to się nie integrował. To izolowanie się było na tyle posunięte, że osoba, która pracowała wtedy w sąsiednim pokoju, dziś zarzeka się, że w ogóle go nie pamięta z Urzędu”354.

Dodajmy, że jeden z informatorów portalu OKO.press potwierdził obawy profesora Emmerta co do szczerości jego ucznia Morawieckiego. Informator powiedział, że „Morawiecki miał dużą wiedzę teoretyczną o Europie i procesach integracyjnych, ale widział to w kategoriach gier politycznych i narodowych. Dla niego Europa to nie była wspólnota, tylko teatr, w którym państwa narodowe toczą grę o swoje interesy […]”355. Mateusz Morawiecki kontaktował się z Emmertem w tym samym czasie, gdy pracował w Urzędzie Komitetu Integracji Europejskiej. Zatem przed swoim mentorem odgrywał entuzjastę wartości unijnych, podczas gdy w Polsce wyznawał jawnie nacjonalizm i egoizm narodowy.

Portal OKO.press pisze też, że działalność szefa i politycznego promotora Morawieckiego, Ryszarda Czarneckiego, raczej utrudniała niż ułatwiała negocjacje z Europą. „27 lipca 1998 roku Ryszard Czarnecki został przez premiera Buzka odwołany z szefa KIE, przyczyną były silne konflikty paraliżujące pracę Urzędu […]. W ślad za swoim patronem z UKIE odszedł po wakacjach także Mateusz Morawiecki. Najpierw wystartował w wyborach samorządowych do sejmiku dolnośląskiego i został radnym, potem – w październiku był już doradcą w Banku Zachodnim […].

Właściwe negocjacje w dziedzinach, które były w jego kompetencji, zaczęły się już po jego odejściu z Urzędu KIE”356.

Mimo że wspólne „europejskie” doświadczenie Czarneckiego i Morawieckiego trwało krótko, obaj panowie pozostają najwyraźniej w dobrych stosunkach.

Gdy polityczni i medialni komentatorzy wyśmiewali Morawieckiego po jego sandomierskiej wypowiedzi, w obronie premiera wystąpił były szef.

– Cóż, muszę odświeżyć pamięć opozycji – powiedział Ryszard Czarnecki w rozmowie z dziennikiem „Polska Times”. – Kiedy ja byłem ministrem ds. europejskich w rządzie Jerzego Buzka oraz przewodniczącym Komitetu Integracji Europejskiej, zaprosiłem młodego wrocławianina po studiach w Hamburgu, Mateusza Morawieckiego, władającego świetnie językiem angielskim i niemieckim, do pracy w Urzędzie Komitetu Integracji Europejskiej. Był tam zatrudniony jako wicedyrektor departamentu negocjacji akcesyjnych. A więc był w samym centrum tychże prac negocjacyjnych. Odmawianie mu jego udziału w tym procesie jest czymś żenującym357.

Ale oprócz poparcia publicznego jest też poparcie prywatne i sekretne. W 2013 r. Morawiecki próbował załatwić lukratywną posadę synowi Ryszarda Czarneckiego, Przemysławowi (obecnie poseł PiS, wiceprzewodniczący sejmowej komisji spraw zagranicznych).

Prywatno-sekretna protekcja stała się kwestią publiczną za sprawą… afery taśmowej. Jednak doszło do tego dopiero w 2018 r., cztery lata po wybuchu afery. Jak wiemy, w 2014 r. prawicowi publicyści rozdzierali szaty nad ośmiorniczkami spożywanymi przez wulgarnych cyników z PO, ale nikt nie wydobył na jaw nagrania rozmowy Mateusza Morawieckiego (wówczas szefa BZ WBK) ze Zbigniewem Jagiełłą (wówczas i obecnie szefem PKO BP, a wcześniej kolegą Morawieckiego z Solidarności Walczącej i firmy Reverentia). Nikt wówczas nie nagłośnił ich pogawędki, mimo że rozmawiali w podsłuchiwanej restauracji Sowa & Przyjaciele, a umieszczone tam pluskwy zarejestrowały niemal każde słowo.

Cztery lata później zaniedbanie to naprawili dziennikarze portalu Onet i TVN24, którzy w październiku 2018 r. upublicznili zapis nagrania358.

O czym rozmawiali niegdysiejsi towarzysze walk ulicznych, obecnie prezesi bankowych gigantów, teoretycznie konkurencyjnych wobec siebie? Między innymi o tym, jak zapewnić komfortową pracę synowi Ryszarda Czarneckiego, Przemysławowi.

Cytuję zapis rozmowy upubliczniony przez Onet: „Ten chłopak [Przemysław – red.] po trzech miesiącach powiedział, że jest dużo pracy, że on myślał, że będzie luźniej […] – mówi Zbigniew Jagiełło. – […] Co ja się będę angażował i o niego walczył – dodaje prezes PKO BP.

Morawiecki w reakcji dzwoni do Ryszarda Czarneckiego.

– No, cześć. Cześć, cześć. Słuchaj, ciąg dalszy tej sprawy, o której ostatnio rozmawialiśmy. Twój Przemek nie chciał tam dalej pracować – zaczyna rozmowę z europosłem i włącza w telefonie tryb głośnomówiący.

– Z ręką na sercu on był absolutnie zrozpaczony. Ja go znam. Wiem, kiedy, że tak powiem, był absolutnie zdołowany – zapewnia Czarnecki”.

Morawiecki spieszy z życzliwą radą dla zatroskanego i skołowanego ojca:

„– A weź z nim tak po piwku pogadaj, bo coś mi tutaj zgrzytnęło […].

– On oczywiście mówi, że chciałby więcej zarabiać, że… – mówi Czarnecki.

– To to jeszcze rozumiem – odpowiada Morawiecki”359.

Kim jest Ryszard Czarnecki, który wspiera Morawieckiego i jest przez niego wspierany?

Głupie pytanie, chciałoby się powiedzieć. Europosła zna cała Polska, a na pewno widzowie polskich stacji telewizyjnych. Wspomniałem już o jego medialnych ekstrawagancjach, które trudno przeoczyć. Jedna z nich przecież wzburzyła Parlament Europejski.

Są jednak sprawy, którymi europoseł Czarnecki w mediach się nie chwali.

Na początek przypomnijmy, że w latach 2004–2007 Czarnecki zasiadał w Parlamencie Europejskim jako przedstawiciel Samoobrony RP. Była to agresywna partia populistyczna, która wykorzystywała nierówności społeczne w Polsce – skądinąd godne potępienia – aby występować przeciwko reformowaniu Polski na wzór zachodni. Ryszard Czarnecki działał też w komitecie wyborczym lidera Samoobrony, Andrzeja Leppera, gdy ten startował w wyborach prezydenckich w 2005 r.360 Wcześniej jeszcze, od 2003 r., Czarnecki był doradcą Leppera do spraw międzynarodowych. Powiązania Leppera z postsowieckim Wschodem stały się później przedmiotem wielu analiz i spekulacji. Najgłębiej sprawę zbadał znakomity dziennikarz śledczy Tomasz Sekielski, który ujawnił związki Leppera z organizacją o nazwie Rycerski Zakon Michała Archanioła361. Organizacja ta miała zostać założona przez byłych funkcjonariuszy sowieckich służb specjalnych (w tym wywiadu wojskowego GRU). Jej przedstawiciel, tajemniczy ukraiński duchowny Mykoła Hinajło, utrzymywał bliskie stosunki z Lepperem jako jego doradca i powiernik. O sprawie informowały także „Rzeczpospolita” i TVN24362. Powiązania te najprawdopodobniej przyczyniły się do samobójczej śmierci Andrzeja Leppera w 2011 r.

„To nieistotne” – mówią niektórzy z informatorów, gdy pytam ich o działalność Czarneckiego w antyzachodniej Samoobronie („Jeżeli był w tej partii czyimś agentem, to Kaczyńskiego”, żartuje jeden z nich). Jednak związki Czarneckiego z postsowieckim Wschodem, jak się zdaje, po śmierci Leppera wcale nie ustały.

W styczniu 2017 r. spotkałem w Brukseli niemiecką dziennikarkę Katrin Matthaei, która opowiedziała mi o niezwykłej podróży Ryszarda Czarneckiego do Azerbejdżanu. Jej relację potwierdziłem w innych źródłach, m.in. w azerskich mediach.

Zacznijmy od tego, że Azerbejdżan to postsowiecka satrapia, gdzie przeciwnicy reżimu i niezależni dziennikarze są nękani, dręczeni i bezpodstawnie więzieni. Według Komitetu Obrony Dziennikarzy w 2015 r. spośród wszystkich państw Azji Środkowej i Europy to właśnie Azerbejdżan uwięził największą liczbę dziennikarzy.

Kto w ten sposób rządzi krajem? Dyktator Ilham Älijew, syn sowieckiego aparatczyka Hejdara Älijewa (szefa azerskiego KGB, następnie lidera azerskiej partii komunistycznej i pierwszego wicepremiera ZSRR, który po uzyskaniu niepodległości przez Azerbejdżan został jego prezydentem).

Jak widać, azerski reżim to przedsięwzięcie rodzinne. Älijew junior i jego krewni znani są z afer korupcyjnych. W 2013 r. niezależna organizacja OCCRP (Organized Crime and Corruption Reporting Project, Inicjatywa na rzecz Informacji o Mafii i Korupcji) ogłosiła Ilhama Älijewa „Skorumpowanym Człowiekiem Roku”363. Według „Guardiana” rodzina Älijewów wyprała w Wielkiej Brytanii około 3 mld dolarów364.

Również Azerbejdżan w latach 2014–2015 przeżył pewne przesunięcie geopolityczne, aczkolwiek w skali znaczniej mniejszej niż Polska. Otóż wcześniej Ilham Älijew dystansował się nieco od Moskwy, ale w 2014 r. przestał wykonywać takie gesty.

W maju 2014 r. Älijew przyleciał do Moskwy spotkać się z Putinem i zadeklarował, że Rosja jest strategicznym partnerem Azerbejdżanu365. Bliskość obu dyktatorów miał podkreślać fakt, że spotkały się również ich żony, i to nie na Kremlu, ale w bardziej prywatnych okolicznościach: na daczy Putina366. Dwa lata później, w sierpniu 2016 r., dyktatorzy znowu się spotkali. Wtedy Älijew oficjalnie, wręcz ceremonialnie podziękował Putinowi za pomoc w rozwiązywaniu azersko-ormiańskiego sporu terytorialnego o region Górskiego Karabachu367.

Miesiąc po tym spotkaniu, we wrześniu 2016 r., Ilham Älijew przeprowadził „referendum” w celu dodatkowego poszerzenia swej niemal absolutnej władzy. Między innymi kadencja prezydenta miała zostać wydłużona z 5 lat do 7, a ranga premiera i rządu – oficjalnie obniżona. Takie propozycje przedstawiono wyborcom. Nie dano im jednak żadnych gwarancji, że głosowanie odbędzie się uczciwie (Älijew w wyborach prezydenckich potrafi „zdobyć” ponad 86 proc. głosów, co w pluralistycznych i transparentnych demokracjach nie zdarza się nawet najpopularniejszym liderom)368. Dla wszystkich było jasne, że nad prawidłowym przebiegiem plebiscytu nie będą czuwać niezależni azerscy dziennikarze. Ci, co nie uciekli z kraju, siedzieli w więzieniu.

W tej szczególnej chwili do Azerbejdżanu przybył Ryszard Czarnecki, który był wówczas wiceprzewodniczącym parlamentu europejskiego. Występując w tej roli, Czarnecki miał zapowiedzieć, że europarlament uszanuje rezultaty „referendum”. Azerskie prorządowe media obficie cytowały jego wypowiedź: „Będziemy respektować wyniki tego referendum, bo wola waszego narodu jest najważniejsza”369.

Odnotujmy, że Ryszard Czarnecki nie był jedynym przybyszem z Zachodu, który wspierał wtedy zakaukaskiego tyrana i jego „referendum”. Mianowicie przed głosowaniem odbyło się badanie opinii publicznej, które przeprowadziła amerykańska firma Arthur J. Finkelstein & Associates. Wyszło jej, że 89 proc. wyborców poprze propozycje dyktatora. Cóż, firma pomyliła się o 20 procent. Mimo wszystko obywatele Azerbejdżanu okazali się mniej zdyscyplinowani, niż chciała ekipa speców z USA. „Tylko” 69 proc. wyborców zagłosowało za zwiększeniem władzy Älijewa. Tak się składa, że założyciel i szef wspomnianej firmy, Arthur Finkelstein, był znanym specjalistą od „czarnego PR-u”. To on pomagał prokremlowskiemu liderowi Węgier, Viktorowi Orbánowi, w zastraszaniu i uwodzeniu węgierskich wyborców. To on ratował z tarapatów powiązanego z włoską i rosyjską mafią nowojorskiego senatora Alfonse’a D’Amato (udokumentowany opis tych działań Finkelsteina zamieściłem w książce Macierewicz i jego tajemnice)370.

Wróćmy jednak do Ryszarda Czarneckiego. Po niecałych dwóch latach znowu wsparł Älijewa i tym razem naraził się na kłopoty. W kwietniu 2018 r. przybył do Azerbejdżanu jako „obserwator” tamtejszych fasadowych wyborów prezydenckich (wygrał je oczywiście Ilham Älijew). Występując w takiej roli, Czarnecki legitymizował wyborczą farsę dyktatora. Dzięki niemu Älijew mógł udawać, że wybory są uczciwe i traktowane poważnie przez Unię Europejską. Dlatego Parlament Europejski ukarał Ryszarda Czarneckiego wykluczeniem z misji obserwacyjnych organizowanych przez to gremium371.

Zakaukazie musi szczególnie leżeć na sercu Czarneckiemu. Jak wiadomo, między Azerbejdżanem a Armenią płonie odwieczna wrogość. Jednak gość tyrana Azerbejdżanu, Ryszard Czarnecki, znalazł czas również na to, by zaskarbić sobie względy Serża Sarkisjana, prezydenta Armenii. W lutym 2017 r. Sarkisjan wręczył Czarneckiemu medal imienia Mychitara Gosza (średniowieczny ormiański duchowny i pisarz) za „znaczący wkład w rozwój ormiańsko-europejskich stosunków międzyparlamentarnych”372.

Kim jest człowiek, z którego rąk europoseł Czarnecki przyjął to odznaczenie? Serż Sarkisjan to były komunista związany z armią i organizacjami paramilitarnymi373. W latach 2000–2007 kierował ministerstwem obrony. W 2007 r. został premierem, a rok później wygrał wybory prezydenckie374. Opozycja uznała je za sfałszowane. Wybuchł sprzeciw, który nowy prezydent brutalnie zdławił, wprowadzając stan wyjątkowy375. Podczas tłumienia protestów zginęło co najmniej osiem osób376. Sarkisjan był prezydentem Armenii przez następne 10 lat. Rok po wizycie Czarneckiego, w 2018 r., skończyła się jego druga kadencja na tym stanowisku. Po raz trzeci nie mógł kandydować. Zatem na wzór Putina prezydent Armenii postanowił z prezydenta zostać premierem. Parlament posłusznie powołał go na stanowisko szefa rządu. Wtedy wybuchła nowa fala protestów, potężniejsza niż 10 lat wcześniej. Tym razem Sarkisjan podał się do dymisji377.

Przejdźmy do spraw i rejonów bliższych nam na co dzień niż Zakaukazie.

Zakładam, że pamiętamy Aleksandra Usowskiego. Na wszelki wypadek jednak przypomnę: chodzi o tego kremlowsko-białoruskiego działacza, który w 2016 r. rozważał użycie posła Andruszkiewicza, ulubieńca Kornela Morawieckiego, w celu zbliżenia gospodarczego Polski z Rosją.

Tak się składa, że w tym samym 2016 r. Usowski na zlecenie Kremla próbował podsycać wrogość między Polakami a Ukraińcami. Jego machinacje zostały ujawnione. Jednym z narzędzi Usowskiego miał być… europoseł Ryszard Czarnecki.

W lutym 2017 r. ukraiński portal InformNapalm ujawnił korespondencję Usowskiego z wpływowym deputowanym do rosyjskiej Dumy, Konstantinem Zatulinem378. Zatulin znany jest z tego, że „walczy o pozycję Rosji i Rosjan w świecie”. Usowski obiecał mu, że przeprowadzi w polskim parlamencie ustawę, która upokorzy Ukraińców. Ustawa ta miałaby wprowadzić nowy wymóg dla obywateli Ukrainy przyjeżdżających do Polski. Otóż przy przekraczaniu polskiej granicy Ukraińcy musieliby podpisywać specjalną deklarację, w której deklarowaliby m.in., że uznają rzeź wołyńską za ludobójstwo (spróbujmy sobie wyobrazić, jak byśmy zareagowali, gdyby Izraelczycy przy kontroli granicznej na telawiwskim lotnisku kazali Polakom firmować podobną deklarację na temat mordu w Jedwabnem). Usowski twierdził, że zagwarantował sobie poparcie polityków PiS i Kukiz’15 dla swojego projektu. Wymienił wśród nich europosła Ryszarda Czarneckiego. Usowski miał się z nim skontaktować za pośrednictwem Andrzeja (Andrieja) Romańczuka – rosyjskiego działacza z Białegostoku.

Ukraiński portal udokumentował swoje informacje, publikując m.in. skany elektronicznych wiadomości wysyłanych przez Usowskiego. Inne, pośrednie potwierdzenia znalazłem, gdy na własną rękę przyjrzałem się Romańczukowi. Okazało się, że figuruje on wśród znajomych Usowskiego na Facebooku. Zatem obaj panowie faktycznie się znają, nawet jeśli to znajomość wyłącznie internetowa. Zgadza się również to, że Andrzej Romańczuk jest działaczem mniejszości rosyjskiej w Białymstoku, a dokładnie – sekretarzem Rosyjskiego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego, któremu prezesuje jego matka Galina (Halina)379. Romańczuk zasiada też we władzach Związku Organizacji Mniejszości Rosyjskich. Poza tym występuje w roli prokurenta firmy Marnopol zarejestrowanej jako firma pocztowo-kurierska. Stanowisko jej prezesa piastuje bliżej nieznany cudzoziemiec ze Wschodu, Siergiej (Sergey) Mutko380.

Rzecz jasna, działalność w stowarzyszeniach i związkach mniejszości narodowej nie stanowi i nigdy nie powinna stanowić okoliczności obciążającej. W kraju demokratycznym i zachodnim wszelkie mniejszości mają prawo kultywować swoją odrębność. Problem w tym, że Andrzej Romańczuk jest działaczem nie tylko rosyjskim, lecz także kremlowsko-putinowskim (przez co informacja o jego wspólnych machinacjach z Usowskim staje się jeszcze bardziej prawdopodobna). W 2015 r. Romańczuk wziął udział w propagandowym wyjeździe polskich dzieci na zaanektowany przez Putina Krym. Uczestnicy wycieczki spotkali się z „władzami” półwyspu, zainstalowanymi tam przez rosyjskiego okupanta. Celem wyjazdu było oswajanie Polaków z aneksją Krymu i szerzenie przekonania, jakoby stanowił on część Rosji. Sfinansowana przez państwo rosyjskie wycieczka stanowiła złamanie ukraińskiego prawa, które zakazuje cudzoziemcom wjazdu na teren okupowany i objęty sankcjami381.

14 lat wcześniej, w 2001 r., Romańczuk wystąpił w Moskwie na obradach Światowej Rady Koordynacyjnej Rosyjskich Rodaków Przebywających za Granicą. Obrady otworzył sam Putin. A w roli bohatera występował… deputowany Zatulin. Tak, ten sam, któremu Usowski obiecywał, że przeforsuje z udziałem Czarneckiego ustawę upokarzającą Ukraińców… Cytuję protokół obrad: „Jeden z nielicznych rosyjskich polityków i działaczy, którzy wiedzą, co się dzieje na Ukrainie, to Konstantin Fiedorowicz Zatulin! Reszta błądzi we mgle! (aplauz)”382.

„Gazeta Wyborcza” kilkakrotnie i bardzo dokładnie opisywała tę aferę. Przy tej okazji spytała europosła Ryszarda Czarneckiego, czy brał udział w machinacjach Usowskiego.

Europoseł Czarnecki udzielił odpowiedzi wykrętnej: „Żaden Białorusin nie kontaktował się ze mną w tych sprawach” – powiedział. Ale z Czarneckim miał kontaktować się Romańczuk – nie Białorusin, tylko Putinowski Rosjanin z polskim obywatelstwem…

MORAWIECKI I CZARNECKI – MAŁE PODSUMOWANIE

Antyzachodni Lepper. Postsowiecki dyktator Azerbejdżanu. Postsowiecki autorytarny przywódca Armenii. Wykręty w sprawie Usowskiego. Morawiecki proteguje syna Czarneckiego. Czarnecki broni Morawieckiego przed krytyką. Miejsce dla Ryszarda Czarneckiego w radzie fundacji związanej z ludźmi Morawieckiego

Zatem wzięliśmy pod lupę jeszcze jeden etap kariery Mateusza Morawieckiego – i znaleźliśmy kolejne istotne powiązanie ze Wschodem.

W 1997 r. pewien polityk dał Morawieckiemu jego pierwsze rządowe stanowisko. Politykiem tym był Ryszard Czarnecki. Człowiek, który wówczas dezorganizował przygotowania do integracji Polski z Unią Europejską. A w następnych latach:

- współpracował z Andrzejem Lepperem, antyzachodnim populistą powiązanym z rosyjskim wywiadem wojskowym;

- wsparł postsowieckiego, prokremlowskiego i zbrodniczego dyktatora Azerbejdżanu;

- przyjął odznaczenie od postsowieckiego autorytarnego lidera Armenii;

- unikał odpowiedzi na pytanie o swoje kontakty z przedstawicielem kremlowskiej siatki, która podsyca konflikty polsko-ukraińskie.

Tak wyglądają działania polityka, który już w latach 90. promował Mateusza Morawieckiego, wprowadzając go do instytucji rządowych i spraw polsko-europejskich.

Co więcej, związki Morawieckiego z Czarneckim utrzymują się do dziś. Kilka lat temu Morawiecki jako bankowiec rozmawiał z Czarneckim na temat załatwienia lukratywnej pracy dla jego syna. Obecnie Czarnecki publicznie broni premiera Morawieckiego przed krytyką.

Dodajmy do tego wszystkiego jeszcze jedną okoliczność. We wrześniu 2018 r. Czarnecki wszedł do rady fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie. Razem z nim zasiadają tam osoby związane z premierem Morawieckim. Jak również powiązane z Rosją lub wypowiadające się publicznie w sposób, który współbrzmi z polityką Kremla383.

Działalność tych osób była istotnym wsparciem dla kariery politycznej Mateusza Morawieckiego. Dzięki nim wkradł się w łaski PiS i prezesa tej partii, Jarosława Kaczyńskiego.

Zobaczmy, jak to się stało.

PŁACĄC W MARTWEJ WALUCIE

Miska ryżu, brzydkie słowa, złamana ręka sportowca? Prezes i tak popiera premiera. Morawiecki jako „kret” PiS. Kalkulacje Jarosława Kaczyńskiego. Czy to Tusk zapoznał go z Morawieckim? Wspieranie partii za pośrednictwem… „żołnierzy wyklętych”. Michał Dworczyk i uwielbienie dla leśnych watażków. Bank Morawieckiego sponsorem antyzachodniego kultu. Bieg Tropem Wilczym. Mateusz Morawiecki i Zbigniew Jagiełło na ścieżkach drapieżników

Wierność Kaczyńskiego wobec Morawieckiego zdumiewa. Gdy w 2018 r. Onet i TVN24 upubliczniły treść rozmów, które Mateusz Morawiecki prowadził nad ośmiorniczkami w Sowie & Przyjaciołach, komentatorzy wstrzymali oddech.

Przypomnijmy: Morawiecki nie tylko załatwiał posadę synowi swego brukselsko-zakaukaskiego sojusznika, Ryszarda Czarneckiego. Mówił też, że Polacy są głupi i powinni „zapierdalać za miskę ryżu”. Cieszył się także z wypadków popularnego kierowcy rajdowego, Roberta Kubicy, gdyż za ich sprawą uniknął konieczności sponsorowania sportowca. „Na szczęście złamał rękę, raz, drugi […]. Ja tego nie chcę, kurwa. Pięć dych co roku płacić. Spierdalaj”384.

Jak na to zareaguje Jarosław Kaczyński? – pytali komentatorzy. Przecież prezes PiS nie lubi wulgaryzmów, a przede wszystkim odgrywa rolę przyjaciela ludu. Lud zaś lubi rajdowca Kubicę, nie lubi nepotyzmu wśród polityków i nie chce pracować za miskę ryżu! Demokratyczni publicyści spodziewali się, że Kaczyński jakoś zdystansuje się od swego ulubieńca albo nawet skarci go za przewiny sprzed 5 lat.

Prezes PiS zawiódł ich nadzieje (zresztą nie pierwszy raz). Oznajmił, że Morawiecki po prostu używa „męskich słów”. Następnie powiedział coś bardzo intrygującego:

– Premier Morawiecki był strzałem w dziesiątkę. Jestem przekonany, że to człowiek uczciwy, który pracował w pewnym środowisku i musiał przyjąć jego reguły. Ale w tym czasie robił wiele dobrego i współpracował z nami – z Grażyną Gęsicką i Aleksandrą Świat, a później Beatą Szydło. Odmówił Donaldowi Tuskowi, kiedy ten mu proponował miejsce w rządzie, a najpierw przyszedł do mnie. Uważamy go za polityka naszej strony i kogoś, kto robił wiele dobrego dla Polski w niedobrym środowisku385.

Ta deklaracja zdumiała demokratycznych publicystów. Ale wywołała zachwyt wśród innych. Antyzachodnia, ultraprawicowa gazeta „Najwyższy Czas” (do której piszą Paweł Falicki i jego kolega Wojciech Grzelak z Fundacji Ałtajskiej) na swojej stronie internetowej zamieściła nagłówek: Morawiecki był kretem w PO? Kaczyński: „nawet wtedy, jak był z nimi, to współpracował z nami”386.

„Kret” to głęboko ukryty agent. Cóż, wypowiedź Kaczyńskiego faktycznie sugeruje, że Morawiecki był agentem PiS w łonie PO. Znaczyłoby to, że kamuflaż i przywdziewanie masek jest stałą praktyką Mateusza Morawieckiego, którą stosuje on w sposób celowy, systematyczny, wręcz profesjonalny. Robiłby to zresztą nie od dziś (jak świadczy wspomnienie jego kolegi z Komitetu Integracji Europejskiej, które potwierdza obawy profesora Emmerta co do szczerości proeuropejskich deklaracji Morawieckiego w latach 90.).

Jak to się stało, że Jarosław Kaczyński – którego nieufność jest powszechnie znana – bezkrytycznie wspiera dwulicowca? Skąd wzięła się słynna chemia między prezesem a premierem?

Pewne znaczenie może mieć osoba Kornela Morawieckiego. Jak wiemy, Kaczyński umiał i umie korzystać z uroków polskiego nieprzejrzystego kapitalizmu. Na przykład zarządza deweloperską spółką Srebrna za pośrednictwem fundacji imienia Lecha Kaczyńskiego, swego tragicznie zmarłego brata bliźniaka… Mimo to Jarosław Kaczyński od 30 lat prezentuje się swoim wyborcom jako niezamożny outsider i człowiek czysty, który gromi skorumpowany „układ”. Kornel Morawiecki, który już w latach 80. był outsiderem podziemia, musi mu się wydawać sprzymierzeńcem, ewentualnie partnerem w tym przedstawieniu. A jeśli Jarosław Kaczyński w swoje własne przedstawienie uwierzył, to mógł uznać Kornela Morawieckiego nawet za bratnią duszę. W takim razie traktowałby Morawieckiego jak duchowego bratanka.

Jednak Kaczyński, jak wiadomo, jest przemyślnym politykiem. Emocje czasem brały nad nim górę, co się dla niego źle kończyło. Jednak częściej zwyciężał chłodny spryt. Jeśli prezes Kaczyński popiera Morawieckiego, musi stać za tym polityczna kalkulacja. Zapewne Kaczyński wierzy, że Mateusz Morawiecki to lider, jakiego Polska pisowska potrzebuje. Antyzachodni nacjonalista, syn prawicowego radykała opromieniony podziemną chwałą ojca, zarazem anglojęzyczny bankier w granatowym garniturze. Jedyny taki gracz, który będzie umiał wyrwać Polskę ze struktur Zachodu, nie narażając jej przy tym na utratę wszystkich zachodnich pieniędzy.

Kiedy Jarosław Kaczyński dostrzegł potencjał Mateusza Morawieckiego?

Według jednego z moich informatorów bliższe kontakty między Mateuszem Morawieckim a środowiskiem Jarosława Kaczyńskiego rozpoczęły się już w latach 2008–2009, podczas ostatniego wielkiego kryzysu gospodarczego. Inicjatorem tych kontaktów miał być ktoś raczej nielubiany przez Kaczyńskiego.

– Tusk albo jakiś ważniak z otoczenia Tuska wymyślił sobie, że przy kryzysie trzeba posyłać do opozycji kogoś, kto zna się na gospodarce. Padło na Morawieckiego. „Mateuszu, przekonaj ich, że jest bieda, trudna sytuacja, trzeba zawiesić ostre spory i solidarnie przepchnąć Polskę przez dołek gospodarczy!” Z taką misją go posłali. No i Morawiecki chodził do PiS, żeby tłumaczyć im wagę kryzysu i jego polityczne reperkusje. Wtedy to się przyjrzał pisowcom, a oni jemu – twierdzi mój informator.

Jednak większość źródeł zbliżonych do kierownictwa Prawa i Sprawiedliwości podaje, że prawdziwa chemia między prezesem a bankowcem zaczęła się kilka lat później – gdy Kaczyński przystąpił do obmyślania strategii na rok 2015, rok przejęcia władzy.

Przypomnę, co informator z ruchu Kukiz’15 mówił nam o strategii Mateusza Morawieckiego przed wyborami parlamentarnymi w 2015 r. Morawiecki stawiał na kilka koni naraz. Na kilka partii opozycyjnych wobec PO, na czarnego konia, którym okazał się ruch Kukiz’15, ale przede wszystkim – na zwycięzcę. Na PiS i na prezesa tej partii, Jarosława Kaczyńskiego.

Na czym polegało wsparcie Morawieckiego dla PiS?

Otóż przyjęło ono znacznie subtelniejszą formę niż przepływ pieniędzy od Mateusza do Kornela w latach 2012–2013, który opisaliśmy w jednym z wcześniejszych rozdziałów. Nie znajdziemy tu koślawo wypisanych pokwitowań i zdesperowanych księży w pogoni za utraconą gotówką. Trafimy na kolejną fundację wspieraną przez bank Morawieckiego, ale w niej zamiast upartych duchownych napotkamy przyszłego ministra PiS, Michała Dworczyka. A razem z nim – ludzi dawno zmarłych o przeszłości tragicznej, po części bohaterskiej, po części zbrodniczej. To ich duchy wskrzeszał Mateusz Morawiecki, aby napędzić wiatru w żagle PiS.

Według licznych źródeł Morawiecki jako prezes zarządu BZ WBK używał pieniędzy tego banku, aby krzewić kult „żołnierzy wyklętych”. Tak w prawicowych mediach nazywa się członków powojennego podziemia, którzy w latach 40. zabijali sowieckich żołnierzy i komunistycznych oprawców, ale często też zupełnie niewinnych ludzi – Żydów, Ukraińców, Białorusinów albo polskich chłopów. Drogi „wyklętych” były kręte i splątane, nieraz bardzo rozbieżne. Niektórzy z nich stali się mordercami i gwałcicielami, inni – złodziejami wiejskich kur, jeszcze inni – konfidentami komunistów. Wielu poniosło męczeńską śmierć, wielu cierpiało w potwornych stalinowskich więzieniach lat 50. Nieraz bohater stawał się zbrodniarzem, by skończyć jako męczennik. Ze względu na różnorodność i skomplikowanie tych wszystkich losów, obejmowanie ich jedną nazwą „żołnierzy wyklętych” stanowi błąd. To dwuznaczne wyrażenie pozwala wrzucać do jednego worka niesłusznie wyklętych męczenników razem z tymi, których zbrodnie przeklęto jak najsłuszniej. Zbrodnie i idee – gdyż „wyklęci” często wyznawali najprymitywniejszy nacjonalizm i antysemityzm.

Dwuznaczność tę wykorzystują dziś manipulatorzy, którzy chcą postawić na piedestale nacjonalistycznych zbrodniarzy. Dlatego w ostatnich latach „żołnierze wyklęci” są lansowani jako tragiczni bohaterowie bez skazy. Kult „wyklętych” przyczynia się do popularności idei prawicowych i nacjonalistycznych wśród wyborców, szczególnie wśród młodzieży. Z korzyścią dla Prawa i Sprawiedliwości, które prezentuje się Polakom jako prawica konserwatywno-narodowa.

Szczególnie było to korzystne dla PiS przed wyborami parlamentarnymi w 2015 r., tym bardziej że „wyklęci” stanowili narzędzie dyskredytacji prozachodnich kręgów, które rządziły Polską w latach 1992–2005 i 2007–2015.

Prawnik Grzegorz Wąsowski, członek zarządu fundacji Pamiętamy387, walczącej „o dobrą pamięć Żołnierzy Wyklętych”388, przedstawia się jako współtwórca określenia „żołnierze wyklęci”, a na pewno jest jednym z jego głównym propagatorów. Szerzył kult wyklętych już w 1993 r., a 18 lat później, w artykule z 2011 r., tak tłumaczył sens swoich działań: „Określenie Żołnierze Wyklęci zawierało […] nasze oskarżenie pod adresem elit opiniotwórczych III RP. Oskarżenie o pomijanie przez owe elity, w procesie odbudowy wrażliwości historycznej rodaków najważniejszego, najbardziej dramatycznego i heroicznego zarazem rozdziału z historii oporu stawianego przez naszych przodków reżimowi komunistycznemu”389.

W tym „oskarżeniu pod adresem elit” pobrzmiewa odrzucenie zachodnich wartości: chrześcijańskiego altruizmu i racjonalistycznego humanizmu. W swoim tekście Wąsowski nie wspomina o zbrodniach „żołnierzy wyklętych”, nie rozważa też sensu i skuteczności ich działań (to błąd, gdyż zarówno okrucieństwa „wyklętych”, jak i ich słabość stanowiły pożywkę dla komunistycznej propagandy). Jedyne argumenty na rzecz kultu „wyklętych”, które przytacza Wąsowski, to ich antykomunizm (jak wiemy, mało skuteczny) oraz „dramatyczny heroizm”. Zatem nie jest ważne, czy walka „wyklętych” miała sens, skoro była heroiczna i dramatyczna. Nie jest też ważne, czy wiązały się z nią zbrodnie. Może nawet lepiej, jeśli tak było: zbrodnie dodają walce dramatyzmu… A ofiary? Wąsowski nie ubolewa nad nimi w swoim artykule. Łatwo się domyślić dlaczego: Żydzi, Ukraińcy, Białorusini nie należeli do naszego narodu, do naszej heroicznej i dramatycznej hordy. Podobnie jak polscy komuniści, których Wąsowski porównuje do obcych barbarzyńców. A przedtem pisze: „Partia komunistyczna […] była […] jakby współczesną emanacją plemienia Hunów […], nie była dla nas elementem wspólnoty narodowej (postawiła się poza jej nawiasem)”. A biedny chłop, który poparł komunistyczną reformę rolną, bo dawała mu kawałek ziemi? Cóż, podziały i wykluczenia muszą być ostre, bo wtedy jest dramatycznie… Porównanie z Hunami zdradza, że wspólnotą, z którą identyfikuje się Wąsowski, jest wspólnota narodowa rozumiana niezwykle ciasno, bo etnicznie. A nawet jeszcze ciaśniej, gdyż etnicznego Polaka można z niej wykluczyć, jeśli się zarazi obcą ideologią polityczną (jak komunizm). Można go też napiętnować na oczach tej wspólnoty jako gorszego Polaka, jeśli nie oddaje hołdu narodowym bohaterom-bożkom. Tak jak piętnować prozachodnie elity chciał Wąsowski.

Jak widać, kult „wyklętych” prowadzi do prymitywnego, krwawego, a zarazem cukierkowego kultu narodu polskiego. Oba te kulty odcinają swoich wyznawców od solidarności z innymi narodami, z resztą ludzkości. Naród polski staje się wartością ponadracjonalną, a nawet ponadmoralną. W jego imieniu można czynić zło. Wiara w takie bóstwo wymaga bałwochwalczej mentalności i bałwochwalczych obrzędów, dlatego kult „wyklętych” łączy się przeważnie z bezrefleksyjnym katolicyzmem „ludowym” lub fundamentalistycznym.

Z tych wszystkich przyczyn kult „wyklętych” przyniósł korzyści ugrupowaniom katolicko-narodowym, wśród których największym jest PiS. Zaszkodził za to Platformie Obywatelskiej, która chyba nie do końca zdawała sobie z tego sprawę. W latach 2010–2011 wywodzący się z PO prezydent Bronisław Komorowski poparł projekt swojego poprzednika, Lecha Kaczyńskiego, i doprowadził do uchwalenia 1 marca Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Dziś już wiemy, że to był błąd. Platforma Obywatelska głosiła przecież konieczność współpracy z europejskimi sąsiadami. Tymczasem kult „wyklętych” uwodził młodych wyborców wizjami walki z „obcymi narodami”, a nawet mordowania sąsiadów innej narodowości! PO głosiła też racjonalizm. Przedstawiała się jako partia, która pilnuje, żeby nie zabrakło ciepłej wody w kranie. A kult „wyklętych” kusił młodzież wyzwoleniem z przyziemnych ograniczeń racjonalizmu. Czymże jest ciepła woda, gdy leje się krew!

Tyle o ideologii. W jaki sposób bank Morawieckiego ją szerzył? Na różne, nieraz wyjątkowo efektowne sposoby.

Cytuję dziennik „Polska Times” z 27 lutego 2015 r.: „Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest obchodzony 1 marca. Z tej okazji, patriotyczna twórczość zespołu Contra Mundum, który m.in. występował podczas ubiegłorocznego Festiwalu «Niepokorni, Niezłomni, Wyklęci» w Gdyni, zostanie zaprezentowana całej Polsce […]. Tuż przed obchodami Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, do dzienników Grupy Wydawniczej Polskapresse dołączona została płyta «Cześć i Chwała Bohaterom» rockowego zespołu Contra Mundum. Album to hołd dla żołnierzy, którzy polegli w walce o wolną Polskę […]. Ponad godzinny materiał to muzyczna podróż w głąb polskiej historii: od Konfederacji Barskiej [sic! – red.] […] aż do czasów znacznie nam bliższych […]. Nie zabrakło też pieśni, dzięki którym powraca pamięć i szacunek do żołnierzy podziemia niepodległościowego.

– Doceniamy zaangażowanie autorów płyty, szczególnie połączenie dzisiejszej muzyki z twórczością największych polskich poetów. Z radością wspieramy zarówno ludzi, jak też projekty, które wnoszą do społeczeństwa tak ważne wartości jak patriotyzm i pamięć o bohaterskich czynach – tak Monika Nowakowska, dyrektor biura prasowego BZ WBK, tłumaczy, dlaczego bank postanowił wesprzeć projekt […]. Mecenasem projektu jest Bank Zachodni WBK. Płyta została przygotowana przez Fundację Pamiętamy”390.

W języku łacińskim Contra Mundum znaczy dosłownie „Przeciw Światu”. Rok później, w styczniu 2016 r., zespołem zaopiekowała się fundacja Wolność i Demokracja. Organizacja na swojej stronie internetowej przedstawia się jako „partner rockowo-historycznego projektu «W Wierszu i Boju» realizowanego przez zespół Contra Mundum”. O projekcie czytamy dalej, że „materiał oparty na poezji wojennej lat 1914–1949 […] został oprawiony we współczesny bit i żołnierską dynamikę. Poza wartościami edukacyjnymi utwory niosą ogromny ładunek emocji i wzruszeń. Mecenasem projektu jest BZ WBK”391.

Zatem zmieniła się fundacja, ale nie zmienił się sponsor. Wpis pochodzi z 11 stycznia 2016 r. Mateusz Morawiecki nie był już wtedy prezesem BZ WBK – ale dopiero od 19 dni. Najprawdopodobniej zdążył więc pobłogosławić ten mecenat. Pełna nazwa projektu „W Wierszu i Boju” brzmiała „Cześć i Chwała Bohaterom. W Wierszu i w Boju”. Wynika z tego, że stanowił on kontynuację poprzedniego projektu „Cześć i Chwała Bohaterom”, poświęconego „żołnierzom wyklętym”392.

Fundacja Wolność i Demokracja występuje również jako „organizator główny” tak zwanego biegu „Tropem Wilczym”393. To specjalne zawody upamiętniające „żołnierzy wyklętych”, cyklicznie organizowane od 2013 r. Co roku, zwykle na przełomie lutego i marca, bieg „Tropem Wilczym” odbywa się w licznych polskich miejscowościach. Kto wpadł na pomysł takiej akcji? Współzałożyciel fundacji Wolność i Demokracja, Michał Dworczyk (później także jej prezes)394. „Wszystko […] wymyślił cztery lata temu pan Michał Dworczyk. To on pomyślał, że bieg poświęcony pamięci Żołnierzy Wyklętych może być dobrą formą bycia «blisko nich» m.in. dzięki temu, że jest połączony z pewnym wysiłkiem i odbywa się w parku czy lesie, który tak bardzo kojarzy się z Żołnierzami Wyklętymi. Pan Dworczyk zebrał wtedy grupę osób i kiedy pobiegli, zrozumieli, że jest w tym potencjał” – tak w lutym 2017 r. rzeczniczka organizatorów biegu, Barbara Konarska, przedstawiła narodziny idei. Według jednego z moich źródeł obok Dworczyka współautorką pomysłu była właśnie Konarska.

Co łączy Mateusza Morawieckiego z leśno-parkowym „biegiem wyklętym”?

Choćby to, że główny pomysłodawca biegu Michał Dworczyk jest obecnie… szefem kancelarii premiera Morawieckiego395. Ale są też inne, jeszcze bardziej konkretne (i brzęczące) związki.

1 marca 2016 r. bank BZ WBK pochwalił się na swoim blogu, że objął mecenatem bieg „Tropem Wilczym” i zaznaczył, że robi to nie po raz pierwszy. Najwyraźniej więc opiekował się zawodami podczas poprzednich edycji. Zatem wtedy, gdy Mateusz Morawiecki był prezesem banku (przypomnę, że zajmował to stanowisko do końca 2015 r.). Co ciekawe, wpis po jakimś czasie zniknął z internetu. Zdążyłem jednak zrobić skan ekranu ze strony wyszukiwarki zawierający fragment o ponownym objęciu biegu mecenatem banku.

Na facebookowym wpisie organizatorów wrocławskiego biegu „Tropem Wilczym” z 2016 r. czytamy, że udział w zawodach jest płatny: należy przelać 30 zł na konto w BZ WBK396. Informacja ta pojawia się również w innych ogłoszeniach dotyczących wrocławskiego biegu397. Organizatorzy z innych miast i miasteczek również posyłali chętnych do banku Morawieckiego. W dziesięciotysięcznym Kożuchowie za udział w biegu „Tropem Wilczym” trzeba było wpłacić do BZ WBK nawet więcej niż we Wrocławiu: 35 zł398. Znaczyłoby to, że jakąś część wartości mecenatu – choć zapewne ułamkową – bank Morawieckiego mógł sobie odebrać w postaci prowizji od konta. Jak widać, nieżywi „bohaterowie” także mogą być walutą (aczkolwiek w tym przypadku mowa o groszach).

Dodam też, że w biegu wielokrotnie uczestniczyli biegacze występujący pod godłem czy też logiem BZ WBK.

I na koniec wisienka na torcie, a może wilcza jagoda: obok banku Morawieckiego w sponsorowaniu biegu uczestniczy… PKO BP Zbigniewa Jagiełły399.

Na ścieżkach drapieżników Jagiełło i Morawiecki trzymają się razem – chciałoby się skomentować.

MICHAŁ DWORCZYK, ZWORNIK I BOMBA

Fundacja Dworczyka. Skarbnik PiS, który wprowadził Falentę do kierownictwa tej partii. Dworczyk za sterami fundacji w najgorętszym momencie. Kryminalna przeszłość Dworczyka: nielegalny arsenał w piwnicy. Ratunek w… Macierewiczu. Wschodnie powiązania i antyukraińskie prowokacje

Wobec tego wypada spytać, kim jest Michał Dworczyk, pomysłodawca „biegu wyklętego” i szef kancelarii Morawieckiego.

Jak wspomniałem, Dworczyk założył fundację Wolność i Demokracja, a następnie jej prezesował. Spójrzmy na daty i personalia, bo niektóre z nich mogą być znaczące.

W akcie założycielskim fundacji z 2006 r. Dworczyk figuruje jako członek rady fundacji400. Razem z nim znajdziemy tam… Stanisława Kostrzewskiego. Tak, to ten sam Stanisław Kostrzewski, który niecałe osiem lat później wystąpi w aferze taśmowej. Zaufany współpracownik Jarosława Kaczyńskiego i skarbnik PiS, który pośredniczył między tą partią a Falentą. Po rozmowach Kostrzewskiego z Falentą wybuchła afera taśmowa, która dała władzę Kaczyńskiemu i Morawieckiemu.

Kilka miesięcy po spotkaniu Marka Falenty ze Stanisławem Kostrzewskim, w kwietniu 2014 r., gdy zbliża się wybuch afery i przesunięcie Polski na Wschód – Michał Dworczyk przejmuje stery i zostaje prezesem zarządu fundacji Wolność i Demokracja.

Dworczyk dzierży ster rządów aż do końca 2015 r.401 Zatem przez cały decydujący okres, w którym PiS zdobywa Polskę, a kult „wyklętych” uprawiany przez fundację Wolność i Demokracja stanowi część propagandy wyborczej. Fundacja uprawia ten kult za pieniądze Morawieckiego, zatem lata 2014–2015 to nie tylko czas intensywnej pracy. Zapewne też przelewów.

Ale Michał Dworczyk jest kimś więcej niż tylko specjalistą od „żołnierzy wyklętych”.

Jak się zdaje, Dworczyk pełni funkcję zwornika między dwoma prorosyjskimi elementami pisowskiej elity. Między Mateuszem Morawieckim, który udaje proeuropejskość, a środowiskiem Antoniego Macierewicza, które przyjęło proamerykańskie barwy ochronne. Dworczyk, od lat związany z Morawieckim, przez długi czas był też protegowanym Macierewicza, który wybronił go kiedyś przed… aresztem.

Otóż szef kancelarii Morawieckiego dwukrotnie stawał przed sądem za nielegalne posiadanie broni. Za drugim razem był to cały arsenał. W 2018 r. malowniczą, a nawet wybuchową przeszłość Dworczyka opisał dziennikarz śledczy „Gazety Wyborczej”, Wojciech Czuchnowski.

Opowieść zaczyna się w 1999 r.: „Dostaliśmy zgłoszenie z centrali, że w piwnicach bloku przy ul. Solec może być przechowywany arsenał grupy pruszkowskiej [jedna z najpotężniejszych polskich grup przestępczych, ściśle współpracująca ze znaną już nam mafią sołncewską – T.P.]. Gdy przyjechaliśmy na miejsce, okazało się, że w kilku piwnicach są skrzynki z pociskami artyleryjskimi, trotyl, a nawet głowica do pancerfausta – opowiada funkcjonariusz, który jesienią 1999 roku pracował w «terrorze», czyli w wydziale ds. walki z terrorem kryminalnym Komendy Stołecznej Policji […].

Sprawcą zamieszania był Michał Dworczyk, student V roku historii, działacz prawicowego Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej (podharcmistrz, harcerz orli) i współpracownik Macierewicza. Zatrzymany przez policję, przyznał się, że to on składował w piwnicach pociski i trotyl […]; w 2001 roku Dworczyk został skazany na 1,5 roku więzienia z zawieszeniem na 3 lata […]. Wszystko zaczęło się 22 listopada 1999 roku. Tego dnia policyjny patrol został rano wezwany do […] piwnicy […] bloku przy ul. Solec 115. «Dozorca wskazał nam pomieszczenie, w którym znajdowały się 4 pociski o długości 40 cm i średnicy 10 cm oraz 3 skrzynki amunicji» – czytamy w meldunku.

Ewakuowano cały budynek, zamknięto ulicę, a na miejsce przyjechali saperzy. Gdy ok. godz. 14 wydawało się, że akcja jest zakończona, policjanci «ujawnili niebezpieczne ładunki» w kolejnych dwóch piwnicach. Ponowna ewakuacja z udziałem służb, 5 radiowozów i 24 funkcjonariuszy prewencji. To właśnie wtedy wezwano «terror», bo jak ustalili policjanci, podejrzany o składowanie pocisków Michał Dworczyk został sześć lat wcześniej zatrzymany koło Iłży. Z dwoma kolegami jechał małym fiatem wyładowanym zapalnikami i częściami do pistoletu. W bazie danych Dworczyk figurował jako «poszukiwany do ustalenia miejsca pobytu» w sprawie o nielegalne posiadanie broni i amunicji”402.

Wydział do spraw walki z terrorem kryminalnej pośpiesznie przejrzał swoje materiały archiwalne i przyjął hipotezę o braku związków Dworczyka z mafią pruszkowską: „«Terror» szybko ustalił, że Dworczyk prawdopodobnie nie ma nic wspólnego z mafią («nie przechodził w materiałach naszej jednostki») […]. Jeszcze 22 listopada wieczorem policja zatrzymała Dworczyka. Następnego dnia prokuratura postawiła mu zarzut «nielegalnego posiadania broni palnej i amunicji», a ponieważ wybuch mógł spowodować zawalenie bloku, zarzut poszerzono o «sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa zagrożenia życia i zdrowia» […]. Zatrzymany Dworczyk […] przyznał się do winy […]. Usprawiedliwiał się «bezmyślnością» i tym, że pociski nie miały zapalników. Na szczęście dla niego okazało się, że sprawa z 1993 roku była już zamknięta […]. Mimo to prokurator złożył wniosek o areszt. Wtedy do akcji wkroczyli Macierewicz i organizacje społeczne, w których działał Dworczyk […]. Macierewicz podkreśla jego «zaangażowanie patriotyczne» i zapewnia, że «zna go od najlepszej strony» […]. Sąd odrzuca wniosek o areszt. Dworczyk odpowiada z wolnej stopy. 18 października 2000 r. występuje o wydanie wyroku w trybie «dobrowolnego poddania się karze’. Dochodzi tylko do jednej rozprawy – 8 maja 2001 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia wydaje wyrok zgodny z wnioskiem oskarżonego. Przed sądem Dworczyka reprezentuje mec. Waldemar Puławski. Od 2015 roku Puławski jest zastępcą prokuratora generalnego ds. wojskowych. Na stanowisko rekomendował go Macierewicz”403.

1 marca 2017 r., w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, Antoni Macierewicz jako minister obrony narodowej powołał Michała Dworczyka na swego zastępcę. Jako wiceminister obrony Dworczyk miał się zająć ukochanym projektem Macierewicza. Chodziło o Wojska Obrony Terytorialnej404. To amatorska armia o cechach politycznej bojówki, do której Macierewicz rekrutował prawicowców, a nawet jawnych zwolenników Kremla.

Sam Dworczyk też miał wschodnie powiązania. Jego współpracowniczką w Fundacji Wolność i Demokracja była Olga Semeniuk, która publicznie wyrażała swe poparcie dla słynnej francuskiej polityczki Marine Le Pen, liderki antyeuropejskiego i prokremlowskiego Frontu Narodowego405. Według Portalu Samorządowego pani Semeniuk w latach 2011–2013 jeździła na Białoruś, jak również kontaktowała się z politykami innych krajów postsowieckich – rzekomo po to, by uczyć ich demokracji jako konsultant Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie406. W fundacji Wolność i Demokracja Olga Semeniuk występowała nie tylko jako „ekspert ds. Białorusi”, również jako koordynatorka biegów „Tropem Wilczym” w całej Polsce407.

W 2015 r., po wyborach wygranych przez PiS, Michał Dworczyk z ramienia tej partii został przewodniczącym sejmowej komisji łączności z Polakami za granicą408. Jako jej wiceprzewodniczący, u boku Dworczyka stanął… prorosyjski i probiałoruski poseł Ruchu Kukiz’15 Adam Andruszkiewicz. Ten sam, który później przeszedł do koła poselskiego Morawieckiego seniora, by wreszcie zostać wiceministrem cyfryzacji u Morawieckiego juniora409.

Przy tej okazji Dworczyka promował m.in. znany nam już polsko-litewski portal Wilnoteka, związany z prokremlowskim działaczem Waldemarem Tomaszewskim. „Michał Dworczyk od lat zaangażowany jest w pomoc Polakom na dawnych Kresach RP. Po raz pierwszy odwiedził te tereny jeszcze w pierwszej połowie lat 90. ze swoją drużyną harcerską. Z biegiem czasu obszar jego działalności stale wzrastał: został członkiem Towarzystwa Miłośników Lwowa oraz Kresów Południowo-Wschodnich, Rady Krajowej, a następnie Zarządu Krajowego Stowarzyszenia Wspólnota Polska […], następnie wiceprzewodniczącym Rady Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie” – napisał portal.

Jak dobrze wiemy, od kilku lat zainteresowanie losem Polaków na Kresach coraz częściej łączy się z nienawiścią do Ukraińców, a nawet z podziwem dla Putina. Antyukraińscy działacze, jak ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, wciąż rozgrywają kartę wojennych zbrodni ukraińskich nacjonalistów, za które władze Ukrainy już przepraszały Polaków (prezydent Poroszenko uklęknął przed pomnikiem rzezi wołyńskiej w Warszawie)410. Pomija się natomiast zło, które ze swej strony Polska wyrządziła Ukrainie. Nie wspomina się o wielowiekowym niewolniczym wyzysku ukraińskich chłopów przez polską lub spolszczoną szlachtę. Przymyka się wreszcie oczy na to, że mamy z Ukrainą wspólnego wroga w Moskwie. Zamiast tego próbuje się rozgrywać polską mniejszość na Ukrainie przeciwko interesom tego państwa, a nawet przeciwko jego istnieniu.

Rzecz jasna, Kreml jest głównym beneficjentem i inicjatorem tego prądu. Ale płynie z nim również Prawo i Sprawiedliwość. Po 2014 r. – czyli po tym, jak PiS dostał prezent od Putina w postaci afery taśmowej – partia ta zaczęła odchodzić od swej poprzedniej antyrosyjskiej retoryki. Troskę o Ukrainę przesłoniła troska o Polaków na Ukrainie. Pojawiły się też próby wmuszania Ukraińcom polskiej wizji historii.

W czerwcu 2015 r. przedstawiciele PiS podjęli takie usiłowanie podczas wspólnego posiedzenia parlamentarzystów polskich i ukraińskich. Gdy Ukraińcy odrzucili ich zabiegi, pisowcy ostentacyjnie opuścili sesję. Cieszył się z tego wspomniany ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski: „Polityka wschodnia PiS ma się zmienić. No, nareszcie! […] na wczorajszym posiedzeniu Zgromadzenia Parlamentarnego Polski i Ukrainy doszło do znamiennego wydarzenia. Parlamentarzyści PiS zażądali od strony ukraińskiej potępienia Zbrodni Wołyńskiej i przeproszenia za nią. Jednak przedstawiciele Ukrainy nie chcieli się zgodzić się na zamieszczenie w przygotowywanym wspólnie dokumencie słów potępiających ludobójstwo […]. W reakcji na to parlamentarzyści PiS opuścili obrady. «Pokazaliśmy zdecydowanie, że jest to sprawa priorytetowa. Dla nas, w kontekście przyszłych rządów, niewyobrażalna jest taka sytuacja, że o Zbrodni Wołyńskiej nie będziemy mówić» – powiedział […] poseł Jan Dziedziczak.

Następnie dodał: «Zbrodnia Wołyńska była tak przerażającym ludobójstwem, że nie można jej wkomponowywać w jakieś inne wydarzenia»”411. Całe zdarzenie i wypowiedź Dziedziczaka nagłaśniał również antyukraiński portal Kresy412.

Akcja parlamentarzystów PiS miała znamiona prowokacji. Można było się spodziewać, że Ukraińcy odrzucą zrównanie rzezi wołyńskiej z ludobójstwem. Z oczywistej przyczyny: takie zrównanie pozwoliłoby polskim nacjonalistom równać Ukrainę z hitlerowskimi Niemcami, głównym ludobójcą XX wieku. Po co więc wmuszano Ukraińcom słowa o ludobójstwie? Zapewne po to, żeby spowodować ich zdecydowaną reakcję, następnie obrazić się na nią i ostentacyjnie wyjść.

Po wygranych wyborach PiS zaczął traktować Ukrainę i Ukraińców wręcz wrogo. Pamiętamy projekt lansowany przez białorusko-kremlowskiego działacza Usowskiego, który w 2016 r. chciał wprowadzić u nas ustawę zmuszającą Ukraińców wjeżdżających do Polski, aby podpisywali deklarację o wołyńskim ludobójstwie. Tak się składa, że w tym samym roku posłanka PiS Beata Mateusiak-Pielucha lansowała bardzo podobny pomysł. Na finansowanym przez rząd PiS portalu wPolityce.pl zamieściła felieton, w którym napisała: „Kim są ci ludzie z Ukrainy, których w Polsce pracuje już ponad milion? Potomkami morderców? A jeśli tak, to czy uważają ludobójstwo, jakiego dopuścili się ich krewni na Polakach, za zło […]. Mam prawo spytać ich o poglądy, przekonania i nastawienie […]. Powinniśmy wymagać […] oświadczeń, że znają i zobowiązują się w pełni respektować polską Konstytucję i wartości uznawane w Polsce za ważne. Niespełnianie tych wymogów powinno być jednoznacznym powodem do deportacji”.

Rok później minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski ogłosił wprowadzenie procedur mających uniemożliwić wjazd do naszego kraju Ukraińcom o „skrajnie antypolskim nastawieniu”413. Takich wystąpień było więcej. Jak pamiętamy, słowa źle odbierane przez Ukraińców (za to współbrzmiące z propagandą Kremla) wypowiadał również Mateusz Morawiecki. Pod wpływem antyukraińskiej retoryki PiS i pisowskiego rządu mnożyły się przypadki przemocy wobec Ukraińców na ulicach polskich miast414.

Jak się zdaje, Michał Dworczyk przeszedł tę samą ewolucję co jego partia Prawo i Sprawiedliwość.

Już w 2014 r. Dworczyk stawiał troskę o „kresowych Polaków” wyżej niż solidarność polsko-ukraińską i ogólnoludzką. Jako prezes fundacji Wolność i Demokracja wystąpił w prawicowym radiu internetowym Wnet, gdzie wzywał do ewakuacji obywateli ukraińskich polskiego pochodzenia z terenów zagarniętych przez Rosję. Rzecz jasna, ewakuacja cywilnej ludności z terenów ogarniętych lub zagrożonych agresją wrogiego tyrana to przedsięwzięcie godne poparcia. Ale czy w takiej sytuacji na ratunek zasługują tylko ci, w których żyłach płynie „polska krew”? Czyżby fundacja Wolność i Demokracja uważała, że wolność i demokracja nie są dla „rdzennych Ukraińców”? W jej statucie czytamy, że trzema pierwszymi celami działania fundacji są: „1. wspieranie działań na rzecz budowy oraz umocnienia demokracji w Europie Wschodniej oraz Azji, 2. wspieranie działań na rzecz budowy społeczeństwa obywatelskiego w Europie Wschodniej i Azji, 3. działanie na rzecz praw człowieka i demokracji we wszystkich krajach, w których wartości te byłyby poważnie zagrożone”415. Wspieranie Polaków w krajach byłego ZSRR stanowi dopiero piąty punkt statutu. Cóż, ten, kto pisze sobie „Wolność” na sztandarze, a statut zaczyna od demokracji i praw człowieka, powinien wspomóc sąsiada, gdy jego wolność i prawa są zagrożone. Wzywając do ewakuacji obywateli polskiego pochodzenia z Donbasu, Dworczyk zarazem podziękował bankowi Mateusza Morawieckiego za sponsorowanie jednego z działań fundacji. Chodziło sprowadzenie do naszego kraju 200 ukraińskich uczniów polskiego pochodzenia ze względu na rzekomą niezdolność Ukrainy do zapewnienia im regularnej edukacji416. Zatem Dworczyk współbrzmiał z propagandą Kremla, zanim jeszcze zaczął z nią współbrzmieć Morawiecki. Opowieść o dzieciach, które nie mają się gdzie uczyć, tworzy wrażenie, jakoby Ukraina była państwem upadłym. Tak samo jak opowieści o uchodźcach masowo uciekających z Ukrainy.

Półtora roku później, w kwietniu 2016 r. Michał Dworczyk zasiadł w radzie fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie. Razem z nim członkiem tej rady został poseł Jan Dziedziczak. Ten sam, który rok wcześniej był twarzą znanej już nam antyukraińskiej prowokacji parlamentarzystów PiS (polegającej na manifestacyjnym opuszczeniu sesji Zgromadzenia Parlamentarnego Polski i Ukrainy po wcześniejszych próbach przeforsowania terminu „ludobójstwo” na określenie rzezi wołyńskiej).

Minęły jeszcze dwa miesiące i w czerwcu 2016 r. Michał Dworczyk wystąpił w sposób już całkiem jasny. Publicznie zaatakował wybitnych Ukraińców, między innymi byłych prezydentów Ukrainy, którzy wystosowali do Polaków list z apelem o pojednanie między dwoma narodami417. „Ze smutkiem go przeczytałem” – oświadczył wtedy Dworczyk. Skąd ten smutek przy lekturze? Otóż Michał Dworczyk uznał, że autorami listu są masowi mordercy: „To sprawcy ludobójstwa zwracają się do ofiar. Druga rzecz nieakceptowalna to ta symetria, gdzie zrównana jest strona ukraińska z polską”. Przypomnijmy, że do rzezi wołyńskiej doszło w latach 40. Ukraińcy, którzy w 2016 r. chcieli się pojednać z Polakami, nigdy ich nie zabijali. Mimo to Dworczyk nazwał ich sprawcami! A jego uwaga na temat „symetrii” również świadczy o złej woli lub co najmniej krańcowej niewrażliwości. Każdy, kto zna historię, wie, że Polacy też mają za co przepraszać Ukraińców. I nie godzi się licytować, kto ucierpiał więcej. Każda przelana ludzka krew, polska czy ukraińska, ma tę samą wartość i zasługuje na jednakowy szacunek.

W następnym roku kariera Dworczyka zyskała ukoronowanie i z wiceministra stał się ministrem. 19 grudnia 2017 r. przyjął nominację na stanowisko szefa kancelarii premiera418 – czyli sponsora swej fundacji Mateusza Morawieckiego.

A niecałe dziewięć miesięcy później do rady fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie wszedł europoseł Ryszard Czarnecki. Dobry znajomy Mateusza Morawieckiego oraz tyranów i tyranków Zakaukazia. Czyżby chciał towarzyszyć Dworczykowi i Dziedziczakowi w ich niechęci do Ukraińców?

