Copyright © Wydawnictwo Arbitror sp. z.o.o.

2019

Projekt okładki i stron tytułowych

Łukasz Stachniak

Redakcja

Jacek Rakowiecki

Adiustacja, skład, korekta

Witold Kowalczyk

Przygotowanie wydania elektronicznego

Michał Nakoneczny, Hachi Media

Wydanie I

ISBN 978-83-66095-21-2

Wydawnictwo Arbitror spółka z o.o.

ul. Krucza 41/43 lok. 67

00-525 Warszawa

www.arbitror.pl

e-mail: kontakt@arbitror.pl

Wstęp

I. Koordynator każe mnie zwolnić

II. Świat TVP

III. Wojna o Plac

IV. Kto jest kim na Placu

V. Zarządzanie poprzez strach

VI. Wojny Jacka Kurskiego

VII. Portal tvp.info

VIII. Znowu na Placu

IX. TV PiS

Epilog

Noty biograficzne

Kalendarium

Przypisy

WSTĘP

Ostatni dzień wakacji 2018 roku był wyjątkowo upalny. Z nieba lał się żar. Dzieciaki korzystały z ostatniego dnia laby, dorośli szukali cienia, a ja siedziałem z Piotrem Pytlakowskim, dziennikarzem „Polityki”, na tarasie domu w Piasecznie i rozmawiałem o TVP, pijąc ciepłą kawę z mlekiem i paląc papierosa za papierosem.

Piotra poznałem 10 lat temu na rozprawie w Sądzie Rejonowym w Olsztynie. Zawsze imponowała mi jego wiedza, ale przede wszystkim spokój, z jakim potrafił prowadzić rozmowy.

Może właśnie z tego powodu dwa dni wcześniej zadzwoniłem do niego i wyjawiłem mu, że chcę opowiedzieć o tym, jak od środka wygląda TVP w czasach PiS.

Siedzieliśmy na tarasie, Piotr pytał, ja odpowiadałem.

– Powiedz, dlaczego poszedłeś do TVP – rzucił.

Nastała cisza. Patrzyłem na Piotra, on spoglądał na mnie. W końcu wydukałem:

– Nie wiem. Sam się nad tym zastanawiam. Mówię szczerze, nie wiem, nie znam odpowiedzi na to pytanie.

Wielokrotnie w pamięci próbowałem odtworzyć wydarzenia z wiosny 2016 roku, kiedy zatrudniłem się w TVP. Szukałem wtedy pracy. Napisałem do kilku znajomych, czy nie potrzebują dziennikarzy. Odpisał mi tylko Michał Rachoń.

Tak to się zaczęło. Ktoś dziś zapyta, czy nie przeszkadzało mi to, że trafiłem do TVP w roku 2016, kiedy większość dziennikarzy tam pracujących została albo wyrzucona, albo zmuszona do odejścia.

Piotr też o to pytał.

Odpowiedziałem mu wtedy, że nie umiem podejmować dobrych decyzji. I to chyba prawda.

Wszystko zaczęło się w roku 2012. Pracowałem wtedy w Superwizjerze w TVN – chyba najlepszej polskiej redakcji śledczej. Miałem jednak konflikt z ówczesnym szefem. Nasze relacje nie układały się najlepiej. Bertold Kittel namawiał mnie, żebym nie podejmował pochopnych ruchów. Ale ja byłem mądrzejszy. Zrezygnowałem z pracy. Później TVN zrezygnował z szefa redakcji Superwizjera.

Następnie pracowałem w „Rzeczpospolitej”, „Uważam Rze” i we „Wprost”, aż trafiłem do TVP. Ktoś dziś powie, że piszę książkę z zemsty. To nie jest zemsta. Rok zachodziłem w głowę, czy warto opowiedzieć o tym, co się działo w TVP.

To opowieść o tym, jak PiS za sprawą Jacka Kurskiego i jego wiernych żołnierzy niszczy media publiczne. Książka jest zapiskiem tego, co widziałem i w czym brałem udział, będąc pracownikiem TVP.

ROZDZIAŁ I
Koordynator każe mnie zwolnić

18 czerwca 2018 roku szefem redakcji reportażu i publicystyki formalnie był jeszcze Tadeusz Płużański. Za kilka dni miał jednak odejść do TVP Historia. Jego odwołanie było majstersztykiem. Na Placu nie chciał go ani Jarosław Olechowski, dyrektor Telewizyjnej Agencji Informacyjny, ani jego zastępca, odpowiedzialny za sprawy ekonomiczne, Paweł Gajewski.

Majstersztyk polegał na wmówieniu Płużańskiemu, że dostał awans, bo miał się w TVP Historia zajmować projektem związanym z obchodami 100-lecia odzyskania niepodległości. Faktycznie była to degradacja, bo zamiast odpowiadać za całe pasmo publicystyki, teraz Płużański miał się zająć jednym niewielki projektem wydawanym przez niszowy kanał TVP. Ale Olechowski i Gajewski wmówili mu, że jest inaczej.

18 czerwca 2019 roku miałem się pierwszy raz pojawić na kolegium. Po co? To dobre pytanie, bo – jak się później okazało – spotkanie szefów wszystkich redakcji w niczym nie przypominało kolegium, które znałem z „Gazety Wyborczej” czy „Rzeczpospolitej”. Tam dyskutowało się o planowanych tematach. Wymieniało spostrzeżenia, analizowało poczynania konkurencji. Taka burza mózgów, by następnego dnia gazeta była jeszcze lepsza. W TVP Info było inaczej. Kolegia odbywały się w sali konferencyjnej na trzecim piętrze, obok sekretariatu dyrektorów TAI. Pośrodku stał duży owalny stół z krzesłami. Po prawej stronie od wejścia, na niewielkiej komodzie, znajdował się telewizor. Obok niego było wejście do gabinetu Jarosława Olechowskiego. Kilka minut przed 11.00 byli już niemal wszyscy: szefowie redakcji i wydawcy. Brakowało dyrekcji. Zazwyczaj dyrektorzy przychodzili razem. Olechowski i Gajewski. Jak Flip i Flap z tą różnicą, że jeden miał większą tuszę niż drugi, ale obaj byli podobnego wzrostu.

Kolegia prowadził Jarosław Olechowski. Gajewski siedział obok. Słuchał. Czasami wtrącał coś niemerytorycznego. Był jak oficer polityczny z dawnych czasów, który pilnował, czy wszyscy myślą i mówią tak, jak życzy sobie tego partia.

Wróćmy jednak do tego, co się wydarzyło kilka minut przed kolegium w czwartek, 18 czerwca. Czekając na dyrektorów, zaczęliśmy rozmawiać o tym, co się dzieje w polityce. Szef redakcji rolnej zapowiedział dymisję „Puchatka”, jak potocznie nazywano Krzysztofa Jurgiela, ministra rolnictwa. W jego miejsce miał przyjść Jan Ardanowski. Dla redakcji rolnej był to news dnia.

Podczas luźnej rozmowy wtrąciłem, że premier Mateusz Morawiecki bardzo chciałby odwołać Mariusza Kamińskiego, koordynatora służb specjalnych, i jego zastępcę – Macieja Wąsika.

– Ale nie ma na to szans, na taki ruch nie zgodzi się Nowogrodzka. Odejście tej dwójki mogłoby być niezrozumiałe dla elektoratu – powiedziałem.

Informacja wprawiła zebranych w osłupienie. Mnie z kolei w osłupienie wprawiła ich reakcja. Nie czytają gazet czy co? – pomyślałem. Dwa tygodnie wcześniej o takich ruchach pisał bowiem „Super Express”, a artykuł cytowany był niemal przez wszystkie portale.

Dalszy ciąg kolegium przebiegł jak wiele późniejszych, w których brałem udział. Przychodzili Olechowski z Gajewskim, siadali na froncie owalnego stołu, najbliżej drzwi prowadzących do gabinetu tego pierwszego, i pytali wszystkich, co dziś będzie na antenie. I wtedy po kolei każdy przedstawiciel redakcji coś tam czytał z kartki. Spotkanie nic nie wnosiło do pracy redakcji. Przez większość zebranych było odbierane jako strata czasu. Ale codziennie trzeba było być o godzinie 11, wyrecytować, co się robi, i udać się z powrotem do swoich obowiązków. Równie dobrze można byłoby te informacje wysłać e-mailem i nikt by na tym nie stracił.

Wychodząc z kolegium, spotkałem Krzysztofa, który na Placu odpowiadał za doradztwo prawnicze, ale dokumentował też tematy na potrzeby różnych redakcji.

– Ty, jakieś jaja. Z kolegium wyszedł wydawca Wiadomości i do kogoś dzwonił. Mówił o tobie – powiedział.

– Co mówił?

– Coś tam, że jesteś tu nowy, i wspominał o jakichś dymisjach.

18 czerwca był dniem bez historii. Jurgiel, jak zapowiadano, stracił fotel ministra, a w jego miejsce przyszedł Ardanowski. Poza tym nic się nie działo. Większość czasu zajęła mi praca nad nowymi formatami, które mieliśmy wprowadzić do jesiennej ramówki. Po południu udałem się na ul. Bednarską, do wynajmowanego mieszkania. Odłożyłem telefon na komodę, a sam zapadłem w krótką drzemkę. Obudził mnie dzwonek telefonu.

– Witam. Co się stało, że sobie o mnie przypomniałeś? – zagaiłem, podnosząc słuchawkę.

– Co ty tam na kolegium powiedziałeś? Że chcą nas odwołać? Kto ci takie bzdury opowiedział? – zapytał Maciej Wąsik, zastępca koordynatora służb specjalnych.

Przez głowę przeszła mi ta sama myśl co podczas kolegium. Nadzoruje służby, a nie czyta gazet. Jezu!!!

Druga myśl była bardziej przerażająca. Skąd Wąsik wie, że na kolegium rozmawialiśmy o ich rzekomych dymisjach, które nie doszły do skutku? Wtedy skojarzyłem to, co powiedział Krzysztof o wydawcy Wiadomości, który wyszedł z sali konferencyjnej i do kogoś dzwonił, wymieniając moje nazwisko. Co za dno! Dziennikarz wynosi informacje z kolegium. Nigdy wcześniej się z tym nie spotkałem.

– Kto ci powiedział te bzdury? – dopytywał Wąsik.

– Mój dziennikarz, a informacje mieliśmy z kręgów rządowych – odparowałem. Skoro nie czyta gazet, to można mu wmówić wszystko. Chociaż faktycznie informację o planowanych dymisjach przyniósł kilka dni wcześniej dziennikarz mojej redakcji, ale była ona wtórna wobec artykułu „Super Expressu”.

– Musimy się spotkać, bo ktoś wprowadza cię w błąd.

Wstępnie umówiliśmy się na następny dzień, 19 czerwca, ale ostatecznie do spotkania doszło, jak dobrze pamiętam, 20 czerwca. Pojechałem do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Najpierw biuro przepustek. Później bramki. Na końcu czekała sekretarka Wąsika.

Udaliśmy się długim marmurowym korytarzem na piętro. Ostatni raz, kiedy byłem u Wąsika, urzędował jeszcze w niewyremontowanej części budynków rządowych. By do nich dojść, trzeba było wyjść na podwórko znajdujące się za siedzibą premiera.

– Przeprowadzili się państwo? – zapytałem.

– Tak, teraz jesteśmy tutaj – powiedziała starsza pani, która wprowadziła mnie do sekretariatu zastępcy koordynatora. Wąsik stał w drzwiach po prawej stronie.

– Daj telefon – wypalił na dzień dobry.

Wziął mój i swój aparat i odłożył je, o ile mnie pamięć nie myli, do sejfu. Bał się, że mogę go nagrać, czy bał się, że ktoś może nas podsłuchać? Jeśli to drugie, to kto? Ruscy? Amerykanie? Mosad?

Sekretarka zapytała jeszcze, czy czegoś bym się napił. Usiedliśmy przy podłużnym stole, który stał zaraz na prawo od drzwi do gabinetu. Cała rozmowa dotyczyła kolegium redakcyjnego. Maciej Wąsik za wszelką cenę chciał wiedzieć, od kogo usłyszeliśmy o rzekomych dymisjach. Wiedział, że informację przyniósł Krzysztof. Skąd? Nie wiem.

– Nie możesz takich rzeczy mówić na Placu. My jesteśmy państwowcami. Nie można sugerować, że ktoś chce nas odwołać. Tym bardziej że to nieprawda – ciągnął Wąsik.

– Kolegia są właśnie po to, by o takich rzeczach rozmawiać.

– To są bzdury, które podważają zaufanie do nas.

– Kolegia są po to, by wymieniać informacje.

– To jest telewizja państwowa i nie mówi się tam takich rzeczy. Musisz się dowiedzieć od Krzysztofa, kto mu to powiedział.

– Nie mogę ujawniać informatorów dziennikarzy.

– Musisz. Masz go zmusić, by to powiedział.

– Nie.

Później porozmawialiśmy jeszcze kilka minut. Na odchodne Wąsik rzucił:

– Jesteś jego przełożonym i masz go zmusić, by ci powiedział, skąd miał informację.

Tak, jasne, komuś się pomyliły role – pomyślałem i wyszedłem z gabinetu, udając się na Plac.

Na temat spotkania porozmawiałem jeszcze z Pawłem Gajewskim. Później opowiedziałem o nim Krzysztofowi. Uznałem temat za zamknięty. Kilka dni później jednak przypomniał mi o nim Wąsik, dzwoniąc i pytając, czy już ustaliłem, kto Krzysztofowi powiedział o ich dymisji.

– Nie, i nie mogę tego zrobić. Ty jesteś politykiem, ja dziennikarzem i nie ujawniam takich informacji.

To była ostatnia rozmowa, jaką przeprowadziłem z Maciejem Wąsikiem.

26 czerwca 2018 roku, siedząc wieczorem w wynajmowanym mieszkaniu przy Bednarskiej, dostałem telefon.

– Pan Kowalewski? – usłyszałem w słuchawce.

– Tak.

– Proszę przyjechać do biura zarządu TVP na 20.30 do pana prezesa.

Czego może chcieć ode mnie prezes? Jadąc na Woronicza, wysłałem SMS-a do Gajewskiego. Ten odpisał, że nic nie wie. Kurski miał zwyczaj zapraszać gości i spóźniać się na umówione spotkanie. Ze mną było tak samo. Byłem o 20.30. Sekretarka prezesa kazała mi usiąść w pokoju obok gabinetu prezesa i czekać. Czekałem tak długo, że obejrzałem niemal cały mecz Argentyna vs Nigeria na mundialu w Rosji. Kurski zjawił się pod jego koniec.

– Dzwonił do mnie z pretensjami koordynator. Później dzwonił też premier Morawiecki. Wszyscy mają pretensje o informacje, które podałeś na kolegium – zaczął Kurski.

Jezu! Znowu? Czy oni w tym rządzie nie czytają gazet? Nie dostają prasówki? Wręcz niewiarygodne – pomyślałem.

– Jestem prezesem TVP i musisz mi powiedzieć, skąd mieliście te informacje. Podobno mówiłeś, że z KPRM – ciągnął Kurski.

– I tak, i nie – zacząłem, mając w tyle głowy, że powiem o tej gazecie. Ostatecznie jednak stanęło na tym, że z okolic KPRM, co też było prawdą, ale wtórną wobec publikacji popularnej bulwarówki.

– Od kogo?

– Nie mogę powiedzieć.

– Mnie musisz, jestem prezesem TVP.

– Zgodnie z prawem prasowym… – zacząłem, ale widząc wrogie spojrzenie Kurskiego, zmieniłem ton. – Nie pamiętam skąd – rzuciłem na odczepnego.

I wtedy Kurski nagle urwał temat. Zaczęło mu się dokądś spieszyć. Wyciągnął rękę, by się pożegnać.

– Na Placu nie możesz mówić takich rzeczy, tam są szpiony. Jesteś stary, a głupi. Mam nadzieję, że temat rozejdzie się po kościach – rzucił, po czym podał mi dłoń i wyszedł. Wyjeżdżając z Woronicza, wysłałem SMS-a do Gajewskiego, który chciał wiedzieć, po co wezwał mnie prezes.

„Chodzi o historię z Kamińskim” – napisałem.

„Tak myślałem” – odpowiedział Gajewski.

Wydawało się, że sprawa uważnego czytania gazet została już wyjaśniona. Byłem w błędzie. Wróciła na początku października 2018 roku. Planowałem akurat najnowsze wydanie W pełnym świetle. Gajewski wszedł do mnie do gabinetu. Nie miał zwyczaju pukać. Otwierał drzwi i wchodził.

– Przyjdź do mnie. Koordynator sobie o tobie przypomniał – powiedział.

Nie wiem, jak wyglądał przepływ informacji i kto do kogo dzwonił, ale według słów Gajewskiego minister koordynator naciskał, by mnie zwolnić z pracy. Za co? Gajewski nie był w stanie powiedzieć.

– Mam nadzieję, że jak ostatnio wszystko rozejdzie się po kościach – rzucił na odchodne.

Z perspektywy czasu nie wiem, czy Gajewski mówił prawdę, czy wymyślił całą historię. Ale dalej wszystko potoczyło się błyskawicznie. Gajewski wyjechał do Rzymu. Wrócił 17 października. Rano przed wylotem z Rzymu wysłał mi jeszcze SMS-a, bym zlecił reportaż o papieżu Benedykcie XVI. Tego dnia prowadziłem wydanie Minęła 8. Po godzinie 11 wróciłem do domu. Po południu miałem jechać do Torunia.

O 12.30 dostałem SMS-a od Gajewskiego:

„Wpadnij do mnie”.

Później kolejnego:

„Za ile będziesz?”

„13.15–13.30” – odpisałem.

Jadąc na Plac, nie miałem dobrych przeczuć. Nie wiem czemu, ale przez głowę przeszła mi wtedy myśl, że jadę po wypowiedzenie.

Wszedłem do sekretariatu TAI. Kazano mi iść do gabinetu Olechowskiego. Gajewski siedział na kanapie. Olechowski wręczył mi pismo – rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.

– Musimy to zrobić. Nie zostawimy cię na lodzie. Masz miesiąc wypowiedzenia – powiedział. I zaczął tłumaczyć, że zostali postawieni pod ścianą. Według jego słów wybór był taki: albo zwalniają mnie, albo leci prezes.

– Flaga była zagrożona – kontynuował Olechowski. Flaga to w wielkiej przenośni Kurski. Nie wiem, skąd Olechowski wziął wtedy to porównanie, ale powtarzał je tamtego dnia kilka razy.

Patrzyłem a to na pismo, a to na niego, a to na Gajewskiego. Ten drugi był wyraźnie zmieszany. Później mówił mi, że nic nie wiedział. Poniekąd mu wierzę, był w Rzymie, rano wysłał jakieś polecenie przygotowania reportażu. Gdyby wiedział, że ma mnie zwolnić, nie kazałby robić reportażu.

Najdziwniejsze było to, że chcieli, bym od ręki podpisał porozumienie.

– Nie mogę tego zrobić. Nie jestem właścicielem firmy – wyjaśniłem. Formalnie współpracowałem z firmą zewnętrzną, która miała podpisaną umowę z TVP.

To wyraźnie wprawiło Olechowskiego w zakłopotanie. I znów jeszcze kilka razy powtórzył, że firma nie zostawi mnie na lodzie. Mam miesiąc wypowiedzenia, a dalej coś wykombinują.

– Musimy poczekać, aż wszystko się uspokoi – tłumaczył.

Co się miało uspokoić? Co miałem zrobić? Dlaczego kazano mnie zwolnić?

Pytania pozostawały bez odpowiedzi. Olechowski i Gajewski nie byli w stanie nic powiedzieć poza powtarzaniem w kółko, że „będzie dobrze”.

Wyszedłem z gabinetu Olechowskiego i poszedłem do siebie. Posiedziałem tam chwilę i pojechałem na umówione spotkanie do Torunia. Po drodze zacząłem dostawać SMS-y od ludzi z Placu z pytaniem, co się stało. To dziwne, bo nikomu nie mówiłem o rozmowie z Olechowskim i Gajewskim. Nikt nie wiedział. Zatrzymałem się więc na stacji benzynowej przy autostradzie A1 i wszedłem na służbową pocztę. Czekała na mnie wiadomość od Jarosława Ostaszkiewicza, szefa redakcji publicystyki i reportażu. Informował, że na wniosek dyrekcji TAI rozwiązano ze mną umowę o współpracy.

Zazwyczaj tego nie robią. Musieli mieć niezłe ciśnienie, żeby wysłać taki komunikat – pomyślałem.

ROZDZIAŁ II
Świat TVP

Telewizja Publiczna mieści się w dwóch dość odległych od siebie lokalizacjach w Warszawie. Siedziba zarządu, studia, część produkcyjna, biura reklamy i marketingu oraz redakcje wszystkich prawie anten ulokowane są przy ul. Jana Pawła Woronicza 17 na warszawskim Mokotowie. Tutaj powstają programy takie jak: Pytanie na śniadanie, studia sportowe, część serialu Korona królów czy Kwadrans polityczny.

Większość osób siedzibę TVP kojarzy z biurowca przypominającego tort szalonego cukiernika z wieżą wysoką na 10 pięter. Pracę nad tym budynkiem TVP rozpoczęła jeszcze w połowie lat 90. XX wieku. Ogłoszony przez telewizję konkurs wygrał warszawski architekt Czesław Bielecki. Sama budowa nowej siedziby TVP ruszyła w roku 2001. Ale rok później generalny wykonawca zbankrutował i inwestycja stanęła na kolejne cztery lata. Ostatecznie „Wieżę Babel”, jak złośliwi nazywają biurowiec TVP, udało się ukończyć w roku 2008. Kosztowała ona publicznego nadawcę ponad 170 mln zł.[1]

W biurowcu mieszczą się redakcje TVP1, TVP2, TVP Polonia, TVP Historia, Alarm oraz portal tvp.info. Poza nimi ulokowano tutaj całe centrum dowodzenia telewizją: zarząd i Biuro Spraw Korporacyjnych.

Na IX piętrze „wieży Babel” znajduje się gabinet Jacka Kurskiego. Można dostać się do niego w dwojaki sposób: przez boczne wejście u podnóża wieży – korzysta z niego prezes i część gości przez niego zaproszonych – oraz głównym wejściem znajdującym się na prawo od wieży, patrząc od ul. Woronicza.

Gabinet Kurskiego składa się z dwóch części: biurowej, zlokalizowanej na IX piętrze razem z sekretariatem, i wypoczynkowej, mieszczącej się na ostatnim piętrze „Wieży Babel”. To oszklona antresola z białymi skórzanymi kanapami, z której rozpościera się rozległy widok na Warszawę. Kurski właśnie tutaj przyjmuje część gości.

Na VIII piętrze umieszczono biura dwóch członków zarządu i gabinet dyrektora Biura Spraw Korporacyjnych. Znajdujące się tutaj pokoje niczym nie przypominają bizantynizmu siedziby prezesa. Zwykłe, skromne biura.

W wieży na V piętrze umieszczono redakcję portalu tvp.info. W głębi, za „wieżą Babel”, znajdują się stare budynki TVP, w których są m.in. studia i montaże.

Jednak najstarsza, ale i najważniejsza część TVP znajduje się w centrum, w kamienicy przy pl. Powstańców Warszawy 7. To tutaj, w dawnym budynku przedwojennego Banku Pierwszego Warszawskiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, mieści się Telewizyjna Agencja Informacyjna, czyli komórka odpowiedzialna za codzienne przygotowywanie programów informacyjnych: kanału TVP Info, Panoramy i Wiadomości[2].

Pięciopiętrowa kamienica w kształcie litery U przylega do Hotelu Warszawa – przedwojennego legendarnego Prudentialu. W jej środku znajduje się mały dziedziniec, na którym w ciągu dnia parkują auta ekip telewizyjnych. Do budynku można się dostać z trzech stron: zarówno od strony ulic Moniuszki, Świętokrzyskiej, jak i od pl. Powstańców Warszawy. Tym ostatnim wejściem najczęściej wchodzą goście zapraszani do studia Wiadomości czy programów TVP Info. Po przekroczeniu szklanych drzwi na gości czeka ochroniarz. By dostać się dalej, trzeba przejść przez bramki. Pracownicy przechodzą przez nie, posługując się specjalnymi kartami z czytnikami magnetycznymi. Goście muszą czekać na inspicjenta, który zaprowadzi ich do studia.

Budynek przypomina mały labirynt. Są w nim piętra i półpiętra. Nowemu pracownikowi sprawia to czasami problem, kiedy szuka grafików, montażystów czy właściwego studia. Ale po pewnym czasie można się przyzwyczaić do tego, gdzie co jest.

Będąc w środku, nie ma się wrażenia, że trafiło się do telewizji. Odrapane ściany, stare, niewyremontowane korytarze, wszędzie czuć jeszcze ducha dawno minionej epoki. Od środka budynek bardziej przypomina stary magazyn czy zniszczony biurowiec niż nowoczesną telewizję.

Po przekroczeniu bramek wchodzi się na klatkę schodową, gdzie znajduje się oszklona winda. Na parterze, tuż za korytarzem z windą, są wejścia do studiów Wiadomości i TVP Info. To drugie zostało wybudowane w 2018 roku za prawie 13 mln zł. Zlokalizowane jest w pomieszczeniach, w których dekadę temu wywoływano filmy. Ściany i podłoga nasiąknięte były różnymi odczynnikami chemicznymi – m.in. rtęcią i ołowiem. TVP zleciło kompleksowe badania, z których wynikało, że można w tym miejscu wybudować studio, a pracownikom tam przebywającym nic nie grozi.

Na parterze obok wejścia do studia TVP Info są drzwi, które prowadzą do studia A. Stąd codziennie o godz. 19.30 nadawany jest sztandarowy program informacyjny TVP – Wiadomości. Piętro wyżej mieściło się stare studio C (skąd nadawany był program TVP Info), które bardziej pasowało do programów telewizji kablowej z lat 90. niż telewizji publicznej. Realizatorzy dokonywali cudów, by maskować wszystkie jego niedoskonałości. Gdy się było w środku, w oczy rzucała się zniszczona dekoracja, przestarzała plazma czy telewizor, który od czasu do czasu odgrywał rolę eksponatu. Tylko dzięki sprawnej ekipie technicznej cały ten bałagan na wizji wyglądał znośnie.

Na II piętrze jest reżyserka studia C. Jeszcze w 2018 roku na wprost wejścia do niej znajdowała się szklana palarnia. Nikt jednak nie zamykał do niej drzwi, a smród palących się papierosów rozchodził się niemal po całym budynku. Obok palarni był mały minibar, w którym można było kupić napoje, batony, zapiekanki czy papierosy. Nieodzownym jego elementem była „lista płaczu”, czyli wykaz osób, które zrobiły zakupy na kredyt i zapomniały zapłacić. Miesiąc w miesiąc w ten sposób przypominano im o konieczności uregulowaniu należności.

W 2018 roku zarówno bar, jak i palarnia zostały zlikwidowane i teraz na II piętrze znajdują się głównie pomieszczenia, w których zlokalizowano zestawy montażowe. Tutaj znajduje się też redakcja TVP3, część redakcji publicystyki związanej z Adrianem Klarenbachem i programem W tyle wizji.

Najważniejsze na Placu jest piętro III. Tu są gabinety dyrektorów Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Wchodzi się do nich przez sekretariat znajdujący się za oszkloną ścianą z drzwiami. Na prawo od nich jest gabinet Jarosława Olechowskiego, szefa TAI, na lewo – Pawła Gajewskiego.

By się dostać do jednego lub drugiego, trzeba się wcześniej umówić. Zdarzało się, że umówieni na konkretną porę dziennikarze czekali przed sekretariatem na audiencję nawet godzinę. Bywało, że dobijali się nawet przez kilka dni, aż w końcu jeden z dyrektorów z nimi porozmawiał.

Gabinet Olechowskiego jest większy. Na wprost wejścia znajdują się drzwi, którymi dyrektor przechodził do sali konferencyjnej na kolegia. Obok nich stoją czarna skórzana kanapa i stolik. Na ścianie, na lewo od drzwi wejściowych, powieszone są telewizory – to jej zdjęcia umieszcza Olechowski na Twitterze, publikując posty o tym, która stacja lepiej pokazuje dane wydarzenie. Na wprost telewizorów stoi biurko Olechowskiego.

Naprzeciwko gabinetu dyrektora TAI swój pokój ma Paweł Gajewski, prawa ręka Jacka Kurskiego i zastępca dyrektora TAI do spraw ekonomicznych. Mimo że w hierarchii Gajewski stoi wyżej od Olechowskiego, ma mniejszy gabinet. Jedną trzecią pokoju zajmuje owalny stół z krzesłami.

Dalej za sekretariatem dyrekcji TAI swój pokój miała redakcja związana z Michałem Rachoniem. Jeszcze dalej były pokoje zajmowane przez informatyków i redakcję zagraniczną. Na III piętrze skoszarowane są też redakcje Wiadomości i Nie da się ukryć. Nad redakcją Wiadomości, na IV piętrze, znajduje się archiwum, w którym dziennikarze zamawiali materiały do swoich produkcji. Na V piętrze są zaś: redakcja oprawy, przygotowująca spoty promocyjne, księgowość, dział HR, dział prawny, Biełsat i TVP3.

ROZDZIAŁ III
Wojna o Plac

W budynku przy pl. Powstańców Warszawy mieszczą się redakcje najważniejszych programów informacyjnych TVP. W czasach, kiedy rządziły koalicje partyjne, każda z partii dostawała coś dla siebie. Ale jedna reguła była niezmienna. Najsilniejsza partia w Sejmie dostawała Wiadomości i robiła z programu informacyjnego swoją tubę. Nieważne, czy były to SLD, czy PO, czy PiS.

Ale po wyborach w 2015 roku było wiadomo, że władzę w TVP obejmie jedna partia. Po raz pierwszy w historii jedno ugrupowanie miało przejąć kontrolę nad całością przekazywanej informacji. Problem zwycięzców był jednak taki, że oni nawet we własnym ugrupowaniu nie byli jednomyślni, kto czym ma kierować.

8 stycznia 2016 roku, po wejściu w życie małej ustawy medialnej, pełniącym obowiązki prezesa TVP został Jacek Kurski. Wtedy też ruszyła karuzela zmian.

Na pierwszy ogień poszedł Plac, czyli Telewizyjna Agencja Informacyjna. Jej nowym szefem został Mariusz Pilis, reżyser i współtwórca kanału TVP Info. Razem z nim na Plac trafili Grzegorz Adamowicz, który miał odpowiadać za TVP Info, i Michał Rachoń, który został zastępcą dyrektora TAI do spraw publicystyki. Na tym zmiany się nie skończyły. Wiadomości dostała Marzena Paczuska, od lat związana z telewizją publiczną. Stery Panoramy objął Piotr Lichota, wieloletni dziennikarz TVP3 w Szczecinie. Tak zaczęła się wykuwać nowa telewizja. Nowa, bo miała od teraz służyć tylko i wyłącznie jednej partii.

Każda z osób, która trafiała na Plac, miała poparcie innej części PiS. Michał Rachoń, Samuel Pereira czy Dawid Wildstein byli z „Gazety Polskiej” i sami decydowali, czym chcą się zajmować na Placu, Kurski tylko posłusznie podpisał ich umowy.

Pochodzący z Trójmiasta Michał Rachoń od 2012 roku związany był ze środowiskiem „Gazety Polskiej”, ale wcześniej, od 2002 roku, działał aktywnie w pomorskim PiS. Prof. Janusz Rachoń, były senator PO, a prywatnie wuj Michała Rachonia, w 2018 roku tak określił swojego bratanka w rozmowie z „Newsweekiem”: „Obserwowałem, jak pod wpływem studiów staje się coraz bardziej cyniczny i wyrachowany. Liczył się dla niego polityczny PR. Nie idea, ale to, jak ją sprzedać. Już wtedy jego idolem był Jacek Kurski, który wyciągnął Donaldowi Tuskowi dziadka z Wehrmachtu. Mówiłem, że to, co robi, jest głęboko nieetyczne i podłe. Michał odpowiadał: «Ale jakie skuteczne!»”[3].