DZIEDZICZAK W ROZKROKU

Jan Dziedziczak, zaufany pośrednik między Kaczyńskim a Morawieckim? Dziedziczak wspiera Mateusza Morawieckiego i popiera włoskiego zwolennika Kremla. Rola Adama Lipińskiego

Dwukrotnie wspomnieliśmy o Janie Dziedziczaku. Nie przewija się on w tej historii przypadkiem. Według jednego z moich informatorów był taki moment, w którym Dziedziczak odegrał ważną rolę w karierze Mateusza Morawieckiego.

Ważną, a może nawet kluczową. Gdy bowiem chcemy przejść do obcego obozu, przydaje się zaufany pośrednik. Nawet wtedy, gdy niesiemy złote dary dla wodza obcego obozu i jego bóstw. Zaufany pośrednik musi być szczególnie przydatny, gdy jesteśmy doradcą Donalda Tuska, a pragniemy uzyskać dostęp do Jarosława Kaczyńskiego – słynnego z tego, że nienawidzi Tuska i prawie nikomu nie ufa.

W przypadku Mateusza Morawieckiego takim pośrednikiem mógł być Jan Dziedziczak, były asystent prasowy Jarosława Kaczyńskiego, a w latach 2006–2007 rzecznik jego rządu.

Według mojego źródła relacje Morawieckiego z Dziedziczakiem kwitły już w 2010 r. Być może ta data stanowi odpowiedź na pytanie, kiedy Mateusz Morawiecki stał się „kretem PiS w PO” (by użyć określenia zastosowanego przez „Najwyższy Czas”).

Morawiecki miał się odwdzięczyć za pośrednictwo, zatrudniając w swoim banku podopiecznego Dziedziczaka, prawicowego działacza Mikołaja Falkowskiego.

W lipcu 2016 r. Falkowski został prezesem fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie419. Co zaskakujące, w tej roli Mikołaj Falkowski budzi wściekłość proputinowskich działaczy polonijnych na Litwie, takich jak Michał Mackiewicz420. Według doniesień m.in. „Rzeczpospolitej” (z 8 sierpnia 2018 r.) fundacja Falkowskiego zakwestionowała rozliczenia finansowe przedstawione przez Mackiewicza (który skądinąd miał być śledzony przez polskie służby ze względu na swoje powiązania z Kremlem)421.

Ciekawe, co myśli o tym dzisiaj Jan Dziedziczak, który od kwietnia 2018 r. zasiada w radzie fundacji422. Zadaję to pytanie ze względu na publiczne wystąpienia Dziedziczaka. Nie chodzi mi jedynie o antyukraińską prowokację parlamentarną z 2015 r., o której już tutaj wspominałem. Mam na myśli również inne deklaracje Jana Dziedziczaka, które można czytać jako prokremlowskie (a na pewno zbieżne z antyeuropejską polityką Kremla).

Na przykład w styczniu 2019 r. Dziedziczak publicznie zachwalał ministra spraw wewnętrznych i najbardziej wpływowego członka włoskiego rządu, Matteo Salviniego. Salvini nie tylko publicznie wspiera Putina, nie tylko nosi koszulki z jego obliczem na piersiach, lecz także zachowuje się jak polityczny antyeuropejski dywersant realizujący moskiewskie wytyczne. Sabotuje europejską politykę migracyjną i monetarną. Według licznych ekspertów i obserwatorów Salvini podejmuje działania zagrażające walucie Unii Europejskiej, a w konsekwencji – jedności UE. Ale Dziedziczak ma inne zdanie: „Matteo Salvini uważa Unię Europejską za instytucję źle zarządzaną i chce ją reformować. Moim zdaniem to się zgadza”423.

Wróćmy do relacji łączących Morawieckiego z Dziedziczakiem… Mogły się one trochę popsuć w 2018 r., kiedy premier zdjął Dziedziczaka ze stanowiska wiceministra spraw zagranicznych na wniosek ministra Jacka Czaputowicza424. Jednak Dziedziczak nadal dzielnie wspiera Mateusza Morawieckiego. Nawet w tak kontrowersyjnych sprawach jak próba zablokowania szczytu polsko-czesko-słowacko-węgierskiej Grupy Wyszehradzkiej w Izraelu (Morawiecki chciał zablokować spotkanie ze względu na antypolskie wypowiedzi niektórych izraelskich polityków; po naciskach polskiego premiera szczyt formalnie odwołano, ale faktycznie się odbył – tyle, że bez Polski)425.

Zamykając ten wątek, odnotujmy, że według jednego ze źródeł promotorem Morawieckiego w środowisku Kaczyńskiego był nie tylko Dziedziczak. Równie ważną, jeśli nie ważniejszą rolę miał odegrać Adam Lipiński. Lipiński to zasłużony działacz opozycji antykomunistycznej we Wrocławiu, później jeden z najbardziej zaufanych doradców prezesa PiS. To on miał przekonywać Kaczyńskiego, że Morawiecki junior nadaje się na wicepremiera, a nawet premiera. Co ciekawe, opublikowany w 2016 r. hagiograficzny artykuł Igora Jankego o podziemnych zasługach Mateusza Morawieckiego wychwala również Adama Lipińskiego426. Z artykułu wynika, że Lipiński współpracował z Kornelem Morawieckim i Władysławem Frasyniukiem, ale „kiedy rozeszły się ich drogi”, wybrał tego drugiego. Jak się zdaje, autor artykułu wybacza to Adamowi Lipińskiemu. Czyżby ze względu na wsparcie Lipińskiego dla Morawieckiego, gdy ten starał się o względy Kaczyńskiego?

DOKĄD WIEDZIE TROP WILCZY?

Bojemski, Kuczmierowski i Hirsch, czyli harcerze Mateusza Morawieckiego. Jak prowokować krzyżem. Wpływy Dymitra Hirscha i „rosyjski łącznik”. Pani Galina, Rosjanka z NRD i jej tajemnicza firma

Splątane są ścieżki Mateusza Morawieckiego i jego sojuszników. Splątane, ale gdy je rozplątać, to zwykle wiodą na Wschód. Dlatego zatrzymajmy się jeszcze przez chwilę na ścieżce, którą Morawiecki z Dworczykiem przeszli „Tropem Wilczym”. Wiemy już, że wygląda na wydeptaną przez niedźwiedzia, nie przez wilka. Ale przyjrzyjmy się jeszcze paru śladom kosmatych łap.

17 grudnia 2012 r. do rady fundacji Wolność i Demokracja wszedł Sebastian Bojemski. 9 lat wcześniej Bojemski wraz z Dymitrem Hirschem stworzył agencję public relations o nazwie PRacownia (pisownia oryginalna)427. Agencja ta uznawana była również za firmę lobbingową428. Zatem nie tylko kształtowała wyobrażenia konsumentów i wyborców, lecz także wpływała bezpośrednio na poczynania polityków.

Firma dostawała zlecenia od PKO BP, czyli banku Zbigniewa Jagiełły. Współpracował z nią harcmistrz i aktywista polityczny Michał Kuczmierowski – kolega Bojemskiego i Hirscha (założycieli PRacowni), były pracownik banku Morawieckiego, później dyrektor marketingu u Jagiełły w PKO BP429. Cała trójka – Kuczmierowski, Bojemski i Hirsch – w kręgach zbliżonych do rządu nazywana jest „harcerzami”. Według licznych źródeł wszyscy trzej „harcerze” są nieformalnymi doradcami Mateusza Morawieckiego. Do osób im bliskich zaliczany bywa również znany już nam poseł Dziedziczak430.

„Harcerze” oceniani są jako grupa przebojowa, kamikaze lobbingu i polityki. Harcmistrz-lobbysta Michał Kuczmierowski wsławił się czynem, który wywarł znaczący wpływ na najnowszą historię Polski. To właśnie Kuczmierowski po katastrofie smoleńskiej w 2010 r. ustawił drewniany krzyż pod Pałacem Prezydenckim w Warszawie. Jak wiadomo, krzyż ten stał się obiektem sporu o właściwe upamiętnienie ofiar katastrofy. Jedni chcieli go przenieść do pobliskiego kościoła. Inni żądali, aby krzyż stał pod oknami ówczesnego prezydenta Bronisława Komorowskiego jako memento dla domniemanych sprawców zbrodni (prezydent Komorowski wywodził się z PO, którą zwolennicy PiS obwiniali o współudział w spowodowaniu katastrofy). Konflikt ten nabrał charakteru ideologicznego, dla niektórych – wręcz mistycznego. Znacząco przyczynił się do podziału Polski na dwa wrogie plemiona. W agresywnych demonstracjach pod Pałacem Prezydenckich po obu stronach brali udział prowokatorzy. Nie wiadomo, kto ich nasłał. Nie da się jednak uniknąć przypuszczenia, że byli wśród nich wysłannicy Moskwy, tym bardziej że głównym siewcą niepokoju co do przyczyn katastrofy smoleńskiej był Antoni Macierewicz, od dziesięcioleci związany z Kremlem.

Jednak z trzech harcerzy-lobbystów to nie Kuczmierowski najusilniej zdaje się walczyć o wpływy, tylko Dymitr Hirsch. Tak uważa dobrze poinformowane źródło, z którym wielokrotnie rozmawiałem o Hirschu. Oto, co powiedziało:

– Myślę, że jest dobrym przyjacielem premiera Morawieckiego. Wspominał o nim jako o Mateuszu. Zawsze był nim zachwycony. Dymitr jest bardzo ważną osobą w szeroko rozumianym środowisku PiS. Myślę, że pociąga za sznurki. Kontroluje dużą część poczynań premiera Morawieckiego. Ale już wcześniej był bardzo blisko związany z panią Szydło. Moim zdaniem to bardzo ważna osoba, „kierownik z tylnego siedzenia”. Działa anonimowo, prawie jak w konspiracji. Współpracował z panem Sebastianem Bojemskim. Kiedy go poznałam, Hirsch był wspólnikiem w firmie, którą obaj prowadzili na ul. Wiejskiej. Pan Bojemski odszedł z firmy w 2018 r., po jej przenosinach na Saską Kępę. Teraz jest dyrektorem w PKN Orlen. Myślę, że w środowisku ludzi chcących zrobić karierę w spółkach Skarbu Państwa lub strukturach politycznych rządu panuje opinia, że trzeba najpierw porozmawiać z Dymitrem Hirschem. Chociaż znam jednego byłego dyrektora państwowego banku, który był rozgoryczony tym, że nie otrzymał pomocy od Dymitra, mimo że na nią liczył. On mówił, że Dymitr nie ma nic do powiedzenia. Ale moim zdaniem to była po prostu mowa odrzuconego człowieka, który nie uzyskał pomocy w utrzymaniu się na stanowisku.

Źródło przedstawiło mi też reakcję Dymitra Hirscha na opublikowanie słynnej warszawskiej mapy reprywatyzacji przez stowarzyszenie działaczy miejskich Miasto Jest Nasze i jego ówczesnego lidera, Jana Śpiewaka.

Mapa ta stanowiła przejrzysty schemat ukazujący głównych graczy, którzy w sposób bezprawny lub nieetyczny pozyskali atrakcyjne stołeczne grunty. Znaleźli się na niej biznesmeni z deweloperskiej Grupy Radius, powiązanej ze znaną nam mafią sołncewską. Jednym z tych biznesmenów był Jacek Kotas, który mimo swych rosyjskich powiązań uzyskał prawo dostępu do tajemnic polskiej armii. Stało się to w 2007 r., gdy polskim kontrwywiadem wojskowym kierował powiązany z Kremlem Antoni Macierewicz. To jego ludzie dali Kotasowi możliwość wglądu w sekrety naszych sił zbrojnych. Później Kotas założył organizację NCSS, z której Macierewicz, już jako minister obrony, rekrutował prokremlowskich ekspertów do swego ministerstwa. Z tych wszystkich powodów Śpiewak nazwał Kotasa „rosyjskim łącznikiem Macierewicza”431.

Jak na to zareagował Dymitr Hirsch?

– Pamiętam, że Jan Śpiewak w tamtym okresie chciał wydać książkę, a Dymitr miał mu pomóc z publikacją – mówi moje źródło. – Później Śpiewak przedstawił mapę warszawskiej reprywatyzacji, na której było parę znanych twarzy z firmy Radius. Jacek Kotas też. Dymitr zadzwonił do Śpiewaka i go krytykował: „Co ty robisz? Dlaczego walisz w naszych?”.

Źródło podaje też, że Hirsch intensywnie lobbował przeciwko zakupowi francuskich śmigłowców Caracal przez polską armię. Jak wiemy, zakup ten, niemal już sfinalizowany, storpedował minister Macierewicz w 2017 r. Podważyło to polityczną, wojskową i biznesową wiarygodność Polski wobec europejskich sojuszników.

Informację o reakcji Hirscha na ujawnienie rosyjskich powiązań Kotasa potwierdza Jan Śpiewak. Około 2016 r. Śpiewak zamierzał napisać książkę o historii polskiej inteligencji i wydać ją w wydawnictwie The Facto. Wydawnictwo w połowie należy do Igora Zalewskiego. To zasłużony dziennikarz i popularny satyryk, który mimo swych prawicowych poglądów cieszy się sympatią osób z różnych stron sceny politycznej. Wspólnikiem Zalewskiego w jego wydawnictwie jest Dymitr Hirsch432.

– Bardzo lubię Igora Zalewskiego – mówi Jan Śpiewak. – Podpisałem więc z nimi umowę na napisanie książki pod roboczym tytułem Między panami a chamami: historia polskiej inteligencji. Już dobrze nie pamiętam. To chyba był rok 2016. Potem rozwiązałem umowę, bo nie miałem czasu pisać. A poza tym wynagrodzenie było zbyt niskie. Oddałem im pieniądze, zwróciłem zaliczkę. Rozstaliśmy się w przyjaznej atmosferze. Umowę negocjowałem z Dymitrem, rozwiązanie z Igorem. Mam to w e-mailach. Sprawa została zamknięta. Jeśli chodzi o Dymitra Hirscha, to wydarzyła się jedna rzecz dla mnie zaskakująca. Po publikacji warszawskiej mapy reprywatyzacji, na której figurował Kotas, Dymitr zadzwonił do mnie. Pytał, czemu czepiamy się Jacka Kotasa. Odpowiedziałem, że mamy wobec Kotasa bardzo poważne wątpliwości. I że podtrzymuję wszystko, co powiedziałem. Rozmowa była krótka. Prowadzona na takiej zasadzie, że Hirsch mnie pyta, czemu ja czepiam się jego ludzi. Taki był ton. Bardzo grzecznie powiedziałem mu, żeby spadał. To był ostatni kontakt.

Tyle Śpiewak. Siłą rzeczy zainteresowałem się bliżej Dymitrem Hirschem. Okazało się, że jego matka figuruje w internetowych rejestrach biznesowych jako właścicielka firmy sprzedającej artykuły przemysłowe433. Tymczasem według moich informatorów pani Galina Sincowa-Hirsch to emerytowana nauczycielka języka niemieckiego, która dorabia sobie tylko korepetycjami, i to z rzadka. Potwierdziłem te informacje, gdyż udało mi się zdobyć jej telefon. Poprosiłem ją o szybki indywidualny kurs niemieckiego (faktycznie mogłem go wtedy potrzebować, ponieważ wybierałem się do Berlina, aby zapoznać się z tamtejszymi archiwami). Jednak pani Galina odpowiedziała mi, że nie ma już siły na intensywne zajęcia. Skierowała mnie gdzie indziej. W rozmowie potwierdziłem, że jest matką Dymitra Hirscha. Wzmianka o nim musiała obudzić jej czujność, ponieważ później oddzwaniała do mnie, wypytując, skąd go znam.

Jak łatwo się domyślić z brzmienia nazwiska, Galina Sincowa-Hirsch jest Rosjanką. Wszystko wskazuje na to, że w latach 70. i/lub 80. przez dłuższy czas przebywała w komunistycznych Niemczech Wschodnich. Udało mi się dotrzeć do jednej z jej uczennic. Oto, co pamięta uczennica:

– Pani Galina była moją nauczycielką niemieckiego w liceum im. Tadeusza Kościuszki w Rembertowie [dzielnica Warszawy – red.], w latach 1994––1998. To była szkoła o profilu matematyczno-komputerowym. Związana z armią, gdyż wielu nauczycieli pochodziło z Akademii Obrony Narodowej, która też jest w Rembertowie (ale teraz nazywa się Akademia Sztuki Wojennej). Zaplecze komputerowe było bardzo dobre. Dzięki kontaktom z wojskiem to było jedno z pierwszych liceów w Polsce, które miało połączenie z internetem. Co do pani Galiny, to spotykałam się [z nią] w mniejszym gronie. Przychodziła do mnie do domu, gdyż miałam indywidualny tok nauczania. Przygotowywała mnie do matury. Była skryta, niewiele się dzieliła. Jeśli dobrze pamiętam, to mówiła, że mieszkała z mężem przez kilka lat w NRD, w Lipsku albo w Dreźnie. Niemieckie książki, które miała w domu, były wydane w Niemczech Wschodnich za czasów komunizmu. Nieźle się posługiwała językiem niemieckim. Miała mało znajomych. Jedną kojarzę, wuefistkę. Ta o wszystkich swoich znajomych opowiada, ale o pani Galinie mało. O działalności gospodarczej Galiny Sincowej nie wiem nic. Zupełnie nic.

Po rozmowie z byłą uczennicą poprosiłem kogoś, żeby zadzwonił do Galiny Sincowej i zapytał ją o firmę handlową, którą rzekomo kieruje.

Niestety, pani Galina przestała odbierać telefon.

MORAWIECKI W BZ WBK

Finansista z zacięciem polityka. Projekty Bankowe Polsoft. ComputerLand i Aleksander Gudzowaty, polski oligarcha związany z Moskwą. Doniesienia o fikcyjnych umowach. ComputerLand staje się Sygnity i zdobywa rządowe kontrakty. Przychylność rządu mimo opóźnień

Jak wiemy, w latach 1998–2002 Mateusz Morawiecki zasiada w sejmiku Dolnego Śląska. To okres wielkich kroków w jego karierze. Morawiecki wkracza nie tylko do polityki instytucjonalnej, lecz także do wielkiego biznesu. Firemki takie jak Reverentia pogrążają się w mrokach przeszłości i niepamięci, albowiem w kwietniu 2001 r. Morawiecki wchodzi do zarządu Banku Zachodniego SA434. Dwa miesiące później bank ten połączy się z Wielkopolskim Bankiem Kredytowym SA. Tak powstanie BZ WBK435. Polski gigant finansowy, na którego czele Morawiecki stanie sześć lat później jako prezes zarządu436.

Zatem w 2001 r. Mateusz Morawiecki uczynił pierwszy krok na swej drodze ku fotelowi prezesa wielkiego banku. Jak to się stało, że w ogóle trafił do zarządu?

Miał wiele atutów. Koneksje polityczne, zarówno za sprawą ojca, jak i Ryszarda Czarneckiego. Doświadczenie na elitarnych uczelniach zachodnich. Współautorstwo podręcznika prawa europejskiego razem z wybitnym zachodnim prawnikiem, jakim był Frank Emmert.

Czy to wszystko zrobiło z niego bankiera?

Na pewno nie od razu. Według jednej z osób, która z nim współpracowała w strukturach BZ WBK, koledzy nie uznawali Morawieckiego za bankowca czy ekonomistę. Nie do końca czuł się pewnie, gdy trzeba było zgłębiać lub tworzyć mechanizmy mnożenia kapitału. Realizował się bardziej w zarządzaniu personelem. Wtedy też był raczej politykiem niż biznesmenem. Od pieniędzy lepiej rozumiał władzę. Być może nadmiernie ją lubił. Źródło twierdzi, że Morawiecki momentami przesadzał w egzekwowaniu dyscypliny od podwładnych.

Co konkretnie robił, czego doglądał?

W lutym 2002 r. bank BZ WBK razem z firmą Informatyka Bankowa Polsoft powołuje spółkę Projekty Bankowe Polsoft (PBP)437. Dwa miesiące później bank oddelegowuje Mateusza Morawieckiego do rady nadzorczej PBP438. Jako jej członek Morawiecki nadzoruje m.in. sprzedanie PBP firmie ComputerLand SA (która przejmuje spółkę w marcu 2003 r.)439. Nasz bohater zasiada w radzie nadzorczej PBP jeszcze przez jakiś czas po sprzedaży spółki440.

Dlatego rzucimy teraz okiem na firmę ComputerLand, która przejęła Projekty Bankowe Polsoft. ComputerLand współpracował blisko z polskim oligarchą Aleksandrem Gudzowatym w celu biznesowego wykorzystania okupacji Iraku (w latach 2003–2008 polskie siły zarządzały częścią terytorium irackiego)441. Gudzowaty zbił fortunę na imporcie paliw z Rosji. Kupował je od kremlowskiego megakoncernu paliwowego Gazprom. Stosunki z Rosjanami nawiązał już za czasów komunizmu jako moskiewski przedstawiciel PRL-owskiej centrali handlowej Tekstilimpeks. Spędził wtedy pięć lat w Moskwie, ukończył też studia na tamtejszej uczelni polityczno-ideologicznej442.

W latach 2007–2008 media podawały, że ComputerLand podpisywał fikcyjne umowy ze spółkami wyspecjalizowanymi w oszustwach podatkowych443. Niedługo po tym skandalu firma zmieniła nazwę na Sygnity. W 2011 r. wchłonęła spółkę Projekty Bankowe Polsoft – tę samą, którą pod nadzorem Mateusza Morawieckiego kupiła od BZ WBK.

W tej chwili Sygnity obsługuje wielkie polskie banki, w tym BZ WBK i PKO BP (czyli banki Morawieckiego i Jagiełły). Obsługuje też rząd, m.in. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Sprawiedliwości i Ministerstwo Finansów. W 2013 r. firma Sygnity podpisała z Ministerstwem Finansów kontrakt wartości 232 mln zł na budowę, wdrożenie i utrzymanie elektronicznego systemu skarbowego e-Podatki. Opóźnienia w realizacji różnych etapów programu nieraz przekraczały rok. Mimo to pisowskie ministerstwo finansów w styczniu 2016 r. podpisało nową umowę z Sygnity, według której firma miała zarobić dodatkowe 80 mln zł444. We wrześniu tego samego roku firmie Sygnity poszedł na rękę bank Zbigniewa Jagiełły: PKO BP wypłacił jej 60 mln wcześniej, niż nakazywała umowa445. W kwietniu 2018 r. rząd naliczył Sygnity ponad 27 mln zł kary za opóźnienia446. Ale po trzech miesiącach złagodniał i zażądał tylko 9,5 mln447. Przypomnę: od września 2016 r. do stycznia 2018 r. ministrem finansów był Mateusz Morawiecki, który później powierzył resort swej dynebursko-trójmiejskiej protegowanej, Teresie Czerwińskiej. Czyżby Morawiecki po tylu latach wciąż czuł sentyment do Projektów Bankowych Polsoft? Czyżby ten sentyment udzielał się jego przyjaciołom i podwładnym? Być może jakimś wytłumaczeniem jest to, że w latach 2007–2014 członkiem rady nadzorczej Sygnity był Jacek Kseń448, poprzednik Mateusza Morawieckiego na stanowisku prezesa BZ WBK449.

ŚNIADANKO? EUROPEJSKIE Z BIELECKIM

Mateusz Morawiecki w środowisku Donalda Tuska. Jan Krzysztof Bielecki i dwulicowość Morawieckiego

Co się działo przez następne lata? Jak to się stało, że Mateusz Morawiecki, który w żadnej mierze nie jest geniuszem finansów, wspiął się na fotel prezesa BZ WBK? W jaki sposób człowiek o tak nacjonalistycznych poglądach i wschodnich powiązaniach pozyskał zaufanie liberalnego, proeuropejskiego premiera Donalda Tuska?

Na początku 2019 r. odbyłem dłuższą rozmowę z kimś, kto od lat obserwuje z bliska kręgi polityczno-biznesowe, w których obraca się Morawiecki.

– Jakim sposobem udało mu się wkręcić do świty Donalda Tuska? – zapytałem.

– Przez Jana Krzysztofa Bieleckiego – usłyszałem w odpowiedzi.

Informację te potwierdzają inne źródła, włącznie z „Gazetą Wyborczą”: „Morawiecki, nim został ulubieńcem prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, w środowisku liberałów spędził lata” – w październiku 2018 r. pisały Agata Kondzińska i Iwona Szpala. – „Poznał ludzi, którzy dbali o gospodarcze zaplecze rządu PO: dzielili wpływy w spółkach Skarbu Państwa, doradzali w gabinetach polityków […].

Rok 2010. Morawiecki jako prezes banku BZ WBK dostaje się do wąskiego grona doradców Donalda Tuska. Nazywają się Radą Gospodarczą przy premierze, spotykają co dwa tygodnie.

Jacek Rostowski, były wicepremier i minister finansów w rządzie PO-PSL: – On był też członkiem Rady Rozwoju Rynku Finansowego przy ministrze finansów. Kiedy nastąpił światowy kryzys w 2008 r., to histeryzował, że zaraz zagraniczne centrale każą wyprowadzać pieniądze i ograniczać kredyty w Polsce. Było kilku takich prezesów banków. Chcieli, by państwo zagwarantowało im wszystkie przepływy międzybankowe. Odmówiłem. Uważałem, że to bez sensu, bo dlaczego banki miałyby wycofywać pieniądze z dobrego rynku i przenosić je na zły, np. irlandzki. Okazało się, że miałem rację.

W lutym 2012 r. Morawiecki kończy współpracę z Radą Gospodarczą […].

To Jan Krzysztof Bielecki – mentor Tuska, były premier, a potem szef banku Pekao – wprowadzał dzisiejszego premiera na polityczne salony. – On okropnie nie lubi o tym rozmawiać. Gdy się go zaczepi, to mówi, by dać mu spokój – podkreśla znajomy Bieleckiego.

Tym bardziej że za sprawą Kaczyńskiego ludzie usłyszeli, że Morawiecki, trzymając się PO, grał na dwa fronty. – Być może mówię to publicznie po raz pierwszy. Współpracował z nami […] – mówił Kaczyński w TVP po ujawnieniu taśm z Sowa i Przyjaciele [nagrań rozmów Morawieckiego upublicznionych dopiero w 2018 r. – red].

Morawiecki wstawał więc od stołu doradców Tuska i jechał doradzać PiS. – Dla polityków to skandal, dla ludzi biznesu nic nadzwyczajnego. Jak się gra wysoko, to trzeba dbać o wpływy u rządzących i w opozycji, bo władza się zmienia – tłumaczy osoba związana ze środowiskiem PiS.

– Bielecki pożegnał się z Morawieckim bez rozgłosu, w Radzie Gospodarczej wszystko odbyło się elegancko. Wcześniej mieliśmy jakieś sygnały, że może chodzić do PiS – opowiada prof. Ireneusz Krzemiński, który też był jej członkiem [Rady Gospodarczej – red.]. – Morawieckiemu nie udało się przekonać do siebie Tuska. Mógł go dwa razy wprowadzić do rządu. Na ministra skarbu, potem na ministra finansów, ale z jakichś powodów tego nie zrobił – twierdzi osoba, która za czasów PO współpracowała z premierem.

Bo Morawiecki był sondowany w sprawie objęcia resortu finansów i stanowiska wicepremiera, ale zdaniem naszych rozmówców z Platformy nigdy nie było rozmowy z Tuskiem na ten temat.

Rostowski tak to wspomina: – Zaproponowałem mu, by został ministrem finansów we wrześniu 2013 r., bo ja chcę odejść. Nie był zainteresowany. Wtedy myślałem, że to poważny człowiek. Nie przyszło mi do głowy, że może tak ustawicznie kłamać i ma taką pogardę dla ludzi.

Jeden z ekspertów Rady Gospodarczej opowiada, że Morawiecki raczej słuchał, niż mówił. A na koniec zwykle przychylał się do zdania większości […].

Prof. Witold Orłowski, który był z Morawieckim w Radzie Gospodarczej, w rozmowie z portalem naTemat.pl wspominał: – Gdy rozmawiałem z Mateuszem Morawieckim, on wielokrotnie mówił, że ekonomia wcale nie jest jego pasją. Twierdził, że tą prawdziwą pasją jest dla niego historia. Kiedy jednak wszedł do rządu, zauważyłem, że tak naprawdę nie pasjonuje go ani ekonomia, ani historia. Dziś widać, że jego życiową pasją jest polityka”450.

Tyle artykuł Kondzińskiej i Szpali. Wracam do rozmowy z moim źródłem. Gdy usłyszałem o tym, że Jan Krzysztof Bielecki był brakującym ogniwem między Morawieckim a Tuskiem, powinienem był poniekąd powtórzyć swoje pytanie. Powinienem był powiedzieć:

– No dobrze, ale to na jedno wychodzi. W jaki sposób takiemu nacjonaliście jak Morawiecki udało się zdobyć zaufanie Bieleckiego? Bielecki to współzałożyciel Kongresu Liberalno-Demokratycznego, przedstawiciel Polski w Europejskim Banku Odbudowy i Rozwoju, przewodniczący rady Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, europejski liberał nieraz aż nazbyt liberalny. Jak on i Morawiecki, nacjonalista o wschodnich powiązaniach, mogli znaleźć wspólny język?

Nie zdążyłem jednak zadać tego pytania, gdyż wcześniej mój rozmówca spontanicznie powiedział coś, co dało mi do myślenia:

– Im dłużej obserwuję Mateusza, tym bardziej dochodzę do wniosku, że to człowiek, w którym dawno temu wypaliły się wartości i idee. A takie wypalenie może owocować głębokim cynizmem. Podejrzewam, że Mateusz zrobi wszystko, by wspiąć się wyżej w hierarchii społecznej, bo nie widzi w życiu innych sensów, nie znajduje innych motywacji.

Wspominałem wcześniej o mojej nieufności względem psychologizowania w polityce. Jednak to, co usłyszałem, może wiele tłumaczyć. Może tłumaczyć brak skrupułów lub oporów przy zawieraniu sojuszy z osobami o wschodnich powiązaniach, jak Misiak czy Dworczyk. Więcej nawet: cynizm premiera może w całości tłumaczyć jego eurazjatycką, prokremlowską postawę. Jak również jego nacjonalizm, który w tym wypadku nie byłby płomienną wiarą, tylko brakiem wiary („żadna ogólnoludzka więź nie ma szans zaistnieć, ludzie są głupi, kumają tylko swoją hordę, dlatego trzymam się swojej hordy, ewentualnie zmuszam ją do sojuszu z najgroźniejszą hordą w okolicy, kurwa!” – tak zapewne brzmiałby manifest „cynicznego eurazjatyckiego nacjonalizmu”, gdyby go wyrazić w „męskim języku” premiera). Cynizm stanowiłby też doskonałe wyjaśnienie dla życia pod przykrywką, pod maską, które Morawiecki praktykuje co najmniej od lat 90. Wiemy, że grał „zachodniego Europejczyka” przed profesorem Emmertem, gdy w Polsce wyznawał jawnie i praktykował narodowy egoizm jako wicedyrektor w UKIE (na szczęście tylko przez kilka miesięcy). Zapewne podobnie musiało wyglądać jego funkcjonowanie w latach 2010–2012, kiedy to przyjaźnie rozmawiał z Tuskiem i Bieleckim, a równocześnie po cichu konferował z Dziedziczakiem lub innymi pisowskimi nacjonalistami. Jeszcze w 2013 r. – gdy według słów prezesa PiS potajemnie współpracował z kierownictwem tej partii – Mateusz Morawiecki utrzymywał bliskie, wręcz poufałe kontakty z Janem Krzysztofem Bieleckim. A w każdym razie w rozmowie z Jagiełłą przedstawiał je jako bliskie i poufałe: „JKB chce porozmawiać, ale przy śniadanku o różnych tam sprawach”451. Czy po śniadanku z Bieleckim i obiadku z Jagiełłą pędził na kolacyjkę do Kaczyńskiego? Czy nad pierogami ruskimi spowiadał się z tego, co słyszał i mówił przy ośmiorniczkach?

KREDYTY? NIESTETY SZWAJCARSKIE

Poprzednik Mateusza Morawieckiego w BZ WBK i jego obawy. Morawiecki wobec kredytów frankowych. W 2009 r. obiecuje, że z nimi skończy. W 2013 r. ich broni. W 2018 r. udaje, że nie miał z nimi nic wspólnego. Oburzenie Barbary Husiew. Wicepremier trzyma akcje BZ WBK i zarabia na nich. Żonglowanie majątkiem w oświadczeniach i rozdzielność majątkowa. Kredyt na dom Morawieckiego w banku Morawieckiego? Usłużny Dworczyk spieszy z pomocą

Cynizm może też tłumaczyć bankowe sukcesy Mateusza Morawieckiego. Choć właściwiej byłoby powiedzieć: korporacyjne. Albowiem sukcesy Morawieckiego w BZ WBK mierzą się raczej wysokością stołków, na których zasiadł, aniżeli finansowymi wyczynami, których dokonał. Więcej niż raz usłyszeliśmy, że Morawiecki nie ma zamiłowania do ekonomii ani talentu do robienia pieniędzy. Ale stąd może właśnie takie, a nie inne sukcesy: ludzie nieraz próbują rekompensować brak talentu cynizmem i bezwzględnością. Niestety, czasem im się to poniekąd udaje. Nie dokonują rzeczy wielkich ani nawet spektakularnych, ale wspinają się wysoko. Do tego twarde łokcie nieraz bardziej się przydają niż talent i zamiłowanie.

Niewątpliwie widać znamiona bezwzględności w jedynym szerzej znanym finansowym wyczynie Mateusza Morawieckiego, jakim był jego udział w oferowaniu kredytów frankowych. Jak wiemy, przez pewien czas frank szwajcarski stał nisko względem innych walut, w tym złotówki. Wiele Polek i wielu Polaków wzięło wtedy kredyty w tej walucie. Przeważnie chodziło o kredyty mieszkaniowe. Kredytobiorcy liczyli na to, że niski kurs franka się utrzyma. Niestety, celem rynków walutowych nie jest spełnianie marzeń kredytobiorców. Pewnego dnia kredyty frankowe stały się bardzo drogie, co rozwścieczyło tych, którzy je wzięli. Kredytobiorcy protestowali, zwracali się do polityków o pomoc, obecnie procesują się z bankami. W tym z bankiem Morawieckiego BZ WBK (obecnie Santander Bank Polska SA).

W marcu 2015 r., gdy PiS szykował się do skoku na władzę, wywiadu „Dziennikowi Gazecie Prawnej” udzielił poprzednik Morawieckiego w BZ WBK, Jacek Kseń. Kseń był prezesem BZ WBK w latach 2001–2007452. Wywiad Ksenia dla „Dziennika Gazety Prawnej” brzmi bardzo ciekawie. Aczkolwiek przy lekturze musimy pamiętać, że po odejściu ze stanowiska prezesa BZ WBK Kseń zasiadł w radzie nadzorczej firmy Sygnity – i spędził tam następne siedem lat. Ze względu na związki tej firmy z polskim prorosyjskim oligarchą paliwowym Aleksandrem Gudzowatym, jak również na jej rządowe kontrakty i osobliwy sposób ich realizowania traktuję z rezerwą wszystko, co mówi Kseń. Jednak sądzę, że warto posłuchać jego głosu:

– W czasach, kiedy większość instytucji finansowych na masową skalę prowadziła agresywną frankową akcję kredytową, myśmy w WBK z pełnym rozmysłem z tego zrezygnowali. Co nie było łatwe, bo młodsi koledzy się buntowali. Pytali: inni mogą na tym zarabiać, dlaczego my nie? Tłumaczyłem, że to ryzyko, że nie chcę mieć za parę lat wielomiliardowych portfeli popsutych kredytów walutowych, że żadne prosperity nie jest wieczne. Kolejny argument załogi za frankami był taki, że klienci się obrażą i pójdą gdzie indziej. I zdarzali się tacy, którzy stanowczo domagali się udzielenia kredytu we frankach. Więc przyznaję, robiliśmy wyjątki. Wobec tych najzamożniejszych, których było stać na 25-proc. wkład własny. I uprzedzaliśmy ich o ryzyku, dawaliśmy oświadczenia do podpisania – że wiedzą, w co wchodzą, że to spekulacja. Presja współpracowników była wielka, zwłaszcza że inne banki wtedy bardzo dużo zarabiały. Na marżach, a przede wszystkim na wymianie walut453.

Tyle Jacek Kseń. Zatem za jego czasów bank Morawieckiego przyznawał kredyty frankowe w sposób bardzo ograniczony, by nie powiedzieć wstrzemięźliwy. Według Ksenia menedżerowie banku mieli świadomość ryzyka, na jakie narażają się kredytobiorcy, gdy pożyczają franki. Jeśli część menedżerów mimo wszystko chciała udzielać kredytów frankowych, to przyczynę stanowiły tylko żądza zysku i – cynizm.

Czy wśród tych zwolenników udzielania kredytów frankowych był również Mateusz Morawiecki? Zdawałoby się, że nie. Znalazłem bowiem jeszcze jeden wywiad. Wywiad, którego Morawiecki udzielił dziennikowi „Rzeczpospolita” w styczniu 2009 r.

Nagłówek głosi: Skończmy z kredytami we frankach. Poniżej Morawiecki mówi, co następuje: „Nadzór [chodzi o powołaną rok wcześniej Komisję Nadzoru Finansowego – red.] powinien zabronić udzielania kredytów we frankach szwajcarskich, nie czekając na dalszy rozwój wydarzeń […]; zarówno nadzór, jak [i] odpowiedzialny rząd nie powinien pozwalać gospodarstwom domowym na spekulacje walutowe”.

Jednak cztery lata później Mateusz Morawiecki w rozmowie z „Pulsem Biznesu” wypowiedział się zupełnie inaczej: „Nie mąćmy wody, która jest w miarę spokojna […]. Problem kredytów we frankach sam się rozwiązuje. Kiedy przejmowaliśmy przed rokiem Kredyt Bank, łączna wartość portfela kredytów frankowych wynosiła 14 mld zł. Dzisiaj jest to 11,5 mld zł. Te kredyty codziennie się spłacają. A spłacają się lepiej niż kredyty złotowe. Nie dużo, ale odrobinę lepiej. Regulator bardzo mocno wypowiedział się, że nie planuje zmian. Dlaczego wzbudzać te wody, skoro one są w miarę spokojne? Niech te kredyty się spłacają. Rok po roku portfel frankowy zmniejsza się o 6–7 proc. W ogóle nie przyrasta. Za 5 lat tego problemu nie będzie. Myślę, że jest też pewna szansa, ale to raczej spekulacja, że gdyby frank zszedł do 2,60 zł, to może nawet nastąpić przyspieszenie tych spłat”454.

Skąd ta zmiana? Zapewne stąd, że to właśnie za prezesury Mateusza Morawieckiego bank BZ WBK zaczął coraz intensywniej udzielać kredytów frankowych. Co ciekawe, tendencja wzrostowa pojawiła się już w 2008 r. Według słów samego Morawieckiego 33 proc. kredytów udzielanych przez BZ WBK stanowiły wówczas kredyty frankowe, a ich liczba rosła455. Morawiecki był wtedy prezesem BZ WBK dopiero od roku. Czyżby wystarczył rok, aby jego bank zaczął robić kokosy na frankach? Wynikałoby z tego, że udzielając wywiadu „Rzeczpospolitej” w 2009 r., prezes Morawiecki znowu był nieszczery lub nie do końca szczery.

Być może w 2013 r. uznał, że nie da się dłużej kłamać z pełnymi ustami. Ale wrócił do nieszczerości w 2018 r., gdy wystąpił na antenie Polsat News i powiedział, że „Bank Zachodni był jednym z nielicznych banków, które wtedy tych kredytów nie udzielały”456. Słowa te wywołały powszechne oburzenie.

Barbara Husiew, wiceprezeska stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu, jest jedną z wielu ofiar kredytów frankowych. Jej mąż powiesił się w 2009 r.457, gdy Morawiecki na potęgę pożyczał swym klientom franki (równocześnie nawołując do zakazu tej praktyki). W sierpniu 2018 r. Husiew wystąpiła w pisowsko-rządowej telewizji TVP. Ci, co ją tam zaprosili, nie spodziewali się tego, co powiedziała:

– Pan Mateusz Morawiecki jest kłamcą. Kiedy był w Davos, kłamał do kamery, mówiąc, że Bank Zachodni był jedynym bankiem, który nie udzielał kredytów frankowych. A ja jestem żywym przykładem na to, że BZ WBK za jego prezesury tych kredytów udzielał.

Husiew dodała jeszcze:

– Pan Morawiecki jest moralnie odpowiedzialny za śmierć mojego męża i za to, że od dziewięciu lat walczę z Bankiem Zachodnim WBK i spłacam kredyt denominowany do franka szwajcarskiego458.

Skoro mowa o kredytach frankowych i związanych z nimi nieszczęściach, nie można pominąć tego, że podrożenie kredytów również przyczyniło się do zdobycia władzy przez PiS. Wielu kredytobiorców, rozczarowanych brakiem pomocy ze strony rządu, zagłosowało na PiS. Jednym z liderów protestów stał się skrajnie prawicowy publicysta i producent telewizyjny związany z tą partią, Maciej Pawlicki459. Bez wątpienia Pawlicki przyczynił się do tego, że rozgoryczeni frankowicze ulokowali swe nadzieje w Jarosławie Kaczyńskim. Nie spodziewali się, że Kaczyński zrobi premierem jednego z głównych frankowych kredytodawców.

Jak widać, kredyty frankowe i ich podrożenie to kolejna okoliczność, która pomogła przepchnąć Polskę na Wschód i z którą związany jest Mateusz Morawiecki. Kolejna, albowiem już trzecia. Pierwszą są powiązania Morawieckiego z organizatorami podsłuchów w Sowie & Przyjaciołach (przede wszystkim jego znajomość z Misiakiem). Drugą są związki z ruchem Kukiz’15 i jego twórcami. Trzecią jest udział w wielkiej kredytowej spekulacji, która rozwścieczyła wyborców, nastawiając ich przeciwko prozachodniej PO. To niezwykła potrójna koincydencja, jednak trudno podejrzewać bankiera o prowadzenie wieloletniej, gigantycznej spekulacji finansowej dla celów intrygi politycznej. Nawet gdy ten bankier jest bardziej politykiem niż bankierem. Zatem uważam sprawę kredytów frankowych za przykład cynizmu Morawieckiego, a nie jego dalekowzrocznej przewrotności. Także dlatego, że bardziej wierzę w jego cynizm niż w jego dalekowzroczność.

Innym przykładem cynizmu premiera jest sprawa, o której już w tej książce wspominałem. Mam na myśli to, co Morawiecki zrobił z posiadanymi przez siebie udziałami w banku BZ WBK, gdy objął stanowisko wicepremiera.

Wyborcy mogą spać spokojniej, gdy minister nie posiada udziałów w prywatnym przedsiębiorstwie. Inaczej może dojść do konfliktu interesów. Rodzi się pytanie, co wybierze minister, gdy interes państwa okaże się rozbieżny z interesem jego firmy.

Jak ten problem rozwiązał Morawiecki?

W grudniu 2018 r. premier udzielił wywiadu „Dziennikowi Gazecie Prawnej”. W rozmowie z prawicowym dziennikarzem Piotrem Zarembą żalił się, że przejście do rządu z BZ WBK kosztowało go utratę ogromnych zarobków: „Zrezygnowałem, lekko licząc, do emerytury może nawet z jakichś 100 mln zł”460. Zaraz potem przyznał, że po wejściu do rządu… nie sprzedał posiadanych przez siebie akcji BZ WBK. „Kiedy wchodziłem do rządu w 2015 r., działo się to w takim tempie, że nie zdążyłem sprzedać posiadanych akcji banku. Było to zresztą kłopotliwe, bo musiałem powstrzymywać się z wypowiedziami na temat banków, żeby nie powstało wrażenie, że w jakikolwiek sposób mogę wpłynąć na pozycję BZ WBK. Kiedy zostawałem premierem, sprzedałem wszystkie akcje, nie zastanawiając się nad ceną”461. Portal OKO.press wyliczył, że Morawiecki zarobił na tej zwłoce ponad milion złotych462. Cóż, gdy akcjonariusz banku i jego były prezes zostaje wicepremierem odpowiedzialnym za gospodarkę, także za finanse – wtedy trudno się dziwić, że akcje tego banku rosną. Wiadomo, że w takiej sytuacji bank ma „dobre dojście do rządu”. Wiadomo też, że wicepremier odpowiedzialny za gospodarkę będzie podejmować liczne decyzje wpływające na sytuację banków oraz kurs ich akcji. Raczej nie zaszkodzi bankowi, którego akcje posiada… Oto właśnie klasyczny konflikt interesów, który w przypadku Morawieckiego trwał ponad dwa lata. Od listopada 2015 r. do grudnia 2017 r. Jeśli nie dłużej, bo Morawiecki nie precyzuje, kiedy w końcu udało mu się sprzedać wszystkie akcje BZ WBK. W grudniu? A może w styczniu? Czy jednak w lutym?

Rzecz jasna, zależność pomiędzy ministrem-akcjonariuszem a jego bankiem działa w obie strony. Można się spodziewać, że w latach 2015–2017 Morawiecki unikał decyzji, które mogły zaszkodzić bankowi BZ WBK. Tak samo można się spodziewać, że BZ WBK podejmował decyzje, które podobały się wpływowemu akcjonariuszowi mocno związanemu z bankiem, jego wieloletniemu prezesowi, który został premierem RP. Dotyczy to zapewne wspierania kultu „żołnierzy wyklętych”, co bank kontynuował po odejściu Mateusza Morawieckiego ze stanowiska prezesa zarządu.

Sytuacja majątkowa premiera budziła i budzi jeszcze inne wątpliwości, niezwiązane z udziałami w BZ WBK.

W marcu 2018 r. dziennikarka tygodnika „Newsweek”, Renata Grochal, napisała: „Premier Mateusz Morawiecki żongluje swoim majątkiem tak, żeby pokazać z niego tylko to, co chce. Odnaleźliśmy kilka nieruchomości ukrytych przed opinią publiczną – co najmniej dwa razy, gdy Mateusz Morawiecki dostawał propozycję wejścia do polityki, część majątku przepisywał na żonę. Dlaczego tych domów i mieszkań nie ma w oświadczeniach majątkowych premiera Morawieckiego?

Przedwojenna kamienica przy ul. Oławskiej, eleganckim deptaku w centrum Wrocławia, tuż przy zabytkowym rynku. Trzy lokale w 2004 r. kupił w niej od miasta Mateusz Morawiecki, ówczesny członek zarządu banku BZ WBK. Zapłacił niemal 800 tys. zł. Dziś lokale są warte kilka razy więcej.

Premier Mateusz Morawiecki nie wykazuje mieszkań w oświadczeniach majątkowych. Willi na warszawskim Mokotowie za co najmniej 5 mln zł, w której zamieszkał z rodziną po przeprowadzce do stolicy, też nie […].

Z dokumentów, do których dotarliśmy, wynika, że w grudniu 2013 r. Morawiecki podpisuje z żoną umowę o częściowym podziale majątku. Od tego momentu właścicielką nieruchomości przy ul. Oławskiej jest już tylko Iwona Morawiecka.

– Morawiecki szykował się wtedy do wejścia w politykę, dlatego nie chciał, żeby ludzie się dowiedzieli, ile milionów ma na koncie – mówi jeden z naszych rozmówców.

Po raz drugi umowę o częściowym podziale majątku Morawieccy podpisują na wiosnę 2015 r. Prezes BZ WBK rozmawia wtedy z Jarosławem Kaczyńskim i Beatą Szydło o wejściu do rządu PiS. Wie, że może zostać ministrem. Tymczasem od 2008 r. ma z żoną olbrzymi, 300-metrowy dom na strzeżonym osiedlu w centrum Warszawy. W kwietniu 2015 r. i tę nieruchomość przepisuje na żonę Iwonę”.

Jak podaje tygodnik, na hipotekę tego budynku zaciągnięto też wielki… kredyt frankowy w BZ WBK. Wartość kredytu miała się zbliżać do 2 mln franków szwajcarskich. Czy Morawiecki przyznał ten kredyt sam sobie? Czy też swojej żonie, Iwonie Morawieckiej, która według informatorów „Newsweeka” aktywność zawodową podjęła na dwa tygodnie przed przyznaniem kredytu?463

Podczas pracy nad artykułem Renata Grochal zapytała o to wszystko Mateusza Morawieckiego, ale odpowiedzi się nie doczekała. Dopiero po publikacji tekstu w obronie Morawieckiego wystąpił… Michał Dworczyk, szef jego kancelarii. Oświadczył, że „premier zgodnie z prawem wykazuje wszystkie elementy swego stanu majątkowego […]; „jest to absolutnie oburzające, że różnego rodzaju sugestie i pomówienia są formułowane pod adresem premiera. Premiera, który – o czym powszechnie wiadomo – przez wiele lat był prezesem banku komercyjnego, niebędącego spółką Skarbu Państwa. Przez ten czas zarabiał pieniądze, takie, jak zarabiają prezesi, członkowie zarządów […]”464.

Dziewięć miesięcy później, w wywiadzie z Zarembą dla „Dziennika Gazety Prawnej”, Morawiecki powiedział: „…rozdzielność majątkowa to nic nienaturalnego i nie jestem jedynym politykiem, również w naszym rządzie, który przyjął takie rozwiązanie”465.

A PRESTIŻ? PRESTIŻ ROSYJSKI!

Fundusz Morawieckiego promuje inwestycje w Rosji. „Ważne reformy” i „pozytywne perspektywy” Putina

Zajmijmy się innym, mniej znanym aspektem działalności Mateusza Morawieckiego i jednej z jego firm. Otóż Mateusz Morawiecki jako szef grupy kapitałowej BZ WBK oferował Polakom nie tylko kredyty frankowe.

Tak się składa, że do tej grupy od lat należy firma BZ WBK Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA (BZ WBK TFI SA), obecnie Santander Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA (Santander TFI SA)466.

Bank Mateusza Morawieckiego (od 2018 r. Santander Bank Polska, dawniej BZ WBK) posiada połowę udziałów w tej firmie. Należała ona do grupy kapitałowej tego banku również w 2011 r. W raporcie grupy BZ WBK z tego roku czytamy, że BZ WBK TFI SA jest spółką zależną od BZ WBK SA, czyli od banku Morawieckiego467.

Zatem Morawiecki jako prezes banku BZ WBK odgrywał rolę nadrzędną wobec firmy BZ WBK TFI SA. Co więcej, Mateusz Morawiecki w latach 2010–2014 zasiadał w radzie nadzorczej tej firmy468.

W dniu 30 maja 2011 r. ta sama firma BZ WBK TFI SA – podlegająca Morawieckiemu i bezpośrednio przez niego nadzorowana – ogłosiła ofertę reklamowaną nagłówkiem: Rosja i obligacje korporacyjne w prestiżowym Funduszu Arki.

Poniżej nagłówka czytamy, co następuje: „BZ WBK TFI SA wzbogaciło ofertę produktów dla zamożnych klientów, tworząc dwa nowe subfundusze w ramach Funduszu parasolowego Arka Prestiż SFIO.

Subfundusze Arka Prestiż Akcji Rosyjskich oraz Arka Prestiż Obligacji Korporacyjnych zostały uruchomione 28 maja br.

Zarządzający BZ WBK TFI SA pozytywnie oceniają perspektywy rysujące się przed rosyjskimi spółkami i moskiewską giełdą, dostrzegając możliwość uzyskania premii za podjęcie ryzyka inwestycyjnego w długim terminie. Na rynku obligacji korporacyjnych widzą ciekawe możliwości inwestycyjne i oczekują, że będzie ich coraz więcej […].

Rosja jest szóstą gospodarką świata z PKB na poziomie 2 229 mld dol. według parytetu siły nabywczej z ogromnym rynkiem wewnętrznym liczącym około 140 mln mieszkańców. To kraj, który swoją atrakcyjność w dużej mierze zawdzięcza bogatym zasobom naturalnym – jest największym na świecie eksporterem gazu ziemnego, drugim co do wielkości eksporterem ropy naftowej oraz trzecim – stali i aluminium. W 2009 r. główny indeks giełdy moskiewskiej MICEX – m.in. dzięki rosnącej cenie ropy wzrósł o ponad 121%, co okazało się jednym z najlepszych wyników na świecie. Zapotrzebowanie światowej gospodarki w obecnej fazie cyklu koniunkturalnego na te i inne surowce stanowi impuls do wzrostu gospodarki rosyjskiej.

Jednak Rosja to nie tylko surowce, lecz także bardzo duży i atrakcyjny rynek dla spółek dostarczających m.in. dobra konsumpcyjne oraz prowadzących działalność bankową. Pomimo znacznego odbicia od czasu bessy rosyjskie spółki nadal należą do najtańszych w regionie. Prognozowany na 2011  r. wskaźnik cena/zysk dla rosyjskiej giełdy wynosi 6,6, co oznacza aż 40-proc. dyskonto do indeksu MSCI Emerging Markets.

Za wzrostem cen akcji przemawiają także coraz lepsze dane makroekonomiczne dla gospodarki rosyjskiej oraz informacje napływające z samych spółek, które zwiększają zyski i niwelują zadłużenie. Szacuje się, że w tym roku dynamika zysków spółek wyniesie 32% przy wzroście PKB na poziomie 4,5–5 proc.

Wbrew potocznemu postrzeganiu w ostatnim czasie przeprowadzono w Rosji wiele ważnych reform, a rząd podejmuje działania na rzecz ocieplenia klimatu inwestycyjnego […]469.

KORNEL MORAWIECKI WSTAWIA SIĘ ZA GETBACK

Firma GetBack chwali się dofinansowaniem od PKO BP i PFR. Obie instytucje zaprzeczają. KNF wycofuje firmę z giełdy i składa na nią doniesienie do prokuratury. Prezes Kąkolewski potajemnie prosi Mateusza Morawieckiego o pomoc. Zasługi GetBack dla PiS. Kornel Morawiecki wstawia się u syna za firmą. Czy GetBack należy do „ruskiego kapitału”? Abris Capital zaprzecza, ale czy pozywa? Biznesy na Wschodzie. Wsparcie dla Janukowycza. Powiązania z Olegiem Bojką i… Michaiłem Fridmanem. Dwuznaczny pan Butkewycz

Skoro mowa o aferach finansowych związanych z Mateuszem Morawieckim, przejdźmy do najbardziej intrygującej z nich. Wybuchła, gdy Morawiecki był premierem. Zdumiewającą rolę odegrał w niej jego ojciec, poseł i marszałek senior polskiego sejmu, Kornel Morawiecki.

Chodzi o aferę firmy GetBack. Firma zajmowała się odzyskiwaniem długów. Ale sprzedawała też swoje obligacje i robiła to bardzo agresywnie. Jak podają telewizja i portal TVN24, GetBack docierał do potencjalnych nabywców poprzez banki, a dokładnie – poprzez osobistych doradców, z których usług nabywcy korzystali w swoich bankach. Nabywcom obiecywano 6-procentowy zysk nawet w razie plajty. W wielu wypadkach okazało się, że to obietnice bez pokrycia. Niektórzy z nabywców stracili nawet kilkaset tysięcy złotych470. W kwietniu 2018 r. GetBack pochwalił się, że rozmawia z Polskim Funduszem Rozwoju (PFR) i PKO BP (czyli bankiem Zbigniewa Jagiełły), które miałyby dofinansować firmę. Oznaczało to upublicznienie informacji poufnej. Nie wiadomo też, czy prawdziwej, skoro po jej upublicznieniu PFR i PKO BP wyparły się zamiarów dofinansowania firmy GetBack. Gdy to się stało, Komisja Nadzoru Finansowego zawiesiła obrót akcjami firmy na giełdzie i złożyła doniesienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez GetBack. Przestępstwo miało polegać na publikacji informacji o rozmowach z PFR i PKO BP na temat rzekomego dofinansowania firmy471.

W czerwcu 2018 r. „Gazeta Wyborcza” ujawniła treść listu, który prezes zarządu firmy GetBack, Konrad Kąkolewski, wysłał potajemnie do… premiera Mateusza Morawieckiego.

Cytuję artykuł Wojciecha Czuchnowskiego i Małgorzaty Kolińskiej-Dąbrowskiej: „«Wyborcza» zdobyła list, który prezes upadającej spółki napisał do Mateusza Morawieckiego. Czytamy, że: «GetBack jest zapleczem obozu wolnościowego [tak prezes Kąkolewski nazwał PiS i jego koalicjantów – red.] poprzez bycie sponsorem mediów: ‘Gazeta Polska’, ‘Wprost’, ‘Do Rzeczy’, ‘W sieci’». A kłopoty spółki mogą być «spiskiem» przeciwko władzy […]; wśród zasług GetBacku dla władzy PiS prezes Konrad Kąkolewski wymienia sponsorowanie prorządowych i zasłużonych dla PiS mediów, «finansowanie działań», takich jak: «Gala Człowieka Roku, Gala rocznicy Gazety Polskiej» (nagrody dostawali tam Morawiecki i Jarosław Kaczyński) oraz «inicjatyw takich jak Instytut Wolności», wreszcie «animowanie współpracy Polska–Izrael–Stany Zjednoczone i innych».

Kąkolewski przypomina premierowi, że spółka zakupiła od państwowych banków (wymienia Pekao SA, BGK i «przede wszystkim PKO BP») «portfele kredytów i pożyczek w kwocie blisko 4 mld zł». «Pozwoliło to tym bankom – pisze prezes GetBacku – zarobić 400 mln zł i wsparło działania Państwa» […]

Kąkolewski domaga się dofinansowania GetBacku przez państwo. Grozi, że upadek jego spółki «narazi oszczędności inwestorów prywatnych». Podaje przy tym liczbę 20 tys. osób, ostrzegając, że wraz z GetBackiem może «wpaść w turbulencje» co najmniej jeden bank, dwa towarzystwa ubezpieczeniowe oraz kilka funduszy inwestycyjnych […].

Istnienie listów Kąkolewskiego ujawnił 14 maja «Dziennik Gazeta Prawna», ale nie podał ich treści. Od tego czasu media i opozycja żądają ich upublicznienia. Kąkolewski nalega w nich bowiem na wsparcie w zamian za to, że związał się z obecną władzą i jej mediami.

Kancelaria premiera oświadczyła 8 czerwca, że listów nie ujawni. Zdaniem Centrum Informacyjnego Rządu są to «dokumenty prywatne, które nie stanowią informacji publicznej». Informując o tym posła PO Krzysztofa Brejzę, który domagał się kopii, CIR podało, że Kąkolewski wysłał trzy listy: 13 i 18 kwietnia oraz 8 maja. Czy premier je czytał? Jak podaje CIR, «z pismami zapoznawali się pracownicy Kancelarii».

Mimo że rząd traktuje listy jako «prywatne», to wszystkie skierował do koordynatora służb specjalnych i prokuratora krajowego. Kiedy? Prokuratura nie chce podać daty. Nie wiadomo więc, czy urząd premiera zareagował dopiero, gdy sprawa stała się publiczna […].

List, który zdobyła «Wyborcza», jest drugim z kolei i został wysłany po 16 kwietnia, gdy Kąkolewski przestał być prezesem GetBacku. Autor listu sugeruje, że wraz z rządem padł ofiarą spisku, bo «od października, kiedy ewidentne stało się, że GetBack jest sponsorem obozu wolnościowego, nastąpiła zmasowana kampania oczerniająca GetBack jako piramidę finansową PiS». Kąkolewski pyta: «Komu tak naprawdę zależy na destabilizacji systemu finansowego w Polsce?» i «Na ile mamy tu do czynienia ze spiskiem politycznym?». O kłopotach GetBacku media zaczęły donosić pół roku temu.

GetBack to spółka windykacyjna, która w latach 2017–2018 sprzedała prywatnym osobom obligacje za 2,5 mld zł, a w kwietniu utraciła płynność finansową. Giełda zawiesiła notowania spółki i dziś śledztwo w jej sprawie prowadzi prokuratura. Ale nie chce powiedzieć od kiedy […]”.

Jednak przyczyną skandalu był nie tylko list prezesa Kąkolewskiego do premiera Morawieckiego. Kąkolewski kontaktował się też z ojcem premiera, Kornelem Morawieckim. Ten w kwietniu 2018 r. zaczął lobbować na rzecz firmy GetBack u Matusza Morawieckiego. Miał też interweniować u szefa PFR Pawła Borysa, nakłaniając go, żeby poratował GetBack pieniędzmi swojej firmy. Borys temu zaprzecza. Co do Kornela Morawieckiego, to przyznaje on, że rozmawiał ze swoim synem premierem i „puścił mu sygnał”, że GetBack jest w potrzebie. Morawiecki senior przyznaje też, że kontaktował się w tej sprawie z prezesem Kąkolewskim472.

Po tym, jak w kwietniu 2018 r. Komisja Nadzoru Finansowego zajęła się firmą GetBack, Konrad Kąkolewski stracił stanowisko prezesa zarządu. Już jako były prezes 18 czerwca 2018 r. Kąkolewski wystąpił w programie „Alarm!” na antenie TVP. Sugerował, że winę za nieprawidłowości może ponosić właściciel GetBacku, zarejestrowana w Wielkiej Brytanii firma Abris Capital Partners. Powiedział, że Abris Capital Partners to może być „ruski kapitał”473.

Skontaktowałem się z firmą Abris Capital Partners. 1 marca 2019 r. napisałem do niej, pytając, czy twierdzenia i sugestie Kąkolewskiego zawierają prawdę: „W programie «Alarm TVP» prezes zarządu firmy GetBack, pan Konrad Kąkolewski, powiedział, że Abris Capital to może być «ruski kapitał». O ile wiem, informacja ta – niezależnie od jej prawdziwości lub nieprawdziwości – nie została w żaden sposób rozwinięta. Nie znalazłem żadnego potwierdzenia, zaprzeczenia ani też wyjaśnienia czy doprecyzowania tego stwierdzenia […]. Co Konrad Kąkolewski miał na myśli, gdy wskazał na Abris Capital jako na «ruski kapitał»?”.

Wysłałem e-mail o godzinie 8 rano. O 11.15 otrzymałem odpowiedź z… agencji PR-owskiej Spectator: „Informujemy że Inwestorzy Abris Capital Partners to wiodący, globalni, prestiżowi inwestorzy instytucjonalni, tacy jak: fundacje uniwersyteckie, fundusze emerytalne czy firmy ubezpieczeniowe z Europy Zachodniej, Stanów Zjednoczonych i Australii. Chcielibyśmy przy okazji poinformować że SPECTATOR odpowiada za kontakty Abris z mediami, będziemy wdzięczni za kierowanie w przyszłości wszelkich pytań do nas”.

Rzecz jasna, tego rodzaju odpowiedź to żadna odpowiedź.

O godzinie 12.39 napisałem więc do agencji Spectator, dosyłając jej „pytania pomocnicze”. Cytuję długi fragment jeszcze dłuższego e-maila: „Zdaję sobie sprawę z tego, że działalność i związki Abris Capital Partners mają charakter międzynarodowy. Dla precyzji dopytam: czy wśród inwestorów Abris Capital Partners znajdują się nie tylko fundacje uniwersyteckie, fundusze emerytalne czy firmy ubezpieczeniowe z Europy Zachodniej, Stanów Zjednoczonych i Australii, ale także fundacje, fundusze, firmy, konsorcja firm, banki czy też instytucje z Federacji Rosyjskiej / obszaru krajów postsowieckich, względnie fundacje, fundusze, firmy, konsorcja firm, banki czy też instytucje, które zarabiają w Federacji Rosyjskiej / na obszarze krajów postsowieckich?