Zanim Michał Rachoń stał się główną twarzą nowej TVP, imał się różnych zajęć, przede wszystkim związanych z public relations. Początkowo nie przeszkadzało mu nawet to, dla kogo pracował. I tak był rzecznikiem turnieju Prokom Open, sponsorowanego przez trójmiejskiego milionera Ryszarda Krauzego. Później współpracował przy zlotach jachtów Baltic Sail, organizowanych przez prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza. Zwrot nastąpił w roku 2004. Rachoń pomagał wówczas Annie Fotydze w kampanii do Parlamentu Europejskiego. Po tym stał się radykałem PiS, który zaciekle atakuje wrogów partii Jarosława Kaczyńskiego, w tym swoich byłych pracodawców – Krauzego i Adamowicza.

Nie oszczędzał też swojego wuja, prof. Janusza Rachonia. Ten drugi tłumaczył działania bratanka wpływem dr. Jerzego Targalskiego, którego Rachoń poznał jeszcze na studiach. „Targalski przekonywał mojego bratanka – mówił senator «Newsweekowi» – że skoro w czasie komuny pracowałem na uniwersytetach za granicą, to musiałem być tajnym współpracownikiem. Nie docierało do niego, że po pierwsze, to nieprawda, a po drugie, zostałem dwukrotnie pozytywnie zlustrowany. Powtarzał: «Nie ma dowodów, że stryj był tajnym współpracownikiem, ale też nie ma dowodów, że nie był». Taką samą konstrukcję logiczną usłyszałem od niego, kiedy dyskutowaliśmy o katastrofie smoleńskiej. Michał powtarzał: «Nie ma dowodów, że to był zamach, ale też nie ma dowodów, że to nie był zamach»”[4].

W 2007 roku Rachoń został rzecznikiem Janusza Kaczmarka, wtedy ministra spraw wewnętrznych i administracji, który zasłynął potem w tzw. aferze gruntowej, gdy został przez władze PiS-owskie bezpodstawnie posądzony, że ujawnił akcję CBA przeciw Andrzejowi Lepperowi. Wyrzucono go z rządu, a potem nawet bezprawnie na krótko zatrzymano.

– Bardzo dobrze wspominam współpracę z Michałem Rachoniem. Był dobrym rzecznikiem, zaangażowanym w pracę, miał dużo pomysłów – mówi Janusz Kaczmarek.

Po przegranych przez PiS przyspieszonych wyborach parlamentarnych w 2007 roku Rachoń musiał odejść z MSWiA. Wrócił na Pomorze, gdzie został rzecznikiem PiS. Zniknął. Ale przypomniał o sobie 1 września 2009 roku. Wtedy do Sopotu na zaproszenie ówczesnego premiera Donalda Tuska przyjechał Władimir Putin, a Michał Rachoń zorganizował happening – przebrał się za penisa, na którym napisał nazwisko ówczesnego premiera Rosji.

Cztery lata później zniknął z polityki. Odszedł z PiS i zaczął pisać do „Gazety Polskiej”. Współtworzył też Telewizję Republika, której stał się czołowym dziennikarzem. Stamtąd w 2016 roku trafił do TVP.

Marzena Paczuska stanowisko szefa Wiadomości, jak się mówiło na Placu, zawdzięczała wprost Nowogrodzkiej, czyli centrali PiS. Z TVP związana jest od ponad 25 lat. Przed rokiem 2011 pracowała jako wydawca Wiadomości. Kiedy ster w telewizji publicznej przejęła koalicja PO–PSL, Paczuska została przesunięta do TVP Regionalnej, a potem współtworzyła TVP ABC. Za nominacją Lichoty stał z kolei Joachim Brudziński, poseł PiS ze Szczecina. Autorskimi pomysłami nowego prezesa TVP byli tylko Pilis i Adamczyk. Ale i oni musieli zyskać akceptację Nowogrodzkiej. Początkowo Kurski był zbyt słaby, by w telewizji decydować o czymkolwiek samodzielnie. Musiał układać się z różnymi frakcjami. To pozwalało mu na w miarę bezpieczne zachowanie posady. Problem w tym, że gdy Kurski układał się z jedną częścią PiS, inna spiskowała przeciwko niemu.

Od samego początku w opozycji do Kurskiego było środowisko „Gazety Polskiej”, które miało potężnego sprzymierzeńca w postaci Krzysztofa Czabańskiego, od czerwca 2016 roku przewodniczącego Rady Mediów Narodowych. Nowy twór powstał tylko po to, by zmarginalizować zapisaną w Konstytucji RP rolę Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Dzięki niemu PiS niemal w legalny sposób mógł wymienić kadry w mediach publicznych na swoich ludzi.

Do pierwszego przesilenia na Placu doszło jeszcze w marcu 2016 roku. Kurski pozwolił sobie na odwołanie Michała Rachonia ze stanowiska zastępcy dyrektora do spraw publicystyki.

– Michał miał przygotować nowe programy do wiosennej ramówki TVP Info – tłumaczy osoba z otoczenia Kurskiego. – Zamiast tego skupił się na lansie. Mało pracował, dużo się pokazywał na różnych uroczystościach.

W efekcie żadne nowe programy nie powstały. Kurski nie krył irytacji poczynaniami Rachonia. Ale mimo że był prezesem TVP, to w tamtym czasie niewiele mógł mu zrobić. Odwołując Rachonia z funkcji zastępcy dyrektora TVP Info do spraw publicystyki, Kurski chciał jednak pokazać na zewnątrz, że to on rządzi telewizją. Tyle że w praktyce nie zyskał nic. Faktycznie na tej roszadzie zyskał Rachoń. Niedługo po odwołaniu ze stanowiska pojawił się jako prowadzący Minęła 20. Pozwolono mu też zbudować własną redakcję, która zajmowała się tylko i wyłącznie wydawaniem jego programu. Kurski mógł wtedy tylko tak naprawdę pogrozić mu palcem. Nic więcej.

W marcu 2016 roku na Plac trafili Dawid Wildstein i Samuel Pereira. Pierwszy objął stery publicystyki, drugi został jego zastępcą.

Świat poznał Samuela Pereirę podczas comiesięcznych protestów organizowanych pod krzyżem przed Pałacem Prezydenckim po katastrofie smoleńskiej. Nikomu wówczas nieznany chłopak w 2011 roku został rzecznikiem stowarzyszenia „Solidarni 2010”, założonego przez prawicową dziennikarkę Ewę Stankiewicz.

„Ważnym momentem był film Ewy Stankiewicz «Solidarni 2010». Kiedy go obejrzałem, miałem wrażenie, że dokładnie opisuje to, co działo się w tamtych pamiętnych dniach na Krakowskim Przedmieściu – opowiadał w wywiadzie dla opoka.org Pereira. Te tłumy ludzi i emocje, które wyrażali. Tymczasem w mediach został przypuszczony na ten film totalny atak. Że nieprawdziwy, że zakłamuje rzeczywistość. Janek Pospieszalski pokazywał mi później ponad 100 artykułów, w których atakowano «Solidarnych». Kiedy więc Ewa Stankiewicz postanowiła zostać przed Pałacem, uznałem, że muszę jej pomóc”[5].

Jednak prawdziwy rozgłos zyskał, kiedy 3 maja 2011 roku, protestując ze stowarzyszeniem „Solidarni 2010”, zaczepił na Krakowskim Przedmieściu Adama Michnika, naczelnego „Gazety Wyborczej”. Pereira, krzycząc przez megafon, żądał od redaktora, by ten mu się wytłumaczył, dlaczego bronił gen. Wojciecha Jaruzelskiego czy Jerzego Urbana.

Michnik na krzyki Pereiry nie reagował. Ten z kolei nie odpuszczał i poszedł za naczelnym „Gazety Wyborczej” Krakowskim Przedmieściem. Po tym wydarzeniu kariera Samuela Pereiry nabrała rozpędu. Zaczął pisać do niezależnej.pl, „Gazety Polskiej” i „Gazety Polskiej Codziennie”.

We wrześniu 2011 roku Pereira odszedł ze stowarzyszenia „Solidarni 2010”. Spekulowano wówczas, że stało się tak po wywiadzie, którego udzielił blogerowi Salonu24, w którym zdradził rozczarowanie wobec PiS, które porównał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej: „Niezależnie od tego, że ideowo są daleko [od PZPR – przyp. red], wzorce przyjęli podobne. Silna hierarchia, hamowanie oddolnych ruchów, ludzi. To się dzieje zbyt często. Zbyt często słyszę o ludziach, którzy dla PiS działają już parę bądź paręnaście lat i robią to często za darmo, bez wdzięczności, a gdy się zgłaszają, by startować, to miejscowy baron jest przeciw, blokuje ich kandydaturę” – mówił tam Pereira[6].

Mimo krytyki PiS jedno u Pereiry się nie zmieniło. Świat miał jasno określony i podzielony. Ci źli to premier Donald Tusk czy szef jego kancelarii Tomasz Arabski, dla których domagał się Trybunału Stanu. Dobrzy to PiS i Jarosław Kaczyński.

W maju 2014 roku Pereira złożył wniosek o przyjęcie go do warszawskiego oddziału Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. SDP było już wówczas opanowane przez ludzi związanych z mediami prawicowymi. Ale jeszcze nie jego oddział warszawski, do którego aplikował Pereira, więc nie przeszedł weryfikacji. Jego wniosek został odrzucony.

„Komisja Członkowska nie uznała dorobku Pereiry za wystarczający”[7] – tłumaczył Bartosz Ławski, sekretarz warszawskiego oddziału SDP. Za prawicowym dziennikarzem ujęła się wtedy m.in. Joanna Lichocka, od 2015 roku posłanka PiS, a wcześniej wieloletnia dziennikarka TVP i Telewizji Republika.

W grudniu 2014 roku Pereira dołożył do wniosku publikacje z 2006 roku i w styczniu 2015 roku mógł się cieszyć z przyjęcia do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.

Zupełnie inną drogę przeszedł Dawid Wildstein, który jest synem znanego działacza opozycji demokratycznej z lat 70., publicysty Bronisława Wildsteina. Urodził się w Paryżu w 1983 roku. Na początku lat 90. XX wieku przeniósł się do Warszawy, gdzie skończył liceum i rozpoczął studia filozoficzne. Niemal od samego początku swojej działalności dziennikarskiej był związany z prawicowymi mediami. Pisał do „Gazety Polskiej Codziennie” (gdzie pełnił funkcję wiceszefa działu opinii) i „Gazety Polskiej”. Często angażował się w akcje społeczne. Był inicjatorem i współpomysłodawcą projektu Warszawa – miasto dwóch powstań. W 2012 roku razem z Samuelem Pereirą wymyślili akcję „hipster prawica”, która miała pokazać młodych prawicowych ludzi z innej strony. Założyli fanpage na Facebooku, który w krótkim czasie stał się bardzo rozpoznawalny. Ich pomysł był prosty. Chcieli, by ludzie pokazywali swoje zdjęcia w popularnych restauracjach czy pubach z prawicowymi książkami czy gazetami. Pomysł chwycił na tyle, że w 2013 roku udało im się razem z Tomaszem Rowińskim i Mateuszem Matyszkowiczem przejąć kwartalnik „Fronda”. W marcu 2016 roku hipster prawica trafiła do TVP.

Do kolejnej próby sił na Placu doszło w lipcu 2016 roku. Pretekstem do zmian były nieudane relacje z zamachu w Nicei i próby puczu w Turcji. W obu wypadkach, relacjonując te wydarzenia, stacja TVP Info nie stanęła na wysokości zadania. Ale po kolei.

14 lipca 2016 roku, około 22.40 terrorysta w furgonetce rozjechał ludzi spacerujących po nadmorskiej promenadzie w Nicei. Pierwsze depesze mówiące o tym zdarzeniu pojawiły się około 22.50. Trudno dziś w to uwierzyć, ale TVP Info miała informację o zamachu wcześniej niż jakakolwiek inna redakcja na świecie. Miała i nie dała tego na antenę. Dlaczego?

Naoczny świadek, który widział zamach w Nicei, zadzwonił na dyżurny telefon TVP Info. Obsługuje go redakcja portalu. O godzinie 22 zmianę kończyła ekipa, która wydawała stronę internetową. Po niej do pracy przychodził wydawca nocny, który zajmował się przeglądaniem depesz i przygotowaniem tekstów na następny dzień. Osoba ta obsługuje też telefon dyżurny telewizji informacyjnej.

Feralnego dnia, zaraz po zamachach, na ten telefon zadzwonił Polak, który przebywał w Nicei. Nikt nie odebrał, więc nagrał wiadomość na skrzynkę pocztową. Ale nocny wydawca portalu nie tylko nie odebrał połączenia, lecz także nie odsłuchał wiadomości.

Nie zrobił tego z lenistwa? Z zaniedbania? Sprawa była bardziej prozaiczna. Na dyżurny telefon po 22.00 dzwoniło zawsze wiele osób, które nic ciekawego nie mają do powiedzenia. Głównie wyzywają prowadzących, polityków albo opowiadają o kosmitach atakujących świat. W służbowej książce telefonicznej telewizji aż się roi od zapisanych numerów oznaczonych jako wariat, świr, natręt. Wydawca zignorował więc telefon, bo prawdopodobnie pomyślał, że dzwoni kolejna taka osoba. Przez to jednak TVP Info – zamiast być pierwszą telewizją na świecie, która podałaby informację o zamachach – była jedną z ostatnich. Nawet w kraju.

Sprawa wydała się następnego dnia. Nie pamiętam, czy mężczyzna, który dzwonił, przysłał również e-maila, ale poinformował o tym, że sygnalizował sprawę zamachu. Zaczęto wyjaśniać, kto odpowiada za zaniedbania. Nikt nie chciał się przyznać, że nie odebrano telefonu tylko dlatego, że nikt poważny na ten numer nie dzwoni.

Kolejna wpadka przydarzyła się dwa dni później. Wieczorem 16 lipca 2016 roku świat obiegły informacje o przewrocie wojskowym w Turcji. Media, w tym TVP Info, zaczęły relacjonować to, co się dzieje nad Bosforem. Było niemal pewne, że kluczowe wydarzenia rozegrają się późno w nocy. Co zrobiła TVP Info? Jakby nigdy nic zakończyła nadawanie programu na żywo chwilę po 24.00. Konkurencja w tym czasie miała wydania specjalne.

Tego dnia zawiedli wszyscy. Grzegorz Adamczyk, zastępca dyrektora odpowiedzialnego za TVP Info, powinien nakazać wydawcom prowadzenie programu specjalnego do rana. Nie zrobił tego. Sami wydawcy z takim pomysłem nie wyszli. A TVP Info była jedyną polską stacją informacyjną, która nie pokazywała na żywo informacji z Turcji.

Oba wydarzenia były idealnym pretekstem do przeprowadzenia zmian na Placu. Jacek Kurski od dłuższego czasu szukał politycznych sprzymierzeńców w PiS, którzy pozwoliliby mu na pozostanie i umocnienie się na stanowisku szefa TVP. Zawarł więc nieformalny sojusz z Antonim Macierewiczem, wtedy ministrem obrony narodowej, i Joachimem Brudzińskim, ówczesnym wicemarszałkiem Sejmu. Wówczas były to jedne z najsilniejszych postaci w PiS. Sojusze jednak mają to do siebie, że trzeba za nie płacić. Kurski mógł obu politykom dać antenę i stanowiska dla ich ludzi.

Zamach w Nicei i pucz w Turcji stały się więc pretekstem do odwołania Grzegorza Adamczyka. W jego miejsce 21 lipca 2016 roku powołano Piotra Lichotę, którego na stanowisku szefa Panoramy zastąpiła jego protegowana Aneta Kołodziej. W cieniu tych zmian dokonano jeszcze jednej roszady. Nową szefową redakcji zagranicznej została Katarzyna Grützmaher, spokrewniona z innym ważnym politykiem PiS – Wojciechem Jasińskim, wtedy prezesem PKN Orlen.

Niewielkimi ruchami kadrowymi Kurski kupił sobie przychylność dwóch prominentnych działaczy PiS. W łaski trzeciego, Antoniego Macierewicza, miał się wkupić niebawem.

W tle zmian na Placu toczyła się już ważniejsza batalia. Kurski walczył, by Rada Mediów Narodowych wybrała go na prezesa TVP (uprzednio miał nominację tylko w wyniku decyzji ministra skarbu, któremu TVP podlegała jako przedsiębiorstwo). Problem polegał na tym, że zaufaniem nie darzyli go ani Krzysztof Czabański, szef Rady Mediów Narodowych, ani Joanna Lichocka związana z „Gazetą Polską”.

Mimo to sojusz zawarty z trzema wielkimi graczami PiS utwierdzał otoczenie Jacka Kurskiego, że nic złego nie może mu się stać. I tak pewny siebie prezes TVP pojechał 2 sierpnia 2016 roku na spotkanie z Radą Mediów Narodowych. Tam opowiedział o tym, co się dzieje w telewizji, a następnie wrócił do siebie na Woronicza. To pokazuje, jak musiał być pewny swego. Nie spodziewał się bowiem, że pod jego nieobecność Rada Mediów Narodowych na wniosek Lichockiej przegłosuje uchwałę o jego odwołaniu.

O tym, że nie jest prezesem, dowiedział się od dziennikarzy, którzy zaczęli pytać TVP o zmiany. Później Rada Mediów Narodowych zmieniła swoją decyzję, ale nastąpiło to na skutek zakulisowych gierek Kurskiego. Za prezesem TVP wstawili się Macierewicz i Brudziński i to oni uratowali mu stanowisko. Według informacji, które przekazywali współpracownicy Kurskiego, dwaj politycy PiS mieli nakłonić Jarosława Kaczyńskiego, szefa partii, do wywarcia wpływu na Krzysztofa Czabańskiego. Ostatecznie Rada Mediów Narodowych grzecznie cofnęła swoją decyzję oraz zrezygnowała z konkursu na nowego prezesa, co zdążyła już zapowiedzieć. Kurski ocalał.

Prezes TVP szybko spłacił też swoje zobowiązania wobec Brudzińskiego i Macierewicza. Już 8 sierpnia 2016 roku szefem Teleexpressu został Klaudiusz Pobudzin, który uchodził w telewizji za człowieka ówczesnego szefa MON oraz Tadeusza Rydzyka. Z kolei 22 sierpnia 2016 roku dyrektorem Telewizyjnej Agencji Informacyjnej został Piotr Lichota, uważany za protegowanego Brudzińskiego.

12 października 2016 roku Jacek Kurski decyzją Rady Mediów Narodowych został wybrany na pięcioletnią kadencję prezesa TVP.

Względny spokój w telewizji trwał do maja 2017 roku. Wtedy na Placu nastąpiły kolejne roszady. 5 maja 2017 roku ze stanowiska dyrektora Telewizyjnej Agencji Informacyjnej został odwołany Lichota, a jego stanowisko zajął Pobudzin, którego zastępcą został Grzegorz Pawelczyk, były wydawca Wiadomości. Paradoksalnie ten ruch wzmacniał, a nie osłabiał sojusz zawarty z Brudzińskim i Macierewiczem. Po zmianach stan na Placu się zgadzał. Lichota wprawdzie odszedł, ale na początku czerwca szefem Teleexpressu został Piotr Kudzia, były dziennikarz m.in. „Wprost”, spokrewniony z Joachimem Brudzińskim. Tym samym dwójka polityków, która gwarantowała Kurskiemu względny spokój, była syta.

Oczami i uszami Kurskiego na Placu od 2016 roku był dyrektor do spraw ekonomicznych TAI Paweł Bińkowski, który z prezesem TVP znał się od czasów ich wspólnej działalności w Solidarnej Polsce (powstałej w 2012 roku partyjce Zbigniewa Ziobry, który próbował z niej zrobić alternatywę dla PiS. Kurskiego z niej wyrzucono, choć piastował tam funkcję wiceprezesa, bo wziął udział w konwencji PiS). On miał patrzeć pozostałej dwójce na ręce. Do czasu.

Jesienią 2017 roku nastąpiło kolejne przesilenie. Tym razem w rządzie. Pociągnęło ono za sobą zmiany na Placu. Kurskiemu bowiem niespodziewanie wyrósł nowy wróg – Mateusz Morawiecki – którego 7 grudnia 2017 roku Rada Polityczna PiS rekomendowała na premiera. TVP Info nie byłaby sobą, gdyby przy tej okazji znów nie zaliczyła wpadki.

Zmiana na stanowisku premiera była najważniejszym wydarzeniem politycznym dnia. Przed siedzibę PiS przy ul. Nowogrodzkiej przyjechały wszystkie stacje telewizyjne i radiowe. Tłum dziennikarzy czekał na informacje potwierdzające roszady na stanowisku premiera. Była też ekipa TVP Info.

Za kanał informacyjny odpowiadała wtedy na Placu Ewa Bugała, którą wcześniej z szeregowego researchera awansowano w zawrotnym tempie na czołową dziennikarkę Wiadomości. Następnie stała się twarzą nowego programu Nie da się ukryć, który miał być odpowiedzią TVP Info na Czarno na białym emitowane przez TVN24, a tak naprawdę stał się kolejną tubą wychwalającą PiS i krytykującą opozycję. Program na Placu szybko zyskał prześmiewczy tytuł – „Nie do wiary”.

Wróćmy jednak do tego, co się wydarzyło 7 grudnia 2017 roku przed siedzibą PiS. Na relacjonowanie wiadomości z ul. Nowogrodzkiej wysłano doświadczonych dziennikarzy. Skończyli oni jednak dyżur o godzinie 18 i wrócili na Plac. W ich miejsce pojechały niedoświadczone osoby pracujące przy programie Nie da się ukryć.

Najważniejszym momentem 7 grudnia 2017 roku miała być konferencja Beaty Mazurek, ówczesnej rzeczniczki PiS. Wszystkie stacje miały kamery ustawione centralnie przed wyjściem z budynku przy ul. Nowogrodzkiej. Wszystkie prócz TVP Info.

W efekcie kiedy TVN24 pokazywał konferencję Beaty Mazurek, w TVP Info nadawano program Minęła 20. Wydawcy o zmianie w rządzie dowiedzieli od konkurencji, bo kamera telewizji publicznej znajdowała się w miejscu, w którym nie było akurat rzeczniczki PiS. Kiedy realizacja przełączyła się na sygnał z kamery przy ul. Nowogrodzkiej, widzowie zobaczyli obraz, z którego wynikało, że operator biegnie dokądś szybko, by coś nagrać. Na ekranie telewizora pojawiały się na zmianę czyjeś buty, nogi, chodnik, znowu czyjeś buty, nogi…

Ale to nie ta wpadka realizacyjna przesądziła o kolejnych zmianach. Wymusiły je ruchy kadrowe w rządzie. Stanowisko szefa MON stracił Antoni Macierewicz. Tym samym Kurski musiał zrewidować swoje sojusze. Ludzie Macierewicza nie byli mu już w niczym potrzebni.

Dlatego miesiąc po zmianach w rządzie nastąpiły zmiany na Placu. 18 stycznia 2018 roku z fotelem dyrektora TAI musiał się pożegnać Klaudiusz Pobudzin. Stanowiska stracili Pawelczyk i Bugała. Z Placem pożegnać się też musiał Bińkowski. Do niego zaufanie stracił sam Kurski, tak przynajmniej twierdzą osoby z otoczenia prezesa TVP.

Kurski zaczął w końcu urządzać Plac po swojemu. Pierwszą decyzją prezesa było wysłanie na zastępcę dyrektora TAI Pawła Gajewskiego, jego asystenta z czasów Solidarnej Polski, który w TVP znany był z tego, że podczas festiwalu w Opolu nosił za Kurskim czarny przedmiot służący do ochrony przed deszczem. Stąd starzy pracownicy nadali mu przezwisko – „Parasol”. Obowiązki dyrektora TAI powierzono Jarosławowi Olechowskiemu, który od września 2017 roku już kierował Wiadomościami. Szefem najważniejszego programu informacyjnego został zresztą na skutek konfliktu Kurskiego z Paczuską, która miała się nie zgadzać na toporny przekaz informacji, który wymuszał na niej prezes telewizji. Skądinąd o swoim zwolnieniu Paczuska dowiedziała się z Twittera, za co później Kurski oficjalnie nawet przepraszał.

Paradoks, ale i smaczek tej roszady polegał na tym, że to Paczuska wyciągnęła go z TVP Info do głównego serwisu informacyjnego TVP. Tak samo było z Pobudzinem i Bugałą. O całej trójce na Placu mówiono żartobliwie „dzieci Paczki”.

Olechowski przebył w TVP Info długą drogę. Trafił tam w czasach, kiedy rządził obóz PO–PSL. Na Placu mówiono, że jego protektorami byli ludowcy. W 2016 roku, kiedy szefem TAI był Pilis, jeden z pracowników TAI dostał polecenie przygotowania listy osób zatrudnionych z polecenia PSL. Na tej liście był Olechowski.

Wróćmy jednak do stycznia 2018 roku. Olechowski, kiedy kierował Wiadomościami, dał się poznać jako osoba, która wykona nawet najgłupszy pomysł prezesa TVP. Często Kurski miał mu sam dyktować przez telefon, jak mają być ułożone materiały w Wiadomościach.

Mimo to wybór Olechowskiego wynikał raczej z przypadku aniżeli z zaufania do jego osoby. Kurski doszedł bowiem do ściany. Chciał dokonać zmian, a nie miał już kim. W styczniu 2018 roku nie miał nikogo, kogo mógłby powołać na szefa TAI. Gajewski, który tam trafił, nie znał się na dziennikarstwie. Przed przyjściem do telewizji nigdy nie pracował w mediach. Nie miał też wyższego wykształcenia. Dlatego jego rola miała się ograniczać do zarządzania finansami Placu i patrzenia Olechowskiemu na ręce. Tym sposobem osoba, którą w TVP Info miano zatrudnić z poręki PSL, stała się pod rządami PiS szefem Telewizyjnej Agencji Informacyjnej.

Kolejna bitwa o Plac została zakończona. W tle nadal jednak trwała zakulisowa wojna o szefa TVP. Kurski nie należy bowiem do faworytów Mateusza Morawieckiego i gdyby to od premiera zależało, telewizją kierowałby już ktoś inny.

Szef rządu największe zastrzeżenia ma do tego, jak telewizja prezentuje informacje. Jak twierdzą jego współpracownicy, nie podoba mu się toporność przekazu. Kurski odpierał zarzuty premiera, twierdząc, że tylko taki przekaz trafia do elektoratu PiS.

Momentem kulminacyjnym wojny o telewizję były wybory samorządowe w 2018 roku. PiS przegrał je z Koalicją Obywatelską. A jeśli nawet nie przegrał, to na Nowogrodzkiej uznano, że wynik jest zły.

Dlatego w partii Jarosława Kaczyńskiego zaczęło się szukanie winnych. Kurski zrzucił wówczas winę na Morawieckiego. Sobie i telewizji nie miał nic do zarzucenia. Morawiecki z kolei był po wyborach zbyt słaby, by dokonać jakichkolwiek zmian. Również Krzysztof Czabański nie palił się już do odwołania Kurskiego. Toporna taktyka prezesa TVP zawiodła, ale w PiS zdawali sobie sprawę, że przed wyborami do Parlamentu Europejskiego i parlamentu krajowego zmiana na stanowisku szefa telewizji może bardziej zaszkodzić niż pomóc.

Kurski z opresji znowu wyszedł zwycięsko. Ale w marcu 2019 roku nastąpiła kolejna próba sił. Tym razem Morawiecki zyskał sprzymierzeńca w osobie prezydenta Andrzeja Dudy. Prezydent miał podpisać ustawę o dofinasowaniu dla telewizji w kwocie 1,13 mld zł. Bez tego zastrzyku finansowego TVP nie byłaby w stanie funkcjonować. I to właśnie postanowili wykorzystać prezydent i premier. 14 marca 2019 roku Rada Mediów Narodowych odwołała z zarządu telewizji Macieja Staneckiego, jednocześnie powołując Piotra Pałkę i Marzenę Paczuską. W TVP zapanowała panika. Nikt się nie spodziewał takich ruchów. Gdyby trzyosobowy zarząd się utrzymał, dwoje jego członków zawsze mogłoby przegłosować prezesa. Panika była na tyle duża, że na Placu zaczęto rozdawać etaty.

– Zapełniamy wszystkie wakaty – mówił mi wtedy współpracownik Kurskiego.

I tak Krystian Kuczkowski, dotychczasowy szef newsroomu TVP Info, został zastępcą Olechowskiego do spraw TVP Info. Z kolei stery redakcji Wiadomości objęła Danuta Holecka. Obawiano się, że TAI przypadnie Paczuskiej, która będzie chciała urządzić agencję po swojemu. Jednocześnie Kurski rozpoczął kolejną zakulisową grę, by ratować swoją pozycję.

Jednak w tej układance szczęście dopisało Kurskiemu. Okazało się, że Piotr Pałka, który został powołany do zarządu, był w sporze sądowym z TVP, co najpierw doprowadziło do zawieszenia go przez radę nadzorczą spółki, a później jego rezygnacji ze stanowiska.

Zarząd znowu stanowiły dwie osoby i to prezes Kurski miał decydujący głos. Po raz kolejny wyszedł cało z opresji. Paczuska, która miała plany przejęcia Placu, musiała z nich zrezygnować. Ostatecznie dostała nadzór nad publicystyką, rozrywką i internetem. Nadzór nad Telewizyjną Agencją Informacyjną został przy Kurskim.

Plac sprawdził się podczas wyborów do Parlamentu Europejskiego. Kurski triumfował. PiS stosował bowiem wymyśloną przez niego retorykę. Mało tego. Na finiszu kampanii to Kurski zdecydował o ataku na Konfederację. Telewizja w pokazywanych materiałach kwestionowała też odszkodowania dla Żydów za mienie zostawione i zniszczone w Polsce podczas drugiej wojny światowej, wyjmując ten argument z przekazu konfederatów. I to na finiszu kampanii dało PiS-owi zdecydowane zwycięstwo.

ROZDZIAŁ IV
Kto jest kim na Placu

W czasie kiedy pracowałem na Placu, liczba najważniejszych współpracowników Jacka Kurskiego, prezesa TVP, ograniczała się do kilku osób. Można napisać, że stanowili swoistą talię kart. Każdy z nich miał odpowiednią wartość. Każdy odpowiadał za konkretne zadania. Kurski był oczywiście asem kier, najsilniejszą kartą z całej talii.

Polityczny awanturnik, syn marnotrawny, który zdradzał, znikał, wracał, a Jarosław Kaczyński zawsze go przyjmował.

Jacek Kurski pochodzi z Gdańska. W latach 80. XX wieku działał w opozycji, do której wciągnął go starszy brat Jarosław, dziś wicenaczelny „Gazety Wyborczej”. Przygodę z dziennikarstwem Jacek Kurski zaczął jeszcze w III Liceum Ogólnokształcącym w gdańskim Wrzeszczu, gdzie najpierw pisał, a później redagował stworzoną przez brata gazetkę „BIT Biuletyn Informacyjny Topolówka”. Był wówczas zapatrzony w Lecha Wałęsę, Jacka Kuronia i Adama Michnika. W 1988 roku podczas strajków w stoczni poznał jednak Jarosława i Lecha Kaczyńskich. Wielokrotnie powtarzał później, że to wydarzenie było jak iluminacja. Po zmianach ustrojowych Jacek Kurski został pracownikiem TVP. Nigdy nie ukrywał fascynacji telewizją, którą uważał za efektywniejsze narzędzie przekazu od prasy czy radia.