A jeśli tak jest, że fundacje, fundusze, firmy, konsorcja firm, banki czy też instytucje na wyżej wymienione sposoby związane z Federacją Rosyjską, względnie z obszarem krajów postsowieckich, znajdują się wśród inwestorów Abris Capital Partners – to jaki procent wśród nich stanowią?

Domyślam się, że w naszych czasach, w czasach szybkich i płynnych rynków finansowych trudno jest odpowiedzieć na takie pytanie z absolutną dokładnością. Dlatego zadowoli mnie odpowiedź o charakterze poglądowym.

Pytam o to wszystko, bo trudno mi uwierzyć – choć […] nie wykluczam tego – żeby pan Konrad Kąkolewski oparł swoją enuncjację wyłącznie na wyobraźni lub na zasłyszanych, niesprawdzonych i nieuzasadnionych pogłoskach. W końcu przez dłuższy był prezesem zarządu GetBack, czyli – jeśli dobrze rozumiem relacje kapitałowo-własnościowe – jednej z Państwa spółek. Gdyby jego wypowiedź zawierała nieprawdziwą treść, mogłaby być uznana za pomówienie, zniesławienie, oszczerstwo i/lub naruszenie dóbr osobistych. Czy pozwali Państwo pana Konrada Kąkolewskiego za tę wypowiedź do sądu cywilnego, względnie wystąpili z oskarżeniem prywatnym wobec niego w związku z tą wypowiedzią? A może zgłosili Państwo tę wypowiedź do prokuratury? Czy w jakimkolwiek sądzie lub prokuraturze dochodzili Państwo swoich praw wobec Konrada Kąkolewskiego ze względu na jego wypowiedź o Abris Capital jako ruskim kapitale?”.

Po czterech godzinach, o 16.56 agencja Spectator odpowiedziała mi jednym zdaniem: „Abris Capital Partners nigdy nie miał i nie ma żadnych związków z rosyjskim kapitałem”.

To odpowiedź nie tylko krótka, lecz także bardzo dziwna. Abris Capital Partners to fundusz typu Private Equity, który pozyskuje kapitał z różnych źródeł. Jak przyznaje agencja Spectator, reprezentująca Abris Capital Partners, fundusz obraca pieniędzmi firm ubezpieczeniowych z Europy Zachodniej, USA i Australii. Czy w ciągu jednego dnia agencja Spectator mogła z całą pewnością ustalić, że żadna z tych firm ubezpieczeniowych nie ma rosyjskich wspólników, inwestorów lub klientów?

Co więcej, przedstawiciele Abris Capital Partners nie odpowiedzieli na pytanie dotyczące ewentualnych kroków prawnych podjętych przeciwko Konradowi Kąkolewskiemu w związku z jego wypowiedzią o „ruskim kapitale”. Czyżby Abris Capital Partners nie podjął takich kroków? Na przełomie maja i kwietnia 2018 r. firma Abris Capital Partners zapowiadała pozew przeciwko Kąkolewskiemu, który wcześniej zarzucał jej publicznie „nierozsądne” i „skandaliczne” zachowanie. Z oczywistych przyczyn jednak pozew ten nie mógł dotyczyć słów o „ruskim kapitale” wypowiedzianych półtora miesiąca później, w czerwcu 2018 r. Czyżby firma puściła je płazem?

Przyjrzałem się interesom Abris Capital Partners.

Na swojej własnej stronie internetowej Abris Capital chwali się, że inwestuje w ukraińsko-rosyjską firmę PrimoCollect, która zajmuje się odzyskiwaniem długów, tak jak GetBack. Czytamy, że po 2010 r. „PrimoCollect stało się wiodącą firmą windykacyjną na Ukrainie, z ok. 500 milionów euro niezabezpieczonego długu konsumenckiego (wartość nominalna) w zakupionych portfelach. Pod koniec 2012 roku firma otworzyła biuro w Moskwie i obecnie aktywnie rozwija swoją bazę w Rosji. PrimoCollect zatrudnia 700 osób w biurach we Lwowie, Kijowie i Moskwie”474.

Abris Capital Partners wymienia też PrimoCollect w spisie swoich spółek (również dostępnym na stronie Abris Capital Partners)475.

Działalność firmy PrimoCollect godna jest uwagi z wielu przyczyn.

Jak podaje ukraiński serwis internetowy finance.ua, w 2011 r. firma PrimoCollect zaoferowała swoją pomoc prorosyjskiemu reżimowi prezydenta Wiktora Janukowycza (trzy lata później obalonemu przez pokojową prozachodnią rewolucję określaną jako „drugi Majdan” albo „Euromajdan”). Działając na rzecz rosyjskich dostawców energii, Janukowycz gotów był odcinać od niej najbiedniejszych Ukraińców, którzy spóźniali się z opłatami. Firma PrimoCollect postanowiła go wesprzeć w tych działaniach i wystąpiła z profesjonalną radą. Nie wszystkich trzeba od razu odcinać, z niektórych da się wycisnąć gotówkę, PrimoCollect wie jak!

Cytuję serwis internetowy finance.ua: „Windykatorzy oferują rządowi pomoc w pracy z problematycznymi dłużnikami korzystającymi z usług mieszkaniowych i komunalnych. Tak w rozmowie z serwisem FINANCE.UA powiedziała dyrektor generalny grupy PrimoCollect, Ewa Zakowicz.

Według niej doświadczenie wiodących firm z tej branży może być przydatne zarówno dla władz, jak i dłużników, a współpraca może przynieść bardziej efektywny wynik […]. – Ważne jest jasne zrozumienie, które kategorie [dłużników – red.] potrzebują pomocy, a które po prostu spekulują, oszukują państwo. Windykatorzy mogą być przydatni nie tylko ze względu na swoje doświadczenie i umiejętność pracy z portfelami wierzytelności, ale także ze względu na wiedzę w tej branży – powiedziała Zakowicz. Podkreśliła, że w odniesieniu do wielu obecnych konsumentów usług mieszkaniowych i komunalnych należy zastosować podejście «restrukturyzacyjne zamiast rozłączać».

Przypomnijmy, prezydent Wiktor Janukowycz polecił Mykole Azarowowi [premier Ukrainy w latach 2010–2014 – red.] opracowanie mechanizmów odcinania dłużników od gazu, ogrzewania, zaopatrzenia w wodę i energii elektrycznej na zimę”476.

Ale nie tylko Janukowycz mógł liczyć na profesjonalne wsparcie specjalistów PrimoCollect.

Rosyjski serwis oferujący pomoc dla dłużników Dolg-FAQ podaje, że klientem firmy PrimoCollect jest… Vivus. Znana już nam firma pożyczkowa:

- obsługiwana przez Igora Jankego, autora książki Twierdza, piewcę młodego Mateusza Morawieckiego;

- należąca do oligarchy Olega Bojki związanego z sołncewską mafią i jej najbogatszym przedstawicielem, Michaiłem Fridmanem477.

Podkreślę raz jeszcze: chodzi o tego samego Fridmana, z którego supermarketami współdziałała firma Work Service założona przez Tomasza Misiaka – biznesmena i polityka związanego z aferą taśmową, a zarazem dobrego znajomego Mateusza Morawieckiego, który dzięki tej aferze wszedł do rządu.

Czyżby fundusz Abris Capital Partners, właściciel firmy GetBack, stanowił kolejne powiązanie między rodziną Morawieckich a sołncewskim oligarchą Michaiłem Fridmanem?

Pośrednio tak. Tym bardziej że na firmie Vivus koneksje Abris Capital z Fridmanem się nie kończą.

W 2012 r. należący do Fridmana Alfa-Bank sprzedał część swoich kredytów (razem z kredytobiorcami) firmie PrimoCollect. Ona zaś, jak wiemy, należy do Abris Capital Partners. Według rosyjskojęzycznych serwisów Eizvestia i Vspro: „Alfa-Bank sprzedał windykatorom niespłacane kredyty o wartości miliardów hrywien […]. Przetarg na sprzedaż dużego portfela kredytów problemowych przez Alfa-Bank został zakończony w grudniu 2012 roku. Informację podał serwis Forbes, powołując się na właściciela jednej ze średnich firm z branży windykacyjnej. Wiadomość potwierdziły dwie z sześciu firm biorących udział w przetargu. Według dyrektora finansowego jednej z zagranicznych firm windykacyjnych, Alfa-Bank wystawił na sprzedaż portfel kredytów o wartości 2 mld hrywien. Większość to niezabezpieczone pożyczki dla klientów indywidualnych […]. Ostatecznie sprzedano trzy czwarte tego portfela, co daje wartość 1,5 mld. Według przedstawiciela jednej z firm windykacyjnych, które opuściły przetarg, firma PrimoCollect nabyła dwie ze sprzedanych trzech części portfela […]. „Nasza firma kupiła duży portfel złych długów od Alfa-Bank w grudniu 2012 r.” – potwierdza Maria Wojnowskaja, zastępca dyrektora generalnego grupy PrimoCollect. Według niej nie ujawniono nominalnej wartości transakcji i rabatu, ponieważ jest to informacja poufna”478. Doniesienie serwisów Eizvestia i Vspro potwierdził również ukraiński portal informacyjny Liwyj Bereh479.

W latach 2008–2015 fundusz Abris Capital Partners posiadał sieć sklepów Barwinok na Ukrainie. Na stronie internetowej Abris Capital Partners czytamy: „W listopadzie 2008 r. Abris przejął Barwinok, sieć dyskontów liczącą 23 sklepy we Lwowie i obwodzie lwowskim. Następnie Barwinok zwiększył swój stan posiadania poprzez przejęcie mniejszych sieci i rozwój organiczny, tworząc sieć 50 sklepów na Zachodniej Ukrainie. Barwinok został sprzedany przez Abris nabywcy z branży handlowej w grudniu 2015 roku”480.

Kim był ten „nabywca z branży handlowej”, któremu fundusz sprzedał zachodnioukraińską sieć dyskontów? Chodzi o firmę National Chain of Grocery Stores – ATB481. Należy ona do ukraińskiego przedsiębiorcy Hennadyja Butkewycza482.

Butkewycz wspiera ukraińskich bojowników walczących z prorosyjskimi separatystami483. Z drugiej strony jednak, jak się zdaje, nie gardzi rosyjskimi pieniędzmi. W tym – pieniędzmi Michaiła Fridmana. Albowiem w grudniu 2016 r. ukraiński serwis internetowy Ekonomicznyje Nowosti (Wiadomości Gospodarcze) napisał, co następuje: „Potwierdzają się doniesienia o tym, że jedna z najlepiej prosperujących sieci detalicznych na Ukrainie, ATB, rozszerza swoją obecność w Rosji. Według agencji informacyjnej RBC 20 grudnia firma LetterOne (L1), należąca do Michaiła Fridmana, Giermana Chana i Aleksieja Kuzmiczowa, ogłosiła utworzenie nowej jednostki inwestycyjnej – L1 Retail. Skupi się ona na inwestycjach detalicznych. «Firma jest gotowa zainwestować do 3 miliardów dolarów w kilka sieci handlowych, które mają potencjał przywódczy w swoich segmentach i na swoich rynkach», pisze RBC […] «Na 99,9 proc. można założyć, że Fridman da pieniądze sieci ATB, ponieważ dyskonty to najszybciej rozwijający się segment detaliczny», powiedziało nam poinformowane źródło z otoczenia rosyjskiego biznesmena.

Zauważyć trzeba, że Butkewycz od dawna chciał rozszerzyć zasięg geograficzny swojej sieci. W październiku media doniosły, że przeprowadził on kilka rund negocjacji z przedstawicielami władz Federacji Rosyjskiej i biznesmenami w sprawie wejścia na rynek rosyjski. Dlatego ogłoszenie L1 o miliardach inwestycji w ukraiński handel detaliczny jest wyraźnym sygnałem, że październikowe rozmowy Butkewycza w Moskwie zakończyły się powodzeniem.

Ponadto właściciel sieci supermarketów ATB nie jest dla strony rosyjskiej kimś obcym. Już w 2012 r. Witalij Zacharczenko (były minister spraw wewnętrznych Ukrainy) i Aleksander Janukowycz (syn byłego prezydenta Wiktora Janukowycza) zaczęli wprowadzać Hennadyja Butkewycza do wpływowych i bogatych Rosjan. Dzięki wstawiennictwu «zbiegłego rządu» [przedstawicieli prokremlowskiego reżimu Janukowycza, którzy uciekli w 2014 r. do Rosji przed pokojową prozachodnią rewolucją – red.], współodpowiedzialnego za śmierć dzieci z Niebiańskiej Sotni [uczestnicy pokojowej rewolucji zamordowani przez prokremlowski reżim Janukowycza – red.], Hennadyj Butkewycz zdołał obronić swoje sklepy ATB na Krymie, a nawet rozwinąć tam swoją sieć. Po aneksji półwyspu znajdujące się tam markety ukraińskiego biznesmena wręcz rozkwitły. Jedyne, co się zmieniło, to marka sklepów. Już nie ATB, ale PUD”484. Dodam, że w 2017 r. rosyjska gazeta „Kommiersant” oraz internetowy serwis Obozriewatiel (Obserwator) podały, że Butkewycz sprzedał swoje udziały w krymskiej sieci PUD rodzinie rosyjskiego ministra rolnictwa Aleksandra Tkaczowa485.

Jak widać, sprzedaż sieci ukraińskich sklepów komuś tak dwuznacznemu jak Butkewycz to decyzja nie tylko biznesowa. Również polityczna – szczególnie w 2015 r., gdy Ukraina krwawiła po rosyjskim ataku na Donbas i aneksji Krymu.

Fundusz Abris Capital Partners musiał mieć tego świadomość, skoro działa na Ukrainie, i to w różnych branżach. Ale najwyraźniej mu to nie przeszkadza. Nic dziwnego, skoro jego firma PrimoCollect działa również w Rosji i robi interesy z Fridmanem.

W drugim z e-maili, które wysłałem 1 marca 2019 r. do funduszu Abris Capital Partners, znalazło się też pytanie o stosunki tego funduszu z Michaiłem Fridmanem. Zapytałem: „Jak kształtują się, względnie kształtowały się, relacje Państwa, jak również posiadanych, współposiadanych, względnie kontrolowanych bezpośrednio i pośrednio przez Państwa, spółek z Alfa-Bankiem, względnie Alfa Group, względnie Michaiłem Fridmanem i posiadanymi, współposiadanymi, względnie kontrolowanymi bezpośrednio i pośrednio przez niego spółkami?”.

Wiemy już, że nie dostałem odpowiedzi na to pytanie. Bo trudno uznać za odpowiedź jedno zdanie: „Abris Capital Partners nigdy nie miał i nie ma żadnych związków z rosyjskim kapitałem”. Zdanie nie tylko gołosłowne, dodajmy, ale w świetle przytoczonych dowodów – nieprawdziwe lub nie do końca prawdziwe.

W tej sytuacji wypada spytać: czym była interwencja Kornela Morawieckiego na rzecz firmy GetBack należącej do Abris Capital Partners? Kolejnym dowodem ogólnej sympatii Morawieckiego seniora dla Kremla? Czy też kolejną oznaką powiązań między rodziną Morawieckich a oligarchą sołncewskiej mafii, Michaiłem Fridmanem?

ZNOWU JANKE

Igor Janke obsługiwał firmę GetBack. Czy autor peanów na cześć Morawieckiego próbował jej załatwić dofinansowanie?

Na zakończenie tego wątku zacytujmy ustalenia „Gazety Wyborczej” z maja 2018 r. dotyczące Igora Jankego, który wychwalał Kornela i Mateusza Morawieckich w książce Twierdza, a zarazem powiązany jest z Michaiłem Fridmanem.

Według „Wyborczej” Janke zabiegał w PKO BP (czyli u Zbigniewa Jagiełły), a także w Polskim Funduszu Rozwoju o dofinansowanie dla firmy GetBack486. Czyżby chodziło o znane już nam „dofinansowanie, którego nie było”? To, którym GetBack się pochwalił, a którego PKO BP i PFR się wyparły?

Janke przyznaje, że jego agencja Bridge obsługiwała GetBack. Niestety, agencja nie podaje, co robiła dla tej firmy487.

KARIERA MATEUSZA MORAWIECKIEGO

„Osoba Zabezpieczona” przez Biuro Studiów SB, które ściśle współpracowało z KGB. Wiceprezes firmy, której założyciele i wspólnicy mają liczne związki i powiązania ze Wschodem. Uczeń podpalacza altanki drżącego o los Putinowskiej Rosji. Protegowany sojusznika postsowieckich reżimów Zakaukazia. Związany z antyzachodnim Michałem Dworczykiem. Powiązany z organizatorami afery taśmowej, która przesunęła Polskę na Wschód. Rozmówca Łukaszenki i zwolennik handlu z Rosją. Siewca informacji zgodnych z propagandą Kremla. Promotor „narzędzia Rosji”. Polityk i finansista o pośrednich, ale licznych koneksjach z mafijno-kremlowskim oligarchą Fridmanem. Pytanie o rolę ojca: jak do tego wszystkiego ma się Kornel Morawiecki?

Mamy już dość informacji, aby podsumować karierę obecnego premiera Rzeczypospolitej Polskiej.

W latach 80. Mateusz Morawiecki zarejestrowany został jako „Osoba Zabezpieczona” przez Biuro Studiów SB – elitarną jednostkę komunistycznej Służby Bezpieczeństwa, która rozbijała antykomunistyczne podziemie m.in. poprzez lansowanie niby-podziemnych ugrupowań i trenowanie pseudo-opozycyjnych liderów. Biuro Studiów SB ściśle współpracowało z sowieckim KGB, a w przypadku Solidarności Walczącej – również ze wschodnioniemiecką Stasi. Swoich najważniejszych konfidentów rejestrowało m.in. jako „Osoby Zabezpieczone” (jak piszą Cenckiewicz i Gontarczyk488).

W 1990 r. Morawiecki zaczyna karierę biznesmena jako wiceprezes Kompanii Handlowo-Przemysłowej Reverentia. Jej założyciele i wspólnicy wcześniej i później mieli liczne związki i powiązania z sowieckim lub postsowieckim Wschodem. Jeden z nich działał w sowieckiej Gruzji, rzekomo dzięki „kuzynom” odnalezionym po 120 latach. Inny na krótko przed śmiercią zapałał niezwykłą sympatią do dyplomaty postsowieckiej Rosji. Jeszcze inny publicznie głosi konieczność zerwania z Zachodem i zbliżenia z Rosją – występując przy tym jako mentor Mateusza Morawieckiego.

Jednak najważniejszym mentorem, który pchnął Morawieckiego w wielki świat bankowości, był Wojciech Myślecki. Wizjoner, który od dziesięcioleci nie ufa Zachodowi – a teraz straszy swych odbiorców rzekomymi zakusami Niemiec i drży przed ewentualnym bankructwem Rosji. Myślecki przemknął przez rady nadzorcze wielu dużych firm, obecnie wylądował w wielkiej międzynarodowej grupie kapitałowej, która prowadzi ekspansję gospodarczą w Rosji, nie zważając na rosyjską agresję przeciwko Ukrainie.

Mimo takich powiązań Mateusz Morawiecki wyrobił sobie opinię „Europejczyka”. Pomogła mu w tym współpraca z wybitnym prawnikiem europeistą, profesorem Frankiem Emmertem, przed którym Morawiecki odgrywał zwolennika Zachodu. Wiemy, że był to tylko kamuflaż – gdy profesor nie widział, jego uczeń hołdował antyeuropejskiemu, antyzachodniemu egoizmowi narodowemu.

Mateusza Morawieckiego do instytucji rządowych po raz pierwszy wprowadził Ryszard Czarnecki, który później współpracował z antyzachodnim populistą Andrzejem Lepperem (prawdopodobnie powiązanym z sowieckimi służbami), a następnie wspierał postsowiecki reżim Azerbejdżanu. Jako szef Komitetu Integracji Europejskiej Czarnecki dezorganizował przygotowania Polski do integracji z UE. Wtedy to właśnie zrobił Morawieckiego wicedyrektorem w Urzędzie KIE. Obaj panowie popierają się do dziś.

Następnie Mateusz Morawiecki wspinał się po szczeblach kariery w banku BZ WBK, gdzie w końcu zajął najwyższe stanowisko. Jako prezes zarządu BZ WBK grał na dwa fronty w kwestii kredytów frankowych, co podważyło zaufanie obywateli do polskiego systemu bankowego, a przede wszystkim – do polskiego systemu politycznego. W tym przypadku główną motywacją zapewne była żądza zysku. Ale jaka motywacja sprawiła, że firma Morawieckiego równocześnie zachęcała do inwestycji w Rosji?

W tym samym okresie Morawiecki zdobył zaufanie Jana Krzysztofa Bieleckiego i Donalda Tuska. Udawał przed nimi europejskiego bankowca. Zarazem jednak kontaktował się po cichu z antyzachodnim prawicowcem Michałem Dworczykiem, na wiele sposobów powiązanym z postsowieckim Wschodem.

Mateusz Morawiecki utrzymywał też znajomość z Tomaszem Misiakiem, który jako biznesmen obsługiwał mafijno-kremlowskiego oligarchę Michaiła Fridmana. Misiak związany był z aferą taśmową, która w 2014 r. przesunęła Polskę na Wschód. Morawiecki miał również powiązania z głównym wykonawcą tej operacji, Markiem Falentą.

Na 12 dni przed wybuchem afery taśmowej specjalista od PR Igor Janke opublikował książkę wychwalającą Mateusza Morawieckiego jako bohatera. Janke powiązany jest z rosyjskim oligarchą Olegiem Bojką, a przez niego – ze znanym nam już mafijno-kremlowskim oligarchą Fridmanem.

Morawiecki na wiele sposobów powiązany jest także z ruchem Kukiz’15, który przyczynił się do przejęcia władzy przez PiS i przesunięcia Polski na Wschód. Ojciec Mateusza Morawieckiego, Kornel Morawiecki, wszedł do sejmu z ramienia tego ruchu, aby samodzielnie budować prorosyjskie lobby w parlamencie.

Jako wicepremier Mateusz Morawiecki konferował z postsowieckim dyktatorem Łukaszenką i jego ludźmi. Omawiał z nimi zacieśnienie stosunków gospodarczych Polski z postsowiecką Białorusią i Rosją – mimo że ten drugi kraj napadł na Ukrainę i został objęty sankcjami przez naszych zachodnich sojuszników.

Jako premier Mateusz Morawiecki pozwala sobie na liczne deklaracje o wydźwięku antyukraińskim i antyzachodnim. Sugeruje, jakoby zachodnia idea państwa prawa była odpowiedzialna za… nazistowskie zbrodnie. Atakuje naród niemiecki i państwo niemieckie jako domniemane źródło hitleryzmu, choć równocześnie rozgrzesza polskich kolaborantów Hitlera i mówi o rzekomych „żydowskich sprawcach Holokaustu”. Zgodnie z przekazem kremlowskiej propagandy daje do zrozumienia, jakoby Ukraina była państwem upadłym.

Z antyeuropejską, prorosyjską polityką zagraniczną Mateusza Morawieckiego współbrzmi jego polityka wewnętrzna, czyli demontaż wymiaru sprawiedliwości i paternalistyczne rozdawnictwo w stylu Putina, zastosowane przez PiS zamiast reformy socjalnych funkcji państwa.

A z polityką zagraniczną i wewnętrzną premiera Morawieckiego współbrzmi jego polityka personalna.

Na stanowisko wiceministra cyfryzacji Morawiecki mianuje protegowanego swego ojca, Adama Andruszkiewicza – uznanego przez ekspertów za narzędzie wpływów Rosji. Andruszkiewicz gardłuje za współpracą gospodarczą z Rosją i Białorusią – czyli za tym, co promuje również sam premier.

Ministrem finansów Morawiecki czyni osobę urodzoną i wychowaną w Związku Sowieckim, która otrzymuje dostęp do tajemnic naszych sojuszników z NATO – choć nie wiadomo, czy została właściwie sprawdzona przez kontrwywiad.

W 2018 r. dochodzi do niezwykłego incydentu. Kornel Morawiecki prosi syna o pomoc dla firmy GetBack, której właściciel (Abris Capital Partners) robi interesy z… mafijno-kremlowskim oligarchą Michaiłem Fridmanem. To ten sam Fridman, z którym powiązany jest Tomasz Misiak – znajomy Morawieckiego zamieszany w aferę taśmową. To ten sam Fridman, z którym powiązany jest Oleg Bojko, klient głównego chwalcy Morawieckiego, czyli Igora Jankego.

Jak widać, dobrze jest zbadać ścieżkę kariery polityka pod względem geopolitycznego charakteru jego działań i powiązań.

W przypadku Mateusza Morawieckiego ta ścieżka zaczyna nam odsłaniać swój kierunek i cel.

Jednak wciąż jeszcze nie wiemy, co było główną motywacją, która prowadziła Morawieckiego po tej ścieżce coraz wyżej – i coraz bliżej Moskwy.

Czy był to czysty cynizm, jak sugerują liczne fakty, jak podszeptuje jeden z bliskich obserwatorów kariery premiera? Czy jednak za tym cynizmem stała jakaś ideologia, jakaś wiara?

A może to Kornel Morawiecki skierował syna na Wschód? Bohaterski ojciec, któremu syn nie mówi „nie” – albo robi to rzadko i z wielką trudnością. Założyciel Solidarności Walczącej, uchodzący niegdyś za radykalnego wroga Kremla, potem nagle jego sympatyk. Czy Morawiecki zmienił front razem z nim?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, musielibyśmy wiedzieć, kiedy Kornel Morawiecki dokonał zwrotu w stronę Moskwy. Być może znacznie wcześniej, niż przypuszczamy. Przykład Wojciecha Myśleckiego wskazuje, że antyzachodnie tendencje w otoczeniu Kornela Morawieckiego kiełkowały najpóźniej już na początku lat 90. Przybocznym Kornela była przecież postać tak dwuznaczna, jak Paweł Falicki, zarejestrowany przez SB jako TW „Barnaba”. Człowiek, który chce dzisiaj, aby Polacy trzymali swe pieniądze w Rosji. Podobnie jak syn Kornela, Mateusz Morawiecki, który chciał, aby Polacy swe pieniądze inwestowali na Białorusi.

Dlatego Kornelem Morawieckim i jego przeszłością zajmiemy się w następnej, ostatniej części tej książki.

CZĘŚĆ TRZECIA
Solidarność Walcząca i Biuro Studiów SB

W 2018 r. przesuwanie Polski na Wschód trwało już od czterech lat. PiS zdążył zepsuć stosunki Polski z Niemcami, Francją, instytucjami europejskimi i prozachodnimi elitami Ukrainy. Relacje Warszawy z Waszyngtonem polegały na ostentacyjnie okazywanej i tylko okazjonalnie odwzajemnianej sympatii polskiego rządu dla prorosyjskiego prezydenta Donalda Trumpa (przy równie ostentacyjnej niechęci polskiego rządu dla amerykańskiej partii demokratycznej i jej sympatyków). Polaków, którzy dawali wyraz swej przynależności do Unii Europejskiej i wspólnoty krajów zachodnich, partia rządząca nazywała zdrajcami (lub nawet gorzej, jak w przypadku Róży Thun). Zapanowały kremlowskie obyczaje – i stawało się coraz bardziej oczywiste, że dryfująca w pustce dyplomatycznej Polska prędzej czy później musi wpaść w objęcia Putina.

Zdawało się więc, że już nic nas nie zaskoczy. A jednak 3 lipca 2018 r. polska opinia publiczna od lewa do prawa zamarła ze zdumienia, gdy ojciec premiera, Kornel Morawiecki, wystąpił z przesłaniem przyjaźni pod adresem rosyjskiego dyktatora. Zdumienie było tym większe, że Morawiecki senior zrobił to w rozmowie z kremlowską agencją informacyjną RIA Nowosti. Agencja działa pod kontrolą rosyjskiego rządu, a o jej losach bezpośrednio decyduje Putin489.

Wywiad został opublikowany pod tytułem: „Poprawa stosunków między Polską a Rosją leży w interesie świata”. Oto, co powiedział w nim Kornel Morawiecki:

– Uważam, że w interesie naszych narodów […], nawet w interesie całego świata, leży poprawa stosunków między Polską a Rosją. Bardzo bym tego chciał. Nie wiem, jak to zrobić, ale uważam, że ważny jest każdy krok i każdy gest. Na przykład żal mi, że po wyborach pana Putina [na prezydenta, w maju 2018 r. – red.] z naszej strony – ze strony prezydenta Dudy, ze strony mojego syna nie wysłano telegramu z gratulacjami do rosyjskiego prezydenta. Przykro mi z tego powodu, to było złe, trzeba było to zrobić. Chciałbym prosić prezydenta Putina, że jeśli dzieją się u nas jakieś zmiany, wybory, by zwrócił na to uwagę i zrobił taki gest otwartości w stosunku do Polaków. Myślę, że zarówno my, Polacy, jak i wy, Rosjanie, nie chcemy być w relacji wrogości, a chcemy być w przyjaznych stosunkach.

Zwróćmy uwagę na nacisk, jaki Kornel Morawiecki położył na „zmiany, wybory”. Ojciec premiera całkiem jasno zasugerował, że zwycięstwo PiS w ostatnich wyborach parlamentarnych stanowi szansę na otwarcie nowego, przyjaznego etapu w stosunkach między Polską a postsowieckim imperium Kremla.

Odgrywający rolę dziennikarza pracownik kremlowskiej agencji spytał Morawieckiego o to, czemu jego syn Mateusz nie wspomniał o Rosji, gdy przemawiał w Sejmie po zatwierdzeniu na stanowisko premiera.

Co na to Kornel Morawiecki? Występując przed opinią publiczną nieprzyjaznego nam państwa, skarcił swego syna:

– Tak, ja też to zauważyłem. I w mojej opinii stanowiło to błąd. Wielu naszych partnerów i przyjaciół rozumie, że Rosja jest ważna w świecie i trzeba układać sobie z nią stosunki. Wiem, że planowane jest spotkanie prezydenta USA Trumpa z prezydentem Rosji Putinem, i dziwię się, dlaczego prezydent Trump może spotkać się z prezydentem Putinem, a prezydent Duda nawet nie starał się porozumieć w tej sprawie z rosyjskim prezydentem […]. Nie tylko o Polskę chodzi. Ale Polska, moim zdaniem, jawi się takim oczywistym pomostem na wschód dla zachodniej Europy i oczywistym mostem na zachód dla Rosji. I to bardzo ważne złączenie, ważniejsze niż Nord Stream 1 i Nord Stream 2 [gazociągi, dzięki którym Rosja próbuje uzależnić Europę od swoich paliw – red.]. To złączenie i duchowe, i cywilizacyjne. Wyrośliśmy z jednego pnia […]. Ja zawsze z wielkim szacunkiem odnoszę się do rosyjskiego narodu, do jego heroizmu w trakcie II wojny światowej. To także należy odpowiednio oceniać, bo prawda jest taka, że Rosja nas po II wojnie światowej okupowała, a Niemcy chcieli nas po prostu zniszczyć.

O Ukrainie Kornel Morawiecki wyraził się tak:

– Widzę, że Ukraińcy to naród bardzo podzielony. Wschód Ukrainy bardziej ciąży ku Rosji niż w kierunku Kijowa czy Warszawy. To normalne.

Następnie Morawiecki senior wrócił do tematu Morawieckiego juniora. Po tym, jak upomniał go za błąd, jakim miało być przemilczenie światowej roli Rosji, Kornel zaczął zachwalać Mateusza Rosjanom. Przedstawił się też jako jego mentor, choć zarazem kokieteryjnie się od tej roli odżegnał:

– Tak, rozmawialiśmy o tym [o tym, czy Mateusz Morawiecki powinien przyjąć stanowisko premiera – red.]. Uważam, że podjął właściwą decyzję. Powiedziałem mu, że pozytywna decyzja będzie słuszna. Wiedziałem, że to ogromna odpowiedzialność, ale on jest dobrze przygotowany, i to na profesjonalnym poziomie, a także gotowy moralnie i duchowo. Dlatego że ma taki polski charakter […]. Nie mogę powiedzieć, bym miał na niego dziś wpływ, ale między nami są bardzo silne więzi, bardzo się lubimy490.

Dlaczego on to zrobił? – pytali komentatorzy, gdy treść wywiadu dotarła do polskiej opinii publicznej. Na prośbę syna? Czy też odwrotnie, na złość synowi?

A może – to pytanie usłyszałem m.in. od byłych antykomunistycznych opozycjonistów Józefa Piniora i Piotra Najsztuba – Kaczyński i Morawiecki junior kazali Morawieckiemu seniorowi wypuścić taki balon próbny? Może Mateusz Morawiecki chciał sprawdzić, czy Polacy dojrzeli do jawnego sojuszu z Putinem?

Tak czy inaczej, Kornel Morawiecki chyba naprawdę wierzy w to, co mówi. A w każdym razie bardzo stara się nas o tym przekonać. 11 dni po rozmowie z kremlowską agencją informacyjną Morawiecki senior wystąpił w polskim dla odmiany radiu RMF FM. Broniąc swojego punktu widzenia, sięgnął po argumenty najwyższej wagi (aczkolwiek nieco niekonkretne):

– Sprawa polsko-rosyjska jest jeszcze ważniejsza niż dany układ rządowy czy rodzinny. To jest sprawa narodowa. Uważam, że należy dążyć do polepszenia stosunków między nami [Polską a Rosją – red.]491.

Rzecz jasna, ta ostatnia wypowiedź tylko zaogniła oburzenie.

Dodatkowym powodem ostrych reakcji było to, że w rozmowie z RIA Nowosti założyciel Solidarności Walczącej zaatakował swojego wielkiego rywala z czasów konspiracji, Lecha Wałęsę.

Poszło o dawne związki Wałęsy z SB. Esbeckie dokumenty mówią, że Wałęsa na początku lat 70. uległ komunistycznej Służbie Bezpieczeństwa, z którą podjął współpracę. Podjął – ale potem przerwał. Nic bowiem nie wskazuje na to, żeby Wałęsa współpracował z SB w latach 80., kiedy to dokonał swych najważniejszych czynów. A zrobił wtedy to, co Kornelowi Morawieckiemu się nie udało. Doprowadził do upadku komunizmu w Polsce i do wyrwania naszego kraju spod władzy Kremla. A na pewno przyczynił się do tego, jak mało kto, jeśli nie nikt.

Nie zważając na to Morawiecki senior powiedział kremlowskiej agencji informacyjnej, co następuje:

– Kiepskie rzeczy dzieją się z panem Wałęsą. Jeśli schodzisz z drogi prawdy, to od razu robisz mnóstwo błędów. On stara się przez cały czas obalić fakt swojej współpracy ze służbami bezpieczeństwa PRL, choć to jest dostatecznie potwierdzone […]. Dewaluuje się jego postać, symbol, upada jego status jako symbolu walki z komunizmem492.

Zazdrość? Jak się zdaje mocno przewrotna, gdy takie słowa padają z usta Kornela Morawieckiego.

Służba Bezpieczeństwa PRL współdziałała z sowieckim Kremlem. A szczególnie blisko z kremlowskimi służbami współpracowało znane nam Biuro Studiów – elitarna, supertajna jednostka PRL-owskiej SB. Tak się składa, że Biuro Studiów SB zajmowało się organizacją Kornela Morawieckiego, czyli Solidarnością Walczącą. Przyznają to historycy przychylni tej organizacji, tacy jak Hanna Labrenz-Weiss493. Jak również najbliżsi współpracownicy Kornela Morawieckiego z Solidarności Walczącej, Andrzej Kołodziej i Roman Zwiercan494. Biuro Studiów zarejestrowało Mateusza Morawieckiego jako „Osobę Zabezpieczoną” – a wiemy, że w ten sposób określało ono swoich konfidentów. Innemu ze współpracowników Kornela Morawieckiego Biuro Studiów SB pomogło podróżować po świecie (do tej sprawy jeszcze powrócę). Co więcej, to Biuro Studiów jako pierwsze szerzyło informacje o współpracy Lecha Wałęsy z SB, próbując w ten sposób zdyskredytować przywódcę antykomunistycznej opozycji495. Przyznaje to nawet jawny wróg Wałęsy, wspominany wcześniej ultraprawicowy historyk Sławomir Cenckiewicz496.

Zatem wypowiedzi Kornela Morawieckiego dla kremlowskiej agencji RIA Nowosti należy podsumować tak:

- ojciec polskiego premiera w kremlowskim medium prosi o przychylność kremlowskiego dyktatora;

- oskarża dawnego antykremlowskiego rywala o współpracę z prokremlowskimi służbami;

- używa w tym celu informacji rozpropagowanych przez najbardziej prokremlowską ze służb, która w swoim czasie penetrowała organizację Kornela Morawieckiego.

Wielu z moich rozmówców powtarza, że „Kornel nie jest mądry”. Jednak takiego poziomu przewrotności nie da się osiągnąć bez inteligencji. Swojej lub cudzej: Kornel Morawiecki jest znacznie sprytniejszy, niż udaje – albo ma niebezpiecznych doradców.

PROWOKUJĄC BOHATERÓW

Relacja Grzegorza Gaudena. Prokremlowskie wystąpienia Kornela Morawieckiego wobec przeciwników i ofiar Kremla. Oburzenie Mirosława Chojeckiego. „Wziąć do ręki jego gazetki”

W lipcu 2018 r. wypowiedzi Kornela Morawieckiego sprawiły, że polska opinia publiczna wstrzymała oddech. Jednak ci, co mieli okazję obserwować Morawieckiego seniora wcześniej, nie byli zaskoczeni.

Oto, co powiedział mi Grzegorz Gauden, dyrektor Instytutu Książki w latach 2008–2016.

– W listopadzie 2013 r. umarła Natalia Gorbaniewska [rosyjska poetka, działaczka antykomunistycznej opozycji w Związku Sowieckim, tłumaczka literatury polskiej na język rosyjski – red.]. Wielki wstrząs i strata! Bardzo zaprzyjaźniona z Polską. Uwielbiała Miłosza i tłumaczyła go na rosyjski. Także innych współczesnych polskich poetów. Przewodniczyła konkursowi na tłumaczenie Miłosza na rosyjski w roku 2011, który finansował i współorganizował Instytut Książki. Była honorową obywatelką Wrocławia, przewodniczyła jury nagrody „Angelusa” [nagroda literacka przyznawana we Wrocławiu – red.]. Dlatego prezydent Dutkiewicz zaproponował jej dzieciom, żeby tam ją pochować. A Nikołaj Iwanow [polsko-rosyjski historyk związany z Solidarnością Walczącą – red.] zaproponował, aby uczcić jej pamięć i żeby w 2014 r. zorganizować Dni Pamięci Natalii Gorbaniewskiej we Wrocławiu. Imprezę zorganizowano też w roku 2015. Brałem w niej udział dwukrotnie, gdyż Instytut Książki współfinansował tę imprezę razem z władzami Wrocławia. Kornel Morawiecki zrobił wtedy coś koszmarnego. Dwukrotnie, bo za każdym razem, gdy tam byłem. Otóż pierwsza edycja Dni Pamięci Natalii Gorbaniewskiej wyglądała tak, że udało się zaprosić wszystkich najważniejszych żyjących rosyjskich dysydentów, z którymi Gorbaniewska była związana. Przyjechali z Paryża ci, co w 1968 r. protestowali z nią na placu Czerwonym pod Kremlem przeciwko inwazji ZSRR na Czechosłowację. Spotkały ich za to straszne represje. Gdy przyjechali do Wrocławia, to bardzo ich czczono. Robiliśmy wszystko, by okazać im szacunek. W Kinie Nowe Horyzonty pokazano filmy dokumentalne poświęcone zmarłej. Potem była rozmowa panelowa. Wśród jej uczestników był Morawiecki, który wygłosił straszny tekst. Pytał mianowicie, po co my w ogóle coś robimy z Ukrainą, skoro tego państwa właściwie nie ma, bo nigdy nie było. Postawił pytanie, co to jest w ogóle naród ukraiński. Takie były tezy jego przemowy. On to mówił w obecności rosyjskich dysydentów, którzy zwalczali przecież kremlowski imperializm! Gorbaniewska przewracała się w grobie. Mirek Chojecki [wybitny działacz opozycji antykomunistycznej, członek KSS KOR założyciel podziemnego wydawnictwa NOWa – red.] nie wytrzymał. Wstał z widowni, wszedł na scenę i zaprotestował. Spytał wprost Morawieckiego, jak on może mówić takie rzeczy!

Chyba jeszcze gorzej było w następnym roku, gdy Putin zaczął ostro prześladować Tatarów krymskich. Na inauguracji Dni Gorbaniewskiej na wrocławskim ratuszu obecny był ich przywódca. [Mustafa Dżemilew, wieloletni przewodniczący Medżlisu, czyli stałej rady Tatarów krymskich – red.]. W jego obecności zaczął przemawiać Kornel Morawiecki i znowu nastąpił koszmarny zgrzyt. Morawiecki senior powiedział, że my Polacy musimy mieć własną politykę, przyjaźnić się z Rosją, że musimy teraz układać sobie stosunki z wielkim państwem i narodem, a nie się konfliktować. Ani słowa o agresji Rosji na Ukrainie. O cierpieniach Tatarów. Natalia Gorbaniewska ponownie musiała się przewracać w grobie.

Kornel Morawiecki jest po prostu ukrainofobem. Wystarczy wziąć do ręki gazetki, które wydaje. Dał mi wtedy osobiście z dumą jedną z nich. Ton antyukraiński jest dominujący. Bryluje w nich ksiądz Isakowicz-Zaleski. Ale wtedy jeszcze tego nie wiedziałem. Potem dowiedziałem się od wspólnych znajomych, że to u niego stała, konsekwentna postawa. To było dla mnie wielkim zaskoczeniem. Kornel Morawiecki, zdeklarowany antykomunista, który walczył z tym systemem, głosi obsesyjnie prorosyjskie, prokremlowskie poglądy. Nie przeszkadza mu antydemokratyczna i agresywna polityka Moskwy. Powtarza stare rojenia o polskim partnerstwie z imperialnym Kremlem.

Tak brzmi relacja Grzegorza Gaudena. Zatem Kornel Morawiecki otwarcie występował po stronie Kremla już w 2014 r. Gdy Ukraina krwawiła, gdy Polska przesuwała się w stronę Moskwy – a jego syn sunął ku fotelom wicepremiera i premiera.

KORNEL BRONI „WĘGLARZA”, CZYLI FALENTY

Gazeta Kornela Morawieckiego. O czym pisał redaktor Morawiecki w kluczowym 2014 r.? Poparcie dla Kremla i jego stronników. Ataki na Ukrainę i NATO. Rozdmuchiwanie „ośmiorniczek” i poparcie dla Falenty

Postanowiłem zbadać, jak to dokładnie wyglądało, i wziąłem do ręki te gazetki. Przejrzałem wydania „Gazety Obywatelskiej – Prawda jest ciekawa” z 2014 r. – taki bowiem tytuł nosi czasopismo wydawane przez Morawieckiego seniora.

W numerze z 7–20 lutego 2014 r. na pierwszej stronie znajduje się artykuł wstępny Kornela Morawieckiego zatytułowany Ukraina. Artykuł pacyfistyczny w duchu, gdyż autor nawołuje do negocjacji pokojowych.

Ale w tym nawoływaniu wyraźnie brzmi sugestia, jakoby o losach Ukrainy miała współdecydować Rosja i przedstawiciele skorumpowanego prokremlowskiego reżimu Wiktora Janukowycza: „Tylko wspólne rozmowy mogą uratować Ukrainę przed wielkim nieszczęściem. Przy jednym stole siąść powinni reprezentanci Janukowycza, opozycji i szeroko pojętego Majdanu, Europy, Rosji i Polski”.

Nad tym tekstem widnieje nagłówek innego, który brzmi: Widmo gender. Artykuł wyśmiewa nowoczesną wiedzę o seksualności jako produkt „sfrustrowanych naukowczyń”. Zatem w duchu kremlowskiej propagandy wyszydza osoby ze względu na ich orientację seksualną (a nawet płeć).

Ale jest i przeciwwaga: w tym samym numerze znajdziemy też artykuł byłego wicepremiera Rosji, Anatolija Czubajsa, krytyczny wobec polityki Kremla.

W numerze z 21 lutego – 6 marca znajduję wielki tekst byłego działacza Solidarności Walczącej, Przemysława Miśkiewicza, zatytułowany Widziałem wolność w Kijowie. Tekst proukraiński, jak łatwo się domyślić po tytule.

Ale wydanie z 4–17 kwietnia 2014 r. Kornel Morawiecki otwiera artykułem zatytułowanym O ład. Cytuję: „Po zagarnięciu Krymu przez Rosję opozycja i dziennikarze rozpętali w Polsce antyrosyjską kampanię. Przedstawiają Rosję jako zagrożenie dla światowego pokoju”. W 2014 r. opozycją był PiS, jednak już w następnym zdaniu redaktor Morawiecki przyznaje, że uderza w ówczesną władzę, czyli PO: „To jest nieodpowiedzialna, zwłaszcza ze strony władz, propaganda”.

Po rozprawieniu się z PO Morawiecki senior rozprawia się z NATO: „22 lata temu rosyjskie imperium samo, bez wystrzału, zrzekło się zwierzchnictwa nad olbrzymim obszarem, który za zgodą zachodnich mocarstw przypadł mu po II wojnie światowej. Teraz Rosja stawiana jest pod pręgierzem za złamanie międzynarodowych reguł. Nie mówi się, że te właśnie reguły wcześniej zostały złamane przez Zachód, przez nas. Kosowo, Irak, Libia – czym były te militarne akcje?”.

Redaktor Morawiecki zadbał jednak o przeciwwagę – i to wielotonową – dla swoich własnych wywodów. W tym samym numerze można przeczytać, że „Rosja to ślepy zaułek historii […], realna Rosja to zawsze imperialne monstrum”. Pisze tak Rafał Łapiński, autor tekstu pod tytułem Faszyści z Kremla.

W numerze z 18 kwietnia – 1 maja 2014 r. Kornel Morawiecki na pierwszej stronie porównuje demokratycznych opozycjonistów z kijowskiego Majdanu do komandosów Putina i sponsorowanych przez niego separatystów, którzy zbrojnie zajęli wschodnioukraiński Donbas. Tych komandosów i najemników redaktor Morawiecki nazywa donieckim Majdanem. Pisze tak: „Już nie ma dobrych rozwiązań. Spacyfikować wschodnią Ukrainę? Wziąć siłą doniecki Majdan? […] Obwiniam nasz rząd, nasze polskie i zachodnie elity […]. Zachęcamy ukraińskie władze do zbrodniczej rozprawy z odłamem narodu”.

W wydaniu z 4 czerwca 2014 r. na pierwszej stronie widzimy reklamę książki Twierdza Igora Jankego. Nic dziwnego, skoro Janke wychwala Kornela Morawieckiego, jego organizację Solidarność Walcząca i jego syna. W następnych numerach również trafimy na reklamy Twierdzy. W numerze z 13 czerwca – zatem na dzień przed wybuchem afery taśmowej – znajdziemy obszerny fragment książki pod tytułem Sztuka gubienia ogona.

A w lipcu 2014 r. gazeta Morawieckiego wydrukowała specjalne „Wydanie podsłuchowe”. Rzecz jasna, poświęcone aferze. Czy redaktor naczelny przewidywał, jak wpłynie ona na karierę jego syna?

Na pierwszej stronie „Wydania podsłuchowego” znajduje się artykuł wstępny redaktora naczelnego Kornela Morawieckiego. Co ciekawe, Morawiecki senior broni w nim… Marka Falenty, aczkolwiek nie wymienia go z nazwiska. Domaga się przy tym dymisji ofiar taśmowej operacji, czyli nielegalnie podsłuchanych polityków PO: „Głównym przejawem choroby toczącej państwo jest łatwość neutralizowania tej afery. Okazuje się, że nie trzeba odwoływać skompromitowanych polityków […]. Telewizja sprawnie zwekslowała problem na boczny tor kelnerów i «węglarzy»”.

Kim są „węglarze”? Bez wątpienia chodzi o importera rosyjskiego węgla, Marka Falentę i jego ludzi.

Jak już wiemy, obawy Morawieckiego seniora się nie sprawdziły. W wyniku afery taśmowej PO straciła władzę, a jego syn został premierem. Najwyraźniej jednak Kornel Morawiecki nie mógł się doczekać wyników afery. Artykuł brzmi, jakby jego autor niecierpliwie przebierał nogami.

BEZKRWAWE ZIELONE LUDZIKI I WĘDLINY DLA RODZINY

Straszenie Ukraińców rzezią i załamywanie rąk nad słabością Rosji. Wielkie reklamy firmy Cedrob i jeszcze większy przechył ku Kremlowi. Nagle to Ukraina, nie Rosja jest wylęgarnią faszystów. „Polacy wyklęci” są dobrzy, „Ukraińcy wyklęci” są źli. Antyukraińskie manifesty Stanisława Srokowskiego. Czemu masowy producent żywności reklamuje się w niszowej gazetce? Paliwa z Rosji i Kazachstanu

W wydaniu z 25 lipca – 7 sierpnia 2014 r. Kornel Morawiecki tłumaczy Ukraińcom, co mają robić, jeśli chcą przetrwać: „Albo Ukraina stanie się państwem federalnym, albo jej w obecnym kształcie nie będzie”. Nie ma to jak wesprzeć radę groźbą! W dalszych słowach redaktora Morawieckiego groźba ta przybiera całkiem konkretne rozmiary. „W czerwcu na Wrocław Global Forum spotkałem znajomego, wpływowego Amerykanina. Rozmawialiśmy o Ukrainie. Powiedział wówczas: «Zwyciężymy, ale będzie dużo zabitych». Spytałem ilu. Powiedział: 500 tysięcy”. Kim był ten Amerykanin? Starym znajomym Wojciecha Myśleckiego z lat 80., kiedy Myślecki miał się kręcić przy ambasadzie USA? Czy tajemniczy jankes rozsnuł przed Morawieckim krwawą wizję, aby go przestraszyć? Czy dzisiaj, za rządów prorosyjskiego prezydenta Donalda Trumpa, nadal jest wpływowy? Czy w ogóle istnieje? Czy kiedykolwiek istniał?

Numer z 5–16 września 2014 r. obfituje w teksty Kornela Morawieckiego. W artykule pod tytułem Front ukraiński redaktor Morawiecki próbuje ironii. Krwawym zamiarom Amerykanów przeciwstawia ograniczone, wręcz nikłe siły, które rzekomo nieporadny Putin rzucił na Ukrainę: „Pod wodzą prezydentimusa [sic! – red.] Władimira Władimirowicza ruszył I Front Ukraiński. W jego skład weszło kilkadziesiąt ciężarówek, kilkanaście czołgów, wyrzutnie rakietowe «Grad» i ok. 1000 po zęby uzbrojonych żołnierzy […]. Ruszył miażdżący walec Frontu Ukraińskiego, kilkunastu czołgów i 1000 (słownie: tysiąca) rosyjskich żołnierzy-agresorów. Ruszył na bez mała 50-milionowy naród ukraiński skupiony wokół demokratycznie wybranego prezydenta”.

Jak się zdaje, to kolejny z tych momentów, w których Morawieckiemu seniorowi zdarzyło się nie zgodzić z tym, co publicznie sugeruje jego syn. Zatem Ukraina nie byłaby państwem upadłym. To słabej Rosji należałoby współczuć…

Zatem Kornel Morawiecki nie zgadza się z głośnymi sugestiami Mateusza Morawieckiego – ale zgadza się z mentorem Mateusza, Wojciechem Myśleckim. On przecież ubolewa nad słabością Rosji.

Kilka stron dalej w tym samym numerze znajdujemy kolejny tekst Morawieckiego seniora. Artykuł nosi tytuł: Spójrzmy prawdzie w oczy. Z jaką prawdą konfrontuje nas redaktor Morawiecki? „Gdy do Donbasu weszły «zielone ludziki’ Putina [rosyjscy komandosi udający miejscowych rebeliantów – red.], jak mówi Zachód, albo przejęli władzę separatyści, też bezkrwawo, jak mówi Rosja, nikt stamtąd nie uciekał, nikt nie niszczył infrastruktury, nie ginęli ludzie. Gdy operuje tam ukraińska armia – 800 tys. uciekło do Rosji (może 15 tys. w głąb Ukrainy)”. Wypadałoby do tego dodać 1,5 mln, które według słów syna uciekło do Polski…497

Mimo tych niezwykłych enuncjacji Kornela Morawieckiego w numerze z 5–16 września najbardziej przyciąga uwagę reklama firmy Cedrob: „Drób i wędliny dla Twojej Rodziny”. Nie piszę tego ze złośliwości. Reklama jest wielka, zajmuje pół płachty jednej ze stron. Jest też niespodziewana. To dziwne, że firma produkująca wyroby spożywcze na masową skalę reklamuje się w „Gazecie Obywatelskiej – Prawda jest ciekawa”. To zdecydowanie niszowe pismo nie gwarantuje reklamodawcom szerokiego kręgu odbiorców.

Reklamy firmy Cedrob pojawiły się również w następnych wydaniach z września, października, listopada i grudnia 2014 r., włącznie z numerem bożonarodzeniowym (numery 72–77). A teraz, gdy piszę te słowa, jest koniec marca 2019 r. Wchodzę na stronę internetową gazety Kornela Morawieckiego498 – i znajduję na niej reklamę Cedrobu: „Grupa Cedrob. Największy polski producent mięsa. Lider w produkcji drobiu i trzody chlewnej oraz uznany producent wędlin”.

To znaczy, że co najmniej od pięciu lat największy polski producent mięsa reklamuje się w organie prasowo-internetowym Morawieckiego seniora.

Przez 19 lat pracowałem zawodowo w reklamie i marketingu. Jestem pewien, że nie istnieje media planner (specjalista od wyboru powierzchni i czasu reklamowego), który regularnie zamieszczałby reklamy wielkiego producenta wyrobów spożywczych w niszowej gazetce lub niszowym portaliku. Sens biznesowy takiej operacji byłby znikomy, żaden lub wręcz ujemny: to się nie opłaca. Jeśli ktoś podjął taką decyzję, to z przyczyn politycznych.

Czyżby w zarządzie Cedrobu znalazł się jasnowidz, który już w 2014 r. przewidział, że rodzina Morawieckich stanie się zaraz bardzo wpływowa?

Zakładam jednak, że nie wierzymy w jasnowidzów. A może firma dostała od kogoś „cynk”, poufną informację o rosnących politycznych wpływach ojca i syna?

Ale kto w 2014 r. mógł wiedzieć, co się stanie?

Jeśli nie jasnowidz, to tylko ktoś głęboko wtajemniczony w operację przesuwania Polski na Wschód. Rzecz jasna, nawet taka osoba nie mogła przewidzieć, że Mateusz Morawiecki zostanie premierem (tak daleko w naszą przyszłość nie zagląda nawet Putin, mam nadzieję). Ktoś głęboko wtajemniczony mógł jednak wiedzieć, że Morawiecki junior po cichu pomaga PiS, który zapewne odwdzięczy mu się jakimś ważnym stanowiskiem.

Można dostrzec ciekawą koincydencję dotyczącą „Gazety Obywatelskiej – Prawda jest ciekawa”.

W 2014 r. „ciekawa prawda” tego czasopisma dzieliła się na dwa rodzaje. Pierwszy to kremlowska „prawda” Kornela Morawieckiego i kilku wspierających go antyukraińskich autorów (rymotwórca Mieczysław Góra, prawicowy ludowiec Janusz Dobrosz, a nawet… specjalny przedstawiciel Putina ds. współpracy z rosyjską diasporą w świecie, Aleksandr Babakow, którego tekst Morawiecki przedrukował z „Rzeczpospolitej”). Druga prawda to zwykła prawda, która pojawiała się w artykułach innych publicystów: Kreml napadł na Ukrainę, Rosja Putina to agresywna, antyzachodnia tyrania. Ta zwykła prawda występowała w takiej ilości, że do pewnego stopnia równoważyła natrętną putinowską propagandę redaktora Morawieckiego i jego sojuszników po piórze. Jednak latem 2014 r. symetria została zaburzona. Teksty antyukraińskie i prokremlowskie zaczęły nabierać mocy i objętości… A zaraz potem pojawiły się reklamy firmy Cedrob.

To właśnie osobliwa koincydencja, nad którą warto przez chwilę się pochylić. Najbardziej charakterystycznym elementem zmiany tonu było to, że szczególną uwagą zaczęły się cieszyć zbrodnie ukraińskich nacjonalistów sprzed 70 lat. W pierwszej połowie 2014 r. były one raczej wzmiankowane niż omawiane („Juszczenko i premier Julia Tymoszenko [przywódcy demokratycznych sił na Ukrainie – red.] podnieśli do godności współczesnej Ukrainy ludobójców spod znaku OUN-UPA” – wspominał Janusz Dobrosz w artykule pt. Ukraińskie impresje z 7 lutego 2014 r.). W marcu czasopismo Kornela Morawieckiego poświęciło im więcej miejsca. Jednak zrobiło to, zamieszczając względnie wyważony tekst zmarłego kilka lat wcześniej naukowca Antoniego Ogorzałka: „Była rzeź Polaków na wschodnim obszarze II Rzeczypospolitej […]. Być może niektórzy Ukraińcy mieli swoje dobre powody, żeby wyciąć w pień Lachów. Zrobili to obrzydliwie […]. Niech sobie z tym radzą Ukraińcy, którzy brali udział w tym dramacie, a także ich dzieci i wnuki. Niech sobie z tym radzą Polacy, którzy «przedobrzyli» w samoobronie i za winy jednych odpłacili innym Ukraińcom […]. Powtarzam: to nie Ukraińcy odpowiadają za to, co się wtedy stało. Oni byli w takiej samej sytuacji jak Polacy, nie mieli autentycznie swoich władz […], nie mieli możliwości wpływu na to, co się dzieje. Jak mógł zwyczajny Ukrainiec sprzeciwić się rzezi Polaków?”.

Ale po marcu, po wiośnie przyszło gorące lato 2014 r. – i na łamach gazety Morawieckiego seniora też zrobiło się goręcej.

W numerze z 25 lipca – 7 sierpnia mamy obok siebie dwa dłuższe teksty o winach Ukraińców: Zbrodnie nienazwane Bożeny Ratter i O rzeziach Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii dokonanych na Polakach na Kresach autorstwa pisarza Stanisława Srokowskiego. W tym drugim czytamy: „Polska w czasie II wojny światowej stała się ofiarą trzech ludobójstw: niemieckiego, sowieckiego i ukraińskiego. O ludobójstwie niemieckim i sowieckim wiemy już dużo. O ludobójstwie ukraińskim niewiele. Ukraińcy […] poszli śladami niemieckich i sowieckich zbrodniarzy i poczęli od września 1939 r. na skalą masową mordować Polaków […]. Dzieciom mordercy wydłubywali oczy, kobietom obcinali piersi […]. Nie możemy o tym zapomnieć […]”.

Miesiąc później, w numerze z 22 sierpnia – 4 września, Srokowski zamieścił w gazecie Kornela Morawieckiego list otwarty do ówczesnego prezydenta RP, Bronisława Komorowskiego. W liście tym Srokowski przywołuje cierpienia Ukraińców z Donbasu napadniętych przez Rosję, ale czyni z tego argument na rzecz… zepsucia stosunków dyplomatycznych między Polską a Ukrainą: „Słyszymy płacz matek, gdy atakują je czołgi, samoloty i armaty […]. A świat milczy. Tak samo jak milczał, gdy wyrzynały nas bandy UPA […]. Prawy Sektor [skrajna ukraińska prawica – red.] zmierza do odzyskania przez Ukrainę Przemyśla i innych obecnie polskich powiatów. Polskie państwo nie może ignorować takiej postawy […]. Oczekuję od Pana […] jednoznacznego i wyraźnego stanowiska […]. Proszę więc liczyć się z odczuciami własnego narodu”.

W następnym numerze z 5–16 września 2014 r. w gazecie pojawia się po raz pierwszy reklama firmy Cedrob. Dwie strony dalej widzimy przedruk tekstu znanego rosyjskiego pisarza Wiktora Jerofiejewa. Jerofiejew uchodzi za liberała. Cóż, argumentuje bardzo liberalnie: „Powiem rzecz straszną. Putin i jego drużyna są bardziej liberalni niż 80 procent narodu rosyjskiego. Oznacza to, że gdyby teraz zorganizowano zupełnie wolne wybory, to dopiero dostalibyśmy nacjonalistów i faszystów!”. Tę „liberalną” wypowiedź trudno uznać za prorosyjską, ale na pewno jest prokremlowska.

W numerze z 19 września – 2 października 2014 r. Srokowski w artykule pod tytułem Nie zakłamujmy rzeczywistości ujmuje się za rosyjskojęzycznymi mieszkańcami Ukrainy. On również porównuje przemoc komandosów i najemników Putina do kijowskich pokojowych manifestacji. Oderwanie Donbasu od Ukrainy określa jako „Majdany na wschodzie”. Nie zakłamujmy rzeczywistości…

W wydaniu z 17–30 października 2014 r. okazuje się, że faszyści są nie tylko w Rosji. Marek Lech Stefan z prawicowej fundacji Młoda Rzeczpospolita w artykule Mniej entuzjazmu przekonuje sympatyków Ukrainy do ochłodzenia swych uczuć względem tego państwa. Dlaczego? Bo działają w nim radykalni nacjonaliści negujący polską wizję historii, jak również neonaziści. A może niektórzy z tych „ukraińskich neonazistów” to jednak faszyści z Rosji? Autor przyznaje, że rosyjscy prowokatorzy mogą podsycać konflikty polsko-ukraińskie, ale zbywa tę okoliczność pytaniem retorycznym: „Jednak czy rzeczywiście wrogie Polsce historyczne tradycje ukraińskiego nacjonalizmu to mało znaczący margines?”.

W wydaniu bożonarodzeniowym Stanisław Srokowski powtarza tezę Marka Lecha Stefana – ale czyni to ze znacznie większą mocą i w jeszcze większym oderwaniu od rzeczywistości. Tu o kremlowskich faszystach i rosyjskich prowokatorach nie ma ani słowa. „Bożonarodzeniowy” artykuł Srokowskiego nosi tytuł Ukraina broni nazizmu. Rząd polski umywa ręce. Autor rozdziera szaty nad tym, że Ukraińcy czczą pamięć bojowników organizacji OUN-UPA, którzy prowadzili beznadziejną walkę z Sowietami. Przypominali przez to polskich „żołnierzy wyklętych” – i podobnie jak oni bojownicy OUN-UPA zeszli na manowce. Między innymi kolaborowali z nazistami i mordowali niewinnych ludzi. Znajdowali się wśród nich bohaterowie, zbrodniarze i męczennicy. Czasem jedna osoba była bohaterem, męczennikiem i zbrodniarzem naraz. Rzecz jasna, trudno bronić kultu ukraińskich „wyklętych”, tak samo jak polskich. Nie mam zamiaru tego robić, muszę jednak odnotować hipokryzję. Gdy Morawiecki junior razem z Dworczykiem lansuje kult polskich „dramatycznie heroicznych” watażków, Morawiecki senior epatuje swoich odbiorców tekstami Srokowskiego o wrogim, ohydnym kulcie podobnych watażków ukraińskich. Jak widać, dla redaktora Morawieckiego każdy, nawet jawnie obłudny chwyt jest dobry, żeby tylko zohydzić Ukrainę.