Paradoks początku lat 90. XX wieku był taki, że można było pracować w mediach przy jednoczesnym zaangażowaniu w działalność polityczną. Tą drogą poszedł Jacek Kurski i pracę w TVP połączył z działalnością w założonym przez braci Kaczyńskich Porozumieniu Centrum.

W 1993 roku został szefem kampanii PC do Sejmu. Sam bez powodzenia starał się wtedy o mandat poselski z Gdańska. Później rozpoczął istną polityczną wędrówkę ludów. Najpierw poszedł do Jana Olszewskiego i tworzonego przez niego Ruchu Odbudowy Polski. Stamtąd poniosło go do Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego. Ale i tutaj nie zagrzał miejsca, bo usunięto go za zmanipulowanie partyjnej listy wyborczej. W 2001 roku ZChN startował w wyborach do Sejmu w koalicji Akcji Wyborczej Solidarność Prawicy. W tym samym okręgu co dzisiejszy prezes TVP startował były minister rolnictwa Jacek Janiszewski. Kurski przed rejestracją listy dopisał przed Janiszewskim kandydata o takim samym nazwisku. I znów trafił do Kaczyńskich. Liczył, że w wyborach samorządowych w 2002 roku zostanie kandydatem PiS na prezydenta Gdańska. Ale znów musiał się obejść smakiem, bo zabrakło dla niego miejsca nawet na liście do sejmiku województwa.

Rozgoryczony odszedł z PiS do stworzonej przez Romana Giertycha Ligi Polskich Rodzin. Został szefem kampanii partii w wyborach do europarlamentu. LPR przypadło wówczas 16 proc. głosów, PiS – tylko 13 proc. Ale i tutaj Jacek Kurski nie ostał się zbyt długo. W 2004 roku skonfliktował się z lokalnym baronem LPR w województwie pomorskim, Robertem Strąkiem. „Newsweek” pisał później, że Kurski był oskarżany o żydowskie pochodzenie. Michał Karnowski, wówczas dziennikarz tego tygodnika, twierdził, że na jednym ze spotkań Jacek Kurski zdjął spodnie i pokazał swoim partyjnym kolegom przyrodzenie, by udowodnić, że nie jest obrzezany[8].

Obrażony na LPR Kurski wrócił do PiS. Był to już trzeci jego powrót pod skrzydła braci Kaczyńskich. Z listy tej partii w 2005 roku wreszcie dostał się do Sejmu. Ale znów na krótko, bo wykluczono go za zarzucenie dziadkowi Donalda Tuska ochotniczej służby w Wehrmachcie. Tłumaczył się później, że tylko zadał publicznie pytania o plotki, które pojawiają się na Pomorzu. Dwa lata później znowu był w PiS. Najpierw w 2007 roku dostał się z listy tej partii do Sejmu, a w 2009 roku – do europarlamentu. Tam już po roku został przez polskich dziennikarzy zgodnie uznany za jednego z najgorszych europosłów, już choćby z racji na fatalną frekwencję podczas posiedzeń i nieobecność podczas wielu głosowań.

Idylla nie trwała jednak długo. W 2011 roku doszło w PiS do rewolty. Zbigniew Ziobro i Tadeusz Cymański publicznie domagali się większej demokratyzacji partii. W efekcie zostali z PiS usunięci. Kurski określił tę decyzję jako złą i sam po raz kolejny musiał odejść od Jarosława Kaczyńskiego. Razem z Ziobrą i Cymańskim założył Solidarną Polskę. Partia bez znaczenia politycznego ostatecznie rozpadła się po nieudanych wyborach do Parlamentu Europejskiego w roku 2014.

Zaraz po nich na chwilę wycofał się z życia politycznego. Kilka miesięcy później odnalazł się na konwencji PiS. To był ostatni powrót syna marnotrawnego. W styczniu 2016 roku dostał posadę prezesa TVP, chociaż w 2007 roku w programie Piotra Najsztuba, mówił: „Jestem politykiem. Dosyć czynnym, twardym, nawet takim frontowym. Na IX piętrze nie powinien być polityk i nie powinien być też Jacek Kurski. Myślę, że uda się znaleźć merytoryczną osobę, która nie będzie politykiem. Ja prezesem TVP nie będę”[9].

Kiedy Kurski przejmował ster TVP, pod jej siedzibą przy ul. Woronicza trwał protest Komitetu Obrony Demokracji. Przemawiał na nim brat prezesa TVP Jarosław Kurski. Mówił o zmianach w mediach. Przejęcie telewizji publicznej porównał do weryfikacji dziennikarzy w stanie wojennym. Swoje przemówienie zakończył słowami: „Nie wszyscy Kurscy są do kitu”[10].

Najbliższymi współpracownikami Jacka Kurskiego w TVP są Tomasz Bortkiewicz i Paweł Gajewski.

Z pierwszym znają się od lat 90. Można powiedzieć, że pozostają w przyjacielskich relacjach. Bortkiewicz pochodzi z Ostródy na Mazurach. Z wykształcenia jest lekarzem. W czasach, kiedy Lech Kaczyński rządził stolicą, Bortkiewicz kierował Miejskim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji. Razem z Kurskim działał w LPR, a za czasów pierwszych rządów PiS – w latach 2005–2007 – odpowiadał za upadłość Zakładów Mechanicznych Ursus. W TVP Kurski powierzył Bortkiewiczowi kierowanie Biurem Spraw Korporacyjnych. To najważniejsza po zarządzie komórka w telewizji. Bortkiewicz podejmuje strategiczne decyzje w TVP. Kurski go słucha i prosi o rady, kiedy ma kłopoty.

Z kolei Paweł Gajewski pochodzi z Warszawy. Przy Kurskim zaczął się kręcić, kiedy ten działał w Solidarnej Polsce – był jego asystentem i szefem partyjnej młodzieżówki. Od tego czasu podąża za swoim guru jak cień. I tak jak Kurski jest chwiejny w swoich politycznych sympatiach. W 2010 roku bez powodzenia startował z list PiS w wyborach do samorządu warszawskiej dzielnicy Targówek. Rok później był już razem z Kurskim w Solidarnej Polsce. Wiosną 2014 roku z list tej partii ubiegał się bezskutecznie o mandat eurodeputowanego. Ale już jesienią 2014 roku wystartował w kolejnych wyborach i znów z listy PiS ubiegał się o mandat na Targówku. Ale choć jedynkę na liście załatwił mu Kurski[11], to zakończył z dziewiątym wynikiem i mandatu radnego nie zdobył.

Mimo że nie miał wyższego wykształcenia, w 2016 roku został zastępcą dyrektora Biura Spraw Korporacyjnych. W TVP może liczyć na różne przywileje. Kurski dał mu nawet zgodę na używanie auta służbowego do celów prywatnych.

W styczniu 2018 roku Gajewski został oddelegowany na Plac (nadal był jednak zastępcą dyrektora Biura Spraw Korporacyjnych TVP), gdzie pełnił funkcję zastępcy dyrektora do spraw Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Oficjalnie odpowiada za finanse. Ale praktycznie jest najważniejszą osobą na Placu. To oczy i uszy prezesa. Bez jego zgody nikt nie podejmuje żadnych decyzji. Kiedy tam pracowałem, często żartował, że Jarosław Olechowski, szef TAI, musi się ze wszystkiego na zewnątrz tłumaczyć, a o jego istnieniu nikt nie wie.

Nie lubi sprzeciwu. Pracowników TAI traktuje przedmiotowo. Z dnia na dzień potrafi kogoś zdjąć z grafiku i pozbawić pracy bez wyraźnego powodu. Czasami – takie miało się wrażenie – frajdę sprawiała mu świadomość, że ktoś czeka, by się z nim zobaczyć. Jego koledzy z partii żartują, że jak skończy się Kurski, skończy się też Gajewski.

Jarosław Olechowski to formalnie dyrektor i redaktor naczelny Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Przed laty pracował w „Rzeczpospolitej” i „Newsweeku”, skąd odszedł później do TV Puls. Stamtąd trafił do Panoramy kierowanej przez Jacka Karnowskiego. Kiedy ten w 2009 roku został szefem Wiadomości, ściągnął Olechowskiego. W 2011 roku kontrolę nad TVP przejęła koalicja PO–PSL. Olechowski trafił wówczas do TVP Info, gdzie stał się jednym z głównych reporterów. Z tamtego okresu wspominany jest jako zagorzały zwolennik PSL. Po przejęciu TVP przez PiS w roku 2016 awansował na czołowego dziennikarza Wiadomości. Dalej jego kariera potoczyła się już błyskawicznie, mimo że znalazł się na czarnej liście osób zatrudnionych z poręki PSL, którą sprokurowano na polecenie Mariusza Pilisa (dyrektora TAI od stycznia 2016 roku do sierpnia 2016 roku). Szybko jednak odnalazł się w nowej rzeczywistości i stał się wiernym wyznawcą „dobrej zmiany”. Wiele osób z TAI dziwiło się, kiedy jesienią 2017 roku zostawał szefem Wiadomości, a później całego Placu. Ludzie żartowali, że „dobra zmiana” nawet nie wie, że Olechowski już ich zdradził.

– Będzie pierwszym, który przejdzie na drugą stronę, kiedy PiS zacznie tracić władzę – mówił mi wieloletni pracownik TAI, który od lat współpracował z Olechowskim.

„Gruby”, jak mówią o nim ze względu na posturę pracownicy TAI, został szefem Placu z przypadku. W styczniu 2018 roku Kurski nie miał już nikogo, kto mógłby przejąć stery tej najważniejszej agencji w TVP. A Gajewski, któremu planowano ją oddać, był za młody i nie miał doświadczenia w mediach.

Niżej od nich są osoby, na które mówiliśmy przyboczni. Zaufani Olechowskiego, którzy są tolerowani przez Gajewskiego. Tacy porucznicy, którzy wykonują wszystko, co im się każe bez mrugnięcia okiem.

Kiedy w styczniu 2018 roku na Placu doszło do zmian, szefem news-roomu TVP Info został Krystian Kuczkowski, wieloletni pracownik TVP. To on bezpośrednio odpowiadał za to, co w ciągu dnia pojawiało się w telewizji. Nadzorował też słynne „paski grozy”. Miał w tym doświadczenie, bo pracę na Placu zaczął właśnie od nich. Później był researcherem Olechowskiego. Następnie awansował na reportera, podwydawcę, wreszcię wydawcę. Na Placu mówią o nim „człowiek znikąd”. Umiał się jednak odpowiednio ustawić. Promotorem jego kariery jest Rafał Kwiatkowski, były producent TVP Info, a później zastępca dyrektora TAI do spraw technicznych. To on holował Kuczkowskiego najpierw na wydawcę, a później na szefa news-roomu TVP Info. Od 2019 roku Kuczkowski jest zastępcą dyrektora TAI do spraw TVP Info.

Na równi z nim w hierarchii na Placu jest Mariusz Jarosiewicz. To były researcher Justyny Dobrosz-Oracz z czasów, kiedy ta była główną reporterką Wiadomości.

– Był strasznie za PO, największy radykał i fan partii Donalda Tuska, jaki z nami wówczas pracował – mówi były dziennikarz Wiadomości.

Jeszcze w czasach rządów PO–PSL Jarosiewicz został reporterem TVP Info. Kiedy wybory wygrał PiS, Jarosiewicz objawił się na Placu jako jego wyznawca. W TAI był najpierw wydawcą dnia i wydawcą Nie da się ukryć. Nadzorował przygotowanie materiałów, które biją w opozycję. Od jesieni 2018 roku kieruje redakcją Teleexpressu.

Najliczniejszą grupę na Placu stanowią ludzie, o których mówiono „wyznawcy” albo „żołnierze”, czyli dziennikarze redakcji Nie da się ukryć i Wiadomości. Skoszarowani są na III piętrze. Zajmują sąsiednie pomieszczenia. Codziennie odpowiadają za przygotowanie najbardziej radykalnych materiałów uderzających w opozycję. Większość z nich przyszła do TVP w roku 2016. Nie mieli doświadczenia w pracy w mediach. Część z nich nie posiada nawet kart reporterskich wydawanych w TVP przez specjalną komisję, która ocenia dziennikarza na podstawie jego dorobku zawodowego. Komisja ta sprawdza niemal cały warsztat. Od tego, jak układany jest materiał, jak pisane są do niego teksty i przede wszystkim, jak dana osoba je czyta. Chodzi o to, żeby karty nie dostali ludzie z wadami wymowy albo tacy, którzy nie umieją skonstruować poprawnego materiału. Karty reporterskie, które były wymagane za poprzednich prezesów TVP, po roku 2016 zostały niemal zniesione. Wyznawcy nie muszą ich mieć, by przygotować materiał do głównego wydania Wiadomości.

Jest jeszcze jedna grupa ludzi, którą można określić cynikami. Od wyznawców różnią się tym, że materiały robią tylko i wyłącznie dla pieniędzy. Stanowią mniejszość. Nie przeszkadza im jednak tworzyć je tak, jak chcą tego dyrekcja TAI czy Jacek Kurski.

ROZDZIAŁ V
Zarządzanie poprzez strach

Kiedy w styczniu 2016 roku PiS przejął kontrolę nad TVP, wiele pracujących tam osób odeszło z pracy. Największe zmiany dotyczyły Wiadomości, gdzie z dnia na dzień pozbyto się niemal całej redakcji.

W mediach opozycyjnych podniósł się krzyk, że PiS zwalnia z pracy doświadczonych dziennikarzy. Ale prawda jest taka, że z każdą zmianą władzy zmienia się ekipa pracująca w Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Fakt, że nie tak ekspresowo i do dna, ale przychodzą wtedy nowi szefowie, a wraz z nimi pojawiają się nowi dziennikarze. Nie nauczyliśmy się kultury mediów publicznych. W PRL traktowano je jako tubę propagandową jedynie słusznej partii. Po zmianie ustroju w 1989 roku niewiele się pod tym względem zmieniło. Telewizja publiczna zawsze była narzędziem wykorzystywanym przez rządzących do walki z innymi. Żadna władza, która w Polsce sprawowała kontrolę nad mediami publicznymi, nie spowodowała, że były one w pełni obiektywne.

Dziennikarzy pracujących w TVP można bardzo łatwo kontrolować, są też podatni na presję. A wszystko przez sposób ich zatrudnienia. Zdecydowana większość osób pracujących na Placu zatrudniona jest na umowy o dzieło albo na zasadzie B2B. W umowach nie mają wpisanej żadnej stawki. Jedyna pozycja, która jest w nich określona, to groźba, że za niedostarczenie dzieła autor może zapłacić 1500 zł kary.

Jeśli chodzi o zarobki, to w umowach wpisana jest na ogół luźna formuła, że w okresie nadchodzących sześciu miesięcy dana osoba może zarobić nie więcej niż na przykład 70 tys. zł. Czyli kwota taka oznacza maksymalne wynagrodzenie, jakie dany dziennikarz może – ale nie musi – dostać. Wylicza się ją na podstawie wynagrodzeń z poprzednich sześciu miesięcy.

Jednak to, ile dana osoba w efekcie zarobi, zależy od dyżurów. A te układają szefowie redakcji, którzy najczęściej są zaufanymi kolejnych dyrektorów. Wystarczy drobna wpadka, źle napisany lub zmontowany materiał albo nazwanie czegoś niezgodnie z linią obowiązującą w TVP i wypada się z grafiku. Nikt nie rozmawia o powodach takiej zmiany w grafiku ani tym bardziej nic nie tłumaczy. Ot, z dnia na dzień zamiast 20 dyżurów w całym miesiącu masz ich tylko pięć. Na Placu dziennikarze o takim traktowaniu mówią, że jest to „metoda na głoda”. Nikt cię nie zwalania z pracy. Dostajesz tylko mniej dyżurów, czyli mniejszą wypłatę. I taki stan może trwać w nieskończoność, aż któregoś dnia rezygnujesz sam.

Jeden ze znanych prezenterów, który był twarzą Teleexpressu, w taki właśnie sposób dowiedział się, że nie będzie już prowadził wydań tego popularnego programu. Wcześniej nie otrzymał żadnych krytycznych informacji od kierownika czy dyrekcji. O tym, że jest tam niepotrzebny, dowiedział się tylko z nowego grafiku.

Podobny los spotkał czołowego dziennikarza, który w TVP Info pojawił się wraz z „dobrą zmianą”. Nie wiadomo dlaczego, ale z dnia na dzień znalazł się na cenzurowanym u dyrekcji TAI. Stopniowo zaczęto mu ograniczać wydania, później dyżury dziennikarskie. Ostatecznie wpisano go w grafik tylko na kilka dyżurów w całym miesiącu. Oznaczało to, że jako prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą zarobi tylko na opłacenie ZUS. Nikt mu nie tłumaczył powodów zmian. On sam później podjął decyzję o przejściu do konkurencji.

Dlatego nikt nie chce podpaść szefostwu, bo każda wpadka, każdy bunt oznacza mniej dyżurów w grafiku i mniejszą wypłatę. Poza tym co sześć miesięcy odbywa się na Placu swoista weryfikacja zatrudnionych tam dziennikarzy. Zazwyczaj następuje to w czerwcu i grudniu. Wówczas szefowie redakcji wysyłają wnioski o przedłużenie umowy ze swoimi podwładnymi. Pisma trafiają do dyrekcji TAI. I to od niej zależy, kto otrzyma nową umowę, a kto nie. Ten pomysł to akurat autorskie dokonanie „dobrej zmiany”. W latach poprzedzających rządy PiS umowy z dziennikarzami podpisywano na rok. Od czasu nowej władzy umowy przedłużane są maksymalnie na sześć miesięcy.

Pretekstem do niepodpisania nowej umowy może być dosłownie wszystko. Złe wejście na żywo, źle zmontowany materiał, źle napisany tekst. Ale też niewłaściwe powiedzenie przełożonemu „dzień dobry”.

Nikt pracownikom nie tłumaczy, dlaczego nie mają nowej umowy. Dyrekcja przyjęła zasadę, że z podwładnymi o swoich decyzjach rozmawiać nie będzie.

– Kiedy chciałem się dowiedzieć, dlaczego zmieniono mi umowę, usłyszałem, że dyrektor nie będzie ze mną na ten temat rozmawiał, i tyle – powiedział mi pracownik TVP Info.

W taki sposób z portalu TVP Info zwolniono we wrześniu 2017 Darka Faconia, wieloletniego dziennikarza i redaktora. Nie był on faworytem swojego szefa Bartosza Kalicha. Kiedy Faconiowi skończyła się umowa, kierownik po prostu nie wystąpił z wnioskiem o nową. Bez żadnego ostrzeżenia.

W podobny, choć jeszcze bardziej drastyczny sposób o rozstaniu z TAI dowiedziała się pewna dziennikarka redakcji zagranicznej. W sierpniu 2017 roku prowadziła relację z Rimini we Włoszech, gdzie czterech mężczyzn zgwałciło polską turystkę. Wszyscy byli nielegalnymi imigrantami. TVP w tamtym czasie straszyła Polaków ich inwazją. Przekaz był jasny: trzeba pokazywać imigrantów jako barbarzyńców.

Dziennikarka w jednym z wejść, opowiadając o gwałcie w Rimini, użyła wobec napastników określenia „młokosi” , co miało się odnosić do ich wieku. Jeszcze będąc na miejscu, dowiedziała się, że dyrekcja TAI i wydawcy TVP Info mają do jej relacji zastrzeżenia. Nikt jednak na ten temat z nią nie porozmawiał. Gromy za dziennikarkę spadły na ludzi pracujących w redakcji zagranicznej w Warszawie.

Dziewczyna napisała e-maila na adres kalendarium.tai, czyli na skrzynkę, do której dostęp mają wszyscy pracownicy na Placu. Znajdują się tam informacje o ważnych wydarzeniach, planowanych realizacjach czy spotkaniach służbowych. Stwierdziła w nim, że jeśli ktoś ma uwagi do jej wejść na żywo, to chciałaby usłyszeć o tym osobiście, żeby uniknąć efektu głuchego telefonu. Na nieszczęście zbliżał się okres przedłużenia jej umowy. Któregoś dnia przyszła do pracy jakby nigdy nic. Wsiadła do windy, by pojechać na III piętro, do redakcji zagranicznej. Razem z nią w windzie były dwie kobiety z kadr, które jej nie znały. Rozmawiały o umowach. Również o jej umowie, która miała nie zostać przedłużona…

Bywa jednak jeszcze gorzej. O tym, że już się nie pracuje, można się dowiedzieć dopiero przy bramkach, które są zaraz za drzwiami wejściowymi do budynku, kiedy nie zadziała elektroniczna przepustka, a panowie z ochrony mają już informację, kogo wpuszczać nie należy.

Jeszcze inna metoda usuwania dziennikarzy polega na zmianie miejsca pracy. Po prostu przy podpisaniu nowej umowy można się dowiedzieć, że trzeba się przenieść do innej redakcji albo zajmować czymś, na czym się średnio zna. To obłudna propozycja, niby chcemy z tobą pracować, ale masz od dziś robić coś zupełnie innego. Z góry wiadomo, że prawie nikt takiej umowy nie podpisze. Ale dyrekcja ma wtedy czyste ręce. Może powiedzieć: „Ależ myśmy go nie zwolnili, sam odszedł z pracy”.

Metodą skutecznego zastraszania dziennikarzy jest czasowe zawieszenie ich w wykonywaniu obowiązków służbowych. Taki okres może trwać od tygodnia do nawet miesiąca. Pracownik ma wówczas przymusowy urlop bezpłatny. Nie pracuje, ale też nic nie zarabia.

Powody zawieszenia bywają bardzo różne. Jeden z wydawców dostał przymusowy urlop za to, że przekazał do newsroomu telefon do eksperta od Węgier, którego gościł uprzednio w swoim programie. Niestety, ponownie zaproszony ekspert wypowiedział się wbrew linii politycznej, która obowiązywała w TVP Info. Wyciągnięto więc służbowe konsekwencje wobec człowieka, który udostępnił numer telefonu eksperta, bo niby powinien wiedzieć z góry, co zaproszony gość powie na antenie.

Praca na Placu przypomina chodzenie po polu minowym. Trzeba uważać niemal na wszystko. Na to, jak jesteś ubrany, co mówisz, jakich zapraszasz gości czy jaki robisz materiał.

Jarosław Olechowski i Paweł Gajewski potrafili się czepiać dosłownie drobiazgów. Stają się one pretekstem do zawieszenia w obowiązkach służbowych. A czasami niepotrzebny był nawet pretekst. Wystarczyło, że dyrekcja z dnia na dzień przestała kogoś lubić.

Podobnie byli traktowani kierownicy produkcji. By im pokazać miejsce w szeregu, zabierało się im pracę przy wydaniu konkretnych programów, szczególnie tych, przy których najbardziej opłaca się pracować, bo przysługuje za nie wyższe honorarium. Do nich lista chętnych jest zawsze najdłuższa. Kierowników produkcji dobiera się jednak ze względu na ich doświadczenie.

Bywało tak, że niektórzy z nich potrafili zarobić w danym miesiącu nawet trzy razy więcej niż ich koledzy i koleżanki. Gajewski postanowił z tym walczyć. Najpierw wymyślił nowy grafik, by kierownicy produkcji także mieli dyżury. Dzięki temu znaleźli się oni w takiej samej sytuacji jak dziennikarze: nie pasujesz dyrekcji, nie masz dyżurów, nie masz wypłaty. Oficjalnie nikt cię jednak nie zwalania.

W trochę innej sytuacji znajduje się grupa osób zatrudnionych na etatach. Ich też można zawiesić, ale sytuacja jest bardziej skomplikowana. Etatowcy mają rozbitą pensję – część otrzymują w ramach stosunku pracy, część w ramach grafiku, czyli tzw. honoraria autorskie. Ta druga jest zawsze większa. Ważne są jednak szczegóły umowy. Najczęściej zapisane jest w niej, że dana osoba dostanie taką a taką kwotę, jeśli w miesiącu przygotuje nie mniej niż np. trzy i nie więcej niż 10 wydań programu. Co się z tym wiąże? Wystarczy, że przed zawieszeniem zatrudniony na etat miał już trzy wydania i należy mu się cała kwota. Dlatego na nich straszak w postaci zawieszenia czy ograniczenia dyżurów nie działa. Szkopuł w tym, że etaty otrzymują tylko najbardziej zaufani pracownicy „dobrej zmiany”. Reszta pracuje na umowach śmieciowych.

Kwestią osobną jest zgodność takich umów z Kodeksem pracy. Dziennikarze podpisują bowiem umowy o dzieło, w których zobowiązują się do wykonania konkretnych materiałów. Ale to fikcja, bo ich prawdziwe wynagrodzenie zależy od grafiku. Traktowanie pracowników w telewizji publicznej ma się nijak do postulatów obrony praw pracowniczych dumnie figurujących w programie PiS.

Zatrudnieni tam ludzie poza niewielką grupą nie mają etatów, nie odprowadza się za nich składek ZUS, nie mają ubezpieczeń, nie mają dosłownie nic. Traktowani są jak meble, które zawsze można przestawić lub wyrzucić na śmietnik.

ROZDZIAŁ VI
Wojny Jacka Kurskiego

Jacek Kurski, odkąd tylko został szefem telewizji publicznej, wykorzystuje ją na dwa sposoby. Pierwszy to zapewnienie skutecznego przekazu, który ma mobilizować elektorat PiS. Drugi to wykorzystanie telewizji do partykularnych celów, do walki z nieprzychylnymi mu mediami, ale też w wojnach z frakcjami w PiS.

Kiedy pracowałem na Placu, wydawało się, że część awantur wszczynanych przez Kurskiego ma błogosławieństwo czy bodaj akceptację Nowogrodzkiej. Tak było m.in. wiosną 2018 roku, kiedy Kurski starł się ze środowiskiem „Gazety Polskiej”. Paweł Gajewski, nadzorujący tę akcję na Placu, mówił wręcz o wojnie. Kiedy indziej Kurski wykorzystuje TVP do zastraszania swoich prywatnych przeciwników medialnych. Wtedy każdy chwyt jest dozwolony. Od prostackiej prowokacji przez realizację specjalnego „reportażu” po wynajęcie zewnętrznej firmy, która ma tropić wrogów prezesa. Wszystkie akcje opłacane są z budżetu TVP, czyli z pieniędzy podatników. Koszty się ukrywa, wpisując je w dokumentację zupełnie innych programów czy reportaży, tak by przy jakiejkolwiek kontroli nic nie można było znaleźć.

Na Placu w imieniu Kurskiego wszystkie działania nadzoruje Gajewski. Olechowski, który formalnie od stycznia 2018 roku jest szefem Telewizyjnej Agencji Informacyjnej, o wielu sprawach nie wie. Wygląda na to, że Gajewski nie ma do niego zaufania. Czasami o czymś, co trzeba było wykonać na polecenie Kurskiego, wiedziały na Placu trzy osoby. I dziwnym trafem nie było wśród nich Olechowskiego.

POLOWANIE NA KRZYSZTOFA CZABAŃSKIEGO

Stanowisko prezesa TVP Jacek Kurski wychodził sobie bezpośrednio u Jarosława Kaczyńskiego, który ma do niego słabość, choć Kurski już nie raz go zdradził. Mimo to prezes PiS mu wybaczył i powierzył kierowanie telewizją publiczną. W partii decyzja ta nie do końca była zrozumiała. Część działaczy PiS nie akceptowała Kurskiego w fotelu szefa TVP. W tym obozie był szef Rady Mediów Narodowych Krzysztof Czabański, wierny przyboczny Jarosława Kaczyńskiego. Z prezesem PiS znają się od lat 80. XX wieku. Razem przeszli długi marsz od podziemia poprzez Porozumienie Centrum aż po Prawo i Sprawiedliwość. Czabański jednak niewiele mógł zrobić w kwestii Kurskiego. Dlatego w inny sposób manifestował swoje niezadowolenie, tak samo zresztą jak działacze PiS skupieni wokół środowiska „Gazety Polskiej”.

Dlatego Kurski, który w 2016 roku uważany był w PiS za ewidentnego zdrajcę, musiał lawirować między jednymi a drugimi, by przetrwać. Budował doraźne sojusze, które pozwalały mu zachować stołek. Jedno w tej historii było niezmienne. Czabański jak nie lubił Kurskiego, tak go nie lubi.

Apogeum tego swoistego przeciągania liny między jednym a drugim nastąpiło 2 sierpnia 2016 roku, kiedy Rada Mediów Narodowych odwołała Kurskiego z funkcji prezesa TVP, zapowiedziała konkurs na to stanowisko, a następnie… znów powierzyła Kurskiemu obowiązki prezesa stacji.

Stało się tak dzięki błyskawicznej interwencji Antoniego Macierewicza i Joachima Brudzińskiego u prezesa PiS. Gdyby się wtedy za Kurskim nie wstawili, pewnie nie byłby już szefem TVP. Ale historia potoczyła się inaczej. Czabański tę bitwę przegrał, ale nie uważał, że wojna została zakończona. Zmienił tylko strategię. Z zaciekłego wroga, który atakował frontalnie i za wszelką cenę dążył do odwołania Kurskiego, stał się jego złośliwym recenzentem. Wykorzystywał każde potknięcie prezesa telewizji, by mu wytknąć, że nie nadaje się na to stanowisko.

Pierwsza okazja nadarzyła się 7 października 2016 roku. Tego dnia Rada Mediów Narodowych oceniała kandydatów na stanowisko prezesa TVP. Kurski podczas przesłuchania wypadł fatalnie, o czym oczywiście Czabański poinformował media. Zaraz po przesłuchaniu szef Rady Mediów Narodowych zarzucił Kurskiemu, że telewizja pod jego kierownictwem reprezentuje niski poziom[12].

Kilka miesięcy później Czabański znowu uderzył w faworyta prezesa PiS. W wywiadzie dla portalu Onet mówił: „Kurski wciąż nie przekonuje mnie, że jest gwarantem dobrych zmian w telewizji. Ciągle brakuje zdecydowanego kroku w zmianach programowych TVP. Telewizja stoi starymi produkcjami, a nowe pomysły nie wypaliły. Na pewno zasługą Kurskiego jest dobry sport, ale to nie wyczerpuje misji. Poza pojedynczymi audycjami w niszowej TVP Kultura nie ma programów stawiających na kulturę wysoką”[13].

Takie prztyczki były jedynymi, na które w tamtym czasie mógł sobie pozwolić szef Rady Mediów Narodowych. Ale wykorzystywał do tego każdą okazję. 31 grudnia 2016 roku Kurski z wielką pompą zorganizował koncert sylwestrowy w Zakopanem. Gwiazdą wieczoru był piosenkarz disco polo Zenon Martyniuk. I już w niespełna miesiąc później szef Rady Mediów Narodowych w wywiadzie dla Programu III Polskiego Radia skrytykował Kurskiego za stawianie na taki rodzaj muzyki. To zdaniem Czabańskiego miało wręcz doprowadzić do sytuacji, w której ludzie przestaną płacić abonament radiowo-telewizyjny. Prezesowi telewizji dostało się też za Studio Polska – które zaliczyło ogromną wpadkę, stawiając Ryszardowi Petru zarzut o szpiegostwo – oraz za to, że TVP praktycznie zupełnie przemilczała finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy: „Dlaczego się kopać z koniem, zderzać się z wielką imprezą cieszącą się wielką popularnością? Nie podobało mi się, że telewizja publiczna ustawiła się na kontrze do tego. Można to było pokazywać w różny sposób: nie trzeba było współdziałać, ale trzeba było informować, pokazywać szlachetność ludzi, którzy działają w tej akcji, zbierając pieniądze” – skomentował Krzysztof Czabański[14].

Kurski w tamtym czasie nie mógł zrobić nic w odwecie, może poza jeżdżeniem na skargę na Nowogrodzką do Jarosława Kaczyńskiego.