Dodam jeszcze, że Stanisław Srokowski wraca do tego samego tematu w następnym numerze. Z okazji Nowego Roku autor upatruje chwalcy nazizmu w ukraińskim prezydencie Poroszence. Zaiste, pięknie świętowała „Gazeta Obywatelska – Prawda jest ciekawa”.

Jaki związek ze zmianą tonu czasopisma mogły mieć reklamy firmy Cedrob? Jej założyciel499 i członek rady nadzorczej500 Mirosław Koźlakiewicz, zwany „królem drobiu”, był politykiem – ale Platformy Obywatelskiej. Z ramienia tej partii zasiadał w sejmie, a prasa określała go jako „najbogatszego posła”501. Aczkolwiek równocześnie, jak się zdawało, sympatyzował z pisowskimi mediami. W 2013 r. bloger Grzegorz Jakubowski odnotował, że Koźlakiewicz i Cedrob wspierają pisowski tygodnik „wSieci”502. A dwa lata później przygoda Koźlakiewicza z PO – przynajmniej ta parlamentarna – się skończyła, albowiem zrezygnował z kandydowania do sejmu w wyborach w 2015 r. Może więc ktoś w firmie Cedrob faktycznie przewiduje przyszłość?

Rozwiązanie łamigłówki może być bardzo proste. Jak wiadomo, od przynależności politycznej nieraz ważniejsze są powiązania biznesowe. Również w tym przypadku mogą one stanowić klucz do zagadki.

Otóż Cedrob to nie tylko producent mięsa i wędlin. To cała grupa kapitałowa, która oprócz zakładów mięsnych posiada także stacje sprzedaży paliw. Na stronie internetowej Cedrobu czytamy, że Cedrob Paliwa to jedna z marek posiadanych przez grupę. Co grupa sprzedaje pod tą marką? Cytuję oficjalną stronę Cedrobu: „Prowadzimy sprzedaż hurtową propanu na cele grzewcze oraz oleju napędowego z dostawą do zbiorników magazynowych Klienta. Propan najwyższej jakości spełniający wymagania jakościowe zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 28 grudnia 2006 (Dz. U. nr 251, poz. 1851) pochodzi z rafinerii w Rosji, Kazachstanie lub Norwegii”503.

Zatem paliwa sprzedawane przez Cedrob w znaczącej, jeśli nie głównej mierze pochodzą z obszaru postsowieckiego, w tym z Rosji.

Czy to znaczy, że Kornel Morawiecki zmienił poglądy z antykremlowskich na kremlowskie, bo importer rosyjskich paliw mu zapłacił?

Na pewno nie. Jak wiemy, Kornel Morawiecki poglądy prokremlowskie prezentował już wcześniej. Ale w drugiej połowie 2014 r. jako redaktor naczelny zaczął je lansować z większą niż dotąd intensywnością.

Czyżby nagły przypływ reklamowej gotówki miał z tym jakiś związek? Kto płaci, ten wymaga – chciałoby się powiedzieć. Ale relacje między mediami i ich sponsorami nie zawsze są tak proste. Inne zależności też da się wyobrazić. Pieniądze z reklam Cedrobu mogły „uskrzydlić” redaktora naczelnego, ośmielając go do większej agresywności. Zależność mogła też być pośrednia – gdyby oba zjawiska miały wspólną przyczynę, czyli zbliżające się wybory 2015 r. Wyglądałoby to tak: na kilkanaście miesięcy przed bitwą o urny redaktor Morawiecki zaczyna uderzać mocniej w antyukraińskie tony, aby pozyskać głosy i serca nacjonalistycznych wyborców. W tym samym czasie i celu zabiega także o pieniądze u polskich przedsiębiorców, którym Moskwa bardziej się uśmiecha niż Kijów i Bruksela. Znaczyłoby to, że Morawiecki senior rozpoczął kampanię przedwyborczą już w lecie 2014 r. Zatem działałby w znakomitej synchronizacji z aferą taśmową, która odstraszyła wyborców od prozachodnich elit i dodała skrzydeł nacjonalistom. Pozwalałoby to przypuścić, że również Kornel Morawiecki wiedział z wyprzedzeniem, co się szykuje.

KIEDY KORNEL ZMIENIŁ FRONT

Działaczka Solidarności Walczącej i jej zarzuty wobec Kornela. Legenda „nie miała nic wspólnego z rzeczywistością”. Zaskakująca niechęć do lustracji. Prokremlowska postawa od 2008 r.?

Analiza publikacji i reklam „Gazety Obywatelskiej – Prawda jest ciekawa” nie była więc stratą czasu. Dała nam wgląd w powiązania Morawieckiego seniora i jego sposób działania. Nie odpowiedziała jednak na pytanie, kiedy Kornel Morawiecki z antysowieckiego bojownika stał się prokremlowskim propagandzistą.

Posłuchajmy, co na ten temat ma do powiedzenia Jadwiga (Janina Jadwiga) Chmielowska, informatyczka i działaczka Solidarności Walczącej z Górnego Śląska w latach 1985–1990. Po 1988 r. Chmielowska zajmowała się kontaktami Solidarności Walczącej z antykomunistami działającymi w Związku Sowieckim504. Zapewne więc nie była jej obca np. działalność Wojciecha Stando w Gruzji. Czy to uczyniło ją bardziej czujną?

Jadwiga Chmielowska od pewnego czasu czujnie obserwuje poczynania Kornela Morawieckiego. We wrześniu 2018 r. na łamach pisma „Kurier Wnet” Chmielowska opublikowała artykuł pod nagłówkiem: Grzech zaniechania, czyli wyszło szydło z worka.

Co miało być tym grzechem zaniechania? Między innymi wieloletnia tolerancja znajomych Morawieckiego seniora dla jego działań. Cytuję: „Bo Kornel jest Kornel – takie tłumaczenie słyszało się od lat w najbliższym gronie Kornela Morawieckiego. Próbowano w ten sposób tłumaczyć jego dziwne zachowanie, decyzje, wypowiedzi […]”.

O działalności Kornela Morawieckiego w Solidarności Walczącej autorka pisze tak: „Tworzona latami legenda nie miała nic wspólnego z rzeczywistością. Ulegający wpływom Morawiecki niczym nie kierował”.

O prokremlowskim zwrocie Kornela Morawieckiego: „Kornel Morawiecki nie zdradzał swoich prorosyjskich inklinacji. W żadnej podziemnej publikacji z lat 80. XX w. nie znalazłam jego filorosyjskich wypowiedzi. Z takimi poglądami ujawnił się w 2008 roku, po agresji Rosji na Gruzję. […] Obecnie w szeregach SW trwa zacięta dyskusja. Piotr Hlebowicz napisał w liście do członków SW: «Kornel nazywa Rosję demokratycznym państwem, Putina – demokratycznie wybranym prezydentem (Hitler także był wybrany całkowicie demokratycznie, chciałem zauważyć). Twierdzi, że wojna na Ukrainie jest wojną typowo domową (!), a referendum na Krymie było przeprowadzone zgodnie z regułami międzynarodowymi (!) i tak zdecydowali mieszkańcy półwyspu – więc nie ma żadnego problemu! I mamy udawać, że nic się nie stało? Że my wszyscy, którzy byliśmy działaczami SW w tamtych okropnych czasach, zgadzamy się ślepo z tymi sformułowaniami? To byłaby jakaś podwójna jaźń, podwójna moralność i rozerwanie szlachetnych idei»”.

Nie sposób się nie zgodzić z Hlebowiczem. Przypomnę jednak, że Piotr Hlebowicz działa w Fundacji Ałtajskiej razem z Falickim (który chce, by Polacy trzymali swe pieniądze w Rosji) i Grzelakiem (który chwali syberyjskie rynki). Lekarzu, ulecz sam siebie?

Drugim grzesznym zaniechaniem, według Chmielowskiej, był brak prześwietlenia ewentualnych powiązań Kornela Morawieckiego i jego współpracowników z komunistycznymi służbami specjalnymi: „W Stowarzyszeniu Solidarność Walcząca nie było lustracji. Kornel Morawiecki się jej przeciwstawił, twierdząc, że musimy mieć zaufanie do swoich. Wystąpiłam wtedy ze Stowarzyszenia. Tak zrobiło jeszcze kilka osób. Wielu w ogóle nie wstąpiło do Stowarzyszenia SW. Teraz nadszedł czas, w którym możemy nie tylko dowiedzieć się o rodzimej agenturze (możliwość szantażu – kopie dokumentów są na Łubiance), ale i o rosyjskiej. Kto broni rosyjskiej polityki i zgadza się z twierdzeniem Kornela Morawieckiego, że Rosjanie, Ukraińcy, Białorusini i Polacy powinni żyć w jednym państwie, zapomina, że tak już było przez 123 lata, a pokolenia naszych przodków ginęły w powstaniach i przestrzeniach Syberii”.

I najmocniejszy fragment tekstu Jadwigi Chmielowskiej: „Od 2008 roku nie podaję Kornelowi Morawieckiemu ręki. Nie będę jej podawać również tym, którzy nie protestując przeciwko agenturalnym działaniom ojca Premiera RP, mającym skompromitować polski rząd, wspierają politykę imperialną Kremla dążącego do destabilizacji Polski”505.

Mocne i twarde słowa. Nie udało mi się dotrzeć do Jadwigi Chmielowskiej. Dotarłem jednak do jej znajomych i innych źródeł. Usłyszałem i przeczytałem, że to osoba „trudna, ale prawa” – lub emocjonalna, lecz godna wysłuchania.

Dla nas najciekawsze jest to, że według Chmielowskiej Kornel Morawiecki ujawnił swoje prokremlowskie poglądy w 2008 r.

Tak się składa, że na krótko przed 2008 r. (w czerwcu 2007 r.) Morawiecki senior założył Stowarzyszenie Solidarność Walcząca. To w jego imieniu pięć lat później miał przyjąć pożyczkę od księdza Jegierskiego (sfinansowaną przez Morawieckiego juniora i jego kolegę Zbigniewa Jagiełłę z PKO BP).

Gdy stowarzyszenie zarejestrowano, prezesem jego zarządu był Kornel Morawiecki. Razem z nim w zarządzie zasiedli… Zbigniew Jagiełło oraz Jadwiga Chmielowska (która dziś „nie podaje Kornelowi ręki”), Michał Gabryel (do którego jeszcze wrócimy) i… Maciej Frankiewicz. Weteran Solidarności Walczącej i firmy Reverentia, który w tym samym czasie zapałał sympatią do Putinowskiego dyplomaty z rosyjskiego konsulatu506.

Krajowy Rejestr Sądowy częściowo potwierdza słowa Chmielowskiej: w listopadzie 2009 r. wykreślono ją spośród członków zarządu Stowarzyszenia Solidarność Walcząca. Razem z nią wykreślono też Jagiełłę (który jednak, jak wiemy, nie zerwał kontaktów z rodziną Morawieckich), Frankiewicza (który zmarł pięć miesięcy wcześniej) i Gabryela (który pozostał działaczem stowarzyszenia, gdyż przeszedł z jego zarządu do komisji rewizyjnej)507.

Zatem w 2007 r. Kornel Morawiecki powołuje Stowarzyszenie Solidarność Walcząca. Wypadałoby się spodziewać, że stowarzyszenie to:

- będzie się odwoływać do wolnościowych, prozachodnich i antykremlowskich ideałów, jakie Solidarność Walcząca głosiła (przynajmniej oficjalnie) w latach 80;

- zgodnie z deklarowanym radykalnym antykomunizmem jego członków, będzie popierać lustrację.

Tymczasem krótko po założeniu stowarzyszenia Kornel Morawiecki sprzeciwia się lustracji jego członków i zaczyna głosić kremlowskie poglądy.

Należałoby zapytać, w jakim właściwie celu Morawiecki senior założył tę organizację. Czemu miała służyć? Jakie postawy miała propagować?

Musimy jednak wrócić do naszego pytania podstawowego: kiedy Kornel Morawiecki zmienił front z antykremlowskiego na prokremlowski? Czy z informacji podanych przez Chmielowską wynika, że stało się to w 2008 r.?

Nie. Jadwiga Chmielowska pisze, że w 2008 r. Kornel Morawiecki „ujawnił się” ze swoimi kremlowskimi poglądami. Zatem podejrzewa, że mógł je wyznawać wcześniej. Nawet o wiele wcześniej. Chmielowska przecież sugeruje, że prokremlowska działalność Morawieckiego seniora może się wiązać ze współpracą niektórych członków Solidarności Walczącej ze służbami specjalnymi komunistycznej PRL.

Czy znaczy to, że sam Morawiecki senior w jakiejś mierze współdziałał z tymi służbami?

Spędziłem wiele miesięcy w Instytucie Pamięci Narodowej, gdzie przeczytałem tysiące stron esbeckich akt dotyczących Kornela Morawieckiego i Solidarności Walczącej.

Zrobiłem to nie tylko dlatego, że pewna starsza pani, rozgoryczona zdumiewającymi wypowiedziami Morawieckiego seniora, wyrzuciła z siebie dręczące ją podejrzenia. Wystąpienie Chmielowskiej pokrzepiło mnie na duchu: ucieszyłem się, że nie wszyscy świadkowie historii chowają głowę w piasek. Ale miałem też inne powody, aby podejrzewać, że w esbeckich teczkach Kornela Morawieckiego znajdę istotne informacje – istotne również z dzisiejszego punktu widzenia.

Nie zawiodłem się.

TERRORYŚCI Z NIEMIEC ZACHODNICH I AGENCI ZE WSCHODNICH

Niemieccy ultralewicowcy wspierają Solidarność Walczącą. Powiązania ze Stasi

Gdy w 2014 r. Igor Janke opublikował książkę Twierdza, w której postawił na piedestale Morawieckiego seniora i Morawieckiego juniora, nie wszyscy prawicowcy okazali zachwyt. Byli tacy, których przeraziły informacje zawarte na stronach 145–146. „Co on pisze?! RAF to było Stasi!” – tak można streścić niektóre komentarze.

Poszło o następujący fragment: „Do lokalu we Frankfurcie nad Menem, w którym dwóch młodych lewicowców związanych z Rote Armee Fraktion [Frakcja Czerwonej Armii, ultralewicowa organizacja terrorystyczna działająca w Niemczech Zachodnich od 1970 do 1998 r., oczywiście nielegalnie – red.] montowało elektroniczne podzespoły, zapukali funkcjonariusze Federalnego Urzędu Konstytucji (BfV). Zachodnioniemiecki kontrwywiad cywilny wytropił, że młodzi ludzie kupują podejrzane części, i funkcjonariusze chcieli sprawdzić, czy nie składają z nich nadajników do detonacji bomb. Gdy okazało się, że produkują nie zapalniki do bomb, ale nadajniki radiowe dla polskiej Solidarności, zostawili ich w spokoju. Innym razem pracą młodych frankfurckich elektroników zainteresowały się służby kontrwywiadu wojskowego (MAD), gdy ci przygotowywali skanery do podsłuchiwania SB. W obu przypadkach korzystano z najnowszych technologii, których używanie do prywatnych celów było wówczas w zachodnich Niemczech zabronione. Za każdym razem służby przymykały oko, a nawet sprawiały wrażenie życzliwie nastawionych do tych działań. Młodzi elektronicy byli obserwowani przez służby specjalne z powodu swych związków ze środowiskiem radykalnej frankfurckiej lewicy […].

Alec von Fersen i Karl-Heinz Bender otrzymali zamówienie na sprzęt od wrocławskiego himalaisty Michała Gabryela. W 1981 r. podczas wizyty w Republice Federalnej Niemiec [w latach 1949–1990 oficjalna nazwa demokratycznych Niemiec Zachodnich – red.] Michał udzielił wywiadu niemieckiemu dziennikarzowi Florianowi Schwinnowi. Jak się okazało, dziennikarz był prywatnie związany ze środowiskiem radykalnej lewicy. «Ludzie z RAF-u mieli dostęp do urządzeń do podsłuchiwania, sami je montowali. To byli mocno antykościelni lewacy, ale mieli to, czego potrzebowaliśmy» – opowiada Gabryel. Kiedy do Polski jechał konwój dwudziestu ciężarówek ze sprzętem medycznym, wśród skomplikowanych urządzeń były również inne, adresowane nie do szpitali, lecz do działaczy SW [Solidarności Walczącej – red.] […]. Działacze RAF-u dostali dokładne zamówienie z Polski. Długa lista części, procesory, nadajniki, skanery do podsłuchiwania. Kluczowe jednak były części, dzięki którym w Polsce można było produkować nowe urządzenia i naprawiać zepsute. Skanery przygotowane we Frankfurcie były od razu dostosowane do częstotliwości używanych przez Służbę Bezpieczeństwa”508.

Tak się składa, że RAF to ultralewicowa organizacja terrorystyczna, która współdziałała ze Stasi, czyli ze służbami specjalnymi i policją polityczną komunistycznych Niemiec Wschodnich (NRD). Niekiedy to współdziałanie miało charakter bliskiej i stałej współpracy. Upewniłem się o tym, gdy w styczniu 2019 r. odwiedziłem urząd Pełnomocnika Federalnego do spraw Materiałów Państwowej Służby Bezpieczeństwa NRD w Berlinie (Bundesbeauftragte für die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen Deutschen Demokratischen Republik, BStU). Polskie media zazwyczaj nazywają ten urząd Instytutem Gaucka (od nazwiska pierwszego szefa). Zatem ja też będę się posługiwał tą nazwą. Krótko po mojej wizycie w Berlinie wysłałem do Instytutu Gaucka wniosek o kwerendę na temat Solidarności Walczącej i jej działaczy. A podczas pobytu w urzędzie przeprowadziłem serię rozmów z ekspertami Instytutu Gaucka, m.in. z Georgiem Herbstrittem i Tytusem Jaskułowskim (wszystkim serdecznie dziękuję). Podczas tych rozmów uzyskałem potwierdzenie, że RAF współpracował ze wschodnioniemiecką komunistyczną Stasi. Służba ta przerzucała bojowników RAF do Palestyny, gdzie przechodzili trening wojskowy. Jeden z nich przez dłuższy czas ukrywał się we Wschodnich Niemczech pod ochroną Stasi.

Okazuje się, że wschodnioniemiecka służba zajmowała się również Solidarnością Walczącą. Według zachowanych dokumentów, od 1987 r. Stasi próbowała spenetrować organizację Kornela Morawieckiego. Wschodnioniemieccy funkcjonariusze rozpracowywali ją w ścisłej współpracy z sowieckim KGB i polskim Biurem Studiów SB – znaną nam supertajną elitarną jednostką komunistycznej Służby Bezpieczeństwa, która m.in. rozbijała antykomunistyczne podziemie, promując swoje pseudoopozycyjne, niby-podziemne ugrupowania.

Dlatego badanie akt dotyczących Solidarności Walczącej zacząłem od Michała Gabryela opisanego w książce Twierdza jako łącznik między organizacją Kornela Morawieckiego a zachodnimi ultralewicowcami ze środowiska współdziałającego ze Stasi.

Wciąż czekam na NRD-owskie teczki Stasi z Instytutu Gaucka.

Ale w Instytucie Pamięci Narodowej uzyskałem dostęp do PRL-owskich, esbeckich teczek Gabryela.

GLOBTROTER PODZIEMNY

Rzeczywistość PRL. Paszport jako trudno dostępne dobro, wydawane obywatelom przez esbeków. Szlaban na podróże dla opozycjonistów. Opozycyjny życiorys Michała Gabryela i jego akta paszportowe. Buntownik, którego wypuszczano za granicę

W przypadku Michała Gabryela najbardziej interesująca okazała się jego teczka paszportowa.

W teczkach paszportowych komunistyczna Służba Bezpieczeństwa przechowywała dokumenty dotyczące zagranicznych wyjazdów obywateli. Trzeba pamiętać, że w PRL granice były zamknięte i pilnie strzeżone. Nie dało się ich przekraczać bez paszportu (udane ucieczki przez „zieloną granicę” stanowiły rzadkość). A paszport nie był prawem obywatela, tylko przywilejem, który SB mogła przyznać i którego mogła odmówić. Nawet ci, którym udzielono tego przywileju, nie mogli trzymać swego paszportu w domu. Paszporty obywateli esbecja przechowywała w swoich biurach paszportowych. Gdy obywatel chciał wyjechać za granicę, musiał prosić o wydanie cennego dokumentu. Jeśli i tego mu nie odmówiono, to przy otrzymaniu paszportu oddawał władzom swój dowód osobisty. Po powrocie z zagranicy, aby odzyskać swój dowód, musiał przyjść do biura paszportowego i zwrócić paszport esbekom. Chodziło o to, żeby obywatel nie przetrzymywał paszportu. Inaczej znów mógłby gdzieś wyjechać, nie uprzedziwszy SB. No i mógłby się poczuć właścicielem dokumentu, który przecież należał do władzy, nie do obywatela.

Gdy opozycjonista prosił o paszport, najczęściej spotykał się z odmową. Obawiano się, że taki nielojalny obywatel, któremu nie podoba się PRL, mógłby pozostać na stałe za granicą. Komuniści nie chcieli tego z wielu przyczyn. Żaden tyran nie lubi, jak mu się zmniejsza stan posiadania (a dla władzy komunistycznej obywatel był czymś w rodzaju poddanego lub wręcz niewolnika). Co więcej, każdy uciekinier stanowił żywy dowód na to, że komunizm nie jest najlepszym z ustrojów – wbrew temu, co komunistyczna propaganda głosiła w świecie. Nastawiony wrogo do komunizmu opozycjonista mógł świadczyć o tym nie tylko swoją ucieczką, lecz także słowami. Mógł występować w zachodnich mediach i opowiadać o komunistycznej rzeczywistości, obalając żywione przez wielu mieszkańców Zachodu złudzenie, jakoby komunizm stanowił ucieleśnienie szczytnych ideałów XIX-wiecznego socjalizmu. A byłoby jeszcze gorzej, gdyby taki delikwent nawiązał kontakt z antykomunistycznymi grupami politycznymi na Zachodzie albo z zachodnimi służbami specjalnymi. Wtedy mógłby wrócić – ale nie jako skruszony pokutnik powracający na łono „socjalistycznej” ojczyzny, tylko jako agent wroga.

Zatem teczki paszportowe opozycjonistów zwykle są cienkie. Mało w nich zezwoleń na wyjazd zagraniczny, niewiele też podań o taki wyjazd. Buntownicy rzadko dostawali paszporty, więc nieczęsto o nie prosili.

Dlatego teczka Michała Gabryela zdumiewa, a na pewno zaskakuje.

Jego życiorys w Encyklopedii Solidarności IPN brzmi następująco: „Michał Gabryel, ur. 15 XI 1948 w Świdnicy. Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, fizyki teoretycznej (1974). W 1966 współautor listu otwartego popierającego list biskupów polskich do biskupów niemieckich [w liście tym katoliccy biskupi polscy apelowali o pojednanie polsko-niemieckie, komunistyczna propaganda napiętnowała list jako akt narodowej zdrady – red.] […] W 1968 uczestnik wydarzeń marcowych [protestów studenckich, skierowanych przeciwko partii komunistycznej – red.] w Krakowie. Od 1976 asystent, następnie starszy asystent na Politechnice Wrocławskiej. 1976–1980 współpracownik KOR, KSS KOR [Komitet Obrony Robotników, następnie Komitet Samoobrony Społecznej «KOR», najważniejsza organizacja opozycyjna w latach 70., brutalnie prześladowana przez władze PRL – red.]; od 1977 wspomagał działalność wrocławskiego SKS [Studencki Komitet Solidarności – opozycyjna organizacja studencka zwalczana przez komunistów – red.], m.in. udostępniając własne mieszkanie na spotkania i druk; od 1979 współpracownik [podziemnych – red.] pism «Merkuriusz Krakowski i Światowy» oraz «Biuletyn Dolnośląski» [pismo, z którym współpracował Kornel Morawiecki – red.] (kolportaż i druk).

Od X 1980 w «S» [Niezależne Samorządne Związki Zawodowe „Solidarność”, największa organizacja opozycyjna w PRL, w latach 1980–81 – wielka legalna centrala związkowa – red.], członek Komitetu Założycielskiego, następnie KZ [Komitetu Zakładowego – red.] na PWr [Politechnice Wrocławskiej – red.].

14–15 XII 1981 uczestnik strajku na PWr, 16 XII 1981 odsunięty od zajęć dydaktycznych; 30 VI 1982 zwolniony z pracy, VIII 1982 – VIII 1989 dyrektor, po interwencji SB wicedyrektor Zakładu Usług Wysokościowych Taternik we Wrocławiu. Od końca XII 1981 – V 1982 bliski współpracownik RKS «S» [podziemnego Regionalnego Komitetu Strajkowego NSZZ «Solidarność» – red.] Dolny Śląsk; współorganizator druku i kolportażu wydawnictw podziemnych we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku […]. W VI 1982 współzałożyciel Solidarności Walczącej, do 1990 członek Rady SW, 1982–1984 odpowiedzialny w SW za kontakty z zagranicą (m.in. z Instytutem Literackim w Paryżu, RWE [antykomunistycznym – red.] Radiem Wolna Europa/, Biurem Zagranicznym «S» /NSZZ «Solidarność» – red.] w Brukseli); organizator przemytu sprzętu i materiałów poligraficznych oraz podzespołów i aparatury elektronicznej do konstruowania radiowych urządzeń nadawczych i nasłuchowych (opracował techniki przerzucania przez granicę zamówionych przez podziemie materiałów: w elementach konstrukcyjnych samochodów ciężarowych oraz wewnątrz aparatów rentgenowskich) […] 1985–1987 wielokrotnie zatrzymywany. Od 1987 współpracował ze środowiskiem liberałów krakowskich. 1987–1993 prezes firmy Inelco we Wrocławiu. W 1989 współzałożyciel i prezes Dolnośląskiego Towarzystwa Gospodarczego […]”509.

To, że Michał Gabryel – łącznik między „Solidarnością Walczącą” a ultralewicowym środowiskiem RAF związanym ze Stasi – należał do Dolnośląskiego Towarzystwa Gospodarczego, stanowi interesującą okoliczność. Z Dolnośląskiego Towarzystwa wywodzili się przecież założyciele firmy Reverentia, w której pierwsze biznesowe kroki stawiał jej wiceprezes, Mateusz Morawiecki.

Jednak najistotniejsze jest to, że ktoś z tak bogatym opozycyjno-podziemnym życiorysem jak Michał Gabryel powinien mieć najcieńszą z możliwych teczek paszportowych. Esbek, który wypuściłby Gabryela za granicę, powinien za karę trafić do drogówki.

Tymczasem teczka paszportowa Michała Gabryela510 jest niezwykle… gruba. Gabryel jeździł i jeździł za granicę – a gdy odmawiano mu prawa do wyjazdu zagranicznego, to ostro walczył o zmianę decyzji. Nieraz w tych zmaganiach wygrywał. Czasem pomagali mu w nich koledzy, z którymi dzielił pasję do wspinaczki wysokogórskiej. Kluby alpinistyczne, z którymi jeździł wspinać się na szczyty Europy i Azji, próbowały interweniować w SB na korzyść Gabryela. Jednak w komunizmie wspinacze nie stanowili szczególnie wpływowego lobby. Jak zatem wytłumaczyć niezwykłe zjawisko, jakim był podziemny obieżyświat Michał Gabryel?

Zajrzyjmy do jego grubej teczki.

CENTRALA JECHAĆ POZWALA

Sekrety teczki paszportowej Gabryela. Z Afganistanu przez Bułgarię, Szwajcarię, Hiszpanię i Anglię do Szwecji. Kontrwywiadowcze zainteresowanie. Poparcie działacza partyjnego z Wrocławia i esbeka z Warszawy

Akta paszportowe Gabryela należy czytać uważnie. Teczka jest nie tylko gruba, lecz także gęsta. Pełna drobnych informacji – a niektóre z nich po uważnym przejrzeniu okazują się istotne. Dlatego apeluję o koncentrację i zwracanie uwagi na szczegóły.

Ale nie martwmy się, jeżeli czasem ogarnie nas poczucie zagubienia. Będziemy w towarzystwie fachowców. Albowiem Michał Gabryel odbył tyle zagranicznych wojaży, że nawet esbecy zdawali się w nich gubić. Na szczęście robili sobie notatki służbowe, w których wyliczali jego podróże. W ten sposób znacznie ułatwili mi pracę – aczkolwiek nie opierałem się tylko na tych esbeckich wyliczeniach. Konfrontowałem je z formularzami paszportowymi wypełnionymi drobnym maczkiem przez Gabryela.

Zacznijmy od notatki służbowej z 14 października 1975 r., pod którą podpisał się „Inspektor Sekcji Paszportów w Sosnowcu, st. sierż. sztab. R. Świerczyna”. W dokumencie tym czytamy, że w latach 1971–1973 Michał Gabryel wyjechał cztery razy za granicę. Dokąd? Do Włoch, do Jugosławii, do Szwajcarii i Francji, na koniec do Anglii.

A w 1974 r. „będąc uczestnikiem wyprawy naukowo-alpinistycznej, wyjechał służbowo do Afganistanu, gdzie miał przebywać w okresie 10.07.–15.10.1974 r.

Dnia 3.04.1975 r. Biuro Paszportów MSW w Warszawie na podstawie pisma KZSP «Almatur» [organizacja turystyczna Zrzeszenia Studentów Polskich – red.] i Biura Imprez Sportowych zarejestrowało odmowę powrotu do kraju Gabryel[a – red.] Michała, który pozostał w Anglii.

Dnia 7.03.1975 r. wym[ieniony – red.] otrzymał odmowę na wznowienie paszportu, o które ubiegał się w Anglii [w konsulacie przy ambasadzie PRL – red.], uzasadniając, że uczy się języka i chciał zdać egzaminy.

W dniu 29.09. br. Gabryel Michał zgłosił się w tut[ejszej – red.] sekcji po dowód osobisty, oświadczając, że powrócił do kraju i zdał paszport w Warszawie. Za granicą przebywał w następujących krajach: w Afganistanie – 3 m-ce, w Bułgarii – 6 tyg., w Szwajcarii – 3 tyg., w Anglii – 4 m-ce, w Hiszpanii – 3 tyg., we Francji – 3 tyg., w Szwecji – 3 m-ce.

W czasie pobytu w Anglii, jak stwierdził, uczył się języka angielskiego, który opanował w mowie i piśmie. W Anglii nie pracował, utrzymywał się za pieniądze pożyczone od siostry. W Ambasadzie PRL w Londynie przedłużono mu ważność paszportu. W Londynie poznał środowisko polskiej [wówczas przeważnie antykomunistycznej – red.] emigracji. Personalnie poznanych osób nie określił, tłumacząc, że nie pamięta […], w toku rozmowy wymieniony był bardzo ostrożny w wypowiedziach, szczególnie na temat zachodnich służb specjalnych […].

Z powyżej przedstawionych faktów i sytuacji wynika szereg sprzeczności, a mianowicie: czy w okresie 4-ro miesięcznego [sic! – red.] pobytu w Anglii wym. mógł opanować język w mowie i piśmie […], czy Konsulat PRL w Londynie przedłużył mu ważność paszportu, a przede wszystkim jaki był faktyczny zamiar pozostania wym. za granicą.

Z kontrwywiadowczego punktu widzenia Gabryel Michał jest osobą zasługującą na operacyjne zainteresowanie”.

Osoba zasługująca na operacyjne zainteresowanie kontrwywiadu – to potencjalny szpieg. Notatka sierżanta Świerczyny i wymienione w niej fakty stanowią jeszcze jeden powód, dla którego władze nie powinny były wypuszczać naszego globtrotera za granicę. Jeśli podejrzewały, że Gabryel mógł być agentem Zachodu, to nie powinny mu ułatwiać wywożenia za granicę tajemnic PRL.

Przesłuchanie przez Świerczynę nie odebrało Gabryelowi śmiałości. Na dole notatki znajduje się dopisek: „Uzupełnienie. W dniu 20.10 br. w tut. Sekcji zgłosił się Gabryel M. po druk-podanie na wyjazd do KDL [Krajów Demokracji Ludowej, czyli komunistycznych – red.], nadmieniając, że za kilka dni musi być na Węgrzech”.

Zamierzona wyprawa na Węgry zderza się z trudnościami (możemy się domyślać, jakimi i przez co spowodowanymi). Mimo to Gabryel dzielnie walczy z niechętnymi esbekami o wydanie tak zwanej wkładki paszportowej (dokument zastępujący paszport, wydawany obywatelom wyjeżdżającym z PRL do innych krajów komunistycznych).

W tych staraniach upartego globtrotera popiera dyrektor Instytutu Nauk Społecznych Politechniki, dr Józef Wołoch, działacz komunistycznej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (w latach 80. zasiadał w jej władzach jako zastępca członka Komitetu Centralnego PZPR)511.

30 marca 1976 r. Wołoch wysyła pismo do wrocławskiej komendy wojewódzkiej MO [Milicja Obywatelska, czyli PRL-owska policja; SB formalnie stanowiła część MO – red.]. W piśmie tym wychwala Gabryela jako swojego podwładnego na uczelni: „bez zarzutu i ofiarnie wypełnia swoje obowiązki asystenta dydaktyczno-naukowego”.

Decyzja zapada na szczeblu centralnym, w stolicy. Inspektor Wydziału II Biura Paszportów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie, esbek Tadeusz Fortuna… pozwala Gabryelowi wyjechać na Węgry (aczkolwiek tylko jednorazowo). Pismo z Politechniki Wrocławskiej najwyraźniej się przydaje: esbek powołuje się na towarzysza Wołocha przy wydaniu pozwolenia. 30 kwietnia 1976 r. Michał Gabryel otrzymuje oficjalną zgodę na wyjazd.

Co ciekawe, niedługo potem (we wrześniu 1976 r.) ten sam esbek Tadeusz Fortuna wyjeżdża służbowo do RFN. Zatem tam, gdzie w następnych latach Gabryel będzie się kontaktować ze środowiskiem ultralewicowej, terrorystycznej organizacji RAF.

Ale, jak wtedy mawiano, łaska pańska na pstrym koniu jeździ. Znaczyło to, że jest zmienna i kapryśna. Już w maju 1976 r. do teczki Gabryela trafia pismo z „zastrzeżeniem” (czyli zakazem) wyjazdów za granicę.

On się nie poddaje, pisze długie odwołanie, prosi o zmianę decyzji. W lipcu 1976 r. centrala w Warszawie po raz kolejny interweniuje, na jeszcze wyższym szczeblu niż poprzednio – i znowu na korzyść Gabryela. Zastępca dyrektora biura paszportów, Romuald Popowski, powołując się na względy formalne, prosi o „wydanie polecenia wystawienia M. Gabryelowi wkładki jednokrotnej do KDL” – czyli dokumentu pozwalającego na jednorazowy wyjazdu z PRL do innych krajów komunistycznych.

W marcu 1977 r. Michał Gabryel otrzymuje zniesienie „zastrzeżenia wyjazdów do KDL”. Zatem znowu może do tych krajów jeździć i jeździć.

Na tym jednak nie poprzestaje.

DO AFGANISTANU, DO AFGANISTANU!

Upór Gabryela. Pucz i sowiecka interwencja w środkowoazjatyckim kraju. Szwecja, Indie, Francja, Niemcy. Zaginiony paszport. Nielegalny wywóz waluty

W następnym miesiącu nasz podróżnik prosi o zezwolenie na wyjazd do Afganistanu. Niestety, esbecja pamięta, czym się skończył poprzedni wyjazd Michała Gabryela do tego kraju. Globtroter dostaje odmowę. Odwołuje się od tej decyzji, ale bez skutku. Jego obrońcy z warszawskiego Biura Paszportów MSW najwyraźniej nie mogą go wesprzeć.

W marcu 1978 r. Gabryel znowu prosi SB o zgodę na podróż do Afganistanu. To nie najlepszy moment na taką wyprawę. W następnym miesiącu Ludowo-Demokratyczna Partia Afganistanu, wspierana przez Kreml i mocno zinfiltrowana przez KGB, dokona komunistycznego puczu. To doprowadzi do wybuchu krwawej i brudnej wojny, która ostatecznie skompromituje Związek Sowiecki. Czemu nasz obieżyświat usilnie pragnie się znaleźć w takim miejscu i chwili? Niezależnie od jego motywacji, nie będzie mu to dane. 29 kwietnia 1978 r. – dwa dni po zbrojnym i krwawym przewrocie, dzień przed ustanowieniem reżimu znanego jako „Demokratyczna Republika Afganistanu” – Michał Gabryel dostanie kolejną odmowę.

Jednak zew skrwawionego azjatyckiego kraju musi być przemożny, gdyż Gabryel się nie poddaje. W kolejnym odwołaniu (z maja 1978 r.) pisze: „…jestem pracownikiem Zakładu Filozofii w Instytucie Nauk Społecznych Politechniki Wrocławskiej, gdzie cieszę się jak najlepszą opinią. Decyzję odmowną uważam w tych okolicznościach za głęboko bolesną dla mnie jako pracownika frontu ideologicznego”. „Pracownik frontu ideologicznego” to zawodowy komunistyczny propagandysta, profesjonalny siewca poparcia dla reżimu. Czyżby Gabryel pod kierownictwem dr. Wołocha uczył marksizmu-leninizmu, oficjalnej komunistycznej ideologii PRL? A może propagował komunizm jakoś inaczej? Czy zamierzał to robić w Afganistanie?

W maju 1979 r. globtroter znów rozwija skrzydła. Zdobywa zezwolenie na wyjazd do Szwecji i Indii. Przypominam, że według Encyklopedii Solidarności IPN Gabryel współpracował wtedy z najważniejszymi organizacjami opozycyjnymi, jak również z dwoma nielegalnymi pismami.

W styczniu 1980 r. nasz opozycjonista uzyskuje zgodę na wyjazd do Francji. Był to rok, w którym zelżały rygory paszportowe – ale stało się to dopiero po sierpniu, czyli po powstaniu legalnych opozycyjnych związków zawodowych NSZZ „Solidarność”. Razem z ich powstaniem rozpoczął się „karnawał wolności”, jak później nazywano okres względnej liberalizacji między końcem sierpnia 1980 r. a grudniem 1981 r. W tym okresie nawet opozycjoniści częściej dostawali paszporty. Jednak Gabryel zdobywa zgodę na francuską podróż w styczniu, zatem przed sierpniem i „karnawałem”.

Również przed sierpniem, w czerwcu 1980 r., Gabryel otrzymuje zezwolenie na ponowny wyjazd do Francji. Na początku sierpnia esbecja pozwala mu jechać do Szwecji i Niemiec Zachodnich. W styczniu 1981 r. – do Francji przez Niemcy Zachodnie i Szwajcarię.

W maju 1981 r. Michał Gabryel znowu prosi o zgodę na wyjazd do Niemiec Zachodnich. Najwyraźniej kraj ten – gdzie działali jego znajomi z ultralewicowego środowiska RAF współdziałającego z komunistyczną wschodnioniemiecką służbą specjalną Stasi – przypadł mu do gustu.

Wtedy zachodzi kolejna zaskakująca okoliczność. Okazuje się, że nie tylko nasz globtroter lubi wędrować. Samodzielne wędrówki podejmuje również jego paszport. W aktach pojawia się intrygująca notatka służbowa z pieczątką naczelnika Wydziału Paszportów Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej we Wrocławiu.

Cytuję: „Podczas wyłączania akt paszportowych i łączenia ich z aktualnymi sprawami stwierdziłem, że w aktach o sygnaturze EAWR-68378 jest brak paszportu na nazwisko GABRYEL Michał s. Tadeusza, ur. 15.11.1948 r.

Ob. Gabryel ostatnio wyjeżdżał w lutym 1981 r. na wycieczkę zbiorową z «Almaturem» do Francji [to ten wyjazd, na który Gabryel uzyskał zgodę w styczniu – red.].

Paszport ten, serii PC nr 803494, został z «Almaturu» zwrócony w marcu br. i najprawdopodobniej został mylnie włączony pod inny EAWR.

Ponieważ poszukiwania w/w [wyżej wymienionego – red.] paszportu nie dały pozytywnego rezultatu, proponuję wystawić nowy paszport, a poszukiwania zaginionego prowadzić nadal”.

Czyżby ktoś pojeździł sobie po świecie, podając się za Michała Gabryela? A może Gabryelowi udało się wydostać swój paszport z biura bez wiedzy jego pracowników? Nie wiadomo. Wiadomo zaś, że Gabryelowi wystawiono nowy paszport, albowiem w piśmie urzędowym z października 1981 r. czytamy: „Komenda Miejska MO w Świnoujściu w załączeniu przesyła paszport nr PC 987527 [zatem jest to nowy dokument, gdyż zaginiony paszport miał inny numer – red.] wydany na nazwisko Michał Gabryel, ur. 15.11.1948 Świdnica, zam. Wrocław [tu dokładny adres – red.]. Przeciwko wymienionemu wszczęte zostało postępowanie przygotowawcze jako podejrzanemu o nielegalny wywóz z Polski do Szwecji 300, – marek RFN i 86, – dolarów USA, tj. o czyn z art. 54 par. 1 UKS [Ustawy Karnej Skarbowej – red.]”.

Podróżnik-uciekinier o niejasnym epizodzie afgańsko-angielskim, potencjalny agent Zachodu, zaciekły opozycjonista, teraz w dodatku przemytnik waluty. Jakich jeszcze powodów wam trzeba, towarzysze z SB, aby zakazać wyjazdów temu niebezpiecznemu wichrzycielowi?

Na szczęście nadchodzi stan wojenny. Za dwa miesiące generał Jaruzelski wsadzi opozycjonistów do ośrodków internowania, aresztów i więzień. Dla niektórych skończy się swobodne chodzenie po ulicach, nie mówiąc o wyjazdach… Tymczasem – jak podaje Encyklopedia Solidarności – Michał Gabryel nie zostaje aresztowany ani internowany. Trzy dni po wprowadzeniu stanu wojennego władze odsuwają go od studentów: nie może prowadzić zajęć dydaktycznych na Politechnice Wrocławskiej. Ale przez następne pół roku jeszcze tam pracuje. Zostaje zwolniony w czerwcu 1982 r. Wtedy znów pomagają koledzy alpiniści. W sierpniu Gabryel jest już dyrektorem wrocławskiego Zakładu Usług Wysokościowych Taternik (esbecja zainterweniuje, bo nie tak powinien działać wilczy bilet: wyrzucony z pracy powinien cierpieć, więc Gabryel z dyrektora stanie się… wicedyrektorem)512.

A w Wigilię roku 1982 Michał Gabryel dostanie prezent świąteczny od SB. Kolejną zgodę na wyjazd zagraniczny, tym razem do Czechosłowacji.

Przypominam, że trwa stan wojenny, Michał Gabryel to szczególnie podejrzany opozycjonista – a władze komunistycznej Czechosłowacji z wściekłością reagują na wszystko, co pachnie importem idei opozycyjnych z Polski. Komunikują tę wściekłość nie tylko polskim komunistom. Ochoczo donoszą na nich sowieckim towarzyszom.

Jakim cudem znowu pozwolono mu wyjechać?

BIURO STUDIÓW SB JAKO BIURO PODRÓŻY

Wyprawa do… ZSRR. Szlaban na Indie: esbecy przypominają sobie, że Gabryel to opozycjonista. Interwencja na rzecz Michała Gabryela ze strony… Biura Studiów SB. Podróże Zbigniewa Jagiełły. Niemcy, Dania, Czechosłowacja, Szwecja i ZSRR

W czerwcu 1983 r. Gabryel stara się o zgodę na podróż do… Związku Sowieckiego. Trudno powiedzieć, jak na to zareagowali esbecy. Na formularzu brakuje adnotacji o wydaniu lub wznowieniu paszportu, ale nie ma też adnotacji o odmowie zgody na wyjazd.

W sierpniu tego samego roku obieżyświat znowu chce do Indii. Uzyskuje zezwolenie, ale potem na formularzu pojawiają się pieczątki: „ANULOWANO DECYZJĘ”. Tak kończy się dobra passa globtrotera. W latach 1984–1986 Michał Gabryel wielokrotnie prosi o zgodę na wyjazd zagraniczny i jej nie dostaje. W dokumentach z tego okresu pojawia się całkiem konkretne uzasadnienie odmowy: „…prowadzi działalność w ramach nielegalnych struktur prosolidarnościowych, swoje wyjazdy może wykorzystywać do nawiązywania kontaktów ze strukturami «S» [NSZZ „Solidarność” – red.] na Zachodzie oraz do wywożenia materiałów szkalujących ustrój PRL”.

Jednak potem coś się zmienia, albowiem w listopadzie 1987 r. naczelnik Wydziału Paszportów Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych we Wrocławiu dostaje tajne pismo następującej treści: „W odpowiedzi na wasze pismo nr P2-012053/87 z dn. 29.10 br. uprzejmie proszę o anulowanie zastrzeżenia wyjazdów do WKS [wszystkich krajów świata – red.] ob[ywatelowi] PRL:

GABRYEL MICHAŁ s. Tadeusza, ur. 15.11.1948 Świdnica, fizyk, zatr[udniony – red.] Zakład Usług Wysokościowych zam[ieszkały – red.] Wrocław [dalej dokładny adres – red.]” z uwagi na ustanie przyczyn będących powodem zastrzeżenia”.

Poniżej znajduje się pieczątka i podpis: „Kierownik Inspektoratu II WUSW we Wrocławiu kpt. mgr Zdzisław Kuliczkowski”.

Jak już wiemy, Inspektorat II to terenowy oddział Biura Studiów SB, elitarnej i supertajnej jednostki Służby Bezpieczeństwa. Wiemy też, że Biuro Studiów SB rozpracowywało Solidarność Walczącą we współpracy z KGB i Stasi. Wiemy wreszcie, że swych najważniejszych konfidentów Biuro Studiów nie rejestrowało jako agentów. W aktach pojawiali się oni jako figuranci (obywatele zwalczani, śledzeni, nękani przez SB; ofiary tej służby) lub „Osoby Zabezpieczone”. Jedną z „Osób Zabezpieczonych” przez wrocławski oddział Biura Studiów (czyli ten sam Inspektorat II we Wrocławiu) był Mateusz Morawiecki513.

Rejestrując swoich kluczowych konfidentów jako ofiary lub „Osoby Zabezpieczone”, Biuro Studiów ukrywało ich agenturalną rolę przed innymi jednostkami Służby Bezpieczeństwa. Dla Biura byli cennymi współpracownikami, dla innych esbeków – szczególnie zręcznymi wrogami, którzy z jakiegoś powodu unikają kary. Rzecz jasna, niejeden „zwykły esbek” musiał się domyślać, że ich bezkarność to efekt niewidzialnego parasola ochronnego, roztoczonego nad jednym czy drugim „wrogiem” przez tajemniczych kolegów z elitarnej jednostki. Niestety, ten kamuflaż ukrył głównych agentów Biura nie tylko przed „zwykłymi esbekami”, lecz także przed dzisiejszymi badaczami. Ten, kto dziś poszukuje kluczowych współpracowników Biura, nie może się oprzeć na zachowanej ewidencji konfidentów. Przeważnie musi rekonstruować przeszłość z poszlak i dowodów pośrednich.

Czy interwencja Biura Studiów na rzecz Michała Gabryela jest takim dowodem pośrednim? Cóż, w jej świetle dziwna relacja Gabryela z SB zdaje się bardziej zrozumiała. Pojawia się wytłumaczenie tego, że jedni esbecy zabierali mu paszport, a inni mu go oddawali. Mniej dziwi również to, że antykomunista Gabryel w Niemczech Zachodnich nawiązał kontakt z ultralewicowym środowiskiem organizacji terrorystycznej RAF, współdziałającej z komunistyczną Stasi, albowiem, jak wiemy, Biuro Studiów współpracowało ze Stasi.

W związku z tym warto zwrócić uwagę na datę interwencji kapitana Kuliczkowskiego z Biura Studiów SB. Przywrócił on paszport Michałowi Gabryelowi w 1987 r. Zatem w tym samym roku, w którym Biuro Studiów zaczęło rozpracowywać Solidarność Walczącą we współpracy ze Stasi. Po interwencji kapitana Gabryel znowu zaczął jeździć na Zachód. Czy odświeżył wtedy swą znajomość z ultralewicowym środowiskiem współdziałającym ze Stasi?

Biuro Studiów SB współpracowało też z KGB. Odnotujmy zatem, że niedługo przed swoim wystąpieniem w obronie Gabryela kapitan Kuliczkowski szkolił się w uczelni tej sowieckiej służby. Między sierpniem 1985 r. a styczniem 1986 r. odbył pięciomiesięczne przeszkolenie w moskiewskiej Wyższej Szkole KGB514.

Na koniec dodam, że względami esbeckich biur paszportowych cieszył się również Zbigniew Jagiełło – wówczas działacz Solidarności Walczącej, dzisiaj prezes PKO BP, wieloletni dobry znajomy Mateusza Morawieckiego z podziemia, później ze świata finansjery.

W latach 80. dwudziestoparoletni Jagiełło wyjeżdżał do Niemiec Wschodnich i Zachodnich, do Danii, do Czechosłowacji, Szwecji i… Związku Sowieckiego. Rzecz jasna, za każdym razem wracał do PRL.

Według Encyklopedii Solidarności IPN w latach 80. Zbigniew Jagiełło współzakładał Młodzieżowy Ruch Oporu, bił się z oddziałami ZOMO (zbrojne bojówki komunistycznej Milicji Obywatelskiej) na ulicach Wrocławia, drukował podziemne pismo „Wolna Polska”, pomagał wydawać podziemne pismo „Solidarność Młodzieży”, organizował demonstracje, rozrzucał ulotki na ulicach, działał w Solidarności Walczącej, pisał do nielegalnych czasopism, współtworzył i koordynował siatkę podziemnych drukarń, zakładał nowe oddziały Solidarności Walczącej, wreszcie zasiadł we władzach tej organizacji, jak również redagował jej podziemną gazetę515.

Mimo to raz za razem dostawał paszport.

RADYKALNY KORNEL W SŁONECZNEJ ITALII

Załamanie niezłomnego bohatera w 1988 r. Kornel Morawiecki zgadza się wyjechać do Włoch. Korzyść dla władz partii komunistycznej. Zdumienie i szok Piniora i Frasyniuka

Jednak to nie wyjazdy Gabryela czy Jagiełły zbulwersowały wrocławskie podziemie w latach 80. Opozycjoniści, z którymi rozmawiałem, jak się zdaje, nic o nich nie wiedzieli.

Zdumienie za to wywołała inna podróż, mianowicie wyjazd Kornela Morawieckiego do Rzymu wiosną 1988 r.

W przeciwieństwie do Gabryela Morawiecki senior nie musiał pisać odwołań. W ogóle nie starał się o paszport. Na lotnisko zawieźli go komuniści, prosto z aresztu.

Wszystko zaczęło się od tego, że w 1987 r. Morawiecki senior został aresztowany. Groziło mu oskarżenie o terroryzm. Mimo to pozwolono mu wylecieć za granicę. On zaś z tej możliwości skorzystał.

Jednym z wrocławskich przywódców NSZZ „Solidarność”, największej wówczas organizacji podziemnej, był Józef Pinior.

– To było na rękę władzy – mówi dzisiaj Pinior. – Gdy Kornela złapano, stał się swego rodzaju bohaterem „Solidarności” i podziemia. Szczególnie dla tych odłamów podziemia, które patrzyły sceptycznie na rozmowy z władzą, negocjacje, na drogę do demokracji przez rozmowy. Jego wyjazd był korzystny dla władzy w naturalny, wręcz automatyczny sposób. Wtedy, na początku 1988 r., to był najbardziej znany więzień polityczny. A to był moment, w którym władza nie mogła mieć więźniów politycznych. Trwała liberalizacja. Pierestrojka, tak to się wtedy nazywało. On stał się najbardziej znanym więźniem politycznym, przywódcą organizacji za kratami. Jego pobyt w więzieniu był dla władzy groźny. A na pewno bardzo niewygodny, gdyby władza podjęła negocjacje z jakimś innym odłamem „Solidarności”. Bo Kornel stałby się zachętą do twardego oporu, do odrzucenia dialogu. „Wy rozmawiacie z władzą, a przecież Kornel siedzi i mówi, że nie wolno rozmawiać!” – taki byłby argument. Więc myślę, że wysłanie go za granicę było strategią, jaką władza przyjęła wobec całej „Solidarności”. Czegoś takiego próbowali wcześniej w stosunku do Komisji Krajowej [kierownictwo podziemnej NSZZ „Solidarność” – red.], do KOR-u [opozycyjny Komitet Obrony Robotników, później Komitet Samoobrony Społecznej „KOR” – red.]. Pamiętam przesłuchania na Rakowieckiej w 1983 r., kiedy sugerowano mi wyjazd. A strategia „Solidarności” akurat brzmiała odwrotnie: „Nie wyjeżdżamy!”. Przykładem jest słynna historia Jacka Kuronia, który został w kraju, mimo że z wyjazdem wiązało się zagraniczne leczenie Gajki [Grażyny Kuroń, żony Jacka Kuronia – red.]. Nie wiem, jak to się mogło stać, że Kornel dał się złapać na tę przynętę. On się wtedy właściwie skończył jako przywódca dużego formatu. Gdyby został w więzieniu, to bez wątpienia rosłaby jego charyzma. Byłby punktem odniesienia dla twardej, podziemnej „Solidarności”. Jego wyjazd to był dla mnie szok. Szok, bo jak można ukrywać się tyle lat, opierać całą swoją strategię walki politycznej na twardym oporze, bezkompromisowości… I pęknąć nagle w momencie próby. Kiedy my, jego poniekąd konkurencja z podziemia, mamy za sobą znacznie dłuższe odsiadki, aresztowania, nieustanne zatrzymania. Do dziś tego nie zrozumiałem.

Władysław Frasyniuk mówi podobnie:

– To był szok. Ten radykalny Kornel nagle bierze paszport i wyjeżdża za granicę.

ŁADUNEK ELEKTRYZUJĄCO-ŁZAWIĄCY

Kornel złapany ze sfałszowanym dowodem osobistym. Wpadka Krzysztofa Szymańskiego. Transport niebezpiecznych przedmiotów dla podziemia. Marian Kaleta przesyła paralizatory, obiecuje pieniądze i zaleca działania agresywne. Frakcja promoskiewska może się cieszyć, ale władze chcą się pozbyć problemu. Opór Kuronia i Michnika, uległość Kornela Morawieckiego. Czemu dał się wywieźć do Rzymu? Wrzody na żołądku

Jak doszło do tego szoku? Skąd taka decyzja podziemnego przywódcy, wcześniej bezkompromisowego?

W Instytucie Pamięci Narodowej znajdują się akta opatrzone sygnaturą IPN Wr 003273/524. W drugim tomie tych akt znajdujemy dokładną dokumentację dotyczącą aresztowania Kornela Morawieckiego.

Jej część stanowi depesza z 10 listopada 1987 r., wysłana o godzinie 10.15 rano m.in. do wiceministra spraw wewnętrznych Władysława Pożogi i szefa Służby Bezpieczeństwa, generała Henryka Dankowskiego.

Cytuję: „…w dniu 9.11.1987 r. o godz. 21.30 służba bezpieczeństwa zatrzymała w mieszkaniu należącym do:

– ob. stefanii zielińskiej […]

– i ob. elżbiety zielińskiej […]

kornela m o r a w i e c k i e g o (morawieckiego) s. michała i jadwigii [sic! – red.] z d. szumańska […] założyciela i szfa [sic! – red.] nielegalnej organizacji pn… solidarność walcząca, ukrywającego się od 13.12.198 [sic!] r., poszukiwanego listem gończym wydanym przez prokuraturę rejonową dla dzielnicy wrocław-śródmieście w dniu 25.01.1983 r., przy którym ujawniono i zakwestionowano:

– dowód osobisty z wklejonym zdjęciem k. morawieckiego na nazwisko płatkowski wiesław władysław s. władysława i janiny ur. 16.01.1941 […]

– krzyżyk z orłem w koronie z wygrawerowanym napisem «kornelowi jurek grójecki 1982»”516.

Władze bardzo poważnie podchodzą do udowodnienia, że Kornel Morawiecki nie jest Wiesławem Płatkowskim, a dowód osobisty został sfałszowany przez przerobienie. Podporucznik Alicja Stankiewicz, inspektor Biura Śledczego MSW w Warszawie, przegląda dokumentację dotyczącą dowodów osobistych wydawanych panu Płatkowskiemu. Okazuje się, że Płatkowski od prawie 11 miesięcy nie żyje. A w 1979 r. „utracił dowód osobisty na terenie Wrocławia”. Ten zgubiony lub skradziony dokument zapewne jest dowodem, którego używa Morawiecki w momencie zatrzymania przez SB w 1987 r.

Zatem Morawiecki senior został przyłapany na poważnym przestępstwie z art. 265 ówczesnego kodeksu karnego. Groziło mu od sześciu miesięcy do pięciu lat więzienia. Rzecz jasna, z punktu widzenia komunistów ciążyły na nim jeszcze gorsze przewiny. Nielegalne publikacje, a przede wszystkim kierowanie związkiem przestępczym – gdyż w ten sposób komunistyczni prawnicy określali organizacje opozycyjne (m.in. zarzut uczestniczenia w związku przestępczym postawiono członkom KOR).

11 listopada 1987 r. prokuratorka Prokuratury Wojewódzkiej w Warszawie, Anna Jankowska, dokłada do tego zarzut uczestnictwa w zorganizowanym przemycie. Dlaczego? Na miesiąc przed Morawieckim zostaje schwytany Krzysztof Szymański – marynarz, kurier podziemia i pośrednik, który właśnie odebrał w Trójmieście transport dla Solidarności Walczącej ze Szwecji. Transport szczególnego rodzaju, albowiem przemycony ładunek zawierał „powielacze, matrycarki, matryce, wywoływarki kserograficzne, odbiorniki scanner typu podsłuchowego, radioodbiorniki, miniaturowe odbiorniki ukf stereo, urządzenia elektroniczne typu nadawczego, pojemniki z gazami łzawiącymi, lunety karabinowe, urządzenia elektroniczne do rażenia prądem, pistolety gazowe z nabojami oraz drukowane w języku polskim wydawnictwa” (IPN Wr 003273/524).

Gazy łzawiące, urządzenia do rażenia prądem, lunety dla snajperów, pistolety gazowe, które można przerobić na zabójczą broń… Jak widać sprawa jest rozwojowa i zarzut przemytu może się przeobrazić w zarzut terroryzmu.

Tym bardziej że według esbeckich akt Krzysztof Szymański ma żonę… Hinduskę, która niespecjalnie radzi sobie w PRL (m.in. nie umie czytać i pisać). Ze względu na sytuację rodzinną Szymański się załamuje. Opowiada esbekom o Andrzeju Kołodzieju (przywódcy Solidarności Walczącej w Trójmieście, bliskim współpracowniku Kornela Morawieckiego). Opowiada o tym, jak pośredniczył między Kołodziejem a polskim emigrantem w Szwecji, Marianem Kaletą, który przygotował przechwycony przez esbecję „terrorystyczny” ładunek. Zeznania Szymańskiego brzmią kompromitująco dla Kołodzieja, Morawieckiego i całej Solidarności Walczącej: „Kaleta w swoich wypowiedziach bardzo pochlebnie wypowiadał się na temat nielegalnej organizacji pod nazwą Solidarność Walcząca […]. Kaleta zasugerował mi, abym starał się nawiązać kontakt z przedstawicielem tej organizacji na terenie Gdańska – Andrzejem Kołodziejem […]; wiosną 1986 r. udało mi się nawiązać kontakt z Andrzejem Kołodziejem, o czym niezwłocznie powiadomiłem Kaletę. Był on z tego bardzo zadowolony i prosił mnie o przekazanie Kołodziejowi, że może służyć pomocą materialną i techniczną na rzecz Solidarności Walczącej […]. O propozycji Kalety […] i gotowości do udzielenia pomocy finansowej poinformowałem Andrzeja Kołodzieja. Kołodziej propozycję przyjął […]. Kaleta upatrywał w Solidarności Walczącej jakąś siłę [sic! – red.], która byłaby zdolna do pokierowania na wypadek masowych wystąpień społeczeństwa polskiego. W rozmowach ze mną oraz w informacjach, które przekazywałem Kołodziejowi, Kaleta sugerował podjęcie działań o charakterze terrorystycznym w Polsce, tak aby w świecie było głośno o Solidarności Walczącej, a on wówczas będzie w stanie załatwić większą pomoc finansową i sprzętową dla tej organizacji. W oparciu o moje rozmowy z Kaletą i Kołodziejem mogę domniemywać, że efektem tych sugestii Kalety było spowodowanie przez Kołodzieja wybuchu przed budynkiem Komitetu Miejskiego PZPR w Gdyni w lutym 1987 r.”517.

Zeznania Krzysztofa Szymańskiego i przedmioty, z którymi go schwytano, stanowiły poważny problem. Nie tylko dla Solidarności Walczącej, ale dla całej opozycji. Albowiem większość Polaków nie do końca odróżniała małą, agresywną Solidarność Walczącą od większej i pokojowo nastawionej NSZZ „Solidarność”. Aresztowanie Szymańskiego z pistoletami gazowymi i elektrycznymi paralizatorami stanowiło prezent dla komunistycznych propagandystów oskarżających opozycję o chęć podpalenia kraju. Prezent dla rzecznika rządu Jerzego Urbana, który wystąpił na konferencji prasowej i przestrzegał Polaków przed terroryzmem, pokazując dziennikarzom sprzęt Szymańskiego518. A przede wszystkim był to prezent dla frakcji promoskiewskiej w PZPR. Frakcja ta chciała nie tylko sojuszu z Sowietami, ale wiernego naśladowania sowieckich wzorów i zmiażdżenia solidarnościowego podziemia. Gdyby Szymański wpadł ze swoim ładunkiem trzy lata wcześniej, promoskiewscy towarzysze mogliby rozpętać piekło. Na szczęście w 1987 r. w PZPR (podobnie jak w NSZZ „Solidarność”) przeważali zwolennicy rozmów z przeciwnikiem.

To ostatnie tłumaczy, dlaczego komuniści nie postawili Kornela Morawieckiego przed sądem, aby go skazać na wieloletni wyrok. Trudno byłoby rozmawiać z Wałęsą i Bujakiem, Frasyniukiem i Piniorem, gdyby równocześnie Kornel Morawiecki cierpiał na sali sądowej i w więziennej celi. Kornel swymi prowokacjami nieraz napsuł krwi Frasyniukowi i Piniorowi, łączyła ich jednak solidarność (również ta pisana wielką literą).

To tłumaczy, dlaczego komuniści wysłali Kornela Morawieckiego do Rzymu – ale nie tłumaczy, czemu on pozwolił się tam wysłać. Pinior wspomina Kuronia, który nie dał się wywieźć za granicę. Podobnie oparł się komunistom Adam Michnik, choć kuszono go „wyjazdem z dziewczyną na Lazurowe Wybrzeże”. Tymczasem niezłomny Kornel Morawiecki pozwolił się zapakować do samolotu i posłać do Rzymu. Razem z nim wysłano tam drugiego „terrorystę”, czyli Andrzeja Kołodzieja. W ten sposób komuniści za jednym zamachem pozbyli się kłopotu.