W dodatku w maju 2017 roku kierowana przez Kurskiego TVP wpadła w poważne kłopoty – w spółce brakowało pieniędzy. Publiczny nadawca już poprzedni rok skończył ze stratą w wysokości 180 mln zł. By przeżyć, TVP potrzebowała wówczas 800 mln zł.[15] Dodatkowo Urząd Miasta w Opolu zerwał z telewizją umowę na realizację Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej. A media ujawniły, że mimo braku pieniędzy Kurski przyznał zaufanym dziennikarzom nagrody w wysokości od 5 do 40 tys. zł.[16]

Pozycja Kurskiego zawisła wówczas na włosku, a Czabański ze zdwojoną energią kopał pod nim dołki i choć niewiele z jego wysiłków wynikało, informacje o jego aktywności docierały na IX piętro biurowca przy ul. Woronicza, gdzie Kurski ma gabinet.

Dlatego wiosną 2017 roku prezes TVP i jego ludzie wpadli w pewnego rodzaju paranoję: wszędzie widzieli rękę Krzysztofa Czabańskiego i Joanny Lichockiej, posłanki PiS i członkini Rady Mediów Narodowych. Czasami to, co mówili, brzmiało wręcz groteskowo, jak wtedy, gdy uznali, że nawet artykuł w „Gazecie Wyborczej” o premiach miał powstać z inicjatywy szefa Rady Mediów Narodowych. Ale tak było z każdą niepochlebną informacją o TVP, którą publikowały media. Według zaufanych Kurskiego za każdym takim newsem stali albo Czabański, albo Lichocka.

W gabinetach telewizji wymyślono wówczas mały odwet na szefie Rady Mediów Narodowych. Ludzie prezesa zdobyli informacje, że Czabański nie zapłacił jednej z firm faktur za usługę jeszcze z czasów kampanii wyborczej w roku 2015, a nawet udało im się zdobyć kontakt do poszkodowanego przedsiębiorcy.

29 maja 2017 roku Paweł Gajewski, wtedy zastępca dyrektora Biura Spraw Korporacyjnych i bliski współpracownik Kurskiego, przysłał mi SMS:

„Kowal mam temat dt Czabański”.

Byłem wtedy w domu w Olsztynie. Nie był to pierwszy raz, kiedy Gajewski prosił mnie, bym sprawdził coś w sprawie Czabańskiego. Tym razem jednak było inaczej. Nie miałem nic sprawdzać. Polecenie, które dostałem, było proste. Temat o niezapłaconych fakturach trzeba przekazać do mediów.

Najlepszą opcją według mnie był „Press”. Po pierwsze, czytają go wszyscy w branży, po drugie, jeśli oni coś napiszą, to temat podchwycą inne media. Poza tym historia sama w sobie była dość ciekawa. Dlatego po sprawdzeniu, czy Woronicza nie wymyśliła fake newsa, przekazałem informację o fakturach znajomemu z redakcji „Press”. Dałem mu też kontakty do właściciela firmy, który twierdził, że szef Rady Mediów Narodowych go oszukał. Dalej historia potoczyła się już szybko. Dziennikarz sprawdził informację i opublikował newsa.

Jeszcze tego samego dnia przekazałem informację o publikacji Gajewskiemu. Tak jak zakładałem, szybko podchwyciły ją inne media. Czabański musiał się tłumaczyć. Dodatkowo, trochę przez przypadek, wkręciliśmy wszystkich, że newsa dziennikarzom sprzedał Marek Kuchciński, marszałek Sejmu. Takie info trafiło też do ludzi związanych z Czabańskim. Tym sposobem nikt nie był w stanie sprawdzić, skąd wyszedł temat.

„Krzysio się na TT tłumaczy. Widzisz, macie go na chwilę z głowy” – napisałem do Gajewskiego w dniu publikacji „Press”.

„Hahaha” – odpisał.

Ale Czabański sprawę niezapłaconej faktury opanował w miarę sprawnie. Udzielił szybkich i jasnych wypowiedzi, z których wynikało, że to nie on oszukał, lecz jego oszukali. W telewizji liczono, że ten temat zaangażuje szefa Rady Mediów Narodowych na trochę dłużej.

Kurskiemu rzutem na taśmę udało się zorganizować festiwal w Opolu. Ale sytuacja na froncie między Czabańskim a prezesem TVP się nie zmieniła, więc w telewizji dalej szukano sposobów na skuteczniejsze utemperowanie szefa Rady Mediów Narodowych. Na przełomie zimy i wiosny 2018 roku na Woronicza wpadli na pomysł, by wynająć firmę, która dostarczy kwity na Czabańskiego. Konkretnie – jak się potem okazało – chodziło o zdjęcia mogące skompromitować przewodniczącego Rady Mediów Narodowych. Materiał na Czabańskiego zamówiono u jednego ze współpracowników TVP. Trzeba jeszcze było ukryć faktury za to zlecenie. Telewizja nie mogła bowiem jawnie zamówić usługi w postaci przygotowania materiału o Czabańskim czy wręcz jego śledzenia.

Takie koszty najlepiej „chowa się” w Telewizyjnej Agencji Informacyjnej, która produkuje wiele programów. Można je wrzucić niemal w każdy z nich, tylko trzeba go odpowiednio opisać. Sprawę ułatwiał fakt, że Paweł Gajewski był już wtedy pełniącym obowiązki zastępcy dyrektora TAI do spraw ekonomicznych.

W efekcie firma współpracownika dostała umowy z TAI na przygotowanie zdjęć i dokumentacji do trzech reportaży powstających na Placu, w tym Pustynnych historii – reportażu Małgorzaty Wiśniewskiej. Umowę z firmą podpisał oczywiście Paweł Gajewski, wtedy pełniący obowiązki zastępcy dyrektora TAI.

To jednak nie koniec historii. Podwarszawska firma współpracownika TVP była tylko pośrednikiem. Do dostarczenia haków na Czabańskiego podnajęła spółkę z Warszawy zatrudniającą byłych dziennikarzy śledczych. To oni zobowiązali się dostarczyć materiał prasowy na Czabańskiego.

Reszta historii wyglądała jak film o przygodach gangu Olsena. Ludzie Kurskiego ustalili bowiem wcześniej, że Czabański spotyka się na mieście z „niewłaściwymi” osobami, a szczególnie dużo czasu spędza ponoć w Cafe Mozaika przy ul. Puławskiej. Przez kilka dni wynajęci „szpiedzy” podążali za Czabańskim jak cienie. Kiedy wychodził z domu, już na niego czekali. Kiedy jechał na miasto, oni ruszali za nim. I tak dzień w dzień. Ale za nic nie mogli potwierdzić informacji, które chciała dostać TVP. Czabański bowiem ani źle się nie prowadził, ani nie spotykał się z żadnymi „podejrzanymi” osobnikami. Nic. Zero haków.

Ostatecznie TVP zgodnie z umową dostała bogate archiwum fotograficzne. Najmocniejszym zdjęciem okazało się to, na którym uwieczniono Krzysztofa Czabańskiego w restauracji, gdy pije wino… ze swoją żoną. Za tę usługę TVP zapłaciła kilkanaście tysięcy złotych plus VAT. Ostatecznie faktury opłacono w czerwcu 2018 roku.

OGRANICZYĆ RACHONIA

Nie było w TVP żadną tajemnicą, że Kurski nie lubi się ze środowiskiem „Gazety Polskiej”. Była to niechęć odwzajemniona. Tomasz Sakiewicz, redaktor naczelny „Gazety Polskiej”, co jakiś czas dawał prezesowi prztyczka w nos. Kurski odgryzał się, jak mógł. Najczęściej jednak biegał na skargę do prezesa Jarosława Kaczyńskiego.

Solą w oku szefa TVP był najbardziej rozpoznawalny przedstawiciel „Gazety Polskiej” na Placu Michał Rachoń. Pierwszą potyczkę Kurski wygrał, kiedy wiosną 2016 roku usunął popularnego dziennikarza z funkcji zastępcy dyrektora Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Szybko się jednak okazało, że Rachoń wyszedł z tego starcia nie pokonany, ale wzmocniony, bo stał się najbardziej rozpoznawalnym prezenterem TVP Info. Jego pozycja rosła wprost proporcjonalnie do tego, jak oglądane były programy z jego udziałem. A bywały dni, gdzie Michał, prowadząc Minęła 20, gromadził przed telewizorami grubo ponad 1 mln widzów. Absolutny hit. Żaden inny prowadzący nie miał na Placu tak dobrej oglądalności. W dodatku Rachoń szybko zbudował sobie własny zespół, składający się z wydawcy i dwójki dziennikarzy. Zaczerpnęli nieco pomysłów z amerykańskiego Fox News, jak np. ramki, w których na wizji pojawiają się widzowie, i dobrze odczytywali gusta odbiorców TVP Info. Odpowiednio dobierali nie tylko tematy, lecz także gości. Rachoń prowadził Minęła 20 we wtorki, środy i czwartki. Każdy z tych odcinków miał stałych gości. W czwartki pojawiał się Wojciech Cejrowski, któremu TVP – chyba jako jedynemu z komentujących gości – płaciła honoraria za udział w programie. We wtorki publicyści: najczęściej Bartosz Węglarczyk czy Andrzej Stankiewicz, z którymi dyskutowali Tomasz Sakiewicz lub Adrian Stankowski z „Gazety Polskiej”. Program był jednostronny, a podział ról jasny i czytelny: zła opozycja i dobra koalicja. Ale to oczywiście nikomu w TVP nie przeszkadzało.

Kiedy w czerwcu 2018 roku zostałem tymczasowym szefem redakcji publicystyki, jednym z pierwszych zadań, które kazali mi wykonać Jarosław Olechowski i Paweł Gajewski, było wprowadzenie grafiku. Jego celem było tylko jedno: ograniczenie Rachoniowi liczby prowadzeń programu Minęła 20. Obaj panowie chcieli zabrać mu wtorek, który poprowadzić miała Danuta Holecka. Zagranie było sprytne, bo wiedzieli, że nikt z „Gazety Polskiej” raczej nie będzie atakował prezenterki popularnej w PiS, ulubienicy samego Jarosława Kaczyńskiego.

Holecka nie była zachwycona zabraniem jednego prowadzenia Rachoniowi, więc żeby jednak nie wyglądało to jak ewidentny zamach na Michała, dokooptowano jeszcze Krzysztofa Ziemca, który dostał z kolei jedno prowadzenie zamiast Adriana Klarenbacha. Dzięki temu wszystko na zewnątrz miało wyglądać tak, jakbyśmy jedynie poszerzali program o nowych prowadzących. I tak to zostało przedstawione w mediach.

Inna sprawa, że dałoby się wszystko zrobić bardziej naturalnie. Rachoń miał w sierpniu zaplanowany urlop, więc zmiany można było wprowadzić od września wraz ze startem nowej ramówki. Ale na taki wariant nie zgodzili się ani Gajewski, ani Olechowski. Kurski też był przeciwny. Cała trójka miała niebywałe ciśnienie, żeby pozbawić Michała jednego prowadzenia jak najszybciej, już w lipcu. Tak jakby chcieli mu powiedzieć: „To jest nasza piaskownica i bawisz się tylko tymi zabawkami, które my ci damy”. Mało tego. Pierwotna wersja zakładała, że Michał w lipcu poprowadzi o dwa programy mniej, ale po przesłaniu grafiku do Olechowskiego, a od niego do Kurskiego, Rachoń stracił cztery odcinki Minęła 20.

W TVP panuje klasyczna spychologia w przekazywaniu złych informacji. Od dobrych wieści są dyrektorzy, od złych – kierownicy redakcji. Tak samo było z Rachoniem. Mimo że całą woltę z nim wymyślili Kurski, Gajewski i Olechowski, to żaden z nich nie chciał mu o tym powiedzieć. Dlatego z zespołem Minęła 20 i Minęła 8 spotkałem się pod koniec czerwca ja sam. Podczas krótkiego zebrania poinformowałem ich o zmianach związanych z wprowadzeniem grafiku i nowych prowadzących. Nie chciałem jednak informować Michała o tym, że będzie miał zabrany jeden program, przy wszystkich. Poprosiłem go więc po zebraniu do siebie, ale rozmowa nie trwała nawet pięciu minut.

– Decyzją góry będziesz miał o jedno Minęła 20 w tygodniu mniej. W zamian możesz wziąć inny program, ale ten jeden musisz oddać – zacząłem.

Michał zareagował, jakby go piorun strzelił. Dalej znów tylko to ja coś mówiłem, a Michał ograniczył się do jednego słowa:

– Rozumiem.

Później do całej tej historii dorobiono legendę: Michał miał stracić program, bo bojkotowały go Platforma Obywatelska i Nowoczesna. I taką wersję przekazywano w świat.

Ta zabawa dorosłych w telewizję przypominała bójkę dzieci o grabki w piaskownicy. Raz górą był jeden, raz drugi. Ale Michał szybko się otrząsnął. Nie wiem, co się dokładnie wydarzyło, ale po jego powrocie z urlopu nastąpiła zmiana i odzyskał dwa z czterech zabranych programów. Mówił mi, że zagwarantował mu to Kurski. Jednak już w połowie września Gajewski znowu kazał zmniejszyć Michałowi liczbę wydań.

POLOWANIE NA PRAWICOWYCH DZIENNIKARZY

Po przejęciu TVP przez PiS nie wszyscy prawicowi dziennikarze, którzy na to liczyli, znaleźli w niej stałe zatrudnienie. Wśród rozczarowanych byli Witold Gadowski i Piotr Nisztor. Gadowski co prawda zrobił dla telewizji jakieś reportaże, ale po wypełnieniu przez niego kontraktu nie zaproponowano mu już nowego.

Nisztor z kolei dostał własny program w TVP3 Warszawa, ale nie miał z tego ani pieniędzy, ani oglądalności. A jesienią 2016 roku i to mu odebrano. Podobno za wpis na Twitterze z sierpnia, w którym cieszył się z odwołania Kurskiego przez Radę Mediów Narodowych.

W efekcie obaj z lubością zaczęli wypominać TVP wszelkie wpadki. A że Kurski nie lubi, jak się o nim pisze źle, znaleźli się na cenzurowanym. Czarę goryczy prezesa przelały jednak wpisy obu dziennikarzy w mediach społecznościowych na temat Stanisława Bortkiewicza, dyrektora Biura Spraw Korporacyjnych w TVP, prywatnie przyjaciela Kurskiego. Na Woronicza Bortkiewicz uchodzi za osobę numer dwa i de facto to on zarządza telewizją. Bez niego Kurski już dawno straciłby kontrolę nad tym, co się dzieje w firmie.

Jesienią 2017 roku z anonimowego konta na Twitterze zaatakowano Bortkiewicza, że był kontaktem operacyjnym Służby Bezpieczeństwa. Szybko ten wpis podchwycił i rozreklamował Gadowski. A kiedy w styczniu 2018 roku Kurski odwołał Klaudiusza Pobudzina z funkcji dyrektora TAI, swoje dodał Nisztor, publikując materiały IPN na temat Bortkiewicza. Dyrektor Biura Spraw Korporacyjnych TVP wszystkiemu zaprzeczył i złożył wniosek do Instytutu Pamięci Narodowej o autolustrację.

Taki proces trwa jednak długo. Nie czekając na jego finał, obaj dziennikarze przy każdej okazji w mediach społecznościowych wypominali Bortkiewiczowi, że SB zarejestrowała go jako KO. W połowie maja 2018 roku IPN uznał jednak, że Bortkiewicz nie skłamał w złożonym oświadczeniu lustracyjnym, gdzie napisał, że nie współpracował z SB.

Wówczas dostaliśmy na Placu polecenie wysłania dziennikarzy do Gadowskiego i Nisztora. Polecenie wydał Gajewski, powołując się na Kurskiego. Z Gadowskim miał rozmawiać Filip Styczyński. Ale za nic nie chciał się tego podjąć. Twierdził, że jest chory, chociaż rano był na zdjęciach, a wieczorem miał zaplanowaną próbę kamerową w studiu.