Jak swą decyzję tłumaczy Kornel Morawiecki i co mówią jego zwolennicy? Otóż esbecy oszukaliby Kołodzieja, wmawiając mu, jakoby zapadł na chorobę, którą można leczyć tylko na Zachodzie. Morawieckiego mieli zaś szantażować: jak z nim nie polecisz, to biedaka nie puścimy.

– Dochodzi do mnie taka narracja, jakoby Kornel wyjechał, bo esbecy powiedzieli, że Kołodziej jest chory na raka i jedynie we Włoszech można go wyleczyć, ale wypuszczą go tylko wtedy, jeśli Kornel pojedzie razem z nim. Co było głupie: Kornel doskonale wiedział, że w podobnej sytuacji parę lat wcześniej Jacek Kuroń nie dał się w ten sposób zmanipulować – mówi Pinior.

Władysław Frasyniuk od Kornela Morawieckiego usłyszał wersję podobną, tyle, że… nie było w niej mowy o chorobie:

– Pytam Kornela, jak mógł zgodzić się na wyjazd. On na to, że mu powiedzieli: „Kołodziej jest ciężko chory i wymaga konsultacji zagranicą”. No więc pytam: „Dobra, ale na co on jest chory?”. On na to: „Ach, ma wrzody żołądka”. No to ja: „Kurwa! Kornel, ja jestem prosty robotnik, ale co ty, do kurwy nędzy, pierdolisz?! Wszyscy moi koledzy, z którymi siedziałem, mieli wrzody żołądka i nikomu to nie przeszkadzało”. On na to: „Wiesz, ja byłem wrażliwy…”. Wrażliwy! Jak siedziałem w kryminale, to komuniści powiedzieli mi, że Piotra Bednarza [zastępca Frasyniuka na stanowisku przewodniczącego dolnośląskiego regionu NSZZ „Solidarność – red.] wypuszczą, jeśli udzielę wywiadu ich mediom. Nie zgodziłem się, a Bednarz się przebił nożem, próbował się zabić! Nie może być tak, że są podwójne standardy. Albo trzymamy się zasady, albo jej w ogóle nie ma. Znajomi mieli pretensje, że przeze mnie Bednarz nie doszedł do siebie, miał trzykrotne powikłania otrzewnej i z tego powodu szybciej umarł [w 2009 r. – red.].

W esbeckich dokumentach cała sprawa wygląda jeszcze pokrętniej. Otóż chorym, który nagle potrzebuje leczenia, i to za granicą, jest nie tylko Andrzej Kołodziej. Na równie nagłą i zagraniczną chorobę zapada sam Kornel Morawiecki.

WYJAZD Z POWIKŁANIAMI

Mecenas Olszewski boi się o zdrowie klienta. Polip odbytnicy wymaga rzymskiego oka? Esbecja drży, że „chorzy” uciekną z samolotu

Z akt opatrzonych sygnaturą IPN BU 003274/506 t. 3 wynika, że inicjatorem wyjazdu Kornela Morawieckiego do Włoch był Jan Olszewski – jego adwokat, antykomunistyczny, niepodległościowy lewicowiec (później kojarzony jednak ze skrajną prawicą jako premier pierwszego ultraprawicowego rządu RP w latach 1991–1992).

23 kwietnia 1988 r. Olszewski wysłał do sądu rejonowego w Gdańsku wniosek następującej treści: „W trakcie widzeń, jakie miałem w dniach 16 i 23 kwietnia w Areszcie Śledczym Warszawa-Mokotów z osk[arżonym – red.] Kornelem Morawieckim, stwierdziłem u niego objawy gwałtownego upadku sił, szybkiego chudnięcia oraz wybitnego pogorszenia wzroku, w związku z tym wnoszę o zarządzenie zbadania aktualnego stanu zdrowia Kornela Morawieckiego przez komisję lekarską z udziałem specjalistów z dziedziny okulistyki”519.

Brzmi to poważnie – nagłe osłabienie i chudnięcie bywa objawem raka. Nagłe pogorszenie wzroku może zwiastować stwardnienie rozsiane.

Komisja lekarska zebrała się błyskawicznie i zbadała obu „terrorystów”, zarówno Morawieckiego, jak i Kołodzieja. Już 27 kwietnia diagnozy były gotowe.

W przypadku Kornela Morawieckiego diagnoza brzmiała tak: „Stan ogólny dobry, kontakt utrudniony, pacjent nastawiony negatywnie [w notatce lekarza znajdującej się w tej samej teczce czytamy, że badany na znak protestu przeciw aresztowaniu nie odpowiada na pytania – red.], odżywienie prawidłowe. Narządy klatki piersiowej bez istotnych odchyleń od normy. Brzuch miękki, nieco bolesny w nadbrzuszu, bez oporów patologicznych”. Specjaliści komisji rozpoznali u Morawieckiego polip odbytnicy. Z tego powodu komisja wydała następujące orzeczenie: „Konieczna zmiana środka zapobiegającego uchylaniu się od Sądu” (zatem nakazała zwolnienie Kornela Morawieckiego z aresztu). Uzasadniła to następująco: „Pacjent wymaga pilnej diagnostyki w warunkach specjalistycznych, nie wyłączając placówki zagranicznej”520.

Mamy do czynienia z niezwykłą łaskawością komisji, albowiem w PRL podejrzanych zwykle nie wypuszczano z aresztu – ani tym bardziej z kraju – za sprawą banalnego polipa odbytnicy. Co więcej, mowa o nie byle jakim przestępcy: Morawiecki senior to przywódca związku przestępczego, nielegalnej organizacji antykomunistycznej i „terrorystycznej”! Zdumiewa też sugestia, jakoby tego rodzaju schorzenie mogło wymagać zdiagnozowania poza Polską.

Brzmi to tak, jakby władze naciskały na lekarzy, aby kazali wysłać „terrorystę” za granicę. Oni zaś najwyraźniej poszukiwali jakiegoś sformułowania, które byłoby po myśli władz, a równocześnie nie ośmieszyłoby komisji. Polipy po wycięciu bada się rutynowo pod względem ewentualnych zmian nowotworowych. W 1988 r. można było przypuszczać, że taką diagnostykę na Zachodzie robi się lepiej niż w Polsce. Nie dało się więc wykluczyć możliwych korzyści z ewentualnego przebadania wyciętego polipa przez zachodnich specjalistów… Stąd zapewne sformułowanie: „nie wyłączając placówki zagranicznej”.

Co do Andrzeja Kołodzieja, to komisja stwierdziła u niego: „Stan ogólny zadowalający, odżywienie prawidłowe, kontakt pełny. Narządy klatki piersiowej bez uchwytnych odchyleń od normy. Brzuch miękki, wyraźnie bolesny w nadbrzuszu, perystaltyka prawidłowa. Badanie specjalistów: wymaga pilnej specjalistycznej diagnostyki zmiany w obrębie żołądka”. Rozpoznanie brzmiało: „Stan po przebytej chorobie wrzodowej dwunastnicy, obserwacja w kierunku guza kanału 12-cy [dwunastnicy – red.]”. Również w przypadku Kołodzieja orzeczenie zwalniało pacjenta z aresztu: „Konieczna zmiana środka zapobiegającego uchylaniu się od Sądu”. Lekarze uzasadnili to tak: „Pacjent wymaga pilnej weryfikacji histopatologicznej [badania mikroskopowego tkanek – red.] i ewentualnie leczenia operacyjnego w warunkach specjalistycznych, nie wyłączając placówki zagranicznej”521.

Bezpośrednio po orzeczeniach lekarzy w teczce znajduje się pismo dyrektora Biura Śledczego MSW, płk. Jerzego Karpacza, skierowane do Jerzego Urbana – wówczas rzecznika prasowego rządu.

Cytuję: „Uprzejmie przedkładam projekt komunikatu dot. K. MORAWIECKIEGO, A. KOŁODZIEJA i K. SZYMAŃSKIEGO […]. Jego wykorzystanie nie powinno nastąpić przed opuszczeniem kraju przez K. MORAWIECKIEGO i A. KOŁODZIEJA (planowany termin odlotu z Warszawy – 30 bm. [bieżącego miesiąca – red.] godz. 11.05”522.

Pismo datowane jest na 29 kwietnia, zatem wszystko musiało się odbywać w wielkim pośpiechu. Dzień wcześniej podobne pismo do ministra spraw wewnętrznych Czesława Kiszczaka wysłał esbecki generał Zbigniew Pudysz. W swoim piśmie Pudysz informuje, że Kołodziejowi i Morawieckiemu w podróży do Rzymu towarzyszyć będzie „ks. dr. SAWIŃSKI z Episkopatu Polski”523.

Komunikat dla prasy zaproponowany Urbanowi przez dyrektora Biura Śledczego stwierdza, że „w dniu 29 kwietnia br. Sąd Rejonowy w Gdańsku, biorąc pod uwagę opinię lekarzy co do stanu zdrowia Kornela MORAWIECKIEGO i Andrzeja KOŁODZIEJA, a także kierując się względami humanitarnymi, w tym wynikającymi z sytuacji rodzinnej Kornela MORAWIECKIEGO i Krzysztofa SZYMAŃSKIEGO, uchylił wobec wymienionych tymczasowe aresztowanie […]; władze państwowe podjęły decyzje umożliwiające – stosownie do wniosku lekarzy – wyjazd za granicę Kornelowi MORAWIECKIEMU i Andrzejowi KOŁODZIEJOWI na specjalistyczne leczenie szpitalne. Sąd uchylił jednocześnie tymczasowe aresztowanie wobec Krzysztofa SZYMAŃSKIEGO i uchylił postępowanie karne w tej sprawie”.

Jak wiemy, lekarze nie wnioskowali o wyjazd zagraniczny dla Kołodzieja i Morawieckiego. Jedynie dopuszczali możliwość takiego wyjazdu. Zgodnie z ich werdyktem Kołodziej „ewentualnie” mógł potrzebować specjalistycznego leczenia „nie wyłączając placówki zagranicznej”, w której to placówce zagranicznej Morawiecki mógłby skorzystać z diagnostyki, choć wcale nie było to warunkiem niezbędnym dla zbadania jego polipa…

Ale władze najwyraźniej chciały się pozbyć obu „terrorystów” z kraju. Dlatego wykorzystały ostrożne sformułowania komisji lekarskiej, by ich wyekspediować do Rzymu.

Kornel Morawiecki już wtedy musiał mieć świadomość, że uczestniczy w manipulacji. Musiał wiedzieć, że diagnostyka polipa nie wymaga wyprawy do Włoch, szczególnie w przypadku aresztantów. Zapewne dlatego przez następne lata jako powód swego wyjazdu podawał chorobę Kołodzieja. Ona w opisie komisji lekarskiej wyglądała trochę poważniej (mowa była o leczeniu guza, nie o diagnostyce polipa).

Ale wróćmy do 29 kwietnia 1988 r. Komuniści nie dowierzają swemu szczęściu. Boją się, że Kołodziej i Morawiecki mogliby się zbuntować w ostatniej chwili… uciekając z samolotu podczas międzylądowania w Krakowie.

Na dzień przed wylotem wicedyrektor Biura Śledczego MSW, ppłk Czesław Sitek, wysyła pismo do wiceszefa SB w województwie krakowskim, pułkownika Działowskiego. Cytuję: „…uprzejmie proszę o spowodowanie podjęcia stosownych działań uniemożliwiających wyjście z samolotu dwóm pasażerom (nazwiska przekazałem Towarzyszowi Szefowi), którzy podróżować będą wraz z ks. dr. SAWIŃSKIM samolotem rejsowym PLL «LOT». Samolot wystartuje z Warszawy w dniu 30 kwietnia br. o godz. 11.05 do Rzymu, z lądowaniem w Krakowie”524.

Następne pismo wprowadza pewną niejasność. 30 kwietnia generał Pudysz pisze do Kiszczaka, że „Morawiecki i Kołodziej w dniu dzisiejszym o godz. 16.15 odlecieli samolotem do Wiednia, skąd zamierzają udać się tego samego dnia do Rzymu”525. Zatem wypuszczeni z aresztu działacze skorzystali z innego rejsu niż ten, o którym pisał ppłk Sitek. Według Sitka „pacjenci” mieli wylecieć o 11.15, nie o 16.15 – i wylądować nie w Wiedniu, ale w Rzymie (z międzylądowaniem w Krakowie). Co się stało, że zmieniono plan podróży? Czyżby w decydującej chwili Kołodziej i Morawiecki zaczęli się opierać? Czy esbecy przez kilka godzin musieli łamać ten opór? Czy też oporu nie było, ale mimo to pasażerów przebukowano na lot do Wiednia, bo komuniści zbyt się obawiali międzylądowania w Krakowie?

Na pewno bali się nagłego powrotu niewygodnych „terrorystów”. 2 maja 1988 r. generał Pudysz pisze do Feliksa Stramika, dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza (które pełniły wówczas funkcję straży granicznej): „W związku z wyjazdem z Polski w dniu 30 kwietnia br. Kornela MORAWIECKIEGO i Andrzeja KOŁODZIEJA, uprzejmie proszę o spowodowanie zatrzymania wymienionych w przypadku ewentualnego przekroczenia przez nich granicy PRL”526.

OFIARNY MĄŻ STANU?

Ośmieszyć się dla dobra kraju? Zaskakująca próba powrotu. Rola Kościoła katolickiego w wyjeździe Kornela Morawieckiego. Lewicowy mason wysłannikiem biskupów

Gdy czytałem te dokumenty, poczułem sympatię do Kornela Morawieckiego. Jego wyjazd zaczął mi się wydawać przemyślną, przewrotną, ale chyba jednak patriotyczną decyzją.

Czyżby Morawiecki senior zrozumiał, że jego radykalizm to błąd, który utrudnia Polsce wyjście z impasu – i z komunizmu? Czyżby zrozumiał, że rację mieli zwolennicy dialogu: większość komunistów odczuwa zmęczenie w stworzonym przez siebie piekiełku, więc najbezpieczniej będzie obalić system w porozumieniu z nimi? Czyżby uznał, że dla dobra Polski musi usunąć się ze sceny politycznej, a przy tym radykalnie ośmieszyć swój radykalizm?

Byłby to gest męża stanu. Może tragikomiczny, ale czym śmieszniejszy, tym wznioślejszy.

Co jednak powiedzieć o następnym akcie tragikomedii? Przecież Kornel Morawiecki po kilku dniach przyleciał z powrotem do PRL. Wysiadł na warszawskim Okęciu – a komuniści po raz drugi wsadzili go do samolotu i wysłali na Zachód.

W esbeckich aktach wydarzenie to najdokładniej opisuje depesza o treści… kościelnej.

Cytuję: „w dniu 4 maja 1988 r. został z lotniska warszawa-okęcie odesłany przez władze prl do wiednia powracający z zagranicy kornel morawiecki.

według oświadczenia kornela morawieckiego paszport z prawem wielokrotnego przekraczania granicy zamieniono mu na paszport z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy i odesłano go do wiednia.

biuro prasowe episkopatu polski upoważnione jest do złożenia następującego oświadczenia:

kornel morawiecki w wyniku podjętej na prośbę rodziny interwencji sekretarza episkopatu polski – został w dniu 29 kwietnia 1988 r. zwolniony z aresztu tymczasowego ze względu na zły stan zdrowia.

władze prl wyraziły zgode na umożliwienie kornelowi morawieckiemu podjęcia leczenia w szpitalu specjalistycznym w rzymie – zapewnione mu staraniem komisji charytatywnej episkopatu polski. w celu umożliwienia tego leczenia ministerstwo spraw wewnętrznych wydało mu paszport z prawem wielokrotnego przekraczania granicy prl.

na podstawie tego paszportu kornel morawiecki wyjechał w dniu 30 kwietnia 1988 r. do rzymu. w dniu 2 maja 1988 r. zrezygnował z hospitalizacji w rzymie i wyraził wole powrotu do kraju.

prawo powrotu kornela morawieckiego do kraju było wyraźnie przez stronę kościelną stawiane i przez władze akceptowane.

warszawa, 6 maja 1988 r.

ks. alojzy orszulik [ówczesny kierownik biura prasowego katolickiego episkopatu Polski – red.]”.

Depesza ta jest szczególnie cenna, ponieważ druga jej część tłumaczy nam, skąd w ogóle wziął się pomysł wysłania Kornela Morawieckiego za granicę. Najwyraźniej za jego decyzją o opuszczeniu Polski stał Kościół katolicki. Biskupi tego Kościoła nakłaniali wówczas opozycję do negocjacji z komunistami. Przeszkodę w podjęciu rozmów stanowił uwięziony radykał, przywódca Solidarności Walczącej. Episkopat najwyraźniej chciał usunąć tę przeszkodę równie mocno jak komuniści. Dlatego podsunął im pomysł wysłania Morawieckiego seniora na zagraniczne badania. A nawet załatwił mu szpital pod bokiem Watykanu i wyprawił go tam z opiekunem w postaci księdza doktora Sawińskiego. Zapewne biskupi przyczynili się również do tego, że Kornel Morawiecki w ogóle zaakceptował nieoczekiwany pomysł. Mógł go do tego przekonać ich autorytet, w tamtych latach ogromny. Z akt wiemy, że spory udział w całej operacji miał adwokat Jan Olszewski, który poskarżył się władzom, że Kornel zapada na zdrowiu. Także mecenas mógł działać z inspiracji episkopatu. Lewicowiec i członek loży masońskiej Olszewski pisał wówczas do „Przeglądu Katolickiego”. Wcześniej zaś występował w procesie zabójców księdza Jerzego Popiełuszki jako pełnomocnik oskarżycieli prywatnych z upoważnienia krewnych ofiary i katolickiego prymasa Polski, Józefa Glempa527.

Zatem utrzymywał bliskiego kontakty z wpływowymi duchownymi. Mógł więc służyć episkopatowi za pośrednika w kontaktach z aresztantem, jak również jego rodziną. Mógł jej dać do zrozumienia, że biskupi nie odrzucą ewentualnej prośby o wstawiennictwo w sprawie wyjazdu. Mógł jej podszepnąć sam pomysł wyjazdu, zrodzony w kręgach kościelnych.

Hipotezę tę potwierdza zasłużony działacz opozycji i emigracji, Eugeniusz Smolar, który opowiada o analogicznej sytuacji z udziałem Jana Olszewskiego:

– Kilka lat wcześniej chciano skłonić do wyjazdu 11 przywódców opozycji. Jacek Kuroń powiedział „niech Adam [Michnik – red.] decyduje”. A on powiedział: „Takiego wała!”. W grudniu 1983 r. napisał słynny list do Kiszczaka o tym, że nie negocjuje się ze strażnikami w łagrze. Ale Olszewski i inni adwokaci chodzili wtedy od więźnia do więźnia. Przekonywali ich, że Polska musi znaleźć oddech, a więźniowie stanowią w tym pewną przeszkodę… To nie był pomysł Olszewskiego, tylko Kościoła katolickiego i prymasa Glempa. Bo o czym myślał Kościół? O przedłużeniu swojego istnienia, o bezpieczeństwie, o uniknięciu rozlewu krwi i starć. Dlatego episkopat był ugodowy.

INTERES FRAKCJI PROMOSKIEWSKIEJ

Czemu Kornel Morawiecki wrócił z Rzymu? Kompromitacja episkopatu i „liberalnych” komunistów. Korzyść dla ludzi Moskwy. Związki Biura Studiów SB z frakcją promoskiewską

Wszystko to sugeruje, że Kornel Morawiecki spróbował się wówczas zachować jak mąż stanu, który dla dobra państwa nie dba o swój wizerunek. Ośmieszył się, a nawet skaził swoje sumienie kłamstwem o rzekomej chorobie – ale zrobił to w słusznej sprawie i dzięki mądrej radzie. Upokorzył się przed Polską i przed samym sobą, aby dać krajowi szansę na szybkie i bezkrwawe wyjście z komunizmu…

Ale jeśli tak, to czemu po kilku dniach wrócił? Odmieniło mu się, pożałował swych bohaterskich laurów i na nowo ich zapragnął?

Zakrawałoby to na zupełny brak powagi. Co więcej, można się było spodziewać, że komuniści tak łatwo nie wpuszczą do kraju wygnańca rekonwalescenta. Jego nagły powrót wygląda więc na teatrzyk dla radykalnych wielbicieli. Wywieźli mnie chorego, ale wnet cudownie ozdrowiałem i patrzcie, chcę znowu walczyć tak jak wy!

Ten dziwny rejs lotniczy do Warszawy i z powrotem ośmieszył więc Kornela Morawieckiego jeszcze bardziej niż poprzedni wyjazd do Rzymu. Poniekąd ośmieszył też katolicki episkopat, który zaangażował się w poparcie dla osoby, jak się zdawało, chimerycznej. Również opozycja raczej nie była zachwycona – włącznie z przywódcami NSZZ „Solidarność”, którym Kornel starał się robić konkurencję. Dla nich wyjazd radykała do Włoch stanowił korzyść (zniknął krzykacz-zawalidroga utrudniający negocjacje z komunistami), ale i ryzyko. Nie tak dobrze poinformowana część opinii publicznej nie do końca odróżniała NSZZ „Solidarność” od Solidarności Walczącej. W oczach niektórych obywateli utrata twarzy lidera SW mogła rzucać cień na całą solidarnościową opozycję. Zwłaszcza że lider ten po nieoczekiwanym wyjeździe za granicę robił kolejne dziwne rzeczy.

Jednak próba powrotu Kornela nie dla biskupów i nie dla opozycji stanowiła największy kłopot. Przede wszystkim wyskok ten kompromitował kierownictwo polskiej partii komunistycznej w oczach sporej części jej członków. Szeregowi komuniści mogli sobie powiedzieć: nasi wodzowie bawią się w liberałów. Zamierzają gadać z wrogami, a najbardziej zaciekłego – tego, co chciał nas razić prądem i gazem – wypuścili do słonecznej Italii na „leczenie”. No to mają za swoje! Najwyraźniej ich polityka nie ma sensu. Z wściekłymi reakcjonistami w rodzaju Morawieckiego nie ma co paktować. On zbyt nas nienawidzi, żeby docenić łaskę. Mają rację twardogłowi towarzysze, miał rację Lenin: takich trzeba rozstrzeliwać!

Zatem „rejs powrotny” Morawieckiego do Warszawy był na rękę promoskiewskiej frakcji w partii komunistycznej, która chciała zablokować wszelkie rozmowy z opozycją.

Z promoskiewską frakcją w PZPR związane było Biuro Studiów SB.

Szefów Biura Studiów łączyły liczne koneksje z wodzem tej frakcji, Mirosławem Milewskim (byłym ministrem spraw wewnętrznych i agentem sowieckich służb specjalnych). Ale Biuro miało też swoje związki z niżej postawionymi zwolennikami Moskwy – niżej postawionymi i parającymi się brudniejszą robotą. Mowa o esbekach z Departamentu IV MSW, którzy odpowiadali za walkę z Kościołami (m.in. za śmierć księdza Jerzego Popiełuszki). Sieć powiązań między nimi, Biurem Studiów i Mirosławem Milewskim opisałem i udokumentowałem528 w innej książce.

Jak wiemy, Biuro Studiów SB zajmowało się Kornelem Morawieckim. Rozpracowywało jego organizację Solidarność Walcząca. A nawet zarejestrowało jego syna Mateusza jako „Osobę Zabezpieczoną”.

Czy Biuro Studiów mogło jakkolwiek wpływać na zachowanie Morawieckiego seniora w pierwszych dniach jego pobytu za granicą? Czy przyczyniło się do próby powrotu? Czy zrobiło to w interesie frakcji promoskiewskiej w PZPR?

Następne trzy miesiące życia Kornela Morawieckiego Encyklopedia Solidarności podsumowuje tak: „Emisariusz spraw polskich na spotkaniach w Anglii, USA i Kanadzie. Na wieść o strajkach [w sierpniu 1988 r. – red.] powrócił nielegalnie do kraju w końcu VIII 1988 i stanął na czele SW”. W esbeckich dokumentach czytamy, że Kornel Morawiecki przekroczył granicę PRL z paszportem jakiegoś Kanadyjczyka, którego zaproszono na konferencję naukową do Polski.

Siłą rzeczy udany powrót przywódcy Solidarności Walczącej mógł stanowić jeszcze większą korzyść propagandową dla frakcji promoskiewskiej niż jego poprzednia próba (tyle że frakcja ta coraz bardziej słabła, ponieważ utraciła poparcie w… Moskwie, gdzie rządził liberalny komunista Gorbaczow). Dwóch informatorów twierdzi, że Morawieckiego seniora przywiózł do kraju profesor Jerzy Przystawa – późniejszy inspirator Pawła Kukiza, który w 2015 r. pomógł przesunąć Polskę w stronę Rosji.

PRZYPADKI I WPADKI WODZA RADYKAŁÓW

Czy esbecy znali kryjówki Kornela Morawieckiego? Agenci SB pod jego skrzydłami. Pani S. i pan K. Facet z fabryki wagonów sprawdzony przez „Rustejkę”. Frasyniuk i Labuda zaczynają unikać Kornela. Ostrzeżenie kardynała Gulbinowicza

Dla licznych wrocławskich źródeł wydaje się dziwne, że Kornela Morawieckiego aresztowano dopiero w 1987 r. Stosunek Morawieckiego seniora do zasad konspiracji – co najmniej niefrasobliwy, mówią informatorzy – powinien był go pogrążyć znacznie wcześniej.

Czemu tak się nie stało?

Wiele lat później, w wolnej Polsce, wrocławska dziennikarka Katarzyna Kaczorowska spotkała się z pewnym byłym esbekiem. Oto, jak zrelacjonowała mi to spotkanie:

– Umówiliśmy się na wrocławskim osiedlu Huby. To takie blokowisko z wielkiej płyty. Esbek bardzo pilnował, żebym nie nagrywała i nie notowała, co mówi. Ale sobie rozmawialiśmy. W pewnym momencie powiedział: „A wie pani, że tu, na osiedlu, ukrywał się Kornel Morawiecki? Idziemy sobie do kolegi z wydziału podsłuchów na wódkę, a z bramy obok, kurwa mać, wychodzi Morawiecki. To my biegniemy na górę, do tego kolegi, i mówimy: ej, stary, ty tu masz Morawieckiego pod nosem! A kolega na to: o co wam chodzi? W ten sposób przynajmniej wiemy, gdzie się przyczaił. Nie lata po mieście bez kontroli.

Esbek mógł zmyślić taką historyjkę, żeby przydać sobie znaczenia, odgrywając kogoś, kto pracował we wszechwiedzącej instytucji i poznał sekrety bohaterów podziemia.

Jednak również niektórzy z tych bohaterów mieli wrażenie, że SB zna ścieżki wodza Solidarności Walczącej.

– Kiedy wyszedłem po wyroku [w 1986 r. – red.] spotkałem się z Janem Waszkiewiczem, serdecznym kumplem Kornela – wspomina Władysław Frasyniuk. – Jan i Kornel znali się od lat. Jeszcze przed sierpniem 1980 r. wspólnie wydawali „Biuletyn Dolnośląski”. Ale sześć lat później rozmawiam z Janem, a on nagle mówi: „Wiesz, mam poważne wątpliwości co do Kornela. Poszedłem do niego na spotkanie raz, drugi, trzeci i mam wrażenie, że pod jego drzwiami zawsze stoi bezpieka [Służba Bezpieczeństwa – red.]. To przedziwne. Mam wrażenie, że jest pilnowany i chroniony”.

– A wyjaśnił, skąd je ma? – spytałem. – Wrażenie to nie dowód.

– Dowodów namacalnych nie miał. Ale jak człowiek zaliczył ileś doświadczeń w opozycji, jak działał przez całe lata, jak przy każdym wyjściu na ulicę miał za sobą „ogon” [esbek, który szedł za działaczem opozycji – red.], to potem zauważał kątem oka, że ktoś za nim idzie, jedzie. Wypracowaliśmy sobie różne strategie pozbywania się „ogonów”. Uciekaliśmy przez bramy przechodnie, chowaliśmy się w mieszkaniach znajomych… Ciągłe ćwiczenie uczyło wyczucia. Nawet jak tylko intuicyjnie czuliśmy, że mamy ogon, to później, po sprawdzeniu, za każdym razem okazywało się, że mieliśmy rację.

Frasyniuk wraca też do czasów sprzed stanu wojennego, gdy NSZZ „Solidarność” działała legalnie, ale Kornel Morawiecki już się ukrywał w związku z odezwą do żołnierzy sowieckich. Po protestach wypuszczono go z aresztu, ale ciągle groził mu proces za opublikowanie tego tekstu.

– Tak się ukrywał, że wiadomo było gdzie i jak. Kontakt z Kornelem był oczywisty. Inni moi koledzy, na przykład Rafał Dutkiewicz, również szukali z nim kontaktu. I odnajdywali go tam, gdzie zawsze: w jego domku na wsi, pod Obornikami Śląskimi. Wyglądało na to, że wszyscy, w tym SB, wiedzą, że Kornel tam mieszka i drukuje. To było szokujące i bardzo niepokojące. Kornel ze wszystkimi się tam umawiał.

Gdy zaczynamy mówić o początkach Solidarności Walczącej, Władysław Frasyniuk przedstawia kolejne przykłady osobliwej niefrasobliwości Morawieckiego seniora:

– Dostaliśmy informację, że w jego organizacji działają szczególnie niebezpieczni agenci. Na przykład pani S. – groźna, bo mająca liczne znajomości w opozycji. Świetnie znali ją młodzi ze Studenckiego Komitetu Solidarności, którzy już dorośli i byli naszym zapleczem intelektualnym. Środowiska robotnicze też ją znały. Zawsze była przy Karolu Modzelewskim – a on był bardzo popularną, ciepłą osobą. Drugim agentem był Piotr K. z budowlanki. Mniej rozpoznawalny, ale w środowiskach robotniczych dość znany. Zasiadał nawet w szeroko pojętych władzach „Solidarności”, chyba w radzie regionu. Dynamiczny działacz. Zaskoczyło mnie to, jak oni ze sobą współdziałali, agentka S. i agent K. Oboje sprytnie weszli w podziemie. Cóż, my też mieliśmy naszych agentów w komunistycznych strukturach. A właściwie informatorów-sympatyków. Anonimowo podrzucali nam informacje, raczej w dobrej wierze, bo te informacje się sprawdzały. Mieliśmy od nich sygnały, że S. i K. to niebezpieczna para. Ona była podobno niezwykle utalentowana. Posiadała taki rzadki talent, że potrafiła rozpoznać kogoś od tyłu, po sposobie chodzenia. Ponoć namierzyła w ten sposób sporo ludzi.

– Ostrzegliście Solidarność Walczącą? – pytam.

– Kiedy dostaliśmy informacje o tej parze, natychmiast puściliśmy informację, także do Kornela Morawieckiego. On wtedy blisko z nami współpracował, bo zarząd regionu NSZZ „Solidarność” wyposażył go w sprzęt poligraficzny. Niepokojące było to, że kiedy ostrzegliśmy go o działalności S. i K., to Kornel niemal się obraził. „To nieprawda, to nieprawda!” – miał wołać. Po jakimś czasie dostaliśmy wiadomość od tajnego informatora: „Nie puszczajcie informacji do Kornela. To, co mu mówicie, trafia potem do SB. Esbecja już wie, że rozgryźliście S. i K. Teraz działania tej pary utajniono nawet dla esbeków. Spotykają się już tylko ze swoim oficerem prowadzącym”. Potem okazało się, że Kornel wciąż współpracuje z S. i K. Więcej: kontaktował tę parę z podziemnymi komisjami zakładowymi NSZZ „Solidarność”! W zakładach Chemitex doszło do wielkiej wpadki i wygląda na to, że stało się tak przez Kornela. Bo to on wpuścił tam panią S.

– Jak na to zareagowaliście?

– Tąpnęło nami. Razem z Basią Labudą [Barbara Labuda, zasłużona działaczka opozycji, w latach 2005–2010 ambasadorka RP w Luksemburgu – red.] podjęliśmy decyzję, że izolujemy się od Kornela. Nie podejrzewaliśmy go o nic, tylko o naiwność. Przestaliśmy się z nim spotykać oko w oko. Potem pojawiła się druga bardzo niepokojąca sprawa. Dostaliśmy informację, żeby uważać na pewnego członka władz krajowych NSZZ „Solidarność”. Znaliśmy go – wcześniej przewodniczył komisji zakładowej „Solidarności” wielkiej wrocławskiej fabryki wagonów kolejowych. Ostrzeżono nas przed nim, a jakiś czas później Kornel zaczął pisać do mnie w listach, że trzeba się z tym facetem spotkać.

– Czyli kolejny agent lansowany przez Kornela Morawieckiego?

– Tak. Kiedy odpisałem, że mam poważne podejrzenia, to Kornel wysłał do mnie obraźliwy list: „Pamiętaj, że on jest starszy stopniem, bo był w zarządzie NSZZ «Solidarność»”. Kornel ma takie hierarchiczne nastawienie. Podkreślam – przez cały ten czas nie podejrzewaliśmy Kornela Morawieckiego o żadną pracę agenturalną. Uważaliśmy, że jest potwornie naiwnym człowiekiem i łatwo go wkręcić w różne rzeczy. A co do faceta z fabryki wagonów, nie mieliśmy pewności. Nie miał na czole napisane, że jest agentem… Wtedy zgłosił się do mnie gość, z którym zawsze byłem w konflikcie. Miał ksywę Rustejko, a nazywał się Tadeusz Świerczewski. Obsługiwał część komisji zakładowych „Solidarności”. Powiedział mi: „Słuchaj, nie lubimy się, ale wydaje mi się, że twój upór w sprawie tego faceta może coś oznaczać. Daj mi zgodę, a ja przekażę ją Kornelowi i w twoim imieniu zorganizuję spotkanie z facetem. Zrobimy podsłuchy. Zobaczymy, czy coś jest na rzeczy”. Solidarność Walcząca wręcz kochała się w monitorowaniu SB. Przekazali facetowi z fabryki wagonów, że się z nim spotkam na placu Grunwaldzkim. I co wykazał monitoring? Rustejko powiedział mi, że trzy kordony milicji czekały na mnie przy placu. To było ostateczne potwierdzenie, że facet jest agentem. Wtedy zwiększyliśmy środki ostrożności. Starannie unikaliśmy relacji z Kornelem.

Moja rozmowa z Władysławem Frasyniukiem trwała wiele godzin. Ale najbardziej wryło mi się w pamięć to, co powiedział na początku:

– Niezwykle istotne dla zrozumienia Solidarności Walczącej jest to, co powiedział kardynał Gulbinowicz [Henryk Gulbinowicz, katolicki metropolita Wrocławia w latach 1976–2004 – red.], kiedy powstała SW. Rozmawialiśmy wtedy i on mnie ostrzegł: „Panie Władysławie, nie chcę mieć nic wspólnego z Solidarnością Walczącą. To projekt absolutnie sowiecki. Niech mi pan wierzy, ja pochodzę ze Wschodu. Wiem, jak Sowieci działają. Niech pan zerwie wszelkie kontakty z Solidarnością Walczącą”.

KGB, BIURO STUDIÓW I STASI

Petardami w generałów? Ku radości zwolenników Moskwy. Współpraca KGB, Stasi i Biura Studiów SB w rozpracowywaniu Solidarności Walczącej. Ślady Biura Studiów w archiwach Stasi. Kryptonim „Sycylia”. Działalność „Dr. Schreibera”. Zaufani rozmówcy SW w komunistycznych służbach. Zaufanie KGB do Biura Studiów większe niż do Stasi. Niechęć Stasi wobec PRL i SB. Niezwykłe zainteresowanie Frankiewiczem

Nie od dziś wiadomo, że kardynałowie miewają skłonności do przesady. „Projekt absolutnie sowiecki” – wielu antykomunistów, którzy w dobrej wierze wstąpili do Solidarności Walczącej, miałoby prawo obrazić się na te słowa.

Trudno jednak uznać je za całkiem bezpodstawne.

Twierdza Igora Jankego zaczyna się od opisu akcji z 1983 r. przeprowadzonej przez Solidarność Walczącą we Wrocławiu podczas komunistycznego pochodu pierwszomajowego: „Pierwszy uciekł konsul generalny NRD. Sowiecki generał dzielnie wytrzymał atak gazowy. Został najdłużej na trybunie razem z I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR, Tadeuszem Porębskim. Długo stała też wicewojewoda wrocławska Danuta Wielebińska, której pod oczami rozmazał się tusz i wyglądała koszmarnie. Miała czarną twarz. Obok niej stał sowiecki generał. Kiedy wybuchł ogień, musieli uciekać. Zbiegając ze schodów, Porębski przypomniał generałowi: «Towarzyszu generale, jedziemy na prazdnik. Prazdnik to tradycyjne suto zakrapiane przyjęcie dla aparatu partii komunistycznej, organizowane zaraz po pochodzie pierwszomajowym. Generał odpowiedział tylko: «A job twoju mat’ s takom prazdnikom!» [A idź dymać swoją matkę z takim świętem! – red.]. I odjechał.

W 1983 r. Solidarność Walcząca, rozochocona udanymi demonstracjami z czerwca i sierpnia 1982 roku, przygotowała się specjalnie do manifestacji na 1 maja. Postanowiono powtórzyć wariant z 1968 roku, kiedy opozycyjna demonstracja […] weszła w oficjalny pochód. Trybuna honorowa dla komunistycznych oficjeli stała w tym samym miejscu co piętnaście lat wcześniej […]. Tak jak i wtedy stali tam sowieccy generałowie.

W zajezdni autobusowej MPK przy ulicy Grabiszyńskiej współpracowała większość załogi. To oni tworzyli trzon ponad pięćdziesięcioosobowej grupy, która weszła do oficjalnego pochodu […] ZOMO [zmilitaryzowana bojówka komunistycznej milicji, która ochraniała pochód – red.] było zdezorientowane. Myślało, że to kolejny zakład pracy [przedstawiciele fabryk musieli brać udział w komunistycznych pochodach pierwszomajowych – red.]. Maszerowali normalnie, jak gdyby nigdy nic. Kiedy już przestano zwracać na nich uwagę, w jednej chwili rozwinęli transparenty Solidarności […]. ZOMO popełniło fatalny błąd […], zaczęło strzelać i rzucać w demonstrujących petardami gazowymi. Grupy Wykonawcze SW [Solidarności Walczącej – red.] były na to przygotowane. Z zakładów Hutmen młodzi chłopcy dostali rękawice hutnicze, które wytrzymywały bardzo wysokie temperatury. Podbiegali do dymiących ładunków i odrzucali je w stronę trybuny. Tam zaczęło się pandemonium. Oficjele zostali zaatakowani gazem, a ponieważ trybuna była oklejona łatwopalnymi materiałami, szybko zaczęła płonąć. Andrzej Sybis z grupy MPK z Grabiszyńskiej, który walczył pod trybuną, zapamiętał jeszcze wielką wojskową czapę, spadającą z głowy wściekłego, załzawionego od gazu sowieckiego generała”529.

Prowokacja, którą tak malowniczo opisał Igor Janke, była na rękę Moskwie i jej polskim zwolennikom (nawet jeśli wziąć poprawkę na skłonność Jankego do koloryzowania i założyć, że całe zdarzenie miało mniejszy wymiar: na przykład nie uciekał generał, tylko major). W 1983 r. Kreml zachęcał PRL-owskich przywódców do przeprowadzenia ostatecznej likwidacji solidarnościowego podziemia. Podobną presję na władze PRL wywierała frakcja promoskiewska w polskiej partii komunistycznej. Każda agresywna akcja ze strony podziemia stawała się cennym argumentem dla Moskwy i jej polskich zwolenników. „Jak wy ich nie załatwicie, towarzysze, to oni was załatwią” – tak można streścić ich naciski. Opisana przez Jankego prowokacja została uprzednio przygotowana przez Grupy Wykonawcze Solidarności Walczącej (zatem przez jednostkę, na której czele stanął później Jarosław Krotliński, w latach 90. wspólnik Mateusza Morawieckiego w firmie Reverentia). Ktoś przewidział, że trzeba będzie rzucać petardy. Ktoś załatwił demonstrantom rękawice hutnicze. Czy działacze Grup Wykonawczych Solidarności Walczącej sami wpadli na ten pomysł?

Nie wiemy. Wiemy, że Sowieci żywo interesowali się organizacją skorą do rażenia komunistów gazem. W latach 80. Biuro Studiów SB, powiązane z frakcją promoskiewską w PZPR i blisko współpracujące z sowieckimi służbami, intensywnie zajmowało się Solidarnością Walczącą. Również przy tej okazji Biuro ściśle współdziałało z KGB, a także ze służbami Wschodnich Niemiec (których przedstawiciel, jak pisze Janke, też ucierpiał w prowokacji z 1983 r.).

Skąd wiadomo o tej współpracy trzech służb?

PRL-owska dokumentacja dotycząca Biura Studiów SB w dużej mierze została zniszczona lub ukryta. Archiwa sowieckie są z kolei niedostępne lub bardzo trudno dostępne (ze względu na wprowadzone przez reżim Putina ograniczenia prawne). Istnieje jednak kraj, który też zmaga się z postkomunistyczną przeszłością, ale w jej zgłębianiu trzyma się standardów zachodnich. Tym krajem są Niemcy. Niemieckie państwo wypracowało metody udostępniania dokumentacji Stasi, które ograniczają pole do nadużyć, a zarazem dają historykom i dziennikarzom wgląd w działalność tej służby. W Instytucie Gaucka, gdzie jej akta są przechowywane, zachowały się liczne materiały dotyczące wspólnego rozpracowywania Solidarności Walczącej przez Stasi we współpracy z PRL-owskim Biurem Studiów SB i sowieckim KGB.

Teraz, gdy piszę te słowa, wciąż prowadzę kwerendę w Instytucie Gaucka. Jednak już teraz mogę podać podstawowe informacje o współpracy trzech komunistycznych służb względem Solidarności Walczącej.

Możliwość tę zawdzięczam Hannie Labrenz-Weiss, polskiej badaczce, która od wielu lat zgłębia archiwa Instytutu Gaucka. W 2016 roku wydała ona broszurę pt. Kryptonim „Sycylia”. Operativer Vorgang „Sizilien” poświęconą działaniom Stasi względem organizacji Kornela Morawieckiego.

Hanna Labrenz-Weiss zdaje się wyznawać poglądy prawicowe. Jej broszurka pisana jest w duchu podziwu dla Solidarności Walczącej. Badaczka traktuje ją niemal jak organizację militarną, gdzie złamanie przysięgi mogło grozić śmiercią. Jak wiemy, tak nie było (aczkolwiek planowano stworzenie podziemnego więzienia dla Kazimierza Klementowskiego, który się załamał pod naciskiem esbeka Boby). O łagodności Solidarności Walczącej wobec informatorów SB wspominał m.in. znany nam profesor Jerzy Przystawa. Rozmawiając z Mateuszem Morawieckim profesor Przystawa zdawał się ubolewać nad tą łagodnością: „Za zdradę nic nie groziło; uważałem, że takie podejście to «harcerstwo»”530. W przypadku Klementowskiego na bezkarność narzekał również… Paweł Falicki, czyli TW „Barnaba”: „Przychylałem się do pomysłu, żeby go uwięzić i kazać mu coś drukować. Wcześniej został powołany Sąd Rady, w składzie którego byli [Kornel – red.] Morawiecki, Myc [Andrzej Myc, działacz Solidarności Walczącej – red.] i Bełz [Zbigniew Bełz, prawnik z Gorzowa Wielkopolskiego, współzałożyciel Solidarności walczącej – red.]. Sąd ten jednak nie działał, gdyż Bełz sam podpisał wcześniej deklarację lojalności [prawdopodobnie chodzi o oświadczenie potępiające działalność podziemną, według niektórych źródeł opublikowane przez Bełza w komunistycznej prasie – red.]”531.

Niezależnie jednak od swego uwielbienia dla Solidarności Walczącej Hanna Labrenz-Weiss podaje liczne, szczegółowo udokumentowane fakty. Przyznają to również badacze Instytutu Gaucka (aczkolwiek niektórzy z nich wykazują głęboki krytycyzm wobec jej interpretacji).

Cytuję fragmenty broszury Kryptonim „Sycylia”: „Stasi, która już od jesieni 1980 r. aktywnie brała udział w zwalczaniu «Solidarności», szczególnie na Zachodzie, ale również w Polsce przez tzw. Grupę Operacyjną Warszawa, Operativgruppe Warschau […] nie znała bliżej struktur SW [Solidarności Walczącej – red.] aż do 1987 roku, kiedy to zaczęła rozpracowywać jej kanały przerzutowe między Poznaniem, Berlinem Zachodnim, RFN, a nawet sowiecką Litwą przez […] agenta «Dr. Schreibera» [w innym miejscu autorka podaje, że chodzi o obywatela Niemiec Wschodnich, Hermanna Peiserta, który miał rodzinne i towarzyskie związki z polskimi działaczami opozycji – red.]. Z tego okresu pochodzi też zachowana w aktach obszerna – bardzo cenna źródłowo – charakterystyka tej podziemnej organizacji, sporządzona przez funkcjonariuszy SB na życzenie ich wschodnioniemieckich kolegów”532.

W jednym z następnych akapitów Labrenz-Weiss pisze, że charakterystykę Solidarności Walczącej dla Stasi sporządziło właśnie Biuro Studiów SB: „Elitarne Biuro Studiów SB MSW (dalej Biuro «S») informowało też w swojej wręcz naukowej analizie kontrwywiad NRD, że SW zamierza doprowadzić do dalszej rozbudowy powiązań z ugrupowaniami tzw. wrogiej emigracji na Zachodzie oraz organizować kolejne przedstawicielstwa zagraniczne”533.

Przy tej okazji Biuro Studiów SB najwyraźniej poprosiło Stasi o pomoc w nadzorowaniu zwolenników Kornela Morawieckiego działających w demokratycznych Niemczech Zachodnich. Autorka podaje bowiem, że Biuro Studiów „zwróciło szczególną uwagę na fakt, iż zwarte środowiska osób współpracujących z SW […] istniały też w Berlinie Zach. i RFN […]. Biuro «S» informowało również Stasi, że «nowym stwierdzonym zjawiskiem jest dążenie SW do nawiązania ścisłych kontaktów z dysydentami w krajach socjalistycznych celem utworzenia wspólnego frontu walki z komunizmem» […] SW drukowała ulotki, broszury i periodyki w językach czeskim, ukraińskim, białoruskim, litewskim, rosyjskim i węgierskim. Zasadnicza uwaga skierowana była na ZSRR i Czechosłowację”534. Mamy więc kolejne potwierdzenie dla hipotezy, według której Biuro Studiów – a nawet Stasi – mogło się interesować Pawłem Falickim wydającym podziemne czasopismo po czesku.

Następnie Hanna Labrenz-Weiss pisze, że Solidarność Walcząca pozyskiwała zaufanych rozmówców w komunistycznym wojsku i komunistycznych służbach specjalnych – a Biuro Studiów wiedziało o tych kontaktach. „Biuro «S» miało także świadomość, że […] SW skutecznie dążyła do zdobycia wpływów w różnych kluczowych z punktu widzenia SB środowiskach […]. Nie wykluczała także infiltracji środowisk mocno związanych z reżimem totalitarnym, takich jak wojsko, aparat ścigania i wymiar sprawiedliwości”535.

Autorka zastrzega, że w swej pracy przedstawia jedynie „część działań operacyjnych, które przeprowadziło Biuro «S» SB we współpracy z enerdowską [wschodnioniemiecką – red.] Stasi, zarówno na terenie Polski, Litwy, jak i Berlina Zachodniego”. Wynikałoby z tego, że Biuro Studiów współpracowało ze Stasi na wielu różnych polach. Zajmiemy się tym w następnym rozdziale.

Jak ciekawostka brzmi to, że „na wyraźne życzenie polskiej SB sprawa otrzymała kryptonim «Sycylia» (po niemiecku «Sizilien»)”536. Czyżby Biuro Studiów SB sugerowało wschodnioniemieckim kolegom, że organizacja Kornela Morawieckiego działa jak sycylijska mafia? Hanna Labrenz-Weiss pisze, że Biuro Studiów potrafiło narzucić Stasi swoją wolę nie tylko w kwestii symbolicznych drobiazgów. „SB informowała […] Stasi, że KGB została poinformowana o zamiarach polskiego podziemia w Poznaniu uruchomienia kanału przerzutowego do Wilna i o roli, jaką ma do odegrania w tym przedsięwzięciu ich [funkcjonariuszy Stasi – red.] kluczowe źródło – «Dr Schreiber» [główny agent Stasi w środowisku Solidarności Walczącej – red.]. «Towarzysze radzieccy byli bardzo zainteresowani tym kanałem i będą robili wszystko, aby gwarantować pełną konspirację i bezpieczeństwo Dr. Schreibera w czasie jego pobytu w ZSRR». Zapewne nie bez satysfakcji esbecy przekazali przy tej okazji swoim kolegom z NRD, że «radzieccy towarzysze nie będą, jak uprzednio planowali, bezpośrednio kontaktować się z MfS [wschodnioniemieckie ministerstwo spraw wewnętrznych i jego służba, czyli Stasi – red.] odnośnie [do] działań Dr. Schreibera w Wilnie. Między SB a towarzyszami z KGB (radziecka grupa operacyjna w Warszawie) uzgodniono, że wszystkie akcje koordynacyjne będą omawiane przez Biuro Studiów»”537.

To niezwykle istotna informacja. Oznacza, że KGB miało większe zaufanie do Biura Studiów niż do Stasi, przynajmniej w tej sprawie. Zaskakująca okoliczność, albowiem w kontaktach między służbami ZSRR, PRL i NRD zwykle działo się odwrotnie. Sowieckie KGB nie dowierzało „Polaczyszkom” z SB – szczególnie odkąd kontrolę nad tą służbą objął sprytny minister spraw wewnętrznych Czesław Kiszczak. Kiszczak chciał utrzymania komunistycznej władzy w Polsce i sojuszu z Kremlem, wolał jednak nie kopiować bałwochwalczo sowieckich rozwiązań. Sowieci uważali go za nieszczerego i niepewnego ideologicznie cwaniaka. Twardogłowi komuniści ze Stasi cieszyli się znacznie większym zaufaniem KGB niż Kiszczak i jego SB. A mimo to KGB wybrało Biuro Studiów SB za pośrednika w kontaktach ze Stasi w delikatnej polsko-sowiecko-wschodnioniemieckiej operacji! Mamy więc kolejny dowód na to, że Biuro Studiów SB, aczkolwiek utworzone za czasów Kiszczaka, związane było z promoskiewską frakcją jego wroga, byłego ministra Milewskiego.

Ciekawe, czy Stasi próbowała jakoś oprotestować taką decyzję „radzieckich towarzyszy”. Wschodnioniemiecka służba zazwyczaj podporządkowywała się Sowietom. Jednak w tym przypadku mogła mieć problem z posłuszeństwem, albowiem Stasi jeszcze bardziej niż KGB nie ufała polskim kolegom z SB.

Historyk berlińskiego Instytutu Gaucka, doktor Tytus Jaskułowski, ocenia stosunek Stasi do PRL i SB jako skrajnie nieprzyjazny, niekiedy wręcz wrogi. W jednej ze swoich książek dr Jaskułowski nie bez humoru opisuje szpiegowanie jednostek wojskowych PRL-owskiej armii przez funkcjonariusza „bratnich Niemiec Wschodnich”: „Jak wiadomo, w PRL najlepsze grzybki rosły w pobliżu jednostek rakietowych, a przodującymi grzybiarzami byli tam dyplomaci z NRD. Nie wszyscy jednak dali się na to nabrać. Oto meldunek z 1984 r. […] «W dniu 7 października 1984 r. ok. godz. 12.45 w lesie […], gdzie zlokalizowany jest Dywizjon Rakietowy Jednostki Wojskowej wchodzącej w skład Łużyckiej Dywizji Artylerii Obrony Powietrznej Kraju, zatrzymano i wylegitymowano obywatela NRD […] posługującego się legitymacją wydaną przez MSZ w Warszawie [zatem musiało chodzić o wschodnioniemieckiego szpiega, który działał w Polsce pod przykrywką dyplomaty – red.][…]. W wyniku przeprowadzonej rozmowy wymieniony oświadczył, że przyjechał tu na grzybobranie”538.

Na początku 2019 r. spotkałem się z doktorem Jaskułowskim w Berlinie. Oto, co mi powiedział o stosunkach między Stasi a SB:

– Przyjaźni nie było. W latach 80. Stasi zaczyna zachowywać się wobec MSW jak wobec wrogiej służby NATO. Próbuje łamać polskie sieci rządowe, podsłuchiwać rozmowy. Polacy przechodzą na radio, inne środki komunikacji. Stasi również i te środki próbuje podsłuchiwać. Równocześnie w Warszawie nasila się problem włamań do mieszkań dyplomatycznych, akurat tych, które należały do Stasi. Nie giną ani benzyna, ani jedzenie, ani pieniądze, których w takich mieszkaniach nieraz bywa dużo. Szuka się tylko i wyłącznie nośników magnetycznych. Włamania kończą się dopiero wtedy, gdy Stasi potrzebuje współpracy Polaków przy podsłuchiwaniu amerykańskiej ambasady. Wówczas przestaje też podsłuchiwać polskie sieci. Nie było więc przyjaźni ani też zrozumienia. W aktach figuruje rozmowa z 1982 czy 1983 r., kiedy to polskie MSW potrzebowało pomocy z NRD: broni, paliwa, gazów łzawiących, nawet kalesonów dla ZOMO. Kiszczak mówi ponadto do szefów Stasi: „Potrzebuję 2–3 lat, by uspokoić wszystko po stanie wojennym, potem kolejnych 2–3 lat, by skonsolidować system, i dopiero pod koniec lat 80. będzie możliwa demokratyzacja”. Czyli zapowiada szefom Stasi to, co będzie się działo w kolejnej dekadzie. Mówi im jeszcze jedną ważną rzecz, która też nie dociera do ich umysłów. Próbuje im wytłumaczyć, że nie można rządzić w Polsce za pomocą bagnetów.

Gdy pytam o współpracę Stasi z Biurem Studiów SB, doktor Jaskułowski potwierdza, że do niej doszło. Ale dodaje, że niechęć Stasi do SB rozciągała się również na Biuro Studiów:

– Ta współpraca w tamtych latach istnieje. Ale Stasi esbekom z Biura Studiów mówi tylko tyle, ile sama chce. Pilnuje się, żeby zbyt dużo nie powiedzieć. Dla funkcjonariuszy Stasi współpraca ze stroną polską to zawsze ostatnia opcja. To się bierze pod uwagę tylko wtedy, gdy nie ma innego wyjścia.

Jaskułowski potwierdza, że współpraca Stasi z Biurem Studiów SB miała znacznie szerszy zakres niż ten opisany przez Hannę Labrenz-Weiss.

– Ona koncentrowała się głównie na działalności Solidarności Walczącej w Poznaniu. Przy całym szacunku, to nie był najmocniejszy ośrodek Solidarności Walczącej. Co ciekawe, ostatnie badania sygnalizowały problem wiarygodności tamtejszych struktur SW. Być może okaże się, że były one sztucznie stworzone przez Biuro Studiów SB, a kooperacja ze Stasi – pozorowana. Współpracowała ona [Stasi – red.] jednakże z Biurem Studiów w wielu innych sprawach. Chodziło na przykład o wspólne kontrolowanie szlaków tranzytowych, dostarczanie materiałów i sprzętu drukarskiego z Zachodu do PRL. Dlaczego? Bo szlak z Polski do krajów zachodnich szedł przez NRD i Bałtyk.

Gdyby poznańskie struktury Solidarności Walczącej zostały sztucznie stworzone przez Biuro Studiów SB, rzucałoby to nowe światło na ówczesną i późniejszą działalność założyciela i szefa tych struktur, Macieja Frankiewicza. Tego samego, który przed śmiercią publicznie deklarował sympatię do Putinowskiego dyplomaty, konsula Rosji w Poznaniu. Tego samego, który figuruje jako wspólnik Mateusza Morawieckiego w jego pierwszej firmie Reverentia.

Doktor Jaskułowski podkreśla, że sprawa poznańskich struktur Solidarności Walczącej wymaga dalszego zbadania. Zbadajmy więc, co o Macieju Frankiewiczu pisze Hanna Labrenz-Weiss. Okazuje się, że Frankiewicz był obiektem gorącego zainteresowania Biura Studiów SB, jak również wschodnioniemieckiej Stasi. Podczas jednego ze spotkań roboczych Biura Studiów i funkcjonariuszy Stasi „głównym tematem obrad była kwestia operacyjnego dotarcia do szefa SW w Poznaniu, Macieja Frankiewicza (używał pseudonimu operacyjnego «Stefan Bobrowski»). Agent Stasi miał się domagać od «Majki» i Misterskiego [działaczy poznańskiego podziemia – red.] przedstawienia mu ich szefa, ponieważ zawsze twierdzili, że są członkami SW […]. Jeszcze w marcu 1989 roku, w czasie wizyty agenta w Poznaniu, miał on za wszelką cenę rozpoznać powiązania «Majki» i Misterskiego z miejscowym Oddziałem SW i jego szefem Frankiewiczem […]. Tym razem agentowi udało się uzyskać na tyle duże zaufanie, że po raz pierwszy uzyskał informacje na temat szefa poznańskiej SW. Wcześniej w rozmowach z agentem zarówno ona [«Majka» – red.], jak i Misterski w ogóle na jego nazwisko nie reagowali”539. „Majka” opowiedziała agentowi Stasi o demonstracjach organizowanych przez Frankiewicza. „Dla poparcia swojej wypowiedzi pokazała nawet agentowi swoje zdjęcie z Frankiewiczem, które mu na jego prośbę przekazała”540.

Czemu Stasi tak mocno interesowała się Maciejem Frankiewiczem? Czy ma to jakiś związek z jego późniejszą nieoczekiwaną sympatią dla wysłannika Kremla w Poznaniu? Czy wschodnioniemieckim funkcjonariuszom chodziło o pozycję Frankiewicza w Solidarności Walczącej? Czy chcieli wykorzystać któreś z cech jego osobowości? Hanna Labrenz-Weiss cytuje raport agenta Stasi, według którego „Majka” określiła Frankiewicza jako „mistrza intryg”541. Miało chodzić o intrygi wewnątrz antykomunistycznego podziemia, skierowane przeciwko radykalnie antykomunistycznej Konfederacji Polski Niepodległej (KPN). Solidarność Walcząca traktowała ją nieraz jak konkurencję. Już po upadku komunizmu KPN była zaciekle atakowana przez Antoniego Macierewicza. Tak się składa, że również Macierewicz – jak wspominałem – w latach 80. znajdował się pod ścisłą ochroną Biura Studiów SB.

Co ciekawe, zainteresowanie Stasi wzbudzała też… komercyjna działalność Frankiewicza. Otóż miał on drukować podziemne znaczki pocztowe, skupowane przez filatelistów, którzy gotowi byli słono za nie płacić542.

Zaryzykowałbym jednak stwierdzenie, że niewielu filatelistów tak usilnie próbuje się zbliżyć do cennego znaczka, jak usilnie Stasi i Biuro Studiów SB szukały dróg do Macieja Frankiewicza. Hanna Labrenz-Weiss pisze, że Biuro Studiów doradzało wschodnioniemieckim kolegom, by podjęli działania operacyjne na Zachodzie. Po co? Po to, by wprowadzić agenta Stasi w szacowne środowiska polskiej emigracji politycznej. A nuż jakiś znany emigrant zaprzyjaźni się z agentem i da mu list polecający do Frankiewicza…543 Czytając o tych piętrowych i międzynarodowych operacjach dotyczących jednego poznańskiego działacza, można odnieść wrażenie, że mamy do czynienia z jakąś malowniczą inscenizacją. Nie sposób tego nie skojarzyć z możliwością, o której powiedział nam doktor Jaskułowski, czyli o ewentualnym wykreowaniu poznańskich struktur Solidarności Walczącej przez Biuro Studiów SB.

PRZYPADKI PRZEMYTNIKA WOLNOŚCI

Wpadka Szymańskiego – niewygodna dla „liberalnych” komunistów, jednak przez nich wykorzystana. Straszenie „terroryzmem” bez wyciągania konsekwencji. Niezwykła łagodność SB i Stasi wobec Kalety. Dwa wyroki w zawieszeniu, w tym jeden za broń. „Armia Wyzwolenia” i paszport do Bułgarii. Ucieczka na Zachód dzięki gumce myszce i jugosłowiańskiej życzliwości? Wyjazd Słowika i rozbijanie podziemia

Wróćmy teraz do aresztowania Kornela Morawieckiego.

Następuje ono 40 dni po tym, jak Krzysztof Szymański zostaje złapany z ładunkiem pistoletów gazowych, pałek do rażenia prądem i celowników strzeleckich.

Czyżby zeznania Szymańskiego pomogły esbekom wytropić Morawieckiego seniora? To możliwe. Jednak z relacji Władysława Frasyniuka i Katarzyny Kaczorowskiej wynika, że esbecy dobrze wiedzieli, gdzie się ukrywa Kornel Morawiecki.

Prawdopodobniejsza jest więc inna wersja.

Przywódcy partii komunistycznej i SB, którzy chcieli negocjować z opozycją, zapewne nie cieszyli się z wpadki Szymańskiego. Trudno bowiem negocjować z „terrorystami” – czy też z ich kolegami, którzy wywodzą się z tych samych środowisk co „terroryści” i nazywają się podobnie (przypomnę, że część opinii publicznej myliła NSZZ „Solidarność” z Solidarnością Walczącą). Cieszyć się mogli tylko liderzy frakcji promoskiewskiej. Mieli okazję, by pokrzykiwać o „krwawych reakcjonistach” ze snajperskimi lunetami – i szeptać, że czas wymienić „zbyt liberalne kierownictwo partii”.

Mimo to „zbyt liberalne kierownictwo partii” uznało, że trzeba na krótko nagłośnić wpadkę Szymańskiego, aby:

- napiętnować Solidarność Walczącą jako organizację terrorystyczną;

- wywrzeć tym nacisk na resztę opozycji („jak nie zaczniecie z nami grzecznie rozmawiać, też możecie wyjść na terrorystów” – takie przesłanie zapewne miało dotrzeć do Wałęsy, Bujaka i Frasyniuka);

- aresztować Kornela Morawieckiego i wysłać go za granicę za pomocą następującej groźby: albo grzecznie poleci do Rzymu za radą biskupów i przestanie przeszkadzać kolegom z opozycji, albo dostanie wysoki wyrok jako siewca terroru.

Podsumowując: chodziło o to, by postraszyć opozycję sprawą „terroryzmu” – ale zaraz potem ukręcić tej sprawie łeb.

Człowiekiem, dzięki któremu sprawa „terroryzmu” Solidarności Walczącej w ogóle zaistniała, był Marian Kaleta. Mieszkający w Szwecji emigrant, organizator przemytu maszyn poligraficznych do Polski, który w 1987 r. razem ze sprzętem drukarskim wysłał do kraju pistolety, lunety dla snajperów i pałki do rażenia prądem.

Przyjrzyjmy się zatem niezwykłemu życiu Mariana Kalety. Zasługuje ono na naszą uwagę także dlatego, że – jak mówi doktor Jaskułowski – Biuro Studiów SB we współpracy ze Stasi próbowało kontrolować bałtyckie szlaki tranzytowe z krajów zachodnich do Polski.

Jeśli chodzi o to życie, to jednym ze źródeł – oczywiście nie bezstronnym – jest sam Kaleta. Opisał on bowiem swoje dokonania w książce pt. Emigrancka spółka „Szmugiel”, wydanej przez Instytut Pamięci Narodowej544.

Już jej początek brzmi ciekawie. Marian Kaleta przyznaje bowiem, że w latach 60. został dwukrotnie skazany przez PRL-owski sąd. Za pierwszym razem dostał dwa lata w zawieszeniu za posiadanie pistoletu bez pozwolenia545. Jak na PRL był to wyrok łagodny. Rok później przyłapano go na sprzedaży narzędzi platynowych skradzionych z laboratorium chemicznego. Wytoczono mu sprawę o kradzież mienia państwowego. Jak pisze sam Kaleta: „Niech mi ktoś uwierzy albo nie – groził za to wyrok do kary śmierci włącznie”. Na co go w końcu skazano? Znowu na dwa lata w zawieszeniu. Przy czym pierwszego wyroku… nie odwieszono546.

Akta SB przedstawiają te perypetie w sposób jeszcze mniej bolesny (dla Kalety, nie dla badacza, który szuka w nich logiki). Otóż w esbeckiej teczce Kalety547 znajduje się notatka z listopada 1969 r., która głosi, że: „wyżej wymieniony był w roku 1963 karany 1 rok więzienia w zawieszeniu na trzy lata za współudział w sprzedaży kradzionej platyny. W tym samym roku otrzymał rok więzienia w zawieszeniu na trzy lata za współudział w sprzedaży nielegalnie posiadanej broni”.

Wyroki byłyby więc jeszcze niższe niż twierdzi Marian Kaleta. Zamiast dwóch lat po dwa razy, tylko dwa razy po roku! Zatem mamy do czynienia z łagodnością wręcz niezwykłą, tym bardziej że zarówno pistolet, jak i pieniądze ze sprzedaży platyny miały zasilić podziemną, antykomunistyczną grupę działającą w Krakowie, której członkiem był Kaleta. SB musiała o tym wiedzieć, gdyż ten sam Marian Kaleta figuruje w aktach dotyczących takiej właśnie grupy o nazwie „Armia Wyzwolenia”. W swej autobiografii Kaleta podaje, że esbecy ciągle wzywali go na rozmowy, podczas których ujawniali wiedzę o działaniach jego grupy548. Jednak opisuje tych esbeków jako głupich, a rozmowy z nimi – jako pocieszne.

Łagodność wyrokowa wiązała się z wyjazdową. Mimo swej działalności, w 1969 r. Kaleta otrzymuje pozwolenie na wyjazd zagraniczny. Tłumaczy to tak: „Poszedłem więc na komendę Milicji Obywatelskiej na pl. Szczepańskim i tłumaczyłem jakiemuś burakowi, że każdy człowiek może popełniać błędy w życiu, ja też je popełniłem, ale do Bułgarii to chyba pojechać mogę […]. Powiedział, że otrzymam odpowiedź za dwa tygodnie. Po tym czasie dostałem wkładkę paszportową na wyjazd do Bułgarii, ale bez możliwości wjazdu do Jugosławii”549. Kaleta sugeruje więc, jakoby esbecja miała do niego ograniczone zaufanie. Jednak w niezwykły sposób udaje mu się do Jugosławii wyjechać. Pisze, że w Budapeszcie przy pomocy kolegi i szkolnej gumki do ścierania (tzw. myszki) podrobił pieczątkę uprawniającą do przekroczenia granicy tego kraju… Ale po co mu była Jugosławia? Aby przez nią uciec na Zachód, do Włoch. Zatem dzięki niezwykłej mocy gumki myszki Kaleta wjeżdża do Jugosławii. Tam jednak się dowiaduje, że przejść do Włoch będzie trudniej, albowiem na granicy włoskiej jugosłowiańscy żołnierze polują na uciekinierów z Polski. Jednak Kalecie jakoś się udaje przemknąć między posterunkami i patrolami. Jak? Tego nie pisze: „Szliśmy kawałek autostradą, która prowadziła z Sezany do Opiciny – przedmieścia Triestu, następnie skręciliśmy w las i po paru godzinach byliśmy po drugiej stronie”550. W czepku urodzony, chciałoby się powiedzieć. Przy tej okazji warto odnotować, że według relacji samego Kalety w jego późniejszym życiu pojawią się tajemniczy Jugosłowianie. Jedni wredni, drudzy pomocni, gdyż… związani z bałkańskim gangiem przemytniczym. W latach 80. dzielni jugosłowiańscy przemytnicy Zlatan i Dragan na zlecenie Kalety mieli przerzucić na Zachód… rosyjskiego dezertera z sowieckiej armii551.

Po opuszczeniu Włoch Marian Kaleta osiada w Szwecji. Pod koniec lat 70. zaczyna tam organizować przemyt powielaczy dla opozycji w Polsce. Pomagają mu w tym polscy żeglarze jachtowi. Mieliby oni niepostrzeżenie się wymykać z wód terytorialnych PRL, aby nielegalnie pływać do Szwecji. W 1986 r. jeden z tych żeglarzy Kalety zdaje komunistycznej Służbie Bezpieczeństwa dokładną relację ze swej działalności. Marian Kaleta nie umie wytłumaczyć, czemu żeglarz go zdradził. Twierdzi jednak, że w niczym to nie zaszkodziło przemytowi ze względu na przestarzałość informacji uzyskanych wówczas przez SB552. Kaleta pisze też, że podczas tej jachtowo-przemytniczej działalności jego żona dysponowała paszportem konsularnym PRL. Komunistyczne władze dawały takie paszporty Polkom i Polakom, którzy mieszkali za granicą553.

Gdy Kaleta przerzucał do Polski maszyny dla podziemnych drukarni, jego żona dzięki paszportowi konsularnemu: „…mogła do Polski jeździć, kiedy i jak chciała, z tym że za ten paszport była duża opłata”554.

Szczególnie intrygującą okoliczność stanowi to, że na początku swej kariery politycznego przemytnika Marian Kaleta odwiedził… komunistyczne Niemcy Wschodnie. Cytuję: „W 1978 r. na wiosnę pojechałem do […] Niemieckiej Republiki Demokratycznej, żeby spotkać się tam z bratem mojej żony, Andrzejem […]. Zawiozłem mu drobne części elektroniczne. Andrzej wziął przesyłkę i pojechał do Warszawy. Zdawałem sobie sprawę, że w NRD mogłem podpaść z kilku powodów. Po pierwsze, byłem na liście uciekinierów z Polski. Przecież NRD-owska bezpieka, czyli Stasi, wymieniała papiery z naszą. Na dodatek nie zameldowaliśmy się formalnie w hotelu w Berlinie Wschodnim, bo Andrzej wynajął pokój na siebie samego, a obaj w tym pokoju spędziliśmy noc. Potem kupiłem sandały, nie wiedząc, że jest zakaz wywozu butów z Niemiec Wschodnich. A na koniec się okazało, że mieliśmy tylko tranzyt [wizę tranzytową, uprawniającą do szybkiego przejazdu – red.] przez NRD. Drugiego dnia na stacji benzynowej podeszły do mnie jakieś typy i zaczęły sprawdzać mój paszport. Powiedzieli, że już jestem u nich za długo. Powinienem się bać, bo miałem już wtedy szwedzkie obywatelstwo, ale równocześnie miałem polskie, którego się nie zrzekłem. Jakby się uparli, toby mnie złapali za tyłek. Na granicy NRD-owskiej otworzyli mi bagażnik samochodu, a tam pudełko po sandałach […] i rachunek […]. Celnik obejrzał rachunki i mówi: to pan zapłaci grzywnę 160 marek. Dla mnie to były duże pieniądze. Ale najważniejsze, że części do powielacza dojechały do Warszawy. Niedawno dowiedziałem się z papierów z IPN, że przez cały czas pobytu w NRD byłem przez Stasi śledzony”555.

Zatem Stasi miała co najmniej trzy powody, aby zatrzymać Kaletę. Ucieczkę z PRL w 1969 r., nadużycie wizy tranzytowej Niemiec Wschodnich i nielegalny pobyt w hotelu – gdyż za wywóz butów, skądinąd również przyciągający uwagę władz NRD, groziła tylko grzywna. Jeśli zaś wschodnioniemiecka służba wytropiła, że Kaleta przemyca części do maszyn używanych przez nielegalne wydawnictwa, to miała jeszcze powód czwarty! Mimo to Kaleta nie został zatrzymany, aresztowany i deportowany do PRL. Najwyraźniej niezwykła łagodność polskiej bezpieki dla Mariana Kalety udzieliła się bezpiece wschodnioniemieckiej. W tym przypadku niechęć Stasi do SB nie zadziałała. Czyżby obie służby roztoczyły nad nim parasol ochronny? Wygląda na to, że Stasi porozumiała się z SB w jego sprawie lub przynajmniej zawiadamiała esbeków o jego poczynaniach, skoro informacje o nich Kaleta znalazł w „papierach z IPN”. Papiery przechowywane przez Instytut Pamięci Narodowej to przede wszystkim akta SB (dokumenty wojskowych służb PRL też znajdują się w IPN, jednak one Kalety jako cywila prawdopodobnie nie dotyczą).

Marian Kaleta wrócił na chwilę do NRD w latach 80. Stało się to w związku z wyjazdem na Zachód Andrzeja Słowika, działacza podziemnej NSZZ „Solidarność”. W 1985 r. Słowik potajemnie wyjechał na Zachód, gdzie odbył serię rozmów na temat możliwości finansowania polskiego podziemia z Zachodu. Kaleta twierdzi, że pomógł mu w tym wyjeździe, jak również w powrocie do PRL. Pisze, że przewiózł Słowika do NRD, do Berlina Zachodniego (stamtąd Słowik pojechał do Polski pociągiem). Wszystko się udało. Tyle że Słowik wyjechał na Zachód bez zezwolenia władz NSZZ „Solidarność”. Po jego powrocie wybuchła wielka awantura, nad czym Kaleta ubolewa556. Trudno jednak się dziwić, że wyczyn Słowika, który na Zachodzie domagał się pieniędzy dla NSZZ „Solidarność” bez zezwolenia władz tej organizacji, został potraktowany jak samowolka (a nawet jak sabotaż i próba rozbicia lub skompromitowania podziemia).

Oto, co o Słowiku mówi Eugeniusz Smolar:

– On jako pierwszy, wraz z kilkoma osobami, założył alternatywne kierownictwo „Solidarności”. Była kłótnia, kto ją tak naprawdę reprezentuje. A w Biurze Studiów SB pracowali inteligentni ludzie, nie jacyś tam przeciętni łapacze. Grali na rozbicie „Solidarności”. A Słowik był pierwszą osobą, która założyła z kilkoma innymi takie alternatywne kierownictwo „Solidarności”. Przez pewien czas trwała kłótnia o to, kto naprawdę reprezentuje „Solidarność”. Podobną organizacją była Solidarność Walcząca. Esbecy uważali ją za niebezpieczną grupę. Ale na krótką metę mogli pozwalać jej na działanie. Przyciągała niebezpiecznych szaleńców uważających, że Solidarność Walcząca to ówcześni „żołnierze wyklęci”.

…I JEGO WPADKI

Szwedzki kierowca Kalety agentem wywiadu PRL? Ścisła współpraca tego wywiadu z Biurem Studiów SB. Jak zrobić z Solidarności Walczącej terrorystów. Marian Kaleta wysyła groźny ładunek. Celowniki strzeleckie do samoobrony?

Dotąd pisałem o tym, co Marianowi Kalecie zagadkowo się udawało. Przejdę teraz do tego, co mu się nie udawało, też w zagadkowy sposób. Pochylmy się nad tajemniczymi wpadkami Kalety.

W latach 80. Marian Kaleta zaczął się posługiwać transportem samochodowym. Jednym z przemytników, dzięki którym przerzucał maszyny drukarskie do Polski, był Sven Järn, szwedzki kierowca ciężarówki. W swej książce Kaleta poświęcił mu rozdział pod tytułem: Dziwna wpadka-niewpadka Svena557.

Cytuję: „Muszę się przyznać lojalnie, że w 1983 r. zaliczył wpadkę również mój kierowca Sven Järn, o czym dowiedziałem się po wielu, wielu latach, w 2012 r. Otóż w październiku 1983 r. bezpieka przyczepiła się do niego na przejściu granicznym w Świnoujściu. Chodziło im o paczkę, którą miał na wierzchu w aucie, a którą dał mu w Sztokholmie pewien człowiek, żeby zawiózł ją do Polski. Był to – jak teraz wiemy – etatowy pracownik wywiadu PRL. Celnicy, którzy Svena kontrolowali na granicy, dokładnie wiedzieli, jaką paczkę wiezie w swoim samochodzie, a były w niej zakazane w Polsce książki. Zaczęły się przesłuchania, co i gdzie robi. Przesłuchiwali go w Gdańsku i w Warszawie […], zaczęli straszyć, co mu grozi, a nie wiedzieli, że za podwójną ścianą [w skrytce – red.] w jego mercedesie jest kolejny transport maszyn drukarskich do rozładunku w Warszawie. On zgodził się na wszystko, co mu zaproponowali. Podpisał zobowiązanie do współpracy, bo im tylko o to chodziło. Sven dostał od nich zadanie: zbliżyć się do Biura «Solidarności» w Sztokholmie. Powiedział wtedy, że potrzebuje na to trochę czasu. Oni się zgodzili. A tymczasem Sven, zgodnie z planem, wyładował cały transport maszyn, który przywiózł. «Grupa Jacka» [działacze podziemia, którzy czekali na maszyny – red.] wszystko od niego odebrała. Sven wrócił do Szwecji, ale nic mi o całym zdarzeniu nie powiedział. Ta jego «współpraca» z polską bezpieką trwała do maja 1986 roku, kiedy został wyrejestrowany. Dopiero teraz w 2012 roku dowiedziałem się o wszystkim, kiedy Janusz Ramotowski [były działacz podziemia, który odbierał transporty ze Szwecji – red.] wyciągnął z IPN papiery o tej wpadce. Zapytałem od razu Svena: czemuś mi nic o tym nie powiedział? A on na to: bobyś mi nie pozwolił jeździć z maszynami do Polski. Pewnie, że bym nie pozwolił”558.

Wpadka Svena Järna interesuje nas o tyle, że służbą, która złowiła go w pułapkę, był wywiad PRL, czyli Departament I MSW. Służba ta szczególnie blisko współpracowała ze znanym nam dobrze Biurem Studiów SB, m.in. przy ochronie Antoniego Macierewicza559. Hanna Labrenz-Weiss podaje, że Departament I wspomagał Biuro Studiów również przy rozpracowywaniu Solidarności Walczącej: „Warto też podkreślić, że uzupełniające informacje Biuro «S» otrzymywało także od Departamentu I MSW, czyli cywilnego wywiadu PRL”560. Co więcej, w książce Solidarność Walcząca: Oddział Trójmiasto. 1982–1990 napisanej przez Andrzeja Kołodzieja i Romana Zwiercana – zatem przez dwóch bliskich współpracowników Kornela Morawieckiego – czytamy, że Biuro Studiów SB zajmowało się Solidarnością Walczącą we współpracy z wywiadem PRL.

Kołodziej i Zwiercan przedstawiają Biuro Studiów SB jako bezwzględnego wroga Solidarności Walczącej. Zdają się nie rozumieć, że niezależnie od oficjalnych deklaracji esbeckich dygnitarzy i kierowników Biuro Studiów mogło bardziej chcieć wykorzystać SW, niż ją zlikwidować. Ale podobnie jak w przypadku Hanny Labrenz-Weiss, od interpretacji Kołodzieja i Zwiercana ciekawsze są podawane przez nich fakty. Autorzy piszą, że w rozpracowywanie Solidarności Walczącej angażowali się osobiście wiceszef Biura Studiów, Adam Malik, i szef wywiadu PRL, Zdzisław Sarewicz. Tak się składa, że Malik i Sarewicz w latach 80. wspólnie chronili Antoniego Macierewicza przed prześladowaniami ze strony innych esbeków.

Kołodziej i Zwiercan podają też, że „sprawa operacyjnego rozpracowania Solidarności Walczącej”, w esbeckich aktach opatrzona kryptonimem „Ośmiornica”, nadzorowana była przez Biuro Studiów SB. Ośmiornicą nazywa się przestępczość zorganizowaną. To potwierdzałoby przypuszczenie, że Biuro Studiów narzuciło kolegom ze Stasi kryptonim „Sizilien”, aby skojarzyć Solidarność Walczącą z mafią sycylijską. Jednak oprócz mafijnych skojarzeń miały być inne, jeszcze gorsze. Z książki Kołodzieja i Zwiercana wynika, że Biuro Studiów SB razem z Departamentem I usiłowały przedstawić światu Solidarność Walczącą jako organizację terrorystyczną. Obie jednostki miały takie zamiary jeszcze przed zatrzymaniem Krzysztofa Szymańskiego z ładunkiem pistoletów gazowych, paralizatorów i celowników strzeleckich. Notatki dotyczące rozpracowania Szymańskiego pojawiają się już w lipcu 1987 r. Plan wspólnych działań podejmowanych przez Biuro Studiów i Departament I powstaje w sierpniu. Wtedy też rodzi się pomysł skompromitowania Solidarności Walczącej jako organizacji terrorystycznej561. Trudno nie zauważyć, że miesiąc później, we wrześniu, Marian Kaleta wysyła do Szymańskiego pistolety gazowe, paralizatory i celowniki. Czyżby emigrancka spółka Szmugiel przyjęła zamówienie o charakterze ekspresowym?

Dodam, że Kołodziej i Zwiercan na potwierdzenie swoich tez cytują liczne esbeckie dokumenty. Pod tym względem ich praca jest cenna, niezależnie od interpretacji autorów i ich rozwichrzenia (gubią się czasem wśród detali np. Biuro Studiów SB określają niekiedy jako „Biuro Analiz SB”).

Fakty przytoczone przez Kołodzieja i Zwiercana po raz kolejny potwierdzają, że Biuro Studiów SB działało w harmonii z interesami frakcji promoskiewskiej w polskiej partii komunistycznej. Frakcja ta sprzeciwiała się planom kierownictwa partii – wówczas jeszcze luźnym – które dotyczyły ewentualnego nawiązania dialogu z największą organizacją podziemną NSZZ „Solidarność”. Obwinienie Solidarności Walczącej o terroryzm mogło położyć się cieniem na całym podziemiu. Siłą rzeczy również na największej podziemnej organizacji – tym bardziej że ona też miała słowo „Solidarność” w nazwie, tak samo jak „terrorystyczna ośmiornica” Kornela Morawieckiego.

Nie sposób też nie zauważyć zbieżności między planami Biura Studiów SB a tym, co Marian Kaleta wysłał Krzysztofowi Szymańskiemu i Solidarności Walczącej we wrześniu 1987 r. Zbieżne z tymi planami są także pomysły, które Kaleta miał podsuwać Solidarności Walczącej. Przypomnę, że według zeznań Szymańskiego Kaleta mógł zachęcać Andrzeja Kołodzieja do działań terrorystycznych. A przede wszystkim to Kaleta przesłał do Polski sprzęt, dzięki któremu rzecznik komunistycznego rządu oskarżył Solidarność Walczącą o terroryzm.

W swojej książce Kaleta twierdzi, że to Kołodziej poprosił go o przesłanie kompromitującego ładunku: „…nawiązanie kontaktu z Andrzejem Kołodziejem z SW postawiło mnie w trudnej sytuacji. Prosił o dostarczenie pistoletów na gaz, gazu obezwładniającego w sprayu, celowników optycznych oraz pałek obezwładniających. Tego nie można było kupić w Szwecji, więc kupiłem w Niemczech Zachodnich i przeszmuglowałem do Szwecji […]; gdyby mnie Szwedzi złapali na tym szmuglu, byłoby ze mną źle, zwłaszcza że władze polskie uznawały mnie za terrorystę […]. Nie kwestionując potrzeby wysyłania do Polski tego, czego ludzie z solidarnościowego podziemia potrzebowali, nie zgadzałem się na wysyłanie broni. Uważałem, że te sprawy powinno się załatwiać na miejscu, w kraju. Ale pistolety na gaz do samoobrony, dlaczego nie?”562.

Autor nie precyzuje jednak, jaki rodzaj samoobrony wymaga użycia celowników optycznych. Dopowiem, że takie celowniki montuje się na karabinach.

SERIA OSOBLIWYCH ZBIEŻNOŚCI

Kto wystawił Szweda esbekom? Gdy Biuro Studiów interesuje się Solidarnością Walczącą, do akcji wkraczają Kaleta i Stasi. Wtedy SÄPO odwraca się od Kalety. Przemytnicy prawdy pod lupą esbeków?

Informację o zwerbowaniu Svena Järna przez PRL-owskich wywiadowców potwierdza Paweł Smoleński z „Gazety Wyborczej”563. Smoleński wierzy jednak w dobrą wolę Järna. Ja również jej nie neguję. Nie mam do tego podstaw.

Czy jednak mam podstawy, aby wierzyć w dobrą wolę tego, kto współpracował z Järnem?

Wiemy już dosyć, żeby spytać, kto tak naprawdę wystawił Järna wywiadowi PRL. Wypadałoby też zadać pytanie o całokształt relacji Mariana Kalety ze Stasi, z wywiadem PRL i Służbą Bezpieczeństwa – a przede wszystkim z Biurem Studiów SB.

Za postawieniem tych pytań dodatkowo przemawiają następujące fakty:

- jak czytamy w opracowaniu IPN pt. Kryptonim „Ośmiornica”, ramowy plan rozpracowania Solidarności Walczącej przygotowany przez Biuro Studiów powstaje w styczniu 1986 r.564;

- również w styczniu 1986 r. Kaleta zaczyna się intensywnie kontaktować z Solidarnością Walczącą: „…w styczniu 1986 roku wszystkie moje kontakty w Gdańsku przeniosły się na SW”565;

- Stasi zaczyna się interesować Solidarnością Walczącą w 1987 r., zatem niedługo po tym, jak Marian Kaleta wchodzi w bliskie relacje z tą organizacją;

- gdy w sierpniu Biuro Studiów SB rozważa pomysł skompromitowania Solidarności Walczącej jako organizacji terrorystycznej, już we wrześniu Kaleta wysyła jej paralizatory, celowniki strzeleckie i pistolety gazowe;

- w swej autobiografii Marian Kaleta wyraża zaskakującą nieufność wobec zachodnich służb specjalnych, zarzucając im, jakoby współpracowały one z… komunistycznymi służbami w zwalczaniu antykomunistów (to niesprawiedliwe i przewrotne oskarżenie, szczególnie jeśli chodzi o lata 1981–1985, gdy konflikt między Zachodem a Wschodem wszedł w jedną z ostrzejszych faz w swej historii);

- Kaleta zarazem narzeka, że zachodnie służby nie chciały z nim współpracować mimo jego usilnych starań (jak twierdzi, przyczynę odrzucenia stanowiły jego amatorskie metody działania)566;

- jednak Kaleta mija się z prawdą, albowiem sam przyznaje, że przez lata korzystał z pomocy oficera szwedzkich służb specjalnych SÄPO, z którym był w stałym kontakcie telefonicznym (gdy tylko szwedzcy celnicy robili Kalecie trudności przy wywozie sprzętu do Polski, dzwonił on do swego opiekuna z SÄPO, ten zaś kazał celnikom przepuścić transport).

Co istotne, ta opieka ze strony SÄPO znika, gdy Kaleta zaczyna intensywnie współpracować z Solidarnością Walczącą. Wygląda to następująco:

- w listopadzie 1986 r. szwedzki celnik nie chce wpuścić na prom do Polski ciężarówki z transportem dla podziemia, gdyż zauważa, że wóz ma tablice rejestracyjne innego auta (w swej książce Kaleta tłumaczy, że podmieniał tablice ciężarówkom, aby SB nie zorientowało się, że te same wozy podejrzanie często wjeżdżają do Polski);

- wybucha awantura, ale tym razem celnik nie chce zadzwonić do oficera SÄPO…

- w awanturę włącza się nieznany policjant, który występuje jako pośrednik między celnikiem a SÄPO;

- po rozmowie z nieznanym policjantem, celnik pozwala kierowcy wjechać na prom do Polski, ale wysyła wiadomość do Świnoujścia ostrzegając polskie władze, że na pokładzie jest wóz z podmienioną tablicą rejestracyjną;

- ostrzeżenie trafia do PRL-owskich Wojsk Ochrony Pogranicza, które zatrzymują ciężarówkę i jej kierowcę w Świnoujściu (kierowcą jest brat Svena Järna, Yngve Lennart Järn)567.

Szwedzkie władze i szwedzkie media odcinają się wtedy od Kalety, którego określają jako człowieka nieodpowiedzialnego568.

Co niezwykłe, również szef SÄPO, Sven-Åke Hjälmroth, uznaje za stosowne odciąć się publicznie od Kalety. Robi to w rozmowie z gazetą „Arbetet” (w aktach IPN znajduje się wycinek prasowy i tłumaczenie)569.

Mikael Holmström – wieloletni dziennikarz śledczy „Svenska Dagbladet” i „Dagens Nyheter” i znakomity ekspert od spraw bezpieczeństwa swego kraju – zapewnił mnie, że niezależnie od neutralności militarnej i lewicowej polityki Szwecji jej służby specjalne w latach 80. stały po stronie Zachodu, konsekwentnie zwalczając Stasi, SB i KGB.

Jeśli więc SÄPO wystawiła polskim służbom listopadowy transport Mariana Kalety, to nie po to, żeby zrobić prezent SB.

Czyżby świeżo nawiązane kontakty Kalety z Solidarnością Walczącą naprowadziły oficerów szwedzkiej służby na trop jego osobliwych relacji z SB lub Stasi?

Czy dlatego Szwedzi z SÄPO zaczęli sabotować działalność Mariana Kalety, z którym dotąd współpracowali?

Czy postanowili narobić kłopotu esbekom, tak by SB musiało zaaresztować kierowcę Kalety, nawet jeśli tego nie chciało?

Cóż, gdyby SB nie chciało aresztować Yngve Lennarta Järna, pewnie kazałoby oficerom WOP wypuścić go na wolność i zapomnieć o sprawie.

Może jednak SÄPO wiedziała o tarciach między ludźmi Kiszczaka i Biurem Studiów SB? Może szwedzka służba chciała, żeby umiarkowani komuniści wpadli na trop intryg swoich twardogłowych kolegów?

Zagadka okazuje się jeszcze bardziej wielopiętrowa, gdy przeskoczymy przez Bałtyk i zajrzymy do polskich archiwów. Z akt esbeckiego śledztwa przeciwko Yngve Lennartowi Järnowi570 wynika bowiem, że był on obserwowany już podczas poprzedniego przyjazdu do Polski w czerwcu 1986 r.

Szwed przybył wtedy do Gdańska. Obserwowali go milicjanci i robili to z przyczyn niepolitycznych: Yngve Lennart Järn siedział w szoferce ciężarówki zaparkowanej przed hotelem i spożywał alkohol w towarzystwie jakiegoś Polaka. Funkcjonariusze bali się, że panowie mogliby uruchomić wóz w stanie nietrzeźwym. Ale, jak się zdaje, milicjanci nie podjęli żadnych czynności służbowych. „Nie przypominam sobie, czy obu tych mężczyzn legitymowałem […]; po zwróceniu uwagi tym dwóm mężczyznom udałem się do samochodu służbowego, gdzie przebywałem do końca służby” – zeznał osiem miesięcy później dowódca dwuosobowego patrolu.

Osiem miesięcy później – oto kolejne piętro zagadki. W lutym 1987 r. esbecy odszukali milicjantów z patrolu i przesłuchali ich w sprawie Yngve Lennarta Järna. Milicjanci, jak łatwo się domyślić, nie znali jego nazwiska, więc okazano im zdjęcia Szweda w celu identyfikacji. Zatem esbecja musiała skądś mieć bardzo dokładne informacje o tym, co Järn robił podczas poprzedniego pobytu w Polsce. Rzecz jasna, trudno przypuścić, żeby esbecy między listopadem a lutym sprawdzali wszystkie komisariaty MO na wybrzeżu, a w nich – wszystkich funkcjonariuszy, którzy kiedyś widzieli jakiegoś Szweda. Łatwiej założyć, że już w czerwcu uważnie obserwowali Yngve Lennarta Järna, odnotowując wszelkie jego poczynania i kontakty, również te przypadkowe.

Skąd jednak wiedzieli, że akurat tego kierowcę trzeba obserwować?

Chciałem o to wszystko zapytać Mariana Kaletę. Próbowałem do niego dotrzeć za pośrednictwem znajomej ze Szwecji. Znajoma porozmawiała z nim telefonicznie, ale niewiele się dowiedziała. Usłyszała od Kalety, że „Gazeta Wyborcza” – z którą współpracuję, a na którą znajoma się powołała – to „szmatławiec” i „pismo zdrajców”.

Były szef SÄPO, Sven-Åke Hjälmroth, nic nam nie powie z innych przyczyn. Zmarł w 2016 r.571

Zatem wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi. Wśród nich i to, jak do esbecko-promoskiewskiej strategii oskarżania Solidarności Walczącej o terroryzm miało się podpalenie altanki działkowej przez Wojciecha Myśleckiego, mentora Mateusza Morawieckiego.

PRZEBOJOWY ESBEK I… MAREK FALENTA

Ojciec i syn z grupy BGH-RM. Bagno na budowie i detektyw na tropie. Młody Falenta pod skrzydłami byłego esbeka Boby? Danuta Boba, radczyni Bączkowska, Irena Falenta oraz… „rosyjski łącznik”. Władysław Boba, inteligentny gracz i przemyślny tkacz?

Teraz możemy wrócić do najbardziej znanego wykonawcy operacji podsłuchowej z 2014 r., Marka Falenty.

Rzecz jasna, w 1987 r. Falenta nie mógł odgrywać żadnej istotnej roli. Miał 12 lat.

Ale powiązania między ludźmi, instytucjami, służbami i firmami nieraz rozrastają się w czasie, przekraczając granice epok i pokoleń.

Skąd w naszej pajęczynie wziął się Falenta?

Magazyn „Forbes” w 2014 r. na to pytanie odpowiedział tak:

„Marek Falenta, pochodzący z Lubina absolwent Wydziału Zarządzania i Marketingu Wyższej Szkoły Menedżerskiej w Legnicy, na rynku pojawił się w 1997 r. jako specjalista od majątku trwałego w KGHM […]

W 2000 roku, mając w kieszeni 2 tys. złotych, razem z dwoma kolegami utworzył spółkę Electus, zajmującą się wykupywaniem długów od samorządów i szpitali publicznych. Po sześciu latach sprzedał Electusa za 450 mln zł Domowi Maklerskiemu IDMSA. Nie chciał jednak rozstawać się ze swoim «dzieckiem», dlatego wszedł do akcjonariatu IDMSA i został prezesem Electusa […]. W 2010 r. utworzył fundusz Falenta Investment i zajął się projektami innowacyjnymi. Jak podsumował portal propertynews.pl, posiada kontrolne pakiety akcji blisko 30 spółek, zatrudniających nawet po ponad 2 tys. osób.

Jedna z nich to notowana na warszawskiej giełdzie ZWG, jeden z najnowocześniejszych w Europie producentów wyrobów gumowych i gumowo-metalowych. Już obsługuje KGHM, Bogdankę, Jastrzębską Spółkę Węglową, Katowicki Holding Węglowy i Kompanię Węglową. Na fali planów konsolidacji polskiego rynku usług dla górnictwa natknął się na Składywęgla.pl. Pod koniec grudnia zeszłego roku [2013 – red.] za ok. 100 mln zł kupił 40 proc. jego udziałów […]. Adam Gorszanow, prezes Izby Gospodarczej Sprzedawców Polskiego Węgla, mówił niedawno, że Marek Falenta na nowo organizuje rynek dystrybucji węgla w Polsce […]. Najbardziej znany jest jednak jako akcjonariusz giełdowej HAWE. Podpisał umowę z Polskimi Inwestycjami Rozwojowymi i realizuje projekt życia: budowę sieci światłowodowej do domów […].

Falenta poprzez spółkę Real2B jest właścicielem ponad 100 ha nieruchomości położonych w centrach największych miast Polski”572.

Jakim cudem tego wszystkiego dokonał człowiek, któremu według licznych źródeł brakuje wybitnych zdolności intelektualnych, a nawet sprytu?

Od pewnego momentu Markowi Falencie pomagał Tomasz Misiak, dobry znajomy Mateusza Morawieckiego, którego firma Work Service współdziałała z sieciami sklepów kremlowsko-mafijnego oligarchy Michaiła Fridmana. Pomocną dłoń mógł podać Falencie również Robert Szustkowski z grupy deweloperskiej Radius, powiązany z kremlowsko-mafijnymi oligarchami Skoczem i Kwietnojem. Według „Polityki” to Szustkowski zapoznał przyszłego węglowego potentata z jego syberyjskim źródłem węgla.

Trudno jednak przypuszczać, żeby Misiak i Szustkowski prowadzili Falentę za rękę przez całe jego biznesowe życie.

Czy Marek Falenta miał jakichś mentorów, zanim na nich trafił?

Co się z nim działo, gdy „pojawił się na rynku” w 1997 r.? Czy jego kariera zaczęła się od KGHM?

W raporcie bieżącym spółki Ventus SA (później Hawe SA) z 2006 r. (nr 39/2006) przedstawiony jest krótki życiorys biznesowy Marka Falenty w związku z jego wejściem do rady nadzorczej tej firmy.

W tym życiorysie czytamy, że „Pan Marek Falenta (lat 31) posiada wykształcenie wyższe ze specjalnością zarządzanie produkcją. W 2001 r. ukończył Wyższą Szkołę Menedżerską w Legnicy z tytułem inżyniera zarządzania produkcją. Przebieg kariery zawodowej jest następujący:

- w latach 1997–1998 – BGH-RM Development Sp. z o.o.,

- w latach 1998–2001 – BGH-RM Sp. z o.o.,

- w latach 2001–2003 – AOW Electus s.c. Lubin – Współwłaściciel/Dyrektor Naczelny,

- od roku 2003 – Electus S.A. – Prezes Zarządu”.

Zatem kariera Falenty zaczęła się od spółek z grupy BGH-RM, która prowadziła działalność budowlaną.

Nic w tym dziwnego. Gdy Marek Falenta pracował w firmie BGH-RM Development Sp. z o.o., prezesem zarządu tej spółki był jego ojciec, Waldemar Falenta. Czytamy o tym m.in. w raporcie firmy Mediatel SA, która zaprezentowała życiorys Waldemara Falenty w styczniu 2014 r., gdy wszedł on do jej rady nadzorczej (razem z Tomaszem Misiakiem i Grażyną Piotrowską-Oliwą związanymi z aferą taśmową, która wybuchła pół roku później)573.

Tę samą informację znajdujemy również w raporcie spółki Bumech SA, gdzie Falenta senior też zasiadł w radzie nadzorczej574.

W obu tych raportach przy nazwisku Waldemara Falenty czytamy: „1997–1998 BGH-RM Development Sp. z o.o. w Legnicy – Prezes Zarządu”.

A co robił Falenta ojciec, gdy odszedł z tej ostatniej spółki? Przeszedł do innej, która nazywała się bardzo podobnie. W raportach Mediatelu i Bumechu czytamy: „1998–2001 BGH-RM Sp. z o.o. w Legnicy – Dyrektor ds. Marketingu i Majątku Trwałego”.

W tych samych latach w tej samej spółce pracował Marek Falenta, syn Waldemara.

W 1998 r. Waldemar Falenta przeszedł z firmy BGH-RM Development Sp. z o.o. do BGH-RM Sp. z o.o. Przy okazji spadł ze stołka prezesa na stołek dyrektora. A jego syn posłusznie podążył za nim i pracował w tej drugiej spółce dopóty, dopóki ojciec w niej dyrektorował. Czyżby więc biznesowym mentorem Falenty był najpierw jego tata?

Ciekawe, czego ojciec uczył syna. Pierwsza spółka definitywnie upadła w 2003 r. (wtedy zakończono wobec niej postępowanie upadłościowe)575. Drugiej zajęło to trochę więcej czasu – ale 14 lat później też upadła, i też definitywnie576.

Co więcej, dolnośląscy dziennikarze kojarzą nazwę „BGH-RM” ze skandalami. W 2002 r. „Nowa Trybuna Opolska” w artykule pt. Bagno na budowie zarzuciła spółce zdobycie zlecenia od Urzędu Miasta w Opolu drogą fikcyjnego, ustawionego przetargu.

Moją uwagę przykuł jednak inny artykuł. W 2003 r. legnicki portal o krótkiej nazwie Lca.pl opublikował tekst Mirosławy Bożyńskiej pt. Spółka nie istnieje, ale proces trwa dalej. Artykuł dotyczył upadku grupy BGH-RM (albowiem wspólnie z BGH-RM Development Sp. z o.o. w tarapaty popadło kilkanaście innych powiązanych z nią spółek). Przyznam się jednak, że nie zafrapowały mnie detale transakcji i sporów sądowych, które zniszczyły grupę. Zafrapowało mnie jedno nazwisko, które Bożyńska wymienia w tekście.

Cytuję: „– To była przygotowana akcja – powiedział szef Agencji Usług Detektywistycznych Władysław Boba, oceniając wydarzenia, które doprowadziły do likwidacji holdingu budowlanego BGH-RM. […]

Na jednej z ostatnich rozpraw zeznania składał m.in. szef Agencji Usług Detektywistycznych, a przez rok – dyrektor departamentu nadzoru w BGH-RM Władysław Boba. Zatrudniono go, by zbadał przyczyny złej sytuacji firmy.

– Dojście [do – red.] prawdy to były główne wytyczne – powiedział w sądzie”577.

Młody, przebojowy esbek, który w latach 80. skutecznie rozpracowywał Solidarność Walczącą, nazywał się Władysław Boba. Przypadkowa zbieżność nazwisk, przypadkowa zgodność śledczego charakteru profesji? Moje wrocławskie źródła potwierdzają, że Boba po odejściu z SB zakładał różne firmy. Zatem w rejestrach biznesowych i księgach wieczystych poszukałem przedsiębiorcy Władysława Boby z Dolnego Śląska. W całym regionie znalazłem tylko jednego o tym nazwisku. Tak się składa, że prowadził on firmę we Wrocławiu, w dzielnicy Krzyki (czyli właśnie tam, gdzie według moich źródeł rozgrywały się biznesy byłego esbeka Boby), i zajmował się działalnością ubezpieczeniową (czyli właśnie taką, jaką według moich źródeł miał się zajmować były esbek Boba). Data urodzenia tego wrocławskiego przedsiębiorcy zgadzała się z datą urodzenia wrocławskiego esbeka Władysława Boby. Dodajmy do tego, że działalność ubezpieczeniowa nieraz idzie w parze z detektywistyczną (firmy ubezpieczeniowe często zatrudniają lub wynajmują detektywów, którzy weryfikują podawane przez klientów informacje dotyczące ryzyka ubezpieczenia).

Najwyraźniej więc dolnośląski detektyw-przedsiębiorca Władysław Boba wspierający spółki starszego i młodszego Falenty to ten sam esbek, który zajmował się organizacją Kornela Morawieckiego. Ten sam, który rozpracowywał Wojciecha Myśleckiego, Pawła Falickiego i fatalnie potraktowanego przez los Kazimierza Klementowskiego. Tego ostatniego Boba spektakularnie złamał – a potem jeździł z nim po Wrocławiu, przemawiając do taśmy niczym agent Cooper z serialu Miasteczko Twin Peaks.

W serwisie Infoveriti znajdujemy jedną z firm Boby (Biuro Ubezpieczeniowo-Prawne Władysław Boba) w centrum handlowym Arena na wrocławskich Krzykach578. W serwisie MonitorFirm to samo biuro Boby ma inny adres – mieści się w lokalu przy ulicy Gwareckiej579. Z księgi wieczystej wynika, że lokal ten należał do Władysława Boby i jego rodziny580.

W Krajowym Rejestrze Sądowym czytamy, że żona Boby, Danuta Boba, w latach 2001–2012 pełniła funkcję prokurenta Przedsiębiorstwa Serwisowego Zespołu Elektrociepłowni Wrocław Sp. z o.o.581 Przedsiębiorstwo to zostało zarejestrowane w 2001 r. Od narodzin firmy Danuta Boba reprezentowała ją jako prokurentka.

Jedynym właścicielem spółki był Zespół Elektrociepłowni Wrocławskich Kogeneracja SA582.

W tym samym czasie, w latach 2001–2003, w radzie nadzorczej Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich Kogeneracja SA zasiadała prawniczka Małgorzata Bączkowska.

Zatem przez dwa lata Bączkowska nadzorowała spółkę, do której należała spółka reprezentowana przez Danutę Bobę.

Dlaczego podkreślam ten fakt?

Ponieważ w protokołach rady gminy Lubin przeczytałem, że w 2009 r. jej radcą prawnym była właśnie Małgorzata Bączkowska. W tej roli Bączkowska uczestniczyła w sporach gminy z firmą Electus Hipoteczny SA należącą do Marka Falenty. Jak również z jego matką, Irena Falentą, która występowała jako przedstawiciel firmy syna.

Gmina Lubin to wiejska jednostka terytorialna przylegająca do miasta Lubin. Spółka Falenty oraz jego matka skarżyły się, że wójt gminy nie wywiązuje się ze swoich zadań na czas. W odpowiedzi wójt Irena Rogowska zasugerowała, że Irena Falenta w bliżej niewyjaśniony sposób… przejmuje korespondencję wójt Rogowskiej z inną firmą583.

Czy pani wójt sformułowała tę sugestię na serio, za sprawą poważnych obaw? Czy też rzuciła nieprzemyślaną uwagę w ferworze walki słownej? Chciałem ją o to zapytać. Okazało się jednak, że zmarła na krótko przed tym, jak dotarłem do protokołów obrad rady gminy584.

Jeżeli wójt Rogowska naprawdę miała takie obawy, to powinna też sprawdzić, czy jej radczyni prawna nie poznała się bliżej z rodziną Falentów w latach 2001–2003.

Można bowiem domniemywać, że prawnik z rady nadzorczej elektrociepłowni nieraz zetknie się z prokurentką firmy, która należy do elektrociepłowni i świadczy jej usługi serwisowe.

Można domniemywać, że Małgorzata Bączkowska poznała Danutę Bobę. A mąż Danuty Boby zapewne znał Marka Falentę z grupy BGH-RM, którą miał wspierać swym czujnym okiem śledczego, tym bardziej że jednym z najważniejszych prezesów grupy wspieranej przez Bobę był Waldemar Falenta, ojciec Marka.

Błahe powiązania, zapewne przypadkowe! Sam tak sobie powiedziałem, gdy je przestudiowałem. Ale potem trafiłem na informację, która znowu wzbudziła moje zainteresowanie.

Przypomnijmy sobie Jacka Kotasa. Tego samego, którego warszawski działacz miejski Jan Śpiewak nazwał „rosyjskim łącznikiem Macierewicza”. Tego samego, którego przed Śpiewakiem próbował bronić Dymitr Hirsch, tajemniczy doradca Mateusza Morawieckiego o rosyjsko-wschodnioniemieckich korzeniach.

Dlaczego Śpiewak nazwał Kotasa „rosyjskim łącznikiem Macierewicza”? Otóż w 2007 r. kierowany przez Antoniego Macierewicza kontrwywiad wojskowy przyznał Jackowi Kotasowi prawo dostępu do tajemnic polskiej armii.

Jacek Kotas był wówczas wiceministrem obrony w rządzie PiS. Można by więc powiedzieć, że takie prawo dostępu do tajemnic wojskowych mu się należało. Jednak tak nie było. Nie należało mu się ani prawo do tajemnic wojskowych, ani stanowisko wiceministra obrony.

Stawiam sprawę kategorycznie, gdyż przed swoją ministerialną nominacją (jak również po niej) Kotas pełnił funkcję prezesa najważniejszych spółek deweloperskiej grupy Radius. Tej samej grupy Radius, którą znany nam Robert Szustkowski zakładał za pieniądze uzyskane od kremlowsko-mafijnych oligarchów Andrieja Skocza i Lwa Kwietnoja. Jak wiemy, to Szustkowski miał zapoznać Falentę z Rosjanami, którzy uzależnili go od swego węgla. A z grupą Radius pana Szustkowskiego związani byli Krzysztof Janiszewski i Jarosław Babiński, którzy zawiadywali spółkami posiadającymi restaurację Sowa & Przyjaciele. Tę samą, w której Falenta podsłuchiwał polityków. Tę samą, od której zaczęło się wielkie przesunięcie Polski na Wschód, przez co wicepremierem i premierem został Mateusz Morawiecki.

Zatem Jacek Kotas jest w samym środku tej wschodniej pajęczyny. Jedną nogą u Antoniego Macierewicza, powiązanego z Kremlem, a wcześniej – z Biurem Studiów SB. Drugą nogą u Roberta Szustkowskiego, powiązanego z mafią sołncewską, rosyjskimi służbami, Kremlem i Falentą.

Zanim Kotas awansował na stanowisko wiceministra obrony, od czerwca 2006 r. do stycznia 2007 r. zasiadał na stanowisku prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (co też budzi niepokój, jeśli pomyślimy, że w ten sposób rosyjscy znajomi Szustkowskiego mogliby mieć ułatwiony dostęp do adresów i mieszkań oficerów polskiej armii).

Wojskowa Agencja Mieszkaniowa jest właścicielem i założycielem Zespołu Zarządców Nieruchomości WAM Sp. z o.o.585

Tak się dziwnie składa, że w 2006 r. w radzie nadzorczej tej ostatniej firmy zasiadła na sześć miesięcy… Małgorzata Bączkowska586.

Ta sama prawniczka, która znała Irenę Falentę z posiedzeń rady gminy Lubin. Pośrednia nadzorczyni firmy Danuty Boby, której mąż najwyraźniej znał Falentów z grupy BGH-RM.

Zatem powiązana na dwa sposoby z Falentami radczyni Bączkowska – jak się okazuje – ma z nimi jeszcze jedną koneksję. Bardziej pośrednią, ale dotyczącą kluczowych osób, jakimi jawią się Jacek Kotas i Robert Szustkowski. Albowiem dowiedzieliśmy się właśnie, że w 2006 r. Bączkowska pracowała w firmie należącej do agencji, którą rządził wówczas Jacek Kotas – powiązany z Falentą przez Szustkowskiego.

Błahe, przypadkowe powiązania? Rzeczy błahe i przypadkowe rzadko kiedy bywają tak gęste.

Rysują się przed nami dwie częściowo nachodzące na siebie pajęczyny powiązań. W centrum jednej jest Kotas z Szustkowskim, w centrum drugiej – były esbek Boba. Obie pajęczyny łączy Falenta, a także radczyni Bączkowska.

Czy Władysław Boba umiałby snuć i łączyć takie pajęczyny? Próbowałem do niego dotrzeć, aby go zapytać. Jednak do Boby dotrzeć niełatwo. Znalazłem adres e-mailowy jednej z jego firm. Napisałem do niego, ale nie odpisał. Poprosiłem trzy dobrze poinformowane osoby z Wrocławia o pośrednictwo. Wszystkie zgodziły się pomóc. Jedna z nich krótko potem zadzwoniła do mnie z dziwną, zupełnie nieuzasadnioną awanturą, oświadczając, że jednak mi nie pomoże (do tej pory się zastanawiam, skąd ta zmiana i te emocje). Dwie pozostałe osoby spróbowały dotrzeć do Władysława Boby, ale bez skutku.

W 2011 r. wrocławskiej dziennikarce Katarzynie Kaczorowskiej udało się porozmawiać z Bobą. Odnalazła go w biurze brokerskim nad talerzykiem ze słodyczami. Opowiedział jej o Józefie Piniorze, którego przesłuchiwał. Raczej pochlebnie:

– Szczupły mężczyzna, kulturalny, inteligentny. Bardzo czujny i bardzo skupiony. No i świadomy swoich praw, w końcu prawnik.

Nie przyznał się do tego, że podczas przesłuchania nagrywał Piniora ukrytą kamerą. Liczył na to, że Pinior powie coś, co będzie można pokazać w telewizji, aby go skompromitować. Kaczorowska dotarła do nagrania. Widać na nim zaniepokojonego Piniora i słychać poirytowany głos Boby, który mówi:

– Co się pan tak rozgląda? Co pan taki zdenerwowany? Przecież nikt tu pana bić nie będzie!587.

Mimo to Pinior również wyraża się dość pochlebnie o Bobie. Chwilami używa tych samych słów, którymi opisał Pawła Falickiego, czyli TW „Barnabę”:

– On był jedną z tych osób, które mnie przesłuchiwały po moim zatrzymaniu w 1983 r. Bardzo inteligentny funkcjonariusz, przestrzegający procedur, uważający na to, co mówi. Gracz. Robił wrażenie członka frakcji reformatorskiej w SB. Mimo że nie dawałem się wciągnąć w jego grę, próbował podejmować ze mną rozmowy polityczne, analizować sytuację ogólną. Nie szantażował, nie straszył. Domyślam się, że był jedną z ważniejszych osób w SB. Sądzę, że rozpracowywał nie tylko mnie, lecz także inne osoby. Tak, to jasne, że był bardziej niebezpieczny niż prymitywni brutale. W późnych latach 90. gdzieś go przypadkowo zobaczyłem podczas jakiegoś zbiorowego politycznego spotkania. Był sympatykiem posolidarnościowych ugrupowań liberalnych, proeuropejskich. Byłem zaskoczony, jak go zobaczyłem, ale on chyba jeszcze bardziej. Nie wnikałem w tę zmianę. Ludzie zmieniają poglądy, a po 1989 roku rzeczywistość była kompletnie inna niż w stanie wojennym.

Czy Władysław Boba, agent Cooper czasów PRL, odnalazł się w wolnej Polsce jako jeden z tkaczy sieci wpływu?

Czy pomogły mu w tym znajomości z czasów esbeckich? Czy poznał bliżej Wojciecha Myśleckiego, którego niegdyś tropił? Czy poznał bliżej innych mentorów Mateusza Morawieckiego?

Czy to Władysław Boba pomógł Markowi Falencie wypłynąć na wody szersze niż „bagno na budowie”? Czy Boba był mentorem Falenty? Czy tylko pośrednikiem, który otworzył parę drzwi przed młodym, początkującym biznesmenem?

Co łączyło esbeka, który zgłębiał organizację Morawieckiego seniora, z wykonawcą operacji podsłuchowej, bez której Morawiecki junior nie zostałby premierem?

PODSUMOWANIE
Ojciec, syn i tajemnice

Jaki zatem obraz wyłania się z informacji zebranych w tej książce?

Odpowiedź na to pytanie należy do tych, którzy czytają – nie do tego, który pisze.

Pozwolę sobie tylko jeszcze raz przypomnieć najważniejsze fakty. Niech wśród ogromnej liczby dowodów i poszlak nie zagubi się to, ku czemu one wszystkie prowadzą.

Oto proste wyliczenie:

- na początku lat 80. Kornel Morawiecki opublikował wezwanie do żołnierzy sowieckich przesłane mu przez grupę rosyjskich emigrantów z Zachodu, która (jak później sam Kornel Morawiecki przyznał w rozmowie z synem) mogła być infiltrowana przez KGB;

- publikacja tego wezwania była wodą na młyn dla stronników Kremla, którzy wzywali do rozprawy z opozycją;

- podobny charakter miały prowokacyjne działania organizacji Solidarność Walcząca założonej przez Kornela Morawieckiego (m.in. obrzucenie petardami sowieckich generałów i podpalenie altanki letniskowej esbeka);

- wojownicza postawa Kornela Morawieckiego i jego organizacji doprowadziła w końcu do wielkiej wpadki z 1987 r., kiedy to polska opinia publiczna zobaczyła „terrorystyczny” sprzęt szmuglowany przez Solidarność Walczącą;

- sprzęt ten przesłał do Polski Marian Kaleta, człowiek o zagadkowym życiorysie, współpracownik szwedzkich służb, które najwyraźniej z nim zerwały, gdy zaczął współdziałać z organizacją Kornela Morawieckiego;

- liczne świadectwa wskazują, że Kornel Morawiecki cieszył się zaskakującą tolerancją esbeków, którzy przez lata znali jego kryjówki, a jednak go nie aresztowali;

- liczne dowody wskazują, że Kornel Morawiecki w swej organizacji promował esbeckich agentów;

- niezależnie od wszystkich wyżej wymienionych faktów już samo istnienie Solidarności Walczącej osłabiało podziemie, bo przyczyniało się do jego rozbicia organizacyjnego;

- zarówno więc istnienie, jak i konkretne działania organizacji Kornela Morawieckiego współbrzmiały ze strategią Biura Studiów SB, elitarnej esbeckiej jednostki, która chciała rozbijać jedność podziemia, potem zaś postanowiła zrobić z Solidarności Walczącej „terrorystyczny” straszak;

- jednostka ta współdziałała z promoskiewskim odłamem polskich komunistów, któremu działalność Solidarności Walczącej była na rękę;

- jednostka ta ściśle współpracowała z sowieckim KGB i wschodnioniemiecką Stasi, z którymi zajmowała się m.in. Solidarnością Walczącą;

- jednostka ta zarejestrowała Mateusza Morawieckiego, syna Kornela, obecnego premiera, jako „Osobę Zabezpieczoną” (co zgodnie z praktyką stosowaną przez członków tej jednostki mogło oznaczać ważnego konfidenta);

- jednostka ta pomogła Michałowi Gabryelowi, jednemu ze współpracowników Kornela Morawieckiego, uzyskać paszport zagraniczny i jeździć po świecie;

- przebywając za granicą, Michał Gabryel współdziałał z członkami ultralewicowego środowiska związanego ze Stasi;

- w wolnej Polsce liczni członkowie organizacji Kornela Morawieckiego zaczęli prezentować postawę antyzachodnią i prokremlowską;

- byli to ludzie, wśród których wychowywał się Mateusz Morawiecki, syn Kornela, obecny premier;

- razem z tymi ludźmi Mateusz Morawiecki stawiał pierwsze kroki jako biznesmen;

- w pierwszej firmie Mateusza Morawieckiego jego wspólnikiem był Wojciech Stando, który prowadził zagadkową działalność w sowieckiej Gruzji;

- w pierwszej firmie Mateusza Morawieckiego jego wspólnikiem był Maciej Frankiewicz, obiekt szczególnie intensywnego zainteresowania Biura Studiów SB oraz Stasi, który w wolnej Polsce okazywał ostentacyjną sympatię przedstawicielowi dyplomatycznemu Putinowskiej Rosji;

- założycielem pierwszej firmy Mateusza Morawieckiego był Józef Białek, który dziś wzywa Polskę i jej premiera do zerwania z Zachodem i współpracy z postsowieckim Wschodem;

- bliskim współpracownikiem Kornela Morawieckiego był Paweł Falicki zarejestrowany jako konfident SB, który dzisiaj promuje Rosję jako dobre miejsce do przechowywania pieniędzy Polaków;

- mentorem Mateusza Morawieckiego był i w jakiejś mierze nadal jest Wojciech Myślecki, w latach 80. organizator podpalenia esbeckiej altanki, obecnie przeciwnik Niemiec, który obawia się słabości Rosji;

- do instytucji rządowych Mateusza Morawieckiego po raz pierwszy wprowadził antyzachodni polityk Ryszard Czarnecki, na liczne sposoby powiązany z postsowieckim Wschodem i jego autorytarnymi liderami;

- w 2007 r. Kornel Morawiecki założył stowarzyszenie Solidarność Walcząca i nieoczekiwanie sprzeciwił się lustracji jego członków;

- krótko potem zaczął wypowiadać się w sposób prokremlowski i antyukraiński;

- w następnych latach jego prokremlowskie wypowiedzi zaczęły przybierać coraz bardziej prowokacyjny charakter;

- równocześnie jedna z firm należących do banku jego syna zachęcała do inwestowania w Putinowskiej Rosji;

- Kornel Morawiecki publikował też prokremlowskie teksty na łamach swego czasopisma, które w 2014 r. przybrało zdecydowanie prokremlowski charakter jako całość;

- na łamach tego czasopisma Kornel Morawiecki nagłaśniał aferę taśmową i bronił jej organizatorów (w tym Marka Falenty, choć nie wymienił go z nazwiska);

- w czasopiśmie tym reklamowała się firma, która sprowadza paliwa z Rosji i Kazachstanu;

- Mateusz Morawiecki jako prezes banku wspierał działalność antyukraińskiego polityka Michała Dworczyka, który promuje antydemokratyczny, antyzachodni kult „żołnierzy wyklętych” i związany jest od lat z Antonim Macierewiczem, dawnym podopiecznym Biura Studiów SB, który łączy antyrosyjską retorykę z prorosyjską polityką;

- jednym z nieformalnych doradców Mateusza Morawieckiego jest Dymitr Hirsch, lobbysta o rosyjskich powiązaniach politycznych i rodzinnych;

- Mateusz Morawiecki był dobrym znajomym Tomasza Misiaka, związanego blisko z aferą taśmową i jej najsłynniejszym organizatorem, Markiem Falentą;

- firmy należące do banku Mateusza Morawieckiego wspierały Marka Falentę;

- liczne okoliczności świadczą o tym, że Mateusz Morawiecki znał Marka Falentę;

- esbek, który w latach 80. zajmował się organizacją Kornela Morawieckiego, w wolnej Polsce związany był zawodowo z Falentą i jego ojcem, a związek ten dotyczył ważnej i drażliwej sprawy;

- wybuch afery taśmowej, do którego przyczynił się Falenta, popchnął Mateusza Morawieckiego ku najwyższym rządowym stanowiskom z fotelem premiera włącznie;

- wybuch afery taśmowej, do którego przyczynił się Falenta, przesunął Polskę na Wschód;

- liczne związki i powiązania łączą Mateusza Morawieckiego z ruchem Kukiz’15, który miał swój udział w przesunięciu Polski na Wschód i wprowadził do sejmu licznych prokremlowskich nacjonalistów;

- w 2015 r. Kornel Morawiecki wszedł do sejmu z ramienia ruchu Kukiz’15, gdzie związał się blisko z prokremlowskimi nacjonalistami;

- jeden z tych prokremlowskich nacjonalistów, protegowany przez Morawieckiego seniora poseł Adam Andruszkiewicz, został wiceministrem w rządzie Morawieckiego juniora (mimo opinii ekspertów, którzy wcześniej uznali Andruszkiewicza za narzędzie Rosji);

- po wyborze na premiera Mateusz Morawiecki szefem swojej kancelarii uczynił antyukraińskiego polityka Michała Dworczyka związanego z Antonim Macierewiczem, dawnym podopiecznym Biura Studiów SB, który łączy antyrosyjską retorykę z prorosyjską polityką;

- premier Morawiecki ministrem finansów uczynił wychowaną w ZSRR Tatianę Tumanovskis-Czerwińską, która w niewyjaśniony sposób uzyskała dostęp do tajemnic NATO;

- w 2016 r. wicepremier Morawiecki rozmawiał z białoruskim dyktatorem Łukaszenką o tym, jak omijać sankcje utrudniające Polsce handel z Putinowską Rosją;

- w latach 2015–2019 Mateusz Morawiecki czynnie uczestniczył w antyeuropejskiej, antyzachodniej polityce PiS;

- w tych samych latach Mateusz Morawiecki wygłaszał liczne deklaracje o wydźwięku antyzachodnim i antyukraińskim;

- w 2018 r. Kornel Morawiecki jako ojciec premiera i marszałek senior sejmu RP udzielił wywiadu kremlowskiej agencji informacyjnej RIA Nowosti, w którym nawoływał Polskę i polskie władze do zbliżenia i przyjaźni z postsowieckim dyktatorem Rosji, Władimirem Putinem;

- istnieje sieć pośrednich powiązań między premierem Morawieckim a ludźmi sołncewskiej mafii (związana z rosyjskimi służbami specjalnymi organizacja przestępcza) i jej najbogatszym oligarchą Michaiłem Fridmanem. Nie wyszły na jaw żadne dowody, które mogłyby świadczyć o bezpośredniej znajomości, jednak powiązania biznesowe mówią same za siebie.

Wszystkie wyżej przedstawione fakty dotyczą człowieka, który jest premierem Rzeczypospolitej Polskiej. Co więcej, władza tego człowieka w praktyce może nawet przewyższać uprawnienia konstytucyjne premiera. Musimy bowiem pamiętać o niezwykłych względach, którymi obdarzyła go osoba o największej faktycznej władzy – czyli prezes PiS Jarosław Kaczyński.

Wszystkie te fakty dotyczą człowieka, który kieruje Polską w trudnym dla niej okresie. Nasz kraj bowiem przesuwa się coraz dalej i dalej na Wschód, w stronę Kremla. Naszym zabezpieczeniem przed taką groźną podróżą miała być przynależność do Unii Europejskiej. Jednak Unia rozsadzana jest od wewnątrz przez kremlowskich dywersantów, którzy przybierają „patriotyczne” i „narodowe” pozy. Ktoś nawet miał czelność wystąpić pod hasłem „bijącego serca Europy”.

Tyle faktów. Czas wyciągnąć z nich wnioski.

PRZYPISY

1 Wicepremier Morawiecki: zostaliśmy zaproszeni do udziału w prywatyzacji na Białorusi, Polskie Radio, 24 października 2016, <https://www.polskieradio.pl/75/921/Artykul/1684439,Wicepremier-Morawiecki-zostalismy-zaproszeni-do-udzialu-w-prywatyzacji-na-Bialorusi>.

2 L. Bershidsky, How Western Capital Colonized Eastern Europe, Bloomberg.com, 12 września 2017, <https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2017-09-12/how-western-capital-colonized-eastern-europe>.

3 R. Su, Trzy błędy wicepremiera Morawieckiego, Więź.com.pl, 24 listopada 2017, <http://wiez.com.pl/2017/11/24/trzy-bledy-wicepremiera-morawieckiego/>.

4 Morawiecki: To Niemcy zgotowali Żydom ten los. To nie byli żadni naziści, kosmici nie wiadomo skąd, Dziennik.pl, 26 listopada 2017, <https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/563370,szydlo-niemcy-postanowili-unicestwic-zydow-polakow-i-inne-nacje.html>.

5 P. Barejka, Poroszenko: Wypowiedź Morawieckiego skrajnie szkodliwa, Wp.pl, 17 lutego 2018, <https://wiadomosci.wp.pl/poroszenko-wypowiedz-morawieckiego-skrajnie-szkodliwa-6221416012961409a>.

6 T. Bielecki, Czy premier Morawiecki wmawiał papieżowi Franciszkowi, że Polska przyjmuje setki tysięcy uchodźców z Ukrainy?, OKO.press, 7 czerwca 2018, <https://oko.press/czy-premier-morawiecki-wmawial-papiezowi-franciszkowi-ze-polska-przyjmuje-setki-tysiecy-uchodzcow-z-ukrainy/>.