– Koniec tego. Wkurw mnie złapał. Dlaczego nie mógł jechać z kamerą, a był na próbie? Jutro ma przyjść do mnie – wściekał się Gajewski, kiedy usłyszał, że nikt nie wykonał polecenia, które on dostał od Kurskiego. I dzień później zdjął Filipa z podwydania, czyli pomocy przy przygotowaniu materiałów wideo do Bez retuszu.

– Załatwiłem właśnie Filipowi wolne w niedzielę, żeby mógł się chłopak wyleczyć – oznajmił mi cynicznie.

Z rozkazami Kurskiego bywało tak, że czasami zapominał, co kazał zrobić. Sądziłem, że tak samo skończy się sprawa z Gadowskim i Nisztorem. Ale nie tym razem.

„Paweł ???czy psy gończe poszły za Gadowskim i Nisztorem. Kamera w mordę czy przeprosi Pan dyrektora Bortkiewicza, dlaczego pan kłamał czy starczy panu honoru żeby naprawić krzywdy itd. Takie pytania, na ostro” – Gajewski przekazał mi SMS-a od Kurskiego.

Problem był taki, że ani ja się do tego nie garnąłem, ani faktycznie nie było kogo wysłać. Filip po reprymendzie od Gajewskiego pojawił się w redakcji, ale nadal za nic nie chciał jechać nagrywać Gadowskiego. Gajewski kazał więc wysłać Ziemowita Kossakowskiego, który w tamtym czasie pracował w Warszawskim Ośrodku Telewizyjnym. Ale i on nie chciał brać udziału w prywatnej wojnie Bortkiewicza i Kurskiego. W końcu sprawa urosła do rangi najważniejszej na Placu. Gajewski zaczął już wszystkim wygrażać, że niewykonanie zadania źle się skończy. Mnie kazał panować nad „radosną gromadką”, która nie chce wykonać jego polecenia, a Kossakowskiemu zagroził zwolnieniem. Ziemowit miał już jednak nauczkę po tym, jak 11 listopada 2017 roku na pierwszej stronie portalu TVP Info ukazał się jego materiał o strajkujących lekarzach. Kossakowski napisał w nim, że domagają się podwyżek, a żyją w luksusie. Na dowód opublikował zdjęcia lekarzy z mediów społecznościowych, które miały dowodzić, że podróżują po świecie. Nie sprawdził jednak, że fotografie przedstawiają rezydentów na misjach medycznych. Tekst Kossakowski napisał na polecenie Samuela Pereiry, który później wyparł się odpowiedzialności. Kossakowski nie chciał być wykorzystany po raz kolejny.

– Jak się Nisztor będzie pruł publicznie do mnie, to kto mnie obroni? Już widziałem akcję z rezydentami, jaką miałem ochronę – pożalił mi się.

Gajewski nie odpuszczał. Wydzwaniał i pisał do mnie SMS-y:

„Naciska na mnie prezes. Mają to zrobić, jak najszybciej”.

Nie mógł zrozumieć, że na Placu nikt nie miał ochoty jechać z kamerami, by gonić kolegów dziennikarzy na polecenie prezesa. W złości Gajewski zawiesił też Ziemowita. Na tydzień.

Ostatecznie nagrać Gadowskiego pojechał jednak Filip Styczyński ze stażystą. Ale sam nie wziął udziału w zadawaniu pytań. Schował się przed Gadowskim.

Gadowski, kiedy usłyszał pytanie od stażysty, wściekł się i próbował ręką odsunąć chłopakowi mikrofon. Później napisał, że został zaatakowany przez ekipę TVP. Jednak na zdjęciach widać, że stażysta tylko grzecznie pyta Gadowskiego o sprawę Bortkiewicza.

Nisztora nigdy nie nagrano. Ale Gadowski opisał swoją wersję zdarzenia w mediach społecznościowych:

„«Kamera w ryj!», «spuścić psy!» – tej treści smsy przychodziły «z góry» do kierownictwa TVP Info. Młodzi dziennikarze byli szantażowani i zmuszani do wzięcia udziału w «załatwieniu Gadowskiego»…oto kulisy wczorajszego zdarzenia w relacji świadków.@JoannaLichocka @CzabanskiK.???”

Gajewski dostał za to reprymendę od Kurskiego, który przesłał mu wpis Gadowskiego z dopiskiem „ale tego już nie rozumiem, Gajowy”.

Później Gadowski napisał skargę na TVP do Rady Mediów Narodowych. Ta wysłała nawet do nas pismo z prośbą o stanowisko. Nie pamiętam, co dokładnie dostali w odpowiedzi, bo przygotowywało ją biuro prawne telewizji, ale sprawa rozeszła się po kościach.

O ile Gadowskiemu szybko zapomniano aktywność w mediach społecznościowych przeciw Bortkiewiczowi, o tyle sprawa Nisztora co jakiś czas wracała. Dlatego któregoś dnia sierpnia 2018 roku zrodził się pomysł wynajęcia ekipy, która przygotowałaby kompromitujące materiały o tym dziennikarzu „Gazety Polskiej”. Gajewski postanowił skorzystać z usług tej samej firmy, którą wczesną wiosną 2018 roku wysłał za Krzysztofem Czabańskim.

Po tygodniu jeżdżenia za Nisztorem TVP dostała zdjęcia, z których wynikało, że spotyka się on z Andrzejem W., biznesmenem zamieszanym w aferę podkarpacką. Przedsiębiorca był przed laty dobrym znajomym Jana Burego, posła PSL. Z kolei Piotr Nisztor pracował w wydawnictwie, które prowadził syn Andrzeja W.

Jak na ironię, całą historię biznesmena opisała Dorota Kania w „Gazecie Polskiej” w artykule pt. Układ radomski, gdzie podała, że Andrzej W. był tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa. Z Woronicza dostaliśmy wtedy polecenie przygotowania specjalnego wydania Minęła 20. Do studia została zaproszona Dorota Kania. W pierwszej części prowadzący miał z nią rozmawiać o tekście. W drugiej miał pokazać zdjęcie Nisztora z Andrzejem W. Kania oczywiście nie została o tym poinformowana. Według wytycznych, które dostaliśmy z Woronicza, prowadzący miał jej pokazać zdjęcia znienacka i zapytać o to, czy widzi, z kim się spotyka dziennikarz publikujący w jej „Gazecie Polskiej”. Emisję zdjęć zaplanowano na sobotę, 29 września. Wydanie było nadzorowane przez dyrekcję z Woronicza. Do samego końca nawet reżyserka nie wiedziała, co będzie pokazywane na wizji. Nie wiem, dlaczego aż tak to ukrywano, ale kiedy pojawiły się zdjęcia, część osób z reżyserki nie kryła zaskoczenia.

Nigdy wcześniej za czasów PiS TVP nie atakowała na wizji „Gazety Polskiej”, ale z tego ataku wyszedł jedynie kolejny akt działań gangu Olsena. Bo ostatecznie Kania powiedziała, że zdjęcia są niewyraźne i nie widzi osób, które są na nich pokazane. Nie rozpoznała też, a może raczej udała, że nie rozpoznaje samego Nisztora.

Po emisji dostałem SMS-a od samego dyrektora Bortkiewicza:

„Dobrze wyszło przecież nie chodzi o wojnę, tylko o oczyszczenie dobrej zmiany”.

AGENTURĄ I Z DRONEM NA MEDIA

W TVP panowały proste reguły. Jeśli ktoś atakował Kurskiego lub źle pisał o TVP, mógł się spodziewać odwetu ze strony telewizji. Nie chodziło jednak o samą publikację niekorzystnego materiału, ale bardziej o zastraszenie niewygodnych adwersarzy, tak by w przyszłości nie podnosili już ręki na Kurskiego. Nie wiem, kto im doradził ten sposób, ale realizacja akcji odwetowych zawsze spadała na Pawła Gajewskiego, a ten wykorzystywał do tego ludzi zatrudnionych na Placu.

Jeszcze w kwietniu 2018 roku, kiedy nie mieliśmy gotowej redakcji reportażu, Gajewski zlecił przygotowanie reportażu o „Fakcie”. Z materiału miało wynikać, że dziennik realizuje w Polsce interesy niemieckiego rządu. Zresztą roboczy tytuł mówił wiele: Żelazna pięść Angeli Merkel. Materiał miał powstać jako odwet za niepochlebne artykuły na temat TVP i Kurskiego, które wiosną 2018 roku ukazały się w dzienniku. Zaplanowano, że zostanie puszczony, kiedy „Fakt” znów zainteresuje się osobą prezesa TVP. Reportaż został przygotowany przez Filipa Styczyńskiego i w znacznej mierze opierał się na archiwaliach. Dograno tylko kilka wypowiedzi prawicowych publicystów. Reportaż cały czas czeka na swoją emisję.

W kwietniu 2018 roku Jackiem Kurskim zainteresowali się też dziennikarze „Rzeczpospolitej”, którzy szykowali artykuł na temat wyboru władz telewizji przez Radę Mediów Narodowych. Gajewski kazał wówczas zebrać wszystkie informacje, które mogłyby skompromitować Bogusława Chrabotę, naczelnego „Rzeczpospolitej” i jej właściciela – Grzegorza Hajdarowicza. W tym celu jeden z pracowników TAI dostał polecenie sprawdzenia archiwów Instytutu Pamięci Narodowej. W zbiorach znaleziono jedynie akta paszportowe Hajdarowicza i Chraboty. Jednocześnie pracownik Telewizyjnej Agencji Informacyjnej, który został oddelegowany przez Gajewskiego do szukania haków, przygotował zbiór informacji na temat redakcji „Rzeczpospolitej”. Nie wiem, skąd je wziął, ale wynikało z nich, że wokół dziennika kręcą się służby i ich tajni współpracownicy. W „Rzeczpospolitej” miała wręcz pracować cała siatka związana z agencją wywiadu. Dokumentacja sprawiała wrażenie wiarygodnej. Pojawiały się w niej cytaty, jakby ktoś faktycznie przeglądał tajne dokumenty. Było też to, co prawica lubi najbardziej. Spisek! A więc w „Rzeczpospolitej” roiło się od agentów, którzy mieli być przygotowani do pracy operacyjnej jeszcze na początku lat 90. XX wieku przez Urząd Ochrony Państwa. Część z nich miała być nawet prowadzona przez legendy polskiego wywiadu.

Dodatkowo z dokumentacji rzekomo miało wynikać, że wydawca „Rzeczpospolitej” wyprowadza pieniądze do rajów podatkowych. Nie wiadomo jednak, z czego konkretnie miało to wynikać, bo nie pokazano na to żadnych dowodów.

Poszukiwania haków na Chrabotę nic nie dały, chociaż w dokumentacji znalazła się sugestia, że redaktor może mieć związek z Rosją. Jaki? W aktach paszportowych były bowiem informacje, że miał sporo krewnych w Związku Radzieckim.

„Sprawdziłbym jego ojca, matkę i braci. Mieli rodzinę w ZSRR. Coś dziwnego jest w tej teczce” – napisał pracownik TAI, który na polecenie Gajewskiego pojechał do IPN.

Dokumentacja z „rozpracowania” Chraboty i Hajdarowicza trafiła na biurko Kurskiego.

23 kwietnia 2018 roku „Rzeczpospolita” napisała, że wybór Kurskiego mógł być nieważny, bo prezes spóźnił się z dostarczeniem dokumentów do Rady Mediów Narodowych. W dniu, kiedy akurat ukazał się materiał, wracałem pociągiem z Krakowa do Warszawy. Lekko chyba przysnąłem, ale obudziła mnie wibracja telefonu. Wydzwaniał Gajewski. Nie mogłem rozmawiać, bo podróżowałem w strefie ciszy. Kiedy nie odbierałem, Gajewski zaczął pisać SMS-y z szybkością błyskawicy:

„Odbierz!!”

„Odbierz!!”

„Wyślij pytania do Rzepy o Chrabotę”

„I Hajdara”.

„Prześlij tę kartę co dostałeś od G. Z Informacjami na Hajdara i Chrabotę”.

„Nie mam jestem poza Wawa” – odpisałem.

„A gdzie ona jest. Bo to jedyny egzemplarz wiedzy” – drążył.

„U prezesa”.

„Chciał żeby mu zostawić”.

Ostatecznie tamtego dnia żadnych pytań nikt do nikogo nie wysłał. Gajewskiego przekonałem, że nie ma sensu tego robić, bo pytania będą opracowane na podstawie insynuacji. Nie było żadnych dowodów, które by potwierdzały tezy wysłanego do IPN pracownika TAI.

Temat „Rzeczpospolitej” wrócił w połowie maja. Gajewski nadal szukał kartki, którą zostawił u Jacka Kurskiego, a potrzebował wiedzy z opracowania przygotowanego przez pracownika TAI. Do czego? Nie pamiętam. Ostatecznie odzyskał to opracowanie, które zostawił w gabinecie prezesa. Nie wiem, w jaki sposób i czy w ogóle go użył. Ale zainteresowanie sprawą „Rzeczpospolitej” wróciło w dniu, kiedy Jacek Kurski zapowiedział, że pozwie dziennik za artykuł z 23 kwietnia 2018 roku.

Akcję podobną jak wobec „Rzeczpospolitej” Gajewski chciał przeprowadzić w sprawie Tomasza Lisa, redaktora naczelnego „Newsweek Polska”. Tygodnik zaszedł za skórę TVP tym, że często publikował teksty o Jacku Kurskim i TVP. Swoją drogą były to artykuły słabe i w większości mijały się z prawdą. Opisywano rzeczy, do których nie doszło. Ale każda kolejna publikacja wywoływała nerwowe zainteresowanie dyrekcji Placu i władz TVP.

13 kwietnia 2018 roku Gajewski kazał mi znaleźć adresy Tomasza Lisa i Roberta Felusia, wtedy naczelnego „Faktu”. Początkowo myślałem, że biuro prawne TVP ma problem z ustaleniem tych danych do pozwu, tym bardziej że takie samo polecenie dostałem od asystenta jednego z dyrektorów z Woronicza. Szybko wyszło na to, że adresy potrzebne są telewizji zupełnie do czegoś innego.

– Musimy wysłać drona nad dom Tomasza Lisa – zakomunikował mi Gajewski.

– Po co?

– Musimy wysłać, tak by zobaczył, że się nim interesujemy.

Jak Lis miałby się zorientować, że dron, który lata nad jego domem, został wysłany przez TVP, nie wiedziałem. Niespełna rok później wyjaśniło się, że do naczelnego „Newsweeka” zadzwonił Jacek Łęski, prowadzący programy Alarm i Studio Polska. Tomasz Lis opowiedział o tym „Gazecie Wyborczej”. 15 sierpnia 2018 roku dostał SMS-a od Jacka Łęskiego:

„Proszę odebrać, pilne, to sprawy dzieci”.

Odebrał.

– Cześć, Jacek Łęski. No co, piszecie artykuł o Jacku Kurskim, no to teraz się nie dziw, że TVP zajmie się twoją rodziną i dziećmi – miał stwierdzić Łęski w rozmowie z Lisem.

– Nie jesteście żadnymi dziennikarzami, tylko ubolami – odpowiedział mu Lis.

Telefon do naczelnego „Newsweeka” został wykonany dwa dni po tym, jak Gajewski kazał znaleźć jego adres. Wtedy jednak nie miałem o tym żadnej wiedzy. Gajewski powtarzał tylko jak nakręcony: Lis musi zobaczyć, że ktoś się nim interesuje. Zasugerowałem, że jak mu na tym tak bardzo zależy, to powinien wysłać tam dziennikarzy ze zwykłą kamerą. Ten jednak upierał się przy dronie. Nie wiedział, że dostał ode mnie adres, pod którym Lis nie mieszkał już od roku. Zdjęcia pustego domu Tomasza Lisa zostały wykonane w piątek, 18 sierpnia.

„Hejo, rekonesans zrobiłem, robota dla dwóch ludzi. Ewentualnie dla jednego na mniejszego drona (cichszego dji spark, dji mavic air). Na fb podesłałem widok z ~65metrow , bezpiecznie z tej