7 Pawło Klimkin: „Polscy politycy mówią o Ukraińcach jako uchodźcach. To kompletna bzdura”, Wp.pl, 12 stycznia 2018, <https://wiadomosci.wp.pl/pawlo-klimkin-polscy-politycy-mowia-o-ukraincach-jako-uchodzcach-to-kompletna-bzdura-6208451119437441a>.

8 K. Kołodziejczyk, Ustawa o IPN. Morawiecki zapytany o ekspresowe tempo prac, Wp.pl, 27 czerwca 2018, <https://wiadomosci.wp.pl/ustawa-o-ipn-morawiecki-zapytany-o-ekspresowe-tempo-prac-6267418090681985a>; Premier o ustawie o IPN: wymyśliliśmy dobry ruch, ale potem wymyśliliśmy jeszcze lepszy, Tvn24.pl, 30 czerwca 2018, <https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/morawiecki-o-ustawie-o-ipn-wymyslilismy-dobry-ruch-a-potem-lepszy,850147.html>.

9 T. Piątek, Fundacja z USA, „polski Holocaust” i generał z Izraela, Wyborcza.pl, 22 lutego 2018, <http://wyborcza.pl/7,75399,23060248,fundacja-z-usa-polski-holocaust-i-general-z-izraela.html>.

10 R. Imielski, Kornel Morawiecki prosi Putina o gest życzliwości. I mówi, że wschodniej Ukrainie bliżej do Rosji niż Kijowa, Wyborcza.pl, 6 lipca 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,23641878,kornel-morawiecki-prosi-putina-o-gest-zyczliwosci-i-mowi-ze.html>; P. Kośmiński, Kornel Morawiecki: Zbliżenie z Rosją wzmocni nas na arenie międzynarodowej, Wyborcza.pl, 14 lipca 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,23673441,kornel-morawiecki-zblizenie-z-rosja-wzmocni-nas-na-arenie-miedzynarodowej.html>.

11 Premier Mateusz Morawiecki: Komisja Europejska działa, jakby chciała zerwać dialog, Wyborcza.pl, 25 września 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,23965588,premier-mateusz-morawiecki-komisja-europejska-zrywa-dialog.html>.

12 Mateusz Morawiecki: niemieckie media bardzo uaktywniły się w kampanii samorządowej, Wirtualnemedia.pl, 2 listopada 2018, <https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/mateusz-morawiecki-niemieckie-media-bardzo-uaktywnily-sie-w-kampanii-samorzadowej>.

13 J. Ceglarz, Morawiecki w „Le Figaro”: czy mam przypominać, że przyjęliśmy 1,5 mln Ukraińców?, Money.pl, 10 lutego 2019, <https://www.money.pl/gospodarka/morawiecki-w-le-figaro-czy-mam-przypominac-ze-przyjelismy-15-mln-ukraincow-6347984967051393a.html>.

14 P. Miączyński, Marki własne sieci znikną? Premier Morawiecki chce pod flagą biało-czerwoną wywołać wojnę handlową z UE, Wyborcza.pl, 4 marca 2019, <http://wyborcza.pl/7,155287,24515178,premier-morawiecki-chce-pod-flaga-bialo-czerwona-wywolac-wojne.html>.

15 http://wyborcza.pl/7,75399,24682108,morawiecki-w-usa-zmiany-w-sadownictwie-jak-rozliczenie-z-francuskimi.html>, <https://koduj24.pl/w-usa-rzadzacym-zabraklo-czasu-dla-morawieckiego>.

16 M. Baczyński, K. Dziubka, A. Gajcy, J. Schwertner, A. Stankiewicz, Afera taśmowa. Morawiecki wiedział, że został nagrany, Onet.pl, 11 października 2018, <https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/afera-tasmowa-morawiecki-wiedzial-ze-zostal-nagrany/v1443zx>.

17 M. Krzymowski, Taśma premiera. Co Morawiecki mówił na nagraniu z Sowa i Przyjaciele, Newsweek.pl, 1 października 2018, <https://www.newsweek.pl/polska/polityka/tasmy-mateusza-morawieckiego-co-mowil-w-restauracji-u-sowy/2ywn6n6>.

18 Niemal 19 milionów ludzi żyje w ubóstwie. Raport o rosyjskiej biedzie, Tvn24.pl, 4 kwietnia 2019, <https://fakty.tvn24.pl/fakty-o-swiecie,61/bieda-w-rosji-w-ubostwie-zyje-19-milionow-ludzi,924618.html>.

19 „Nie powinniśmy pytać, co Europa może zrobić dla nas, ale co my możemy zrobić dla Europy”, Tvn24.pl, 18 września 2018, <https://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/premier-mateusz-morawiecki-na-szczycie-inicjatywy-trojmorza,869302.html>.

20 T. Snyder, Droga do niewolności, Kraków 2019, s. 260–261.

21 M. Chądzyński, J. Kapiszewski, O co chodziło Tuskowi, gdy mówił o podsłuchach, Gazetaprawna.pl, 26 czerwca 2014, <https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/806152,o-co-chodzilo-tuskowi-gdy-mowil-o-podsluchach.html>.

22 G. Rzeczkowski, Afera taśmowa: kto stał za kelnerami, Polityka.pl, 4 września 2018, <https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1762482,1,afera-tasmowa-kto-stal-za-kelnerami.read>.

23 T. Piątek, G. Rzeczkowski, Jak ludzie Kremla i rosyjskiej mafii znaleźli się w otoczeniu Antoniego Macierewicza, Polityka.pl, 16 lutego 2018, <https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1738446,1,jak-ludzie-kremla-i-rosyjskiej-mafii-znalezli-sie-w-otoczeniu-antoniego-macierewicza.read>.

24 IPN BU PF 1055/16290.

25 S. Latkowski, M. Majewski, Przyjaciel Sowy, Wprost, nr 27, 2014; zob. Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2010/76/KRS/51850,SOWA_&_PRZYJACIELE_>, <https://www.imsig.pl/pozycja/2013/118/KRS/113746,SOWA_&_PRZYJACIELE_>; <https://www.imsig.pl/pozycja/2004/217/KRS/152401,%22APARTAMENTY_ZIELONA_PRZY->, dostęp: 11 kwietnia 2019.

26 T. Piątek, Macierewicz i jego tajemnice, Warszawa 2017.

27 U. Zielińska, Falenta sprzedał Hawe. Część akcji kupiła Tele-Polska, Parkiet.com, 14 lipca 2015, <https://www.parkiet.com/artykul/1433463.html>.

28 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2012/23/KRS/13863,HAWE_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, <https://www.imsig.pl/pozycja/2014/194/KRS/256550,HAWE_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

29 Ł. Porębski, Raport Hawe, Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych, 19 czerwca 2012, <https://www.sii.org.pl/5837/edukacja-i-analizy/raporty-analityczne/raport-hawe.html>.

30 Zob. Raport bieżący z 13 lipca 2012, <http://hawesa.pl/wp-content/uploads/2012/07/RB_2012_77.pdf >, dostęp: 11 kwietnia 2019.

31 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2014/19/KRS/14202,DOM_MAKLERSKI_IDM_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, <https://www.imsig.pl/pozycja/2014/187/KRS/244736,IDM_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA_W_UPAD%C5%81O%C5%9ACI_UK%C5%81ADOWEJ> dostęp: 11 kwietnia 2019.

32 HAWE SA – Informacja otrzymana od Domu Maklerskiego, pełniącego funkcję oferującego akcje serii F Spółki, dotycząca zakończenia subskrypcji akcji serii F Spółki (RB-44/2009), Parkiet.com, <https://www.parkiet.com/artykul/847673.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019; GPW: animator dla akcji spółki HAWE SA, Wp.pl, 21 września 2009, <https://finanse.wp.pl/gpw-animator-dla-akcji-spolki-hawe-sa-6115918535456385a>; zob. Prospekt emisyjny HAWE SA z 5 lutego 2008, <http://hawesa.pl/dokument/Prospekt_HAWE_2008.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

33 Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej Domu Maklerskiego IDMSA w roku 2007, Inwestycje.pl, <http://inwestycje.pl/emitent/PAP/dane/20080424_025406_0000086092_Sprawozdanie_Zarzadu_z_dzialalnosci_GK_DM_IDMSA.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

34 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2003/69/KRS/33233,ELECTUS_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, <https://www.imsig.pl/pozycja/2001/129/KRS/11958,%22SCF%22_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84> dostęp: 11 kwietnia 2019.

35 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2010/80/KRS/55677,ELECTUS_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

36 Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2014/187/KRS/244736,IDM_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA_W_UPAD%C5%81O%C5%9ACI_UK%C5%81ADOWEJ>, dostęp: 13 kwietnia 2019;

37 <https://finanse.wp.pl/knf-uchylenie-kary-ws-idmsa-wynika-z-przeslanek-formalnych-6116194172888705a>, dostęp: 13 kwietnia 2019;

38 Komunikat KNF w sprawie Domu Maklerskiego IDM SA, Wyborcza.pl, 1 września 2008, <http://wyborcza.pl/1,76842,5649525,Komunikat_KNF_w_sprawie_Domu_Maklerskiego_IDM_SA.html>; Komunikat w sprawie niezgodnego z prawem działania Domu Maklerskiego IDM w związku z ofertą publiczną akcji, Bankier.pl, 1 września 2009, <https://www.bankier.pl/wiadomosc/DM-IDM-SA-Komunikat-w-sprawie-niezgodnego-z-prawem-dzialania-Domu-Maklerskiego-IDM-w-zwiazku-z-oferta-publiczna-akcji-1824195.html>; Władze spółki IDM SA, Idmsa.pl, <http://www.idmsa.pl/wladze-spolki.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019; zob. Aneks nr 7 do prospektu emisyjnego, <http://www.idmsa.pl/repo/2018/aneks_nr_7.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Raport okresowy śródroczny 2015, Polandsecurities.com, <http://www.polandsecurities.com/Jak_HAWE_prezentuje_wyniki.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Hawe S.A. – niepubliczna oferta warrantów i akcji, Idmsa.pl, <http://www.idmsa.pl/hawe-sa---niepubliczna-oferta-warrantow-i-akcji.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019; HAWE SA – Informacja otrzymana…; HAWE – Zestawienie transakcji animatora na akcjach Spółki, Wp.pl, 13 czerwca 2012, <https://finanse.wp.pl/hawe-zestawienie-transakcji-animatora-na-akcjach-spolki-rb-72-2012-72-2012-6116744365299841a>.

39 <http://www.workservice.com/pl/O-firmie/Historia>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

40 Who we are, Workservice.ru, <https://www.workservice.ru/en/about>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

41 Who we are, Workservice.ru, <https://www.workservice.ru/en/about>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

42 Work Service – lučšie rešeniâ v oblasti merčandajzinga, <https://www.workservice.ru/novosti/item/134-work-service-luchshie-resheniya-v-oblasti-merchandajzinga>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

43 <https://www.workservice.ru/en/novosti-eng/item/137-work-service-best-merchandising-solutions>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

44 <https://www.ipls-russia.ru/en/Retail-Partners/retail-partners-2017/perekrestok/>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

45 <https://www.x5.ru/ru/Documents/2014.10.28_Perekrestok_CMD.pdf>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

46 <http://arealy.ru/2013/04/24/oni-pekut-xleb-i-ubivayut-ot-bezysxodonosti-kompaniya-workservice-ne-vyplachivaet-zarplatu-dazhe-moskvicham/>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

47 <https://gust.com/companies/dk_bakery>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

48 <https://pravda-sotrudnikov.ru/company/dk-bakery/otzyv-188373>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

49 <https://hh.ru/vacancy/8746856>, dostęp: 11 kwietnia 2019; <https://www.linkedin.com/jobs/view/1141276911/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

50 History, X5.ru, <https://www.x5.ru/en/Pages/About/History.aspx>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

51 Overview, X5.ru, <https://www.x5.ru/en/Pages/About/Overview.aspx>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Alfa Group Annual Report, <http://www.alfagroup.org/upload/iblock/856/856380bea959560e67a6e9ebcba7aad1.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

52 Alfa-Bank, Perekrestok And Mastercard Offer Customers Co-Branded Cards, <https://www.x5.ru/en/PublishingImages/Pages/Media/News/Alfa-Bank,%20Perekrestok%20and%20Mastercard%20offer%20customers%20co-branded%20cards.pdf#search=Alfa>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

53 Mikhail Fridman: Background Investigation, Stratfor/Wikileaks.org, 2 sierpnia 2007, <https://wikileaks.org/gifiles/attach/175/175991_Mikhail%20Fridman%20-%20Background%20Investigation.pdf>.

54 M. Elder, S. Goodley, L. Harding, Man Behind MegaFon Pictured with Alleged Russian Gangsters, Theguardian.com, 28 listopada 2012, <https://www.theguardian.com/world/2012/nov/28/man-behind-megafon>.

55 History of Alfa Group Consortium, Alfagroup.org, <http://www.alfagroup.org/about-us/history/?print=Y>, dostęp: 11 kwietnia 2019; A. Vinogradov, Kak i počemu Fridman i Usmanov podelili telekom-aktivy, Tdaily.ru, 27 kwietnia 2012, <http://tdaily.ru/news/2012/04/27/kak-i-pochemu-fridman-i-usmanov-podelili-telekom-aktivy>; RBK daily vyâsnila, kak i počemu Mihail Fridman i Ališer Usmanov podelili telekom-aktivy Ob ètom so, Rambler.ru, 27 kwietnia 2012, <https://finance.rambler.ru/economics/13733494-rbk-daily-vyyasnila-kak-i-pochemu-mihail-fridman-i-alisher-usmanov-podelili-telekom-aktivy/>.

56 E. Ser’gina, Fridman otklûčaet „Megafon”, Oligarhi.ru, 2 kwietnia 2012, <http://oligarhi.ru/news/424>.

57 P. Brown, J. Pagliery, Sources: FBI Investigation Continues into „Odd” Computer Link Between Russian Bank and Trump Organization , cnn.com, 10 marca 2017, <https://edition.cnn.com/2017/03/09/politics/fbi-investigation-continues-into-odd-computer-link-between-russian-bank-and-trump-organization/>; M. Eckel, 3 Russian Businessmen File Second Defamation Lawsuit In Connection with „Steele Dossier”, Rferl.org, 5 października 2017, <https://www.rferl.org/a/steele-dossier-trump-russia-alfa-bank-fusion-gps-aven-fridman-khan/28774687.html>.

58 D. Filkins, Was There a Connection Between a Russian Bank and the Trump Campaign?, Newyorker.com, 8 października 2018, <https://www.newyorker.com/magazine/2018/10/15/was-there-a-connection-between-a-russian-bank-and-the-trump-campaign>.

59 B. Aris, Why Would Russian Oligarch Mikhail Fridman Want to Sell Alfa Bank?, Intellinews.com, 7 grudnia 2018, <http://www.intellinews.com/moscow-blog-why-would-russian-oligarch-mikhail-fridman-want-to-sell-alfa-bank-153334/>.

60 Zob. raport na stronie Documentcloud.org, <https://www.documentcloud.org/documents/3259984-Trump-Intelligence-Allegations.html>, dostęp 11 kwietnia 2019.

61 L. Harding, Author of Trump-Russia Dossier Wins Libel Case in US Court, Theguardian.com, 21 sierpnia 2018, <https://www.theguardian.com/us-news/2018/aug/21/author-of-trump-russia-dossier-wins-libel-case-in-us-court-christopher-steele>.

62 Raport bieżący 25_2019 – Wykaz akcjonariuszy powyżej 5 proc., Workservice.com, <http://www.workservice.com/pl/Relacje-inwestorskie/Raporty/Biezace/Raport-biezacy-25_2019-Wykaz-akcjonariuszy-powyzej-5>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

63 Akcjonariat, Workservice.com, <http://www.workservice.com/pl/Relacje-inwestorskie/Spolka/Akcjonariat>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

64 PROLOGICS (UK) LLP, Companieshouse.gov.uk, <https://beta.companieshouse.gov.uk/company/OC314997/filing-history?page=3>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

65 Informacje pochodzą ze stron Workservice.com i Companieshouse.gov.uk.

66 Władze spółki, Workservice.com, <http://www.workservice.com/pl/Relacje-inwestorskie/Spolka/Wladze-spolki>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Zob. dane z KRS, Rejestr.io, <https://rejestr.io/osoby/1526660/paul-christodoulou>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=PAUL&nazwisko=CHRISTODOULOU>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

67 Zob. Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=PAUL&nazwisko=SOFIANOS>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

68 Władze…; Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=PANAGIOTIS&nazwisko=SOFIANOS>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

69 Management team, Prologics.ru, <http://eng.prologics.ru/company/management_team>, dostęp: 11 kwietnia 2019; About ProLogics, Prologics.ru, <http://eng.prologics.ru/company/about>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

70 Y. Kolosova, With Home Delivery, Bigrussia.org, <http://en.bigrussia.org/post/read/589>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Work Service SA (WSE.L), Reuters.com, <https://www.reuters.com/finance/stocks/company-officers/WSE.L>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Business Leaders, Marketscreener.com, <https://www.marketscreener.com/business-leaders/Panagiotis-N-Sofianos-0CK1TK-E/biography/>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Biographical Note of Paul Sofianos, Parkiet.com, <https://www.parkiet.com/assets/pdf/PA239836623.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

71 Władze…

72 S. Ostrovsky, GE Buys DeltaBank for $150M, Themoscowtimes.com, 13 sierpnia 2004, <http://old.themoscowtimes.com/news/article/tmt/229026.html/>.

73 K.A. Dolan, Porcelain And Portals, Forbes.com, 16 kwietnia 2001, <https://www.forbes.com/forbes/2001/0416/168.html?partner=whiteglove_google#41c92b64514c>; Patricia M. Cloherty, Bloomberg.com, <https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=74818&privcapId=31671>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

74 J. Kent, Anthony Scaramucci is Joining the White House, and of course he’s connected to Russia, Medium.com, 21 lipca 2017, <https://medium.com/@itsjoekent/anthony-scaramucci-is-replacing-sean-spicer-and-of-course-hes-connected-to-russia-293e31f82f5>.

75 Meeting with Russian Direct Investment Fund CEO Kirill Dmitriev, Kremlin.ru, 29 grudnia 2018, <http://en.kremlin.ru/events/president/news/59623>.

76 <https://www.washingtonpost.com/world/national-security/mueller-gathers-evidence-that-2016-seychelles-meeting-was-effort-to-establish-back-channel-to-kremlin/2018/03/07/b6a5fb8c-224b-11e8-94da-ebf9d112159c_story.html?noredirect=on&utm_term=.345faeeb6cfd>, dostęp: 13 kwietnia 2019.

77 <https://www.businessinsider.com/seychelles-meeting-2017-mueller-russia-investigation-2018-5?IR=T>, dostęp: 11 kwietnia 2019; <https://www.nj.com/news/2018/07/seychelles_meetings_probed_in_mueller_investigatio.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

78 D. Alexander, Lies, China And Putin: Solving The Mystery Of Wilbur Ross’ Missing Fortune, Forbes.com, 18 czerwca 2018, <https://www.forbes.com/sites/danalexander/2018/06/18/lies-china-and-putin-solving-the-mystery-of-wilbur-ross-missing-fortune-trump-commerce-secretary-cabinet-conflicts-of-interest/#435da94e7e87>; S. Baker, Russian Oligarch’s Links to Trump’s World Extend Beyond Cohen, Bloomberg.com, 9 maja 2018, <https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-05-09/russian-oligarch-s-links-to-trump-s-world-extend-beyond-cohen>.

79 G. Chazan, J. Thornhill, Mikhail Fridman: The Alpha Oligarch, Ft.com, 5 marca 2015, <https://www.ft.com/content/b47de3d4-c325-11e4-ac3d-00144feab7de>.

80 N. Rodova, S. Elliott, Rosneft takes final steps to oil pinnacle; Closes $56 billion TNK-BP deal ahead of schedule, Spglobal.com, 21 marca 2013, <https://www.spglobal.com/platts/en/market-insights/latest-news/oil/032113-rosneft-takes-final-steps-to-oil-pinnacle-closes-56-billion-tnk-bp-deal-ahead-of-schedule>; Ûliâ Kotova, Fridman ob´âsnil svoi investicii za predelami Rossii, Rbc.ru, 1 kwietnia 2016 <https://www.rbc.ru/business/01/04/2016/56fe7bca9a7947090dd39701>; H. Brown, Igor Sechin: The Kremlin’s Oil Man, Forbes.com, 11 listopada 2009, <https://www.forbes.com/2009/11/09/igor-sechin-rosneft-leadership-power-09-oil.html#88292576fa37>.

81 G. Chazan, J. Thornhill, dz. cyt.; Ûliâ Kotova, dz. cyt.

82 M. Sparkes, TNK-BP deal makes Dr Vekselberg richest man in Russia, Telegraph.co.uk, 23 października 2012, <https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/oilandgas/9627351/TNK-BP-deal-makes-Dr-Vekselberg-richest-man-in-Russia.html>.

83 Władze…

84 Y. Kolosova, dz. cyt.

85 A. Stanley, A Russian Bottled Water With a Saintly Twist, Nytimes.com 23 sierpnia 1994 <https://www.nytimes.com/1994/08/23/business/a-russian-bottled-water-with-a-saintly-twist.html>; S. Gutterman, Russian Church Blesses Holy Water Scheme, Adage.com, 19 lipca 1994, <https://adage.com/article/news/russian-church-blesses-holy-water-scheme/90973>.

86 Voda „Svâtoj istočnik”: sostav, proizvoditel´, otzyvy, Navolne.life, 8 grudnia 2018, <https://www.navolne.life/post/voda-svyatoy-istochnik-sostav-proizvoditel-otzyivyi>; „Svyatoj Istochnik”, Ids-borjomi.com, <https://www.ids-borjomi.com/en/brand/svyatoj-istochnik/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

87 Rukovodstvo kompanii, Prologics.ru, <http://prologics.ru/company/management_team>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

88 Władze…

89 Tamże.

90 Paul Andrew Christodoulou, Bloomberg.com, <https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=62238104&privcapId=47106209>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

91 G. Nawacki, Rząd na wojnie z mafią węglową, Pb.pl, 23 czerwca 2014, <https://www.pb.pl/rzad-na-wojnie-z-mafia-weglowa-759495>; T. Siemieniec, Nasza historia ze źródłem „taśm” w tle, Pb.pl, 24 czerwca 2016, <https://www.pb.pl/nasza-historia-ze-zrodlem-tasm-w-tle-759668>.

92 Misiak tworzył ustawę, a jego firma zarobi. Bez przetargu, Money.pl, 14 marca 2009, <https://news.money.pl/artykul/misiak;tworzyl;ustawe;a;jego;firma;zarobi;bez;przetargu,69,0,434757.html>.

93 M. Maciorowski, Misiak, senator nieszczęśliwy, Wyborcza.pl, 17 marca 2009, <http://wyborcza.pl/1,75398,6390650,Misiak__senator_nieszczesliwy.html>

94 Nowa hipoteza: Trio frustratów stoi za taśmami, Fakt.pl, 27 czerwca 2014 <https://www.fakt.pl/wydarzenia/polityka/kto-podsluchiwal-w-aferze-tasmowej-kto-stoi-za-podsluchami/mhpg2hk>.

95 Tamże.

96 Zob. też: W. Cieśla, Przeciek w Komendzie Głównej. Kto pomaga oszustowi z Francji? Międzynarodowe śledztwo dziennikarskie, Newsweek.pl, 17 lutego 2018, <https://www.newsweek.pl/polska/pierre-konrad-dadak-polsko-francuski-biznesmen-podejrzany-o-nielegalny-handel-bronia/bzg8ym0>.

97 A. Kublik, Mogilewicz – tajny władca gazu, Wyborcza.pl, 20 maja 2013, <http://wyborcza.pl/1,155287,13897229,Mogilewicz___tajny_wladca_gazu.html>; M. Weiss, Married to the Ukrainian Mob, Foreignpolicy.com, 19 marca 2014, <https://foreignpolicy.com/2014/03/19/married-to-the-ukrainian-mob/>.

98 Usmanov leaves position as Gazprom Investholding CEO, Interfax.com, 15 października 2014, <http://www.interfax.com/newsinf.asp?id=544107>.

99 W. Czuchnowski, Kulisy afery taśmowej: jak Falenta przyszedł do PiS-u i zaoferował podsłuchy, Wyborcza.pl, 21 sierpnia 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,23806905,jak-falenta-przyszedl-do-pis-i-zaoferowal-podsluchy.html>.

100 Kim jesteśmy, Pmpg.pl, <http://pmpg.pl/pl/press/website/o-spolce/kim-jestesmy>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

101 Akcjonariat, Pmpg.pl, <http://ir.pmpg.pl/pl/ir/relacje-inwestorskie/o_pmpg/akcjonariat>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

102 J. Malczyk, Fuzja dwóch stalowych gigantów, Wp.pl, 18 lutego 2007, <https://wiadomosci.wp.pl/fuzja-dwoch-stalowych-gigantow-6036257566753921a>.

103 Rosjanie kupili kolebkę „Solidarności”?, Portalmorski.pl, 12 stycznia 2010, <https://www.portalmorski.pl/stocznie-statki/14021-rosjanie-kupili-kolebke-solidarnosci>.

104 Rosyjski ślad na taśmach, Polityka, nr 45, 2018.

105 <http://ir.pmpg.pl/pl/ir/relacje-inwestorskie/o_pmpg/akcjonariat>

106 <https://gf24.pl/wydarzenia/item/185-wspolwlasciciel-wprost-i-do-rzeczy-w-sieci-sb>

107 P. Lisicki, Siła kobiecych paznokci, Dorzeczy.pl, 19 sierpnia 2013, <https://dorzeczy.pl/1299/Sila-kobiecych-paznokci.html>.

108 Łysiak a sprawa ukraińska, Dorzeczy.pl, 14 września 2014, <https://tygodnik.dorzeczy.pl/4225/nr-38-Lysiak-asprawa-ukrainska.html>.

109 A. Dugin, M. Pieczyński, Globalizm i liberalizm to cywilizacja Antychrysta, Dorzeczy.pl, 29 grudnia 2016, <https://dorzeczy.pl/kraj/18103/Globalizm-i-liberalizm-to-cywilizacja-Antychrysta.html>, zob. też: A. Dugin, Wolna Europa, Geopolityka.org, 14 stycznia 2013, <http://geopolityka.org/komentarze/aleksander-dugin-wolna-europa>.

110 Przykładowo: Cameron nie przyjmie 3 tys. sierot uchodźców, Wprost.pl, 28 stycznia 2016, <https://www.wprost.pl/swiat/530407/cameron-nie-przyjmie-3-tys-sierot-uchodzcow.html>; Zamach na policjantów w Rosji. Drugi w ciągu dwóch dni, Wprost.pl, 15 lutego 2016, <https://www.wprost.pl/swiat/531719/zamach-na-policjantow-w-rosji-drugi-w-ciagu-dwoch-dni.html>; Pekin rozgniewany prowokacją USA. Będzie „Snowden Street”?, Wprost.pl, 16 lutego 2016, <https://www.wprost.pl/swiat/531823/pekin-rozgniewany-prowokacja-usa-bedzie-snowden-street.html>; Saakaszwili: Ukarzę tych, którzy podwyższyli mi pensję, Wprost.pl, 17 lutego 2016, https://www.wprost.pl/swiat/531879/saakaszwili-ukarze-tych-ktorzy-podwyzszyli-mi-pensje.html.

111 Zarzuty dla wydawcy „Wprost” i „Do Rzeczy”, Onet.pl, 14 marca 2019, <https://wiadomosci.onet.pl/kraj/michal-lisiecki-z-zarzutami-byly-wydawca-wprost-i-do-rzeczy-zatrzymany-przez-cba/11n5cgn>; Michał Lisiecki aresztowany na trzy miesiące, sąd wyznaczył kaucję, Press.pl, 15 marca 2019, <https://www.press.pl/tresc/56686,michal-lisiecki-aresztowany-na-trzy-miesiace_-sad-wyznaczyl-kaucje>.

112 Michał Lisiecki wyszedł z aresztu. „Powinien być na wolności od dwóch tygodni”, Polsatnews.pl, 3 kwietnia 2019, <https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2019-04-03/lisiecki-wychodzi-z-aresztu-jest-decyzja-sadu/>.

113 B. Mikołajewska, Trolle z proputinowskiej partii podszywają się pod KOD i usiłują go skompromitować. PiS to podchwytuje, Wyborcza.pl, 18 grudnia 2015, <http://wyborcza.pl/1,75398,19369931,trolle-z-proputinowskiej-partii-mateusza-piskorskiego-podszywaja.html>.

114 A. Dugin, Wolna Europa, dz. cyt.

115 J. Harper, Poland’s Macron? Morawiecki takes the helm, Dw.com, 8 grudnia 2017, <https://www.dw.com/en/polands-macron-morawiecki-takes-the-helm/a-41705892>.

116 Poland appoints ex-banker with Jewish roots as prime minister, Jta.org, 8 grudnia 2017, <https://www.jta.org/2017/12/08/global/poland-appoints-ex-banker-with-jewish-roots-as-prime-minister>.

117 Morawiecki: Znakomita współpraca z Niemcami w gospodarce, Rp.pl, 2 listopada 2018, <https://www.rp.pl/Unia-Europejska/181109918-Morawiecki-Znakomita-wspolpraca-z-Niemcami-w-gospodarce.html>.

118 Morawiecki w „Politico” o największym zagrożeniu dla Polski. Wymienił Rosję, Dziennik.pl, 27 stycznia 2018, <https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/567586,morawiecki-w-politico-o-najwiekszym-zagrozeniu-dla-polski-wymienil-rosje.html>.

119 Morawiecki dla CNN: Ogromna liczba ludzi przybywa z Donbasu do Polski. Są bezdomni, traktujemy ich, jakby byli uchodźcami, Dziennik.pl, 25 stycznia 2018, <https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/567469,morawiecki-dla-cnn-o-podejsciu-polski-do-problemu-uchodzcow-i-o-reformie-sadownictwa.html>.

120 P. Zychowicz, Opcja niemiecka. Czyli jak polscy antykomuniści próbowali porozumieć się z okupantem, Poznań 2014.

121 A. Leszczyński, Morawiecki: W III Rzeszy prawo było przestrzegane. Wicepremier się myli, OKO.press, 17 lutego 2017, <https://oko.press/morawiecki-iii-rzeszy-prawo-bylo-przestrzegane-wicepremier-sie-myli/>.

122 Wicepremier Morawiecki: zostaliśmy zaproszeni…, dz. cyt.

123 Morawiecki i Miedwiediew jadą do Łukaszenki, Kresy.pl, 19 października 2016, <https://kresy24.pl/morawiecki-i-miedwiediew-jada-do-lukaszenki/>.

124 Karczewski w Białorusi, Łukaszenko: Historia nie powinna zmieniać się w zależności od polityków i koniunktury, Wnp.pl, 5 grudnia 2016, <https://www.wnp.pl/parlamentarny/wydarzenia/karczewski-w-bialorusi-lukaszenko-historia-nie-powinna-zmieniac-sie-w-zaleznosci-od-politykow-i-koniunktury,18066.html>.

125 Wicepremier Morawiecki: zostaliśmy zaproszeni…, dz. cyt.

126 Prelegenci, Hcecongress.pl, <http://hcecongress.pl/prelegenci/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

127 Rada programowa, Hcecongress.pl, <http://hcecongress.pl/rada-programowa/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

128 Akcjonariat…

129 T. Elżbieciak, Mateusz Morawiecki – premier z „genami biznesu i budowania”, Wnp.pl, 8 grudnia 2017, <https://finanse.wnp.pl/mateusz-morawiecki-premier-z-genami-biznesu-i-budowania,312774_1_0_0.html>.

130 Informacje z profilu w serwisie LinkedIn pod adresem <https://pl.linkedin.com/in/tomasz-misiak-286b961b>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

131 Zob. Uewroc.pl, <http://www.absolwenci.ue.wroc.pl/pliki/Morawiecki.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

132 Dziesięć lat województwa dolnośląskiego, Web.archive.org, <https://web.archive.org/web/20110707104659/http:/www.karkonosze.ws/dziesiec_lat_wojewodztwa_dolnoslaskiego_informacje_976.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019; M. Prończuk, E. Krzemień, Morawiecki: „Negocjowałem wejście Polski do UE”. Jeśli negocjował, to najwyżej z Ryszardem Czarneckim, OKO.press, 21 sierpnia 2018, <https://oko.press/morawiecki-negocjowalem-wejscie-polski-do-ue-jesli-negocjowal-to-najwyzej-z-czarneckim-swoim-szefem/>.

133 M. Urbanek, Sami swoi, czyli Dutkiewicz i Zdrojewski, Wyborcza.pl, 18 lipca 2015, <http://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/1,35771,18380755,sami-swoi-czyli-dutkiewicz-i-zdrojewski-felieton-urbanka.html>.

134 Bankier z konspiry, Forbes.pl, 23 kwietnia 2010, <https://www.forbes.pl/wiadomosci/bankier-z-konspiry/j5lvehm>.

135 Morawiecki nie otrzyma tytułu Honorowego Obywatela Wrocławia? Mieszkowski apeluje do Dutkiewicza, Doba.pl, 20 kwietnia 2016, <https://doba.pl/wroclaw/artykul/morawiecki-nie-otrzyma-tytulu-honorowego-obywatela-wroclawia-mieszkowski-apeluje-do-dutkiewicza/11250/18>; M. Kozioł, Czy Kornel Morawiecki zostanie honorowym obywatelem Wrocławia?, Wyborcza.pl, 20 kwietnia 2016, <http://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/1,35771,19945804,czy-kornel-morawiecki-zostanie-honorowym-obywatelem-wroclawia.html>; Kornel Morawiecki z tytułem Honorowego Obywatela Wrocławia, Doba.pl, 22 kwietnia 2014, <https://doba.pl/wroclaw/artykul/kornel-morawiecki-z-tytulem-honorowego-obywatela-wroclawia/11289/18>.

136 Obywatele do Senatu są już w Senacie, Wprost.pl, 6 września 2011, <https://www.wprost.pl/kraj/260563/obywatele-do-senatu-sa-juz-w-senacie.html>.

137 M. Kozioł, Oni płacili na kampanię Dutkiewicza i PO. Zaskoczenie?, Wyborcza.pl, 12 marca 2015, <http://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/1,35771,17556244,Oni_placili_na_kampanie_Dutkiewicza_i_PO__Zaskoczenie_.html>

138 Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok zakończony 31 grudnia 2017 roku, Docplayer.pl, <https://docplayer.pl/111302907-Skonsolidowane-sprawozdanie-finansowe-za-rok-zakonczony-31-grudnia-2017-roku.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

139 M. Baczyński, K. Dziubka, A. Gajcy, J. Schwertner, A. Stankiewicz, dz. cyt.

140 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2015/249/KRS/370392,%22BANK_ZACHODNI_WBK_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA%22>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

141 A. Braumberger, Morawiecki wciąż ma akcje BZ WBK. Wzrosły o 22 proc. Rostowski: a Szczurek swoje sprzedał, Wp.pl, 23 stycznia 2017, <https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/morawiecki-akcje-bz-wbk-rostowski-szczurek,164,0,2240932.html>.

142 <https://oko.press/morawiecki-przez-dwa-lata-zarobil-123-mln-ale-twierdzi-ze-stracil-100/>.

143 <https://bip.kprm.gov.pl/kpr/oswiadczenia-o-stanie-m/prezes-rady-ministrow/4650,MATEUSZ-MORAWIECKI.html>.

144 Sprawozdanie Zarządu Work Service S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r., Docplayer.pl, <https://docplayer.pl/9842702-Sprawozdanie-zarzadu-work-service-s-a-z-dzialalnosci-grupy-kapitalowej-za-okres-od-1-stycznia-2011r-do-31-grudnia-2011r.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

145 Grupa Work Service sprzedaje IT Kontrakt celem zwiększenia zaangażowania w segment pracy tymczasowej oraz uproszczenia struktury grupy kapitałowej, Workservice.com, 25 kwietnia 2017, <http://www.workservice.com/pl/O-firmie/Aktualnosci/Grupa-Work-Service-sprzedaje-IT-Kontrakt-celem-zwiekszenia-zaangazowania-w-segment-pracy-tymczasowej-oraz-uproszczenia-struktury-grupy-kapitalowej>.

146 Skonsolidowany raport roczny za rok zakończony dnia 31 grudnia 2013 roku, Asseco.com, <https://inwestor.asseco.com/files/investor/uploads/YE_13_Sprawozdanie_z_dzialalnosci_Grupy_Asseco.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

147 GPW: Animator dla spółki Work Service S.A., Wp.pl, 17 lipca 2013, <https://finanse.wp.pl/gpw-animator-dla-spolki-work-service-s-a-6116346716759681a/komentarze>.

148 Zob. Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=MATEUSZ&nazwisko=MORAWIECKI>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

149 Falenta sprzedał akcje Hawe, sprzeda też ZWG, Bankier.pl, 15 lipca 2014, <https://www.bankier.pl/wiadomosc/Falenta-sprzedal-akcje-Hawe-sprzeda-tez-ZWG-7216669.html>.

150 Raporty analityczne, Workservice.pl, <http://www.workservice.com/pl/Relacje-inwestorskie/Raporty-analityczne>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

151 M. Zbiejcik, Work Service pnie się na szczyt po rekomendacji na 22,50 zł, Stockwatch, 14 października 2014, <https://www.stockwatch.pl/wiadomosci/work-service-pnie-sie-na-szczyt-po-rekomendacji-na-2250-zl,akcje,119053>.

152 T. Michalski, Elektryzująca wizja Morawieckiego: rewolucja w transporcie, Forbes.pl, 20 czerwca 2016, <https://www.forbes.pl/przywodztwo/samochody-elektryczne-w-polsce-elektryzujaca-wizja-morawieckiego/9et2m5y>.

153 BZ WBK, Exact System: Motoryzacja będzie liderem eksportu przez kolejne 2 lata, Money.pl, 28 maja 2018, <https://www.money.pl/gielda/wiadomosci/artykul/bz-wbk-exact-system-motoryzacja-bedzie,71,0,2407239.html>.

154 M. Zatoński, Demografia – tykająca bomba, Pb.pl, 24 czerwca 2016, <https://www.pb.pl/demografia-tykajaca-bomba-759618>; EDC takes part in Puls Biznesu debate on demography, Edc.pl, 1 lipca 2014, <https://edc.pl/news/edc-takes-part-in-puls-biznesu-debate-on-demography/>.

155 Wrocław Global Forum 2013, Liberte.pl, 20 maja 2013, <https://liberte.pl/wroclaw-global-forum-2013/>.

156 Patriotyzm z wzajemnością, Pb.pl, <https://www.pb.pl/atta/patriotyzm/patriotyzm1.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

157 M. Baczyński, K. Dziubka, A. Gajcy, J. Schwertner, A. Stankiewicz, dz. cyt.; M. Nałęcz, Premierowi Mateuszowi Morawieckiemu powiedziano, że został nagrany. Nowa odsłona afery taśmowej, Wp.pl, 11 październiak 2018, <https://wiadomosci.wp.pl/premierowi-mateuszowi-morawieckiemu-powiedziano-ze-zostal-nagrany-nowa-odslona-afery-tasmowej-6304850757658753a>.

158 E. Bieńczak, Marek Falenta trafi do więzienia. Jest ostateczny wyrok, Rmf24.pl, 31 stycznia 2019, <https://www.rmf24.pl/raporty/raport-podsluchy-tasmy-wprost/fakty/news-marek-falenta-trafi-do-wiezienia-jest-ostateczny-wyrok,nId,2812121>.

159 G. Rzeczkowski, Opieszałe poszukiwania Marka Falenty, Polityka.pl, 19 marca 2019, <https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1786120,1,opieszale-poszukiwania-marka-falenty.read>.

160 <https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/falenta-zatrzymany-hiszpanska-policja-pokazuje-nagranie-z-zatrzymania,925345.html>

161 <https://www.elespanol.com/espana/politica/20161021/164734494_0.html> <https://www.independent.co.uk/news/world/europe/the-night-manager-arms-dealing-pierre-konrad-dadak-south-sudan-civil-war-ibiza-ak-47-kalashnikov-a7157951.html>

162 DM BZ WBK rozpoczął rekomendowanie Hawe od „kupuj” wycena 4,4 zł, Wp.pl, 13 listopada 2014, <https://finanse.wp.pl/dm-bz-wbk-rozpoczal-rekomendowanie-hawe-od-kupuj-wycena-4-4-zl-6116512486860417a>.

163 DM BZ WBK zmienia rekomendacje i wyceny, Parkiet.com, 23 kwietnia 2015, <https://www.parkiet.com/artykul/1420248.html&preview=5>.

164 <https://www.imsig.pl/pozycja/2010/12/KRS/8506,DOM_MAKLERSKI_BZ_WBK_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>.

165 <https://www.imsig.pl/szukaj/osoba,MATEUSZ,MORAWIECKI,afd97df9efb>.

166 <https://www.imsig.pl/szukaj?krs=0000006408&nazwa=DOM_MAKLERSKI_BZ_WBK_S_A&strona=1>.

167 BZ WBK Asset Management nabywa pakiet akcji HAWE, Manager.inwestycje.pl, 30 maja 2012, <http://manager.inwestycje.pl/wiadomosci_gieldowe/BZ-WBK-Asset-Management-nabywa-pakiet-akcji-HAWE;168020;0.html>.

168 BZ WBK AM ma poniżej 5 proc. Hawe, Bankier.pl, 6 czerwca 2012, <https://www.bankier.pl/wiadomosc/BZ-WBK-AM-ma-ponizej-5-proc-Hawe-2564656.html>.

169 Zob. Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=MATEUSZ&nazwisko=MORAWIECKI&rok=68&strona=1>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

170 Mateusz Morawiecki, Bip.kprm.gov.pl, 5 lutego 2018, <https://bip.kprm.gov.pl/kpr/oswiadczenia-o-stanie-m/prezes-rady-ministrow/4650,MATEUSZ-MORAWIECKI.html>.

171 Zob. Imsig.pl.

172 Management Board Report On Bank Zachodni Wbk Performance In 2011, Santander.pl, <https://static3.santander.pl/asset/m/b/r/mbr_bzwbk_2011_27068.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019; P. Kawala, BZ WBK TFI zmienia właściciela, Analizy.pl, 5 czerwca 2013, <https://www.analizy.pl/fundusze/wiadomosci/14549/bz-wbk-tfi-zmienia-wlasciciela---.html>.

173 Advisory Board – BIG DATA: Think Big CEE Congress, Bigdatacee.com, 4 lipca 2014, <http://bigdatacee.com/advisory-board-big-data-think-big-cee-congress/>.

174 „Twierdza. Solidarność Walcząca. Podziemna armia” – premiera książki, Dorzeczy.pl, 28 maja 2014, <https://dorzeczy.pl/3383/Twierdza-Solidarnosc-Walczaca-Podziemna-armia-premiera-ksiazki.html>.

175 I. Janke, Twierdza. Solidarność Walcząca – Podziemna Armia, Warszawa 2014, s. 43–45.

176 I. Janke, Opowieść o Adamie Lipińskim, Grzegorzu Schetynie i Mateuszu Morawieckim – działaczach antykomunistycznej wrocławskiej opozycji, Rp.pl, 13 listopada 2016, <https://www.rp.pl/Plus-Minus/311109932-Opowiesc-o-Adamie-Lipinskim-Grzegorzu-Schetynie-i-Mateuszu-Morawieckim--dzialaczach-antykomunistycznej-wroclawskiej-opozycji.html>.

177 F. Rudnik, Putinofilia marszałka seniora – rzecz codzienna choć niepokojąca, Eastbook.eu, 16 sierpnia 2018, <https://www.eastbook.eu/2018/08/16/putinofilia-marszalka-seniora-rzecz-codzienna-choc-niepokojaca/>.

178 R. Grochal, W. Cieśla, Wojna na górze, Newsweek.pl, 24 czerwca 2018, <https://www.newsweek.pl/afera-getback-o-co-walcza-zbigniew-ziobro-i-mateusz-morawiecki/lqpxysj>.

179 W. Czuchnowski, M. Kolińska-Dąbrowska, GetBack wisiał u klamki PiS-u, Wyborcza.pl, 4 czerwca 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,23489587,getback-wisial-u-klamki-pis-u.html>.

180 W. Cieśla, Wojna chwilówkowa, Newsweek.pl, 26 lipca 2015, <https://www.newsweek.pl/czy-ustawa-antylichwiarska-rozwiaze-problem-chwilowek/9jk6ry6>.

181 Zob. m.in.: Agencja Bridge ze wzrostem przychodów do 7,4 mln zł i zysku do 592 tys. zł, Publicrelations.pl, 3 września 2018, <https://publicrelations.pl/agencja-bridge-ze-wzrostem-przychodow-do-74-mln-zl-i-zysku-do-592-tys-zl-czytaj-wiecej-na-httpswww-wirtualnemedia-plartykulagencja-bridge-ze-wzr/>.

182 Marek Bosak, Goldenline.pl, <https://www.goldenline.pl/marek-bosak/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

183 Zob. Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=IGOR&nazwisko=JANKE&pesel=eed98cff88f>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

184 Pożyczki z bankomatu zawitały do Polski, Bankier.pl, 15 września 2015, <https://www.bankier.pl/wiadomosc/Pozyczki-z-bankomatu-zawitaly-do-Polski-7278134.html>.

185 I. Sudak, Amerykańska lista rosyjskich oligarchów, a na niej akcjonariusze Facebooka, Ubera, Twittera, Wyborcza.pl, 1 lutego 2018, <http://wyborcza.pl/7,156282,22961686,amerykanska-lista-rosyjskich-oligarchow-a-tam-akcjonariusze.html>.

186 Zob. dane z serwisów: Compromat.ru, <www.compromat.ru/page_9908.htm>, Rucriminal.info, <https://rucriminal.info/ru/dosje>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

187 C. Belton, Shuvalov case raises cronyism questions, Ft.com, 27 marca 2012, <https://www.ft.com/content/9a859342-7818-11e1-b237-00144feab49a>.

188 Oleg Bojko, biznesmen: biografiâ, ličnaâ žizn´, Fb.ru, 15 czerwca 2017, <http://fb.ru/article/321042/oleg-boyko-biznesmen-biografiya-lichnaya-jizn>.

189 Forbes klub pobyval v gostâh u Èsterkina, Pbwm.ru, 1 sierpnia 2011, <http://pbwm.ru/articles/forbes-klub-pobyval-v-gostyah-u-esterkina>.

190 Forbes Club s milliarderom Alekseem Mordašovym, Forbes.ru, 1 kwietnia 2019, <https://www.forbes.ru/forbesclub.

191 Dane osoby z katalogu osób „rozpracowywanych”, Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, <https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/54494?katalog=2>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

192 Zob. Słowniczek niektórych pojęć używanych w resorcie, Biuletyn Informacji Publicznej IPN, <https://katalog.bip.ipn.gov.pl/slownik/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

193 Inspektoraty, Twarze kieleckiej bezpieki, Ipn.gov.pl, <https://ipn.gov.pl/ftp/twarze_kieleckiej_bezpieki/plansza_64.html>; Paweł Piotrowski, Struktury Służby Bezpieczeństwa MSW 1975-1990, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2003 <http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-f33093e3-2906-4ab5-b409-a07011d5080c/c/PIS_03_051-108_Piotrowski.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

194 S. Cenckiewicz, P. Gontarczyk, SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii, Warszawa 2008.

195 Tamże.

196 Konto Sławomira Cenckiewicza w serwisie Twitter, <https://twitter.com/cenckiewicz/status/938903413538082816?lang=bg>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

197 Tamże.

198 IPN BU 003273/524, t. 3.

199 Bankier z konspiry, dz. cyt.

200 Zob. M. Morawiecki, Geneza i pierwsze lata „Solidarności Walczącej”, Sw.org.pl, <http://www.sw.org.pl/h_mat.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

201 M. Morawiecki, dz. cyt., <http://www.sw.org.pl/mat/mat-1.html>.

202 Tamże.

203 Tamże.

204 Tamże, <http://www.sw.org.pl/mat/kop.html>.

205 Tamże, <http://www.sw.org.pl/mat/mor.html>.

206 Tamże, <http://www.sw.org.pl/mat/mys.html>.

207 IPN Wr 20/105, t. 2.

208 K. Kunert, 40 lat Klubu Spotkanie i Dialog, Niedziela.pl, 25 października 2017, <http://www.niedziela.pl/artykul/133731/nd/40-lat-Klubu-Spotkanie-i-Dialog>.

209 W. Myślecki, Mateusz Morawiecki musi zbudować ruch na rzecz reformy państwa, Wszystkoconajważniejsze.pl, 27 stycznia 2018, <https://wszystkoconajwazniejsze.pl/wojciech-myslecki-mateusz-morawiecki-musi-zbudowac-ruch-na-rzecz-reformy-panstwa/>.

210 Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w latach 1950–2008, Infor.pl, 12 października 2018, <https://www.infor.pl/prawo/zarobki/zarobki-w-polsce/686166,Przecietne-miesieczne-wynagrodzenie-w-latach-19502008.html>.

211 „Eska Walcząca” we Wrocławiu i w kamyku z Brazylii, Gazeta Obywatelska, strona oryginalna niedostępna, <http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:_mX2fq2LTXwJ:nowa.gazetaobywatelska.info/materials/554b94f4eef861852eba8511&hl=pl&gl=pl&strip=1&vwsrc=0>.

212 IPN Wr 524/423691.

213 A. Adamski, Jarosław Krotliński, Encysol.pl, <http://www.encysol.pl/wiki/Jaros%C5%82aw_Krotli%C5%84ski>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

214 Biogramy. Maciej Frankiewicz, Sw.ipn.gov.pl, <https://sw.ipn.gov.pl/ws/biogramy/4645,Maciej-Frankiewicz-Poznan.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019; [Biogram], Sw.poznan.pl, <http://www.sw.poznan.pl/index.php/czlonkowie/item/69-maciej-frankiewicz>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

215 L. Anannikova, P. Bojarski, W. Kuzniecow, Rosyjski konsul żegna się z Poznaniem, Wyborcza.pl, 17 marca 2009, <http://poznan.wyborcza.pl/poznan/1,36001,6395405,Rosyjski_konsul_zegna_sie_z_Poznaniem.html>.

216 K. Dworaczek, G. Waligóra (opr.), Solidarność Walcząca w dokumentach, t. 2, cz.1, Warszawa 2016, <https://sw.ipn.gov.pl/download/157/8518/SWwdokumentacht2cz1.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

217 A. Adamski, Wojciech Stando, Encysol.pl, <http://www.encysol.pl/wiki/Wojciech_Stando>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

218 Zob. Uk.trade.gov.pl, <https://uk.trade.gov.pl/pl/zbh/kontakt/265431,kontakt.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

219 M. Urban, Polska agencja inwestycyjna otwiera biuro w Londynie, Cooltura24.co,uk, 8 marca 2018, <https://www.cooltura24.co.uk/wiadomosci/36887,londyn-polska-agencja-inwestycyjna-otwiera-biuro-w>.

220 Zob. Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=PIOTR&nazwisko=MEDO%C5%83>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

221 A. Adamski, Józef Białek, Ensysol.pl, <http://www.encysol.pl/wiki/J%C3%B3zef_Bia%C5%82ek>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Tegoż, Dolnośląskie Towarzystwo Gospodarcze, Ensysol.pl, <http://www.encysol.pl/wiki/Dolno%C5%9Bl%C4%85skie_Towarzystwo_Gospodarcze>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

222 Zob. <https://www.se.pl/wiadomosci/polityka/korwin-mikke-putin-prezydentem-polski-aa-oKAG-BoHQ-P1YK.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

223 Strona firmowa: <https://wydawnictwowektory.pl/pl/i/KONTO/6>, <https://wydawnictwowektory.pl/pl/i/O-firmie/8>; zob. też: Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=J%C3%93ZEF&nazwisko=BIA%C5%81EK&pesel=6fea88fcdec>, dostęp: 11 kwietnia 2019; wizytówka w serwisie Panoramafirm.pl, <https://panoramafirm.pl/dolno%C5%9Bl%C4%85skie,wroc%C5%82awski,bielany_wroc%C5%82awskie,atramentowa,11/firma_wektory_jozef_bialek-tbjnm_ldf.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

224 Strona firmowa: <https://wydawnictwowektory.pl/pl/c/Opcja-Na-Prawo/21>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

225 R. Żabiński, Importer skuterów wjeżdża na giełdę, Polskatimes.pl, 10 czerwca 2008, <https://polskatimes.pl/importer-skuterow-wjezdza-na-gielde/ar/2307>.

226 Tegoż, Wrocławska firma zmieni rynek skuterów w Polsce, Bankier.pl, 3 maja 2008, <https://www.bankier.pl/wiadomosc/Wroclawska-firma-zmieni-rynek-skuterow-w-Polsce-1759500.html>

227 Spis artykułów J. Białka w serwisie „Sputnik Polska”, <https://pl.sputniknews.com/authors/bialek/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

228 IPN Wr 33/675.

229 Ł. Kamiński, W. Sawicki, G. Waligóra (opr.), Solidarność Walcząca w dokumentach. T. 1. W oczach SB, Warszawa 2007, s. 87, <https://sw.ipn.gov.pl/download/157/8557/SWwdokumentacht1.pdf >, dostęp: 11 kwietnia 2019; W. Domagalski, „Replika”. Podziemne pismo konserwatywno-liberalne, Interia.pl, 23 maja 2016, <https://nowahistoria.interia.pl/prl/news-replika-podziemne-pismo-konserwatywno-liberalne,nId,2206426>.

230 Ł. Kamiński, W. Sawicki, G. Waligóra, dz. cyt.

231 T. Piątek, Macierewicz. Jak to się stało, Warszawa 2018.

232 H. Labrenz-Weiss, Kryptonim Sycylia. Operativer Vorgang „Sizilien”, Wrocław 2016.

233 Zob. Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=PAWE%C5%81_BARNABA&nazwisko=FALICKI&pesel=cfeab6f97ee>, dostęp: 11 kwietnia 2011.

234 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2004/63/KRS/32108,FUNDACJA_A%C5%81TAJSKA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

235 <http://www.encysol.pl/wiki/Piotr_Hlebowicz>, dostęp: 14 kwietnia 2019.

236 XIV Targi REFE we Wrocławiu, Dominium.pl, 1 maja 2006, <https://www.dominium.pl/artykuly/artykul/xiv-targi-refe-we-wroclawiu>.

237 Zob. <http://polskaprasa.cba.pl/tytuly/najwyzszy_czas.html>.

238 W. Grzelak, Putin jest silniejszy od Trumpa. I dlatego zaprasza go do Moskwy. W to wierzą Rosjanie, Nczas.com, 29 lipca 2018, <https://nczas.com/2018/07/29/putin-jest-silniejszy-od-trumpa-i-dlatego-zaprasza-go-do-moskwy-w-to-wierza-rosjanie/>.

239 Opinię można przeczytać w serwisie Lubimyczytać.pl, <http://lubimyczytac.pl/ksiazka/231672/gra-z-rosja-do-jednej-bramki>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

240 Spis artykułów P. Falickiego w serwisie Opcjanaprawo.pl, <http://www.opcjanaprawo.pl/index.php/aktualny-numer/itemlist/user/322-pawelfalicki>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

241 Tamże.

242 Igor Rudnikov, Kaliningrad, Amnesty.org, 5 czerwca 2018, <https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2018/06/igor-rudnikov-human-rights-defender-russia/>.

243 Ârošuk: Rudnikova hoteli ubit’, ego spas puhovik, Newkaliningrad.ru, 21 marca 2016, <https://www.newkaliningrad.ru/news/briefs/incidents/8717418-yaroshuk-rudnikova-khoteli-ubit-ego-spas-pukhovik.html>; Žitelâ Peterburga budut sudit´ za pokušenie na ubijstvo činovnika, Rambler.ru, 3 marca 2017, <https://news.rambler.ru/incidents/36242428-zhitelya-peterburga-budut-sudit-za-pokushenie-na-ubiystvo-chinovnika/>; Kaliningrade byvšij omonovec, pytavšijsâ zarezat´ deputata Rudnikova, polučil 9 let kolonii, Rambler.ru, 10 listopada 2017, <https://news.rambler.ru/other/38371902-v-kaliningrade-byvshiy-omonovets-pytavshiysya-zarezat-deputata-rudnikova-poluchil-9-let-kolonii/>.

244 L. Nikitinskij, Na živca, Novayagazeta.ru, 4 listopada 2017, <https://www.novayagazeta.ru/articles/2017/11/04/74455-na-zhivtsa>.

245 SMI: Učreditel´ „Novyh Kolës” Rudnikov zaderžan, Rambler.ru, 1 listopada 2017, <https://news.rambler.ru/other/38312384-smi-uchreditel-novyh-koles-rudnikov-zaderzhan/>; Sotrudnica „Novyh kolës”: Rudnikovu nadeli naručniki i izbili, Rambler.ru, 1 listopada 2017, <https://news.rambler.ru/other/38312384-smi-uchreditel-novyh-koles-rudnikov-zaderzhan/>.

246 M. Bennetts, Did the Trump Administration Help Russia Silence a Putin Critic?, Newsweek.com, 16 lipca 2018, <https://www.newsweek.com/igor-rudnikov-trump-administration-help-russia-silence-putin-critic-1025097>; Û. Paramonova, Sud zakryl kaliningradskoe nezavisimoe izdanie „Novye kolesa”, Svoboda.org, 1 lutego 2019, <https://www.svoboda.org/a/29746322.html>.

247 SMI: «Igor´ Rudnikov imeet reputaciû separatista», Rambler.ru, 2 listopada 2017, <https://news.rambler.ru/other/38319509-smi-igor-rudnikov-imeet-reputatsiyu-separatista/>.

248 IPN Wr 33/675, t. 1.

249 Zob. Wszystkoconajważniejsze.pl, <https://wszystkoconajwazniejsze.pl/o-projekcie/>, <https://wszystkoconajwazniejsze.pl/autorzy/eryk-mistewicz/>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2013/133/KRS/135872,FUNDACJA_INSTYTUT_NOWYCH_MEDI%C3%93W>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

250 Lista artykułów E. Mistewicza w serwisie Dorzeczy.pl, <https://mistewicz.dorzeczy.pl/>, dostęp: 11 kwietnia 2019

250 M. Wanke-Jakubowska, M. Wanke-Jerie, Mateusz Morawiecki. „Ku chwale Ojczyzny!”, Wszystkoconajważniejsze.pl, 24 listopada 2015, <https://wszystkoconajwazniejsze.pl/maria-wanke-jerie-malgorzata-wanke-jakubowska-mateusz-morawiecki-ku-chwale-ojczyzny/>.

252 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2001/156/KRS/19326,%22WROC%C5%81AWSKI_PARK_TECHNOLOGICZNY%22_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>.

253 Zob. Wystąpienie pokontrolne, Najwyższa Izba Kontroli, <https://www.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/pobierz,P-12-128-LWR-w-03,typ,kj.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Dolnośląskie: liderzy w całym regionie, Onet.pl, 13 marca 2013, <http://biznes.onet.pl/podatki/wiadomosci/dolnoslaskie-liderzy-w-calym-regionie/93x9l>.

254 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2001/90/KRS/4965,BANK_ZACHODNI_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

255 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2006/139/KRS/85477,ZAK%C5%81ADY_KOKSOWNICZE_%22WA%C5%81BRZYCH%22_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

256 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2006/184/KRS/125351,ZAK%C5%81ADY_KOKSOWNICZE_%22WA%C5%81BRZYCH%22_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

257 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2008/85/KRS/52858,WA%C5%81BRZYSKIE_ZAK%C5%81ADY_KOKSOWNICZE_%22VICTORIA%22_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

258 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2009/107/KRS/72084,POLSKIE_SIECI_ELEKTROENERGETYCZNE_OPERATOR_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

259 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2010/77/KRS/53297,POLSKIE_SIECI_ELEKTROENERGETYCZNE_OPERATOR_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

260 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2012/25/KRS/14799,BRZESKIE_PRZEDSI%C4%98BIORSTWO_ENERGETYKI_CIEPLNEJ_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

261 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2012/114/KRS/85327,BRZESKIE_PRZEDSI%C4%98BIORSTWO_ENERGETYKI_CIEPLNEJ_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

262 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2012/134/KRS/108872,BRZESKIE_PRZEDSI%C4%98BIORSTWO_ENERGETYKI_CIEPLNEJ_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

263 Generali inaugura a Mosca l’ufficio di rappresentanza, Generali.com, 31 października 2018, <https://www.generali.com/it/media/press-releases/all/2018/Generali-opening-Representative-Office-in-Moscow>.

264 Interview with Luciano Cirinà: We are well prepared for our future journey!, Generali.com, 26 kwietnia 2018, <https://www.generalicee.com/article/interviews/interview-with-luciano-cirina-we-are-well-prepared-for-our-future-journey>.

265 IPN Wr 039/11541, t. 8.

266 IPN Wr 524/121352.

267 M. Morawiecki, dz. cyt., <http://www.sw.org.pl/mat/mat-5.html>.

268 Tamże, <http://www.sw.org.pl/mat/kle.html>.

269 Tamże.

270 A. Kołodziej, Radio Solidarność Walcząca. Podziemny głos na żywo, Interia.pl, 2 września 2016, <https://nowahistoria.interia.pl/prl/news-radio-solidarnosc-walczaca-podziemny-glos-na-zywo,nId,2262580>.

271 M. Morawiecki, dz. cyt., <http://www.sw.org.pl/mat/kle.html>.

272 IPN Wr 33/675, t. 2, s. 8.

273 IPN Wr 33/675, t. 2, protokoły przesłuchań z 21 i 22 marca 1984 r.

274 W. Myślecki, Scenariusz dla Polski, scenariusz dla Europy, Wszystkoconajważniejsze.pl, 3 kwietnia 2016, <https://wszystkoconajwazniejsze.pl/wojciech-myslecki-scenariusz-dla-polski-scenariusz-dla-europy/>.

275 Tegoż, 2017. Szanse na normalność, Wszystkoconajważniejsze.pl, 14 stycznia 2017, <https://wszystkoconajwazniejsze.pl/wojciech-myslecki-2017-szanse-na-normalnosc/>.

276 Tegoż, Mateusz Morawiecki musi zbudować…, dz. cyt.

277 Tegoż, Gdy aparat partyjny będzie traktować państwo jak folwark, poparcia nie będzie, Wszystkoconajważniejsze.pl, 19 stycznia 2019, <https://wszystkoconajwazniejsze.pl/wojciech-myslecki-2019/>.

278 M. Golińczak, Jerzy Andrzej Przystawa, Encysol.pl, <http://www.encysol.pl/wiki/Jerzy_Andrzej_Przystawa>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

279 M. Morawiecki, dz. cyt., <http://www.sw.org.pl/mat/prz.html>.

280 Tamże, <http://www.sw.org.pl/mat/fal.html>.

281 M. Golińczak, dz. cyt.

282 B. Kaczmarczyk, Robert Raczyński, prezydent Lubina: To ja znalazłem Kukiza, nie on mnie. Ale z jego strony to tylko projekt artystyczny, Natemat.pl, 27 lipca 2015, <https://natemat.pl/149713,robert-raczynski-prezydent-lubina-to-ja-znalazlem-kukiza-nie-on-mnie-ale-z-jego-strony-to-tylko-projekt-artystyczny>.

283 Robert Raczyński, Mamprawowiedzieć.pl, <https://mamprawowiedziec.pl/strona/polityk/30829_robert_raczynski/biografia>, dostęp: 11 kwietnia 2019; E. Chojna, Oceń prezydenturę Roberta Raczyńskiego!, Lubin,nasze.miasto.pl, 29 sierpnia 2018, <http://lubin.naszemiasto.pl/artykul/ocen-prezydenture-roberta-raczynskiego-wielka-akcja,4781211,art,t,id,tm.html>.

284 L. Baj, Mateusz Morawiecki – bankowiec walczący. Jak wyglądała jego droga do premierostwa, 12 grudnia 2017, Polityka.pl, <https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1730872,1,mateusz-morawiecki--bankowiec-walczacy-jak-wygladala-jego-droga-do-premierostwa.read>; Dziesięć lat województwa…, dz. cyt.

285 Lista nr 12 – Komitet Wyborczy Wyborców Rafała Dutkiewicza [Okręg nr 5] – Zarejestrowana, Pkw.gov.pl, 19 grudnia 2010, <http://wybory2010.pkw.gov.pl/geo/pl/020000/020000-k-2c9682222b33d119012b39091aa605f3.html?komitet=2c9682222b33d119012b39091aa605f3&okreg=020000-RDA-5>; M. Kozioł, Wrocław: Dutkiewicz podziękował PO, nie będzie jej kandydatem, Legnica.naszemiasto.pl, 4 maja 2010, <http://legnica.naszemiasto.pl/artykul/wroclaw-dutkiewicz-podziekowal-po-nie-bedzie-jej-kandydatem,398588,art,t,id,tm.html>.

286 Dutkiewicz bohaterem spotu samorządowców: Odbierzmy Dolny Śląsk partiom, Gazetawrocławska.pl, 10 listopada 2014, <https://gazetawroclawska.pl/dutkiewicz-bohaterem-spotu-samorzadowcow-odbierzmy-dolny-slask-partiom-film/ar/3640884>.

287 Ł. Sawala, Śledztwo Radia ZET. Kulisy „afery z pożyczką dla ojca premiera”, Radiozet.pl, 26 marca 2018, <https://wiadomosci.radiozet.pl/Polska/Sledztwo-Radia-ZET.-Kulisy-afery-z-pozyczka-dla-ojca-premiera>.

288 Tamże.

289 Tamże.

290 Zob. dane z KRS, Rejestr.io, <https://rejestr.io/krs/283315/stowarzyszenie-solidarnosc-walczaca>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

291 Ks. Jegierski oskarża Kornela Morawieckiego. Główny dowód to dziwne pokwitowanie, Gazeta.pl, 22 marca 2018, <http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,23178152,ks-jegierski-oskarza-kornela-morawieckiego-glowny-dowod-to.html>.

292 Tamże.

293 K. Dziubka, Prokuratura stawia zarzuty w głośnej sprawie pożyczki dla stowarzyszenia Kornela Morawieckiego, Onet.pl, 9 grudnia 2018, <https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/sa-zarzuty-dla-wspolpracownika-kornela-morawieckiego-chodzi-o-pozyczke-od-ksiedza/0ge1gwd>.

294 Wykaz złożonych zawiadomień o utworzeniu komitetu wyborczego w związku z wyborami Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Pkw.gov.pl, <https://pkw.gov.pl/g2/oryginal/2015_03/7ceaeb673bd7bb0c71344f8ecb2eb266.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

295 Małgorzata Zwiercan usunięta z klubu Kukiz’15, Onet.pl, 14 kwietnia 2016, <https://wiadomosci.onet.pl/kraj/malgorzata-zwiercan-usunieta-z-klubu-kukiz15/y6pne5>.

296 Parlamentarny Zespół ds. Bezpieczeństwa Programu Szczepień Ochronnych Dzieci i Dorosłych, Sejm.gov.pl, <http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/agent.xsp?symbol=SKLADZESP&Zesp=371>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

297 J. Glenza, Russian trolls „spreading discord” over vaccine safety online, Theguardian.com, 23 sierpnia 2018, <https://www.theguardian.com/society/2018/aug/23/russian-trolls-spread-vaccine-misinformation-on-twitter>.

298 K. Rogacin, Konfederacja KORWiN, Liroy, Braun, Narodowcy. Zaprezentowano nazwę i logo. Znamy szczegóły , Polskatimes.pl, 27 lutego 2019, <https://polskatimes.pl/konfederacja-korwin-liroy-braun-narodowcy-zaprezentowano-nazwe-i-logo-znamy-szczegoly/ar/13923215>.

299 T. Piątek, Grzegorz Braun na zdjęciach z podejrzewanym o szpiegostwo Rosjaninem. Co ich łączy?, Wyborcza.pl, 11 stycznia 2019, <http://wyborcza.pl/7,75398,24353855,grzegorz-braun-na-zdjeciach-z-podejrzewanym-o-szpiegostwo-rosjaninem.html>.

300 Środowiska kresowe dołączają do Konfederacji. Znamy nazwiska, Dorzeczy.pl, 14 marca 2019, <https://dorzeczy.pl/kraj/96719/Srodowiska-kresowe-dolaczaja-do-Konfederacji-Znamy-nazwiska.html>.

301 L. Sigan, A. Zapałowski, Sprawa restytucji polskiego mienia na Ukrainie, Sputniknews.com, 22 listopada 2016, <https://pl.sputniknews.com/opinie/201611224275693-sprawa-restytucji-polskiego-mienia-na-ukrainie/>.

302 Lista artykułów A. Zapałowskiego w serwisie Geopolityka.org, <http://geopolityka.org/analizy/autor/538-andrzejzapalowski>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

303 Zob. <http://geopolityka.org/o-stowarzyszeniu/informacje/oswiadczenia-i-stanowiska>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

304 Zob. <http://geopolityka.org/komentarze/debaty/tag/Mateusz%20Piskorski>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

305 M. Jałoszewski, W. Czuchnowski, ABW: Partię Zmiana założyli Rosjanie, Wyborcza.pl, 25 maja 2016, <http://wyborcza.pl/1,75398,20132090,abw-partie-zmiana-zalozyli-rosjanie.html>.

306 „Hezbollah to najlepsza armia Bliskiego Wschodu”. Poseł Kukiz’15 pod lupą ABW, Dziennik.pl, 29 marca 2018, <https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/570566,skutecki-kukiz-15-abw-hezbollah-onr-falanga.html>.

307 K. Szczygieł, Za podpalenie na Ukrainie ABW zatrzymała działaczy organizacji proobronnej współpracującej z MON, a równocześnie – neofaszystowskiej Falangi, OKO.press, 14 marca 2018, <https://oko.press/abw-zatrzyma-dzialaczy-organizacji-proobronnej-wspolpracujacej-mon-a-rownoczesnie-neofaszystowskiej-falangi-podpalenie-ukrainie/>.

308 Walcząc kulturą: Rosyjska siatka wpływów w Polsce, Liberte.pl, 27 marca 2017, <https://liberte.pl/walczac-kultura-rosyjska-siatka-wplywow-w-polsce/>; P. Witkowski, Żywot Mateusza, Krytykapolityczna.pl, 30 maja 2018, <https://krytykapolityczna.pl/kraj/zywot-mateusza-witkowski-piskorski/>.

309 Zob. <https://www.facebook.com/RosyjskaVKolumnawPolsce/posts/484698835033654?_rdc=1&_rdr>, dostęp: 4 kwietnia 2019.

310 P. Reszka, Admirator Putina buduje amerykańskie bazy. A co NATO na to?, Newsweek.pl, 18 czerwca 2017, <https://www.newsweek.pl/polska/polityka/sylwester-chruszcz-robi-interesy-z-rosja-i-buduje-bazy-nato/mf2vj3g>.

311 J. Dunajeva, L. Győri, J. Janda, P. Krekó, O. Kundra, G. Mesežnikov, J. Mesík, A. Shekhovtsov, M. Szylar, The Weaponization of Culture: Kremlin’s traditional agenda and the export of values to Central Europe, Politicalcapital.hu, <http://www.politicalcapital.hu/wp-content/uploads/PC_reactionary_values_CEE_20160727.pdf?fbclid=IwAR1n-JuQvPk5CFH5v_A5xk3jsh8Uoi2bis5BOa6z0mHNBqGmerZed8y9P6A>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

312 Zob. 300polityka.pl, <http://300polityka.pl/live/2019/01/09/kukiz-w-czasach-kiedy-andruszkiewicz-i-chruszcz-byli-w-kukiz15-zwracalem-sie-do-sluzb-o-przyjrzenie-sie-roznego-rodzaju-sytuacjom/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

313 A. Mierzyńska, Kto buduje radykalną prawicę w Polsce? Zaskakujące związki personalne, Mierzyńska.marketing, <https://mierzynska.marketing/2018/04/03/kto-buduje-radykalna-prawice-w-polsce-zaskakujace-zwiazki-personalne/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

314 J. Dunajeva, L. Győri, in., dz. cyt.

315 W porównaniu z Układem Warszawskim sojusz jest całkiem żywotny, Tvp.info, 11 lipca 2016, <https://www.tvp.info/26112410/w-porownaniu-z-ukladem-warszawskim-sojusz-jest-calkiem-zywotny>.

316 Marek Jakubiak apeluje do rządu ws. konfliktu Ukraina–Rosja, Wp.pl, 26 listopada 2018, <https://wiadomosci.wp.pl/marek-jakubiak-apeluje-do-rzadu-ws-konfliktu-ukraina-rosja-6321029347554945v>.

317 Zob. <https://wiadomosci.wp.pl/marek-jakubiak-6030162358445185c>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

318 Dane z KRS, <https://rejestr.io/osoby/1338944/marian-szolucha>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

319 Sylwetka posła na stronie Sejmu RP, <http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/posel.xsp?id=004>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

320 S. Stremidlovskij, Kogda v Pol´še čihaet Âroslav Kačin´skij…, Regnum.ru, 15 maja 2018, <https://regnum.ru/news/2415331.html>

321 Tamże; Powstało „Stowarzyszenie dla Polski”. Cel: Tusk przed Trybunałem Stanu, Tvp.info, 10 maja 2018, <https://www.tvp.info/37143935/powstalo-stowarzyszenie-dla-polski-cel-tusk-przed-trybunalem-stanu>; Nowa siła polityczna w Sejmie, Niezależna.pl, 10 maja 2018, <https://niezalezna.pl/224833-nowa-sila-polityczna-w-sejmie>.

322 Ł. Woźnicki, „Nie obrażę się za nazwanie mnie faszystą”. Oto człowiek, którego Winnicki zaprosił do Sejmu, Wyborcza.pl, 12 listopada 2015,<http://wyborcza.pl/1,75398,19179721,nie-obraze-sie-za-nazwanie-mnie-faszysta-oto-czlowiek-ktorego.html>.

323 B. Kocejko, Roberto Fiore – faszysta, terrorysta, rycerz białej armii, nie „margines” lecz gwiazda Marszu Niepodległości, OKO.press, 16 listopada 2017, <https://oko.press/roberto-fiore-faszysta-terrorysta-rycerz-bialej-europy-gwiazda-marszu-niepodleglosci-a-margines/>.

324 Zob. <https://www.facebook.com/RosyjskaVKolumnawPolsce/posts/instytut-omijania-rosyjskich-kontr-sankcji-importowychusowski-i-prowadzeni-przez/541666726003531/>.

325 Za antyukraińskimi akcjami w Polsce stoi Kreml – analiza korespondencji, 22 lutego 2017, Informnapalm.org, <https://informnapalm.org/pl/antyukrainskimi-akcjami-polsce-stoi-kreml-analiza-korespondencji/?fbclid=IwAR27bSSasvbB3FUEje9edvJj88X0tGM0BukQykP0v2Esh9P-VIhW1FWVcIU>.

326 M. Kokot, P. Andrusieczko, W. Radziwinowicz, Czy Kreml chce nas skłócić?, Wyborcza.pl, 24 lutego 2017, <http://wyborcza.pl/7,75399,21412578,czy-kreml-chce-nas-sklocic.html>.

327 T. Piątek, Rosyjskie odciski dłoni wśród polskich nacjonalistów, Wyborcza.pl, 3 marca 2017, <http://wyborcza.pl/7,75968,21448276,rosyjskie-odciski-dloni-wsrod-polskich-nacjonalistow.html>.

328 Kukiz’15 chce przywrócenia małego ruchu granicznego z Rosją, Interia.pl, 18 sierpnia 2016, <https://fakty.interia.pl/polska/news-kukiz-15-chce-przywrocenia-malego-ruchu-granicznego-z-rosja,nId,2253592?fbclid=IwAR2bsydY5ItcAxz3SV2sU0N9JTwUguJHK8gVobOEiNvYJ4SWoF_MqOfNaPg>.

329 A. Gielewska, Narodowiec koncesjonowany, 6 stycznia 2019, Wprost.pl, <https://www.wprost.pl/10181119/narodowiec-koncesjonowany.html>.

330 Adam Andruszkiewicz, Mamprawowiedzieć.pl, <https://mamprawowiedziec.pl/strona/polityk/52635_adam_andruszkiewicz/oswiadczenia?fbclid=IwAR1OLNmL62FXxcdMS9RfSTIdLe0FXSQTQZ2_KrZ25IvDnGeZrAjQcDliBlE>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

331 Poseł Andruszkiewicz chce zlikwidować „kilometrówki”. Sam pobrał na paliwo 70 tys. zł, Polsatnews.pl, 22 czerwca 2016, <https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2018-06-22/posel-andruszkiewicz-chce-zlikwidowac-kilometrowki-sam-pobral-na-paliwo-70-tys-zl/>.

332 Konto Jarosława Gowina w serwisie Twitter, <https://twitter.com/jaroslaw_gowin/status/872388660062236672?lang=bg>, dostęp: 11 kwietnia 2011.

333 M. Sutowski, Szałamacha kontra Morawiecki. Objaśniamy konflikt, OKO.press, 28 września 2016, <https://oko.press/szalamacha-kontra-morawiecki-objasniamy-konflikt/>.

334 Sylwetka Teresy Czerwińskiej w serwisie Rządu RP, <https://www.gov.pl/web/finanse/teresa-czerwinska>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

335 M. Mieśnik, Kandydatka PiS na ministra finansów urodziła się w ZSRR. Nieznana przeszłość Teresy Czerwińskiej, Wp.pl, 7 stycznia 2018, <https://wiadomosci.wp.pl/kandydatka-pis-na-ministra-finansow-urodzila-sie-w-zsrr-nieznana-przeszlosc-teresy-czerwinskiej-6206479339403393a>.

336 Kandydatka na minister finansów urodziła się w ZSRR, Fakt.pl, 7 stycznia 2018, <https://www.fakt.pl/wydarzenia/polityka/zaskakujace-fakty-z-przeszlosci-minister-teresy-czerwinskiej/kkfhe9q>.

337 K. Kaźmierczak, Kresowa Polka może zostać ministrem w rządzie Morawieckiego, Kresy.pl., 7 stycznia 2018, <https://kresy.pl/wydarzenia/kresowa-polka-moze-zostac-ministrem-rzadzie-morawieckiego>.

338 Polka z Łotwy w rządzie Morawieckiego?, Wilnoteka.lt, 8 stycznia 2018, <http://www.wilnoteka.lt/artykul/polka-z-lotwy-w-rzadzie-morawieckiego>.

339 Artykuły W. Tomaszewskiego opublikowane w serwisie Wilnoteka.pl, <http://www.wilnoteka.lt/kategoria/autor-artykulu/waldemar-tomaszewski>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

340 Cz. Okińczyc, Tomaszewski i jego „tożsame interesy” z Rosjanami, Zw.lt, 8 października 2018, <http://zw.lt/opinie/czeslaw-okinczyc-tomaszewski-jego-tozsame-interesy-z-rosjanami/>.

341 A. Poczobut, Polacy na Litwie lubią Putina, Wyborcza.pl, 21 września 2016, <http://wyborcza.pl/1,75399,20723053,polacy-na-litwie-lubia-putina.html>.

342 M. Kalbarczyk, T. Czerwińska, Marzyłam o wyjeździe do Polski, Gosc.pl, 1 lutego 2018, <https://www.gosc.pl/doc/4484698.Marzylam-o-wyjezdzie-do-Polski>.

343 W. Janczys, H. Smulko, Bycie Polakiem na Łotwie jest powodem do dumy, Kurierwilenski.lt, <https://kurierwilenski.lt/2018/05/16/halina-smulko-bycie-polakiem-na-lotwie-jest-powodem-do-dumy/>.

344 A. Kondzińska, H. Orzechowski, Minister finansów odejdzie. Przez „piątkę Kaczyńskiego”, Wyborcza.pl, 20 marca 2019, <http://wyborcza.pl/7,75398,24568546,minister-finansow-odejdzie.html>.

345 Zob. <http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:DsL115ZJy78J:www.krs-online.com.pl/cogito-spz-oo-krs-8562700.html+&cd=1&hl=pl&ct=clnk&gl=pl>, 11 kwietnia 2019.

346 Baza teleadresowa ISBN, E-isbn.pl, <https://e-isbn.pl/IsbnWeb/start/publisher.html?publisherId=1000002917>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

347 J. Wallenfeldt, Mateusz Morawiecki, Encyclopedia Britannica, <https://www.britannica.com/biography/Mateusz-Morawiecki>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

348 Strona firmowa, <http://cogitoeu.pl/o-nas>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

349 Ł. Pawłowski, F. Emmert, Morawiecki może być niebezpieczny, Kulturaliberalna.pl, 20 marca 2018, <https://kulturaliberalna.pl/2018/03/20/emmert-morawiecki-pawlowski-rozmowa/>; zob., Prof. Dr. Frank Emmert, Prepayway.com, <https://prepayway.com/team/frank_emmert>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

350 Lista publikacji F. Emmerta, <https://mckinneylaw.iu.edu/faculty-staff/profile.html?Id=166>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

351 Zob. np. <https://bs.sejm.gov.pl/F?func=find-b&request=000058695&find_code=SYS&local_base=BIS01>.

352 Ł. Pawłowski, F. Emmert, dz. cyt.

353 B. Mańkowska, „Podczas wojny mieliśmy szmalcowników, dziś mamy Różę Thun”. Wiceprzewodniczący PE o antypolskim filmie, Niezalezna.pl, 3 stycznia 2018, <https://niezalezna.pl/213118-bdquopodczas-wojny-mielismy-szmalcownikoacutew-dzis-mamy-roacuteze-thunrdquo-wiceprzewodniczacy-pe-o-antypolskim-filmie>.

354 M. Prończuk, E. Krzemień, dz. cyt.

355 Tamże.

356 Tamże.

357 K. Rogacin, Ryszard Czarnecki: W latach 90-tych zaprosiłem Morawieckiego do prac nad negocjacjami akcesyjnymi, Polskatimes.pl, 20 sierpnia 2018, <https://polskatimes.pl/ryszard-czarnecki-w-latach-90tych-zaprosilem-morawieckiego-do-prac-nad-negocjacjami-akcesyjnymi/ar/13427791?fbclid=IwAR2DU-rkVXefLlMVkGsQxB5OI7gXhO13OOlklSypulGs3iAJhfOtWPGZY_k>.

358 Nowy wątek w aferze taśmowej. Morawiecki proponował kilkadziesiąt tysięcy zł wsparcia dla byłego ministra skarbu, Onet.pl, 4 października 2018, <https://wiadomosci.onet.pl/kraj/tasmy-morawieckiego-afera-tasmowa-mateusz-morawiecki-oferowal-wsparcie-dla-aleksandra/h4jre4r>.

359 Tamże.

360 Skład Komitetu Wyborczego kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Leppera, Web.archive.org, <https://web.archive.org/web/20060116132522/http://www.samoobrona.org.pl/pages/02.Partia/00.Aktualnosci/index.php?document=/849.html>.

361 M. Gostkiewicz,T. Sekielski, Śmierć Andrzeja Leppera. Tomasz Sekielski: W tej sprawie jest zbyt wiele pytań, Gazeta.pl, <http://weekend.gazeta.pl/weekend/1,152121,22467900,smierc-andrzeja-leppera-sekielski-w-tej-sprawie-jest-zbyt.html>, dostęp: 11 kwietnia 2011.

362 Tajemniczy pop wciąż doradza Samoobronie, Tvn24.pl, 25 lipca 2007, <https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/tajemniczy-pop-wciaz-doradza-samoobronie,29288.html>.

363 R. Coalson, Azerbaijani President Aliyev Named Corruption’s „Person Of The Year”, Rferl.org, 2 stycznia 2013, <https://www.rferl.org/a/azerbaijan-ilham-aliyev-corruption-person-of-the-year/24814209.html>.

364 L. Harding, C. Barr, D. Nagapetyants, UK at centre of secret $3bn Azerbaijani money laundering and lobbying scheme, Theguardian.com, 4 września 2017, <https://www.theguardian.com/world/2017/sep/04/uk-at-centre-of-secret-3bn-azerbaijani-money-laundering-and-lobbying-scheme>.

365 Vladimir Putin met with Ilkham Aliyev, Azerbaijan’s Prime Minister, Kremlin.ru, 18 września 2003, <http://en.kremlin.ru/events/president/news/29378>.

366 President Vladimir Putin met with Azerbaijani President Ilham Aliyev, Kremlin.ru, 5 lutego 2004, <http://en.kremlin.ru/events/president/news/30310>.

367 Azerbaijan: Aliyev thanks Putin for settling the Nagorno-Karabakh conflict, Youtube.com, 8 sierpnia 2016, <https://www.youtube.com/watch?v=zZQI-Q94S24>.

368 Protocol On The Voting Results By Central Election Commission Of The Republic Of Azerbaijan, Msk.gov.az, <http://www.msk.gov.az/uploads/Secki-2018/CEC_protocol-2018.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

369 European Parliament to Respect Azerbaijan’s Referendum Results, Markets.financialcontent.com, 12 września 2016, <http://markets.financialcontent.com/stocks/news/read/32822737/european_parliament_to_respect_azerbaijan’s_referendum_results>; European Parliament to Respect Azerbaijan’s Referendum Results, Prnewswire.com, 12 września 2016, <https://www.prnewswire.com/news-releases/european-parliament-to-respect-azerbaijans-referendum-results-593071671.html>.

370 European Observers Give Stamp of Approval to Referendum Results in Azerbaijan, Anews.az, 28 września 2016, <https://anews.az/en/european-observers-give-stamp-of-approval-to-referendum-results-in-azerbaijan/>.

371 Czarnecki ukarany za wyprawę do Azerbejdżanu, Tvn24.pl, 17 kwietnia 2018, <https://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/ryszard-czarnecki-ukarany-przez-pe-za-wyjazd-do-azerbejdzanu,830165.html?fbclid=IwAR1aas4cdnSb7HFmRYJ3dX_-vPhf0aTLw4gmCpHolYuav4pG_YEHY9-kvew>.

372 Armenia President hands state awards to MEPs, News.am, 28 lutego 2017, <https://news.am/eng/news/375997.html>.

373 Serge Sargsyan, Web.archive.org, <https://web.archive.org/web/20101218193545/http://hhk.am/eng/persons/serge_sargsyan.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

374 Serzh A. Sargsyan, President.am, <https://www.president.am/en/serzhsargsyan>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

375 Armenia: Police Beat Peaceful Protesters in Yerevan, Hrw.org, 29 lutego 2008, <https://www.hrw.org/news/2008/02/29/armenia-police-beat-peaceful-protesters-yerevan>.

376 Eight killed in Armenia protests, Bbc.co.uk, 2 marca 2008 <http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7273497.stm>.

377 Serzh Sargsyan: Armenian PM resigns after days of protests, Bbc.com, 23 kwietnia 2018, <https://www.bbc.com/news/world-europe-43868433>.

378 Za antiukrainskimi akciâmi v Pol´še stoit Kreml´. Analiz vskrytoj perepiski, Informnapalm.org, 22 lutego 2017, <https://informnapalm.org/33652-za-antiukrainskimi-aktsiyami-v-polshe-stoit-kreml-analiz-vskrytoj-perepiski/>.

379 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Rejestr.io, <https://rejestr.io/krs/133859/rosyjskie-stowarzyszenie-kulturalno-oswiatowe>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Šire krug nr 4, 2011, <http://www.shirekrug.com/shirekrug_pdf/Shire-krug-04-11.pdf>.

380 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Rejestr.io, <https://rejestr.io/krs/588870/marnopol>, dostęp: 11 kwietnia 2019

381 Polskie dzieci pojadą na Krym? Rosja zaprasza, Gazetaprawna.pl, 30 lipca 2015, <https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/885936,polskie-dzieci-pojada-na-krym-rosja-zaprasza.html>; Polskie dzieci pojechały na wakacje na Krym. Na koszt Rosji, Gazetaprawna.pl, 25 września 2015, <https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/896085,polskie-dzieci-pojechaly-na-wakacje-na-krym-na-koszt-rosji.html>.

382 <http://vksrs.com/upload/iblock/abc/abc7de6cabd30493d5bbc06b191e4a58.pdf>, 19 kwietnia 2019; M. Kokot, P. Andrusieczko, W. Radziwinowicz, dz. cyt.; T. Piątek, Rosyjskie odciski dłoni wśród polskich nacjonalistów, dz. cyt.

383 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2018/219/KRS/996760,FUNDACJA_POMOC_POLAKOM_NA_WSCHODZIE>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

384 M. Baczyński, K. Dziubka, A. Gajcy, J. Schwertner, A. Stankiewicz, Z taśm z „Sowy”. Morawiecki cieszył się, że jego bank nie będzie sponsorował Kubicy, Onet.pl, 15 października 2018, <https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/afera-tasmowa-morawiecki-cieszyl-sie-ze-jego-bank-nie-bedzie-sponsorowal-kubicy/hm5sj5j>.

385 Jarosław Kaczyński: Mateusz Morawiecki to strzał w dziesiątkę, polityk naszej strony, Wyborcza.pl, 4 października 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,24004659,jaroslaw-kaczynski.html>.

386 Morawiecki był kretem w PO? Kaczyński: „nawet wtedy, jak był z nimi, to współpracował z nami”, Nczas.com, 4 października 2018, <https://nczas.com/2018/10/04/morawiecki-byl-kretem-w-po-kaczynski-nawet-wtedy-jak-byl-z-nimi-to-wspolpracowal-z-nami/>.

387 Grzegorz Wąsowski, Histmag.org, <https://histmag.org/profil/19934>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

388 Strona fundacji, <http://www.fundacjapamietamy.pl>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

389 G. Wąsowski, „Żołnierze Wyklęci”… Ale przez kogo? Refleksje w przeddzień święta, Podziemiezbrojne.blox.pl, 28 lutego 2011, <http://podziemiezbrojne.blox.pl/2011/02/Zolnierze-Wykleci-ale-przez-kogo.html>.

390 Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Premiera płyty „Cześć i Chwała Bohaterom” zespołu Contra Mundum, Polskatimes.pl, 27 lutego 2015, <https://polskatimes.pl/dzien-pamieci-zolnierzy-wykletych-premiera-plyty-czesc-i-chwala-bohaterom-zespolu-contra-mundum/ar/3767919>.

391 Fundacja Wolność i Demokracja partnerem „W Wierszu i Boju”, Wid.org.pl, 11 stycznia 2016, <https://wid.org.pl/fundacja-wolnosc-i-demokracja-partnerem-w-wierszu-i-boju/>.

392 Koncert zespołu Contra Mundum pt. „Cześć i chwała Bohaterom. W wierszu i w boju” w sobotę w TVP1, Nck.pl, 26 lutego 2016, <https://www.nck.pl/projekty-kulturalne/aktualnosci/koncert-zespolu-contra-mundum-pt-czesc-i-chwala-bohaterom-w-wierszu-i-w-boju-w->.

393 Zob. <http://tropemwilczym.pl/#patroni>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

394 „Tropem wilczym. Bieg pamięci Żołnierzy Wyklętych”, Polskieradio.pl, 26 lutego 2017, <https://www.polskieradio24.pl/5/3/Artykul/1729924,Tropem-wilczym-Bieg-pamieci-Zolnierzy-Wykletych>.

395 Biuletyn Informacji Publicznej KPRM, <https://bip.kprm.gov.pl/kpr/bip-kancelarii-prezesa/kierownictwo-kprm/4508,Michal-Dworczyk.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

396 Zob. <https://www.facebook.com/events/174315802927945/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

397 Zob. <http://www.odraniemen.org/upload_ed/projekty/1_Marca%202016/Bieg%20Tropem%20Wilczym.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

398 Regulamin imprezy, <https://super-sport.com.pl/zapisy/regulamin/20190303_regulaminKozuchow.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

399 Pobiegli Tropem Wilczym, Ostroleka.pl, 27 lutego 2017, <https://www.ostroleka.pl/aktualnosci/a/pobiegli_tropem_wilczym>.

400 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2007/76/KRS/41507,WOLNO%C5%9A%C4%86_I_DEMOKRACJA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

401 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2014/74/KRS/66419,WOLNO%C5%9A%C4%86_I_DEMOKRACJA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

402 W. Czuchnowski, Przeszłość wiceministra sprawiedliwości Michała Dworczyka. Arsenał w piwnicach bloku, Wyborcza.pl, 2 lipca 2017, <http://wyborcza.pl/7,75398,22043028,przeszlosc-wiceministra-obrony-michala-dworczyka-arsenal-w.html>.

403 Tamże.

404 Michał Dworczyk wiceministrem w MON. Zajmie się OT, Defence24.pl, 1 marca 2017, <https://www.defence24.pl/michal-dworczyk-wiceministrem-w-mon-zajmie-sie-ot>.

405 Doradca MON chce rozwiązania Unii. Kim jest ekspertka wiceministra obrony?, Fakt.pl, 27 kwietnia 2017, <https://www.fakt.pl/wydarzenia/polityka/olga-semeniuk-chce-polexitu-i-rozwiazania-ue-pracuje-w-mon/14k95zw>; Ministrze, zwolnij tę doradczynię! Kuriozalne tłumaczenie MON, Fakt.pl, 28 kwietnia 2017, <https://www.fakt.pl/wydarzenia/polityka/ministrze-zwolnij-te-doradczyniekuriozalalne-tlumaczenie-mon/mqj7tg5>; Chciała „wyprowadzić Polskę z Unii” – nadal pracuje dla rządu!, Fakt.pl, 23 marca 2018, <https://www.fakt.pl/wydarzenia/polityka/z-proputinowskimi-pogladami-pracuje-dla-szefa-kancelarii-premiera/fldxhwx>.

406 Zob. <https://www.portalsamorzadowy.pl/osoba/olga-semeniuk,2782.html>, dostęp: 11  kwietnia 2019.

407 http://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/18387?t=Biegnac-upamietnia-zolnierzy-wykletych

408 Zob. <http://dworczyk.pl/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

409 Michał Dworczyk: Sprawy Polaków poza granicami kraju bardzo ważne dla rządu i parlamentu, Wilnoteka.pl, 18 listopada 2015, <http://www.wilnoteka.lt/artykul/michal-dworczyk-sprawy-polakow-poza-granicami-kraju-bardzo-wazne-dla-rzadu-i-parlamentu>.

410 Rocznica Rzezi Wołyńskiej. Poroszenko postawił znicz i klęknął…, Fakt.pl, 11 lipca 2016, <https://www.fakt.pl/wydarzenia/polska/rocznica-rzezi-wolynskiej-prezydent-petro-poroszenko-postawil-znicz-i-kleknal/4rvxtp2>.

411 T. Isakowicz-Zaleski, Polityka wschodnia PiS ma się zmienić. No, nareszcie!, Onet.pl, 23 czerwca 2015, <https://wiadomosci.onet.pl/kraj/polityka-wschodnia-pis-ma-sie-zmienic-no-nareszcie/8ewkh8>.

412 Politycy PiS potwierdzają: polityka rozmiękczania tematu Zbrodni Wołyńskiej się kończy, Kresy.pl, 23 czerwca 2015, <https://kresy.pl/wydarzenia/politycy-pis-potwierdzaja-polityka-rozmiekczania-tematu-zbrodni-wolynskiej-sie-konczy/>.

413 Waszczykowski chce zamknąć granice dla Ukraińców „o skrajnie antypolskim stanowisku”, Superstacja.tv, 2 listopada 2017, <http://www.superstacja.tv/wiadomosc/2017-11-02/waszczykowski-chce-zamknac-granice-dla-ukraincow-o-skrajnie-antypolskim-stanowisku>.

414 A. Dąbrowska, Ukraińcy w Polsce. Musimy zmienić do nich podejście, Polityka.pl, 23 września 2017, <https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/swiat/1719412,1,ukraincy-w-polsce-musimy-zmienic-do-nich-podejscie.read>.

415 Zob. <https://wid.org.pl/statut-fundacji/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

416 W. Jankowski, M. Dworczyk, Ratujmy Polaków Donbasu!, Kuriergalicyjski.com, 24 grudnia 2014, <https://www.kuriergalicyjski.com/spoleczenstwo/rozmowy-kg/3911-ratujmy-polakow-donbasu>.

417 Dworczyk krytykuje list Ukraińców do Polaków, Kresy.pl, 7 czerwca 2016, <https://kresy.pl/wydarzenia/dworczyk-krytykuje-list-ukraincow-do-polakow/>.

418 Premier Mateusz Morawiecki przedstawił nowych ministrów w KPRM, Premier.gov.pl, 18 grudnia 2017, <https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/aktualnosci/premier-mateusz-morawiecki-przedstawil-nowych-ministrow-w-kprm.html>.

419 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2016/133/KRS/188015,FUNDACJA_POMOC_POLAKOM_NA_WSCHODZIE>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Mikołaj Falkowski nowym prezesem Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie”, Wilnoteka.lt, 20 czerwca 2016, <http://www.wilnoteka.lt/artykul/mikolaj-falkowski-nowym-prezesem-fundacji-quotpomoc-polakom-na-wschodziequot>.

420 Skandaliczne naciski Falkowskiego na samorządowe władze Lublina, 31 maja 2018, L24.lt, <http://l24.lt/pl/polityka/item/248309-skandaliczne-naciski-falkowskiego-na-samorzadowe-wladze-lublina>.

421 J. Haszczyński, Podejrzane związki Polaków na Litwie, Rp.pl, 8 sierpnia 2018, <https://www.rp.pl/artykul/1374739-Podejrzane-zwiazki-Polakow.html>.

422 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2016/71/KRS/80607,FUNDACJA_POMOC_POLAKOM_NA_WSCHODZIE>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

423 Jan Dziedziczak w PR24 o wizycie Salviniego: Jest o czym z Włochami rozmawiać, Tysol.pl, 10 stycznia 2019, <https://tysol.pl/a28019-Jan-Dziedziczak-w-PR24-o-wizycie-Salviniego-Jest-o-czym-z-Wlochami-rozmawiac->.

424 Dymisja w MSZ. Jan Dziedziczak odwołany z funkcji sekretarza stanu, Polsatnews.pl, 3 kwietnia 2018, <https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2018-04-03/dymisje-w-msz-jan-dziedziczak-odwolany-z-funkcji-sekretarza-stanu/>.

425 J. Dziedziczak: Dobrze, że szczyt V4 w Izraelu się nie odbędzie, Radiomaryja.pl, 18 lutego 2019, <http://www.radiomaryja.pl/informacje/tylko-u-nas-j-dziedziczak-dobrze-ze-szczyt-v4-w-izraelu-sie-nie-odbedzie/>.

426 I. Janke, Opowieść o Adamie Lipińskim, dz. cyt.

427 D. Wielowieyska, Harcmistrz od krzyża na Krakowskim i intratne zlecenia. Czy Kaczyński zna układ w PKO BP?, Wyborcza.pl, 17 września 2016, <http://wyborcza.pl/1,75398,20704898,harcmistrz-od-krzyza-na-krakowskim-i-intratne-zlecenia-czy.html>

428 Rejestr lobbystów. Pracownia Sp. z o.o., Jawnylobbing.org, <https://jawnylobbing.org/rejestr/pracownia-sp-z-o-o/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

429 Tamże; D. Wielowieyska, dz. cyt.

430 B. Chyż, J. Harłukowicz, Prawie wszyscy ludzie Morawieckiego, czyli najbliżsi nowego premiera, Wyborcza.pl, 9 grudnia 2017, <http://biqdata.wyborcza.pl/biqdata/7,159116,22758130,ludzie-morawieckiego.html>.

431 Por. J. Śpiewak, Ukradzione miasto. Kulisy wybuchu afery reprywatyzacyjnej, Warszawa 2017.

432 Dane z KRS, Rejestr.io, <https://rejestr.io/krs/325557/the-facto>, dostęp: 11 kwietnia 2011.

433 Zob. <https://mapa.targeo.pl/sprzedaz-art-przemyslowych-sincowa-hirsch-galina-04-348-warszawa~13247347/przedsiebiorstwo-firma/adres>, Por. dane NIP i adres: <http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:OfDRshMa3sEJ:www.krs-online.com.pl/sprzedaz-artprzemyslowych-krs-4420018.html+&cd=1&hl=pl&ct=clnk&gl=pl>, dostęp: 11 listopada 2019.

434 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2001/90/KRS/4965,BANK_ZACHODNI_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

435 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2001/125/KRS/11041,%22BANK_ZACHODNI_WBK_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA%22_>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

436 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2007/118/KRS/75581,%22BANK_ZACHODNI_WBK_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA%22>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

437 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2002/51/KRS/25203,%22PROJEKTY_BANKOWE_POLSOFT%22_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

438 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2002/83/KRS/41386,%22PROJEKTY_BANKOWE_POLSOFT%22_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

439 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2003/62/KRS/30761,%22PROJEKTY_BANKOWE_POLSOFT%22_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

440 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2003/123/KRS/54963,%22PROJEKTY_BANKOWE_POLSOFT%22_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

441 A. Jadczak, S. Kosieliński, Przejściowe problemy, Computerworld.pl, 6 października 2003, <https://www.computerworld.pl/news/Przejsciowe-problemy,302312.html>; B. Tomaszkiewicz, Bartimpex: oferty do Iraku, Pb.pl, 22 sierpnia 2003, <https://www.pb.pl/bartimpex-oferty-do-iraku-174064>; Bartimpex: oferty do Iraku Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki i Pracy – z upoważnienia ministra – na zapytanie nr 3659 w sprawie możliwości uczestnictwa polskich firm w inwestycjach oraz w handlu w Iraku, Sejm.gov.pl, <http://orka2.sejm.gov.pl/IZ4.nsf/main/7A2DC29A>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Konsorcja PSE i Bartimpeksu będą współpracować przy odbudowie Iraku, Parkiet.com, 15 września 2003, <https://www.parkiet.com/artykul/308954.html>

442 M. Matys, P. Smoleński, Stajnie Gudzowatego, Wyborcza.pl, 1 stycznia 2013, <http://wyborcza.pl/duzyformat/1,127290,13127766,STAJNIE_GUDZOWATEGO.html>.

443 Afera w giełdowych spółkach IT, Skarbiec.biz, 4 listopada 2008, <https://www.skarbiec.biz/wiadomosci/04_11_2008.htm>.

444 K. Pasławski, 80 mln zł dla Sygnity z Ministerstwa Finansów, Crn.pl, 29 stycznia 2016, <https://www.crn.pl/aktualnosci/80-mln-zl-dla-sygnity-z-ministerstwa-finansow>.

445 Sygnity. Informacje prasowe, <https://www.sygnity.pl/dla-mediow/informacje-prasowe/3>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

446 K. Pasławski, 27 mln zł kary dla Sygnity, Crn.pl, 30 kwietnia 2018, <https://www.crn.pl/aktualnosci/27-mln-zl-kary-dla-sygnity>.

447 K. Pasławski, Sygnity zapłaci „tylko” 9,5 mln zł kary, Crn.pl, 6 sierpnia 2018, <https://www.crn.pl/aktualnosci/sygnity-zaplaci-tylko-9-5-mln-zl-lary>.

448 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2007/248/KRS/197156,SYGNITY_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2014/76/KRS/69102,SYGNITY_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

449 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2007/115/KRS/73146,%22BANK_ZACHODNI_WBK_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA%22>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

450 A. Kondzińska, I. Szpala, Doradca Tuska, przyjaciel PO. Kim był Morawiecki, nim stał się ulubieńcem prezesa, Wyborcza.pl, 12 października 2018 <http://wyborcza.pl/7,75398,24033094,doradca-tuska-przyjaciel-po-kim-byl-morawiecki-nim-stal-sie.html>.

451 M. Baczyński, A. Gajcy, K. Dziubka, J. Schwertner, A. Stankiewicz, Afera taśmowa. Kelnerzy obciążają Morawieckiego, Onet.pl, 1 października 2018, <https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/afera-tasmowa-co-kryja-akta-kelnerzy-obciazaja-morawieckiego/xcwlcg9>.

452 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2001/125/KRS/11041,%22BANK_ZACHODNI_WBK_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA%22_>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2007/115/KRS/73146,%22BANK_ZACHODNI_WBK_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA%22>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

453 M. Suchodolska, J. Kseń, Banki zawiodły klientów. Teraz niby wychodzą im naprzeciw, ale łaski nie robią, Gazetaprawna.pl, 6 marca 2015, <https://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/857471,pomoc-dla-frankowiczow-banki-zawiodly-przewalutowanie-kredytow-jest-guzik-warte.html>.

454 E. Twaróg, Prezes BZ WBK o kredytach frankowych, Pb.pl, 24 października 2013, <https://www.pb.pl/prezes-bz-wbk-o-kredytach-frankowych-733743>.

455 B. Kocejko, Morawiecki przypomniał sobie, że dał kilka tysięcy kredytów we frankach (ale się nie zaciągał), OKO.press, 1 września 2018, <https://oko.press/morawiecki-przypomnial-sobie-ze-dal-kilka-tysiecy-kredytow-we-frankach-ale-sie-nie-zaciagal/>.

456 Frankowicze będą wzywać Morawieckiego do sądów, aby powtarzał swoje słowa o kredytach w BZ WBK, Polsatnews.pl, 28 lutego 2018, <https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2018-02-28/frankowicze-beda-wzywac-morawieckiego-do-sadow-aby-powtarzal-swoje-slowa-o-kredytach-w-bz-wbk/>.

457 M. Goślińska, Kain nie martwiłby się o brata frankowicza. Bóg odwraca się od banków, Tvn24.pl, <https://www.tvn24.pl/magazyn-tvn24/kain-nie-martwilby-sie-o-brata-frankowicza-bog-odwraca-sie-od-bankow,91,1775>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

458 B. Kocejko, Morawiecki przypomniał sobie…, dz. cyt.

459 A. Czupryn, M. Pawlicki: Jestem ofiarą pułapki „na franka”. Jednym z milionów, Polskatimes, 8 maja 2016, <https://polskatimes.pl/maciej-pawlicki-jestem-ofiara-pulapki-na-franka-jednym-z-milionow-wywiad/ar/9961408>.

460 P. Zaremba, M. Morawiecki: Chciałem być w ekipie naprawy Polski, likwidowania patologii III RP, 28 grudnia 2018, <https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1389460,morawiecki-o-wspolpracy-z-po-i-pis-i-bankowosci.html>.

461 Tamże.

462 P. Pacewicz, Morawiecki „nie zdążył” sprzedać akcji. Przez dwa lata! Zarobił na tym 1,23 mln. Ale twierdzi, że stracił 100, OKO.press, 28 grudnia 2018, <https://oko.press/morawiecki-przez-dwa-lata-zarobil-123-mln-ale-twierdzi-ze-stracil-100/>.

463 R. Grochal, Jak Mateusz Morawiecki ukrywa majątek?, Newsweek.pl, 12 marca 2018, <https://www.newsweek.pl/polska/polityka/mateusz-morawiecki-ukrywa-majatek-oswiadczenia-majatkowe-morawieckiego/gftg7ye>.

464 Newsweek: Mateusz Morawiecki żongluje majątkiem i przepisuje go na żonę. Dworczyk: Premier wykazuje cały majątek, Gazetaprawna.pl, 12 marca 2018, <https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1110380,oswiadczenie-majatkowe-mateusza-morawieckiego.html>.

465 P. Zaremba, dz. cyt.

466 Santander. Fundusze inwestycyjne, <https://santandertfi.pl/o-nas/jak-dzialamy.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

467 Raport Grupy Kapitałowej Banku Zachodniego WBK S.A. za III kwartał 2011 roku, Pakiet.com, https://www.parkiet.com/assets/pdf/PA128618118.pdf, dostęp: 11 kwietnia 2019.

468 Zob. Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj/osoba,MATEUSZ,MORAWIECKI,afd97df9efb>, dostęp: 11 kwietnia 2011; Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2010/213/KRS/203745,BZ_WBK_AIB_TOWARZYSTWO_FUNDUSZY_INWESTYCYJNYCH_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, <https://www.imsig.pl/pozycja/2014/111/KRS/112515,BZ_WBK-AVIVA_TOWARZYSTWO_UBEZPIECZE%C5%83_NA_%C5%BBYCIE_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

469 Informacja prasowa, Santandertfi.pl, <https://santandertfi.pl/asset/i/n/f/informacja_prasowa_2011-05-30_67842.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

470 Afera większa niż Amber Gold. Z dnia na dzień stracili dorobek życia, Tvn24.pl, 11 września 2018, <https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/mechanizm-getback-afera-wieksza-niz-amber-gold,867520.html>.

471 Komunikat KNF w sprawie spółki GetBack SA, Knf.gov.pl, 24 kwietnia 2018, <https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Komunikat_KNF_w_sprawie_GetBack_SA.pdf>.

472 W. Czuchnowski, M. Kolińska-Dąbrowska, GetBack i ojciec premiera Morawieckiego, Wyborcza.pl, 24 maja 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,23443085,getback-i-ojciec-premiera-morawieckiego.html>.

473 Zob. <https://vod.tvp.pl/video/alarm,18062018,37700013?fbclid=IwAR1D67TtOmEVlsZrTBBnTtvJHl2i12pelaIbOnAXbVz3bUR87wFniOvHSWo>, dostęp: 19 kwietnia 2019.

474 Strona firmy, <http://www.abris-capital.com/primocollect>, dostęp: 19 kwietnia 2019.

475 Strona firmy, <http://www.abris-capital.com/portfolio/current>, dostęp: 19 kwietnia 2019.

476 Kollektory gotovy pomoč´ gosudarstvu s dolgami ŽKH, News.finance.ua, 5 maja 2011, <https://news.finance.ua/ru/news/-/237371/kollektory-gotovy-pomoch-gosudarstvu-s-dolgami-zhkh>.

477 MFO Vivus (Vivus): obzor predloženij i otzyvy, Dolg-faq.ru, <https://dolg-faq.ru/baza-znanij/mikrozajmy/mfo/vivus-obzor-predlozhenij-i-otzyvy.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

478 Al´fa-Bank prodal svoi problemnye kredity na milliardy griven kollektoram, Vspro.info, 12 lutego 2013, <http://vspro.info/article/alfa-bank-prodal-svoi-problemnye-kredity-na-milliardy-griven-kollektoram>.

479 K dolžnikam Al´fa-banka pridut kollektory, Lb.ua, 12 lutego 2013, <https://lb.ua/economics/2013/02/12/189048_dolzhnikam_alfabanka_pridut.html>.

480 Zob. <http://www.abris-capital.com/barvinok>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

481 Periodyk Naukowy Akademii Polonijnej nr 3, 2018, <https://nuife.org/index.php/pnap/article/download/258/239/>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

482 N. Miŝenko, Pravdivaâ istoriâ «ATB-market», Forbes.net.ua, 2 października 2012, <http://forbes.net.ua/magazine/forbes/1336454-pravdivaya-istoriya-atb-market>; Why ATB of Gennadiy Butkevych pays to the treasury more than other retailers, 112.international, 6 października 2017, <https://112.international/article/why-atb-of-gennadiy-butkevych-pays-to-the-treasury-more-than-other-retailers-21413.html>; Who Are You Mr ATB?, Inventure.com.ua, 18 września 2017, <https://inventure.com.ua/en/analytics/formula/who-are-you-mr-atb>..

483 Only thanks to such persons as Gennadiy Butkevych we are fighting war, – Yarosh, Ukranews.com, 2 czerwca 2017, <https://ukranews.com/en/news/500490-ukraine-decides-to-stop-filing-lawsuits-against-russia-to-echr>.

484 S. Filippov, Rossiâne investiruût v «ATB» $3 mlrd?, Enovosty.com, 22 grudnia 2016, <https://enovosty.com/publications/full/315-rossiyane-investiruyut-v-atb-3-mlrd>.

485 Agrokompleks vstal za prilavok v Krymu, Kommersant.ru, 17 listopada 2017, <https://www.kommersant.ru/doc/3468800>; Butkevič iz “ATB” prodal dolû v seti “PUD” v Krymu sem´e rossijskogo ministra – SMI, Obozrevatel.com, 20 listopada 2017, <https://www.obozrevatel.com/finance/economy/butkevich-iz-atb-prodal-dolyu-v-seti-pud-v-kryimu-seme-rossijskogo-ministra-smi.htm>.

486 W. Czuchnowski, M. Kolińska-Dąbrowska, Czy GetBack to Amber Gold PiS-u? Zagrożona upadkiem giełdowa spółka swoją działalność podpierała dobrymi relacjami z władzą i sprzyjającymi jej mediami, Wyborcza.pl, 19 maja 2018, <http://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,23419082,czy-getback-to-amber-gold-pis-u-zagrozona-upadkiem-gieldowa.html>.

487 Agencja Bridge zakończyła współpracę z GetBackiem. Igor Janke: nie lobbowałem dla tej firmy, Wirtualnemedia.pl, 21 maja 2018, <https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/getback-nie-jest-juz-obslugiwany-przez-bridge-igor-janke-nie-lobbowalem-dla-tej-firmy>.

488 S. Cenckiewicz, P. Gontarczyk, dz. cyt., s. 138.

489 Ukaz o merah po povyšeniû èffektivnosti deâtel´nosti gosudarstvennyh SMI, Kremlin.ru, 9 grudnia 2013, <http://www.kremlin.ru/events/president/news/19805>; Sputnik launched to news orbit: Russia’s new intl media to offer alternative standpoint, Rt.com, 11 listopada 2014, <https://www.rt.com/news/204231-sputnik-news-agency-launched/>.

490 Kornel´ Moraveckij: ulučšenie otnošenij Pol´ši i Rossii v interesah mira, Ria.ru, 3 lipca 2018, <https://ria.ru/20180703/1523789744.html>; R. Imielski, Kornel Morawiecki prosi Putina o gest życzliwości. I mówi, że wschodniej Ukrainie bliżej do Rosji niż Kijowa, Wyborcza.pl, 6 lipca 2018 <http://wyborcza.pl/7,75398,23641878,kornel-morawiecki-prosi-putina-o-gest-zyczliwosci-i-mowi-ze.html>.

491 K. Berenda, K. Morawiecki: Nie chcę osłabiać premiera Polski, ale myślę, że zbliżenie z Rosją nas wzmocni, Rmf24.pl, 14 lipca 2018 <https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-kornel-morawiecki-nie-chce-oslabiac-premiera-polski-ale-mysl,nId,2606664>.

492 Kornel´ Moraveckij: ulučšenie, dz. cyt.; R. Imielski, Kornel Morawiecki prosi Putina…, dz. cyt.

493 H. Labrenz-Weiss, dz. cyt.

494 A. Kołodziej, R. Zwiercan, Solidarność Walcząca. Oddział Trójmiasto 1982–1990, Kościerzyna 2012.

495 Gra o Wałęsę, Tvn24.pl, 10 grudnia 2008, <https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/gra-o-walese,79323.html>.

496 S. Cenckiewicz, Sprawa Lecha Wałęsy, Poznań 2008, s. 32, <http://www.slawomircenckiewicz.pl/pub/uploads/fragmenty/Sprawa_LW_fragment.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

497 J. Ceglarz, Morawiecki w „Le Figaro”: czy mam przypominać, że przyjęliśmy 1,5 mln Ukraińców?, Money.pl, 10 lutego 2019, <https://www.money.pl/gospodarka/morawiecki-w-le-figaro-czy-mam-przypominac-ze-przyjelismy-15-mln-ukraincow-6347984967051393a.html>.

498 <http://nowa.gazetaobywatelska.info/>.

499 S. Krawiec, Latyfundyści z Wiejskiej – poznaj najbogatszych posłów rolników, Wprost.pl, 23 października 2014, <https://www.wprost.pl/475953/Latyfundysci-z-Wiejskiej-poznaj-najbogatszych-poslow-rolnikow>; Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2002/247/KRS/123131,CIECHANOWSKIE_ZAK%C5%81ADY_DROBIARSKIE_%22CEDROB%22_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

500 Dane z KRS, Rejestr.info, <https://rejestr.io/krs/140562/cedrob>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

501 M. Wilgocki, Posłowie pokazują majątki. W Sejmie zarabiają dobrze, poza nim – jeszcze lepiej, Wyborcza.pl, 21 maja 2014, <http://wyborcza.pl/1,75398,16005983,Poslowie_pokazuja_majatki__W_Sejmie_zarabiaja_dobrze_.html>.

502 <https://natemat.pl/blogi/grzegorzjakubowski/71907,najbogatszy-posel-platformy-wspiera-karnowskich>, dostęp: 14 kwietnia 2019.

503 Strona firmowa, <http://www.grupacedrob.pl/nasze-marki/cedrob-paliwa>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

504 J. Neja, Janina Jadwiga Chmielowska, Encysol.pl, <http://www.encysol.pl/wiki/Janina_Jadwiga_Chmielowska>, dostęp: 11 kwietnia 2019; R. Surmacz, Kim jest Jadwiga Chmielowska? Ona rozumuje, o zgrozo, kategoriami jagiellońskimi, romantycznymi i niepodległej II RP, a więc tymi, które dziś nie są „po linii i na bazie”, Wpolityce.pl, 11 lutego 2014, <https://wpolityce.pl/polityka/185354-kim-jest-jadwiga-chmielowska-ona-rozumuje-o-zgrozo-kategoriami-jagiellonskimi-romantycznymi-i-niepodleglej-ii-rp-a-wiec-tymi-ktore-dzis-nie-sa-po-linii-i-na-bazie>.

505 J. Chmielowska, Tworzona latami legenda nie miała nic wspólnego z rzeczywistością. Ulegający wpływom Morawiecki niczym nie kierował, Wnet.fm, 6 września 2018, <https://wnet.fm/kurier/tworzona-latami-legenda-nie-miala-nic-wspolnego-z-rzeczywistoscia-ulegajacy-wplywom-morawiecki-niczym-nie-kierowal/>.

506 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2007/128/KRS/83826,STOWARZYSZENIE_SOLIDARNO%C5%9A%C4%86_WALCZ%C4%84CA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

507 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2009/235/KRS/210133,STOWARZYSZENIE_SOLIDARNO%C5%9A%C4%86_WALCZ%C4%84CA>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

508 I. Janke, Twierdza…, dz. cyt., s. 145 i n.

509 A. Adamski, Michał Gabryel, Encysol.pl, <http://www.encysol.pl/wiki/Micha%C5%82_Gabryel>.

510 IPN Wr 524/68378.

511 Zob. „Dziennik Łódzki”, 26–28 lutego 1982, <http://bc.wimbp.lodz.pl/Content/52844/Dziennik_Lodzki1982nr006.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Dorobek naukowy PWr (baza DONA), <https://dona.pwr.edu.pl/szukaj/(X(1)S(tmxzp2qr3q1xsxhfos5aw1dn))/default.aspx?nrewid=057664>.

512 A. Adamski, Michał Gabryel, dz. cyt.

513 Dane osoby z katalogu osób „rozpracowywanych”, Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, <https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/54494?katalog=2>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

514 Dane osoby z katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa, Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, <https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/3689>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

515 A. Adamski, Zbigniew Jagiełło, Encysol.pl, <http://www.encysol.pl/wiki/Zbigniew_Jagie%C5%82%C5%82o>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

516 IPN Wr 003273/524.

517 IPN Wr 003273/524.

518 A. Kołodziej, Rozpracowanie „Kryptonim Rafo”, Sw-trojmiasto.pl, <http://www.sw-trojmiasto.pl/21a_Andrzej.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

519 IPN BU 003274/506, t. 3.

520 Tamże.

521 Tamże.

522 Tamże.

523 Tamże.

524 Tamże.

525 Tamże.

526 Tamże.

527 J. Olszewski, [Wystąpienie adw. Jana Olszewskiego w procesie o zabójstwo ks. Jerzego Popiełuszki], „Palestra”, nr 406, 1991, s. 53–59; Mecenas Jan Olszewski – oskarżyciel w procesie ks. Popiełuszki, Polskieradio.pl, 8 lutego 2019, <https://www.polskieradio24.pl/5/1222/Artykul/2260066,Mecenas-Jan-Olszewski-oskarzyciel-w-procesie-ks-Popieluszki>.

528 Zob. T. Piątek, Macierewicz. Jak to się stało, dz. cyt.

529 I. Janke, Twierdza…, dz. cyt.

530 M. Morawiecki, dz. cyt., <http://www.sw.org.pl/mat/prz.html>.

531 M. Morawiecki, dz. cyt., <http://www.sw.org.pl/mat/fal.html>.

532 H. Labrenz-Weiss, dz. cyt, s. 3 i n.

533 Tamże, s. 4.

534 Tamże, s 5.

535 Tamże.

536 Tamże, s. 7.

537 Tamże, s. 12 i n.

538 T. Jaskułowski, Szpiedzy tacy jak wy, Warszawa 2015, s. 87.

539 H. Labrenz-Weiss, dz. cyt., s. 13, 29 i n.

540 Tamże, s. 30.

541 Tamże.

542 Tamże, s. 31.

543 Tamże, s. 32.

544 M. Kaleta, Emigrancka spółka Szmugiel, Warszawa 2015.

545 Tamże, s. 19.

546 Tamże.

547 IPN Kr 010/11275.

548 M. Kaleta, dz. cyt., s. 23.

549 Tamże, s. 28.

550 Tamże, s. 33.

551 Tamże, s. 150–152.

552 Tamże, s. 91 i n.

553 Zob. Ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. o paszportach, Sejm.gov.pl, dostęp: 11 kwietnia 2019.

554 M. Kaleta, dz. cyt., s. 150–152.

555 Tamże, s. 53 i n.

556 Tamże, s. 152–157.

557 Tamże, s. 129–130.

558 Tamże.

559 Zob. T. Piątek, Macierewicz. Jak to się stało, dz. cyt.

560 H. Labrenz-Weiss, dz. cyt.

561 A. Kołodziej, R. Zwiercan, dz. cyt., s. 240.

562 M. Kaleta, dz. cyt., s. 176.

563 P. Smoleński, Järn Sven, nasz szwedzki łącznik, Wyborcza.pl, 28 sierpnia 2017, <http://wyborcza.pl/7,75968,22290949,jarn-sven-nasz-szwedzki-lacznik.html>.

564 J. Borowiec, Kryptonim Ośmiornica, Warszawa–Rzeszów 2008, <https://ipn.gov.pl/pl/archiw/dzialalnosc-naukowa-i-p/publikacje-zwarte/31975,Kryptonim-Osmiornica.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

565 M. Kaleta, dz. cyt., s. 139–141.

566 Tamże, s. 80.

567 Tamże, s. 170 i n.; IPN BU 0678/38/3.

568 Tamże.

569 IPN BU 0678/38/3.

570 Tamże.

571 Sven-Åke Hjälmroth har avlidit, Aftonbladet.se 23 listopada 2016, <https://www.aftonbladet.se/senastenytt/ttnyheter/inrikes/a/9mXyzM/sven-ake-hjalmroth-har-avlidit>.

572 Marek Falenta, Forbes.pl, <https://www.forbes.pl/sylwetka/marek-falenta>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

573 MEDIATEL – Zmiany w składzie Rady Nadzorczej Spółki (3/2014), Wp.pl, 7 stycznia 2014, <https://finanse.wp.pl/mediatel-zmiany-w-skladzie-rady-nadzorczej-spolki-3-2014-6116273027332225a>; MEDIATEL SA zmiany w składzie rady nadzorczej, Mdm.pl, 7 stycznia 2014, <https://www.mdm.pl/ui-pub/site/market_and_analysis/market_news/news?publishEndDate=&titleAndBodySearch=&instrumentNames=&offset=0&cid=436764&lang=en&publishStartDate=>.

574 Waldemar Falenta – Członek rady Nadzorczej, Bumech.pl, <http://www.bumech.pl/pub/File/raporty_bie%C5%BC%C4%85ce/Rb%202013%20rok/79_Waldemar_Falenta.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

575 Ogłoszenia wymagane przez prawo upadłościowe, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2003/29/1250,BGH-RM-DEVELOPMENT_Sp%C3%B3%C5%82ka_z_o.o.>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

576 Zob. <https://www.imsig.pl/szukaj/krs,111654,%22BGH-RM%22_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

577 M. Bożyńska, Spółka nie istnieje, ale proces [trwa], Fakty.lca.pl, 19 maja 2003, <http://fakty.lca.pl/legnica,news,1218,Sp_ka_nie_istnieje_ale_proces_t.html#dalej>.

578 Raport o firmie Biuro Ubezpieczeniowo-Prawne Wiesław Boba, Infoveriti.pl, <http://www.infoveriti.pl/raport/2305797/1e9f3248c5f2ff999eb3d0ac632278e7.html>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

579 Zob. <https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:XleslIPoHckJ:https://www.monitorfirm.pl/nip-Wladyslaw-Boba-Biuro-Ubezpieczeniowo-Prawne+&cd=1&hl=pl&ct=clnk&gl=pl>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

580 WR1K/00266181/4.

581 Zob. Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj/osoba,DANUTA,BOBA,bfeb78f97bd>, dostęp: 11 kwietnia 2011.

582 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2001/69/KRS/1570,PRZEDSI%C4%98BIORSTWO_SERWISOWE_ZESPO%C5%81U_ELEKTROCIEP%C5%81OWNI_WROC%C5%81AW_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

583 Zob. Protokół Nr XXXVI/2009 sesji Rady Gminy Lubin z dnia 30 czerwca 2009 r., <www.bip.ug-lubin.dolnyslask.pl/plik,id,780>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

584 E. Chojna, Nie żyje Irena Rogowska. Zmarła wczoraj po długiej chorobie, Lubin.naszemiasto.pl, 8 listopada 2018, <http://lubin.naszemiasto.pl/artykul/nie-zyje-irena-rogowska-zmarla-wczoraj-po-dlugiej-chorobie,4873852,art,t,id,tm.html>.

585 Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2004/206/KRS/145143,ZESP%C3%93%C5%81_ZARZ%C4%84DC%C3%93W_NIERUCHOMO%C5%9ACI_WAM_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

586 Zob. Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=MA%C5%81GORZATA&nazwisko=B%C4%84CZKOWSKA&pesel=7fe9fcf9cd8>, dostęp: 11 kwietnia 2011; Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego, Imsig.pl, <https://www.imsig.pl/pozycja/2006/73/KRS/35235,ZESP%C3%93%C5%81_ZARZ%C4%84DC%C3%93W_NIERUCHOMO%C5%9ACI_WAM_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84>, dostęp: 11 kwietnia 2019; Prospekt emisyjny, Kogeneracja.com.pl, <http://www.kogeneracja.com.pl/wp-content/uploads/2016/08/Prospekt_Emisyjny-seria_A.pdf>, dostęp: 11 kwietnia 2019.

587 K. Kaczorowska, 80 milionów, Warszawa 2011, s. 194 i n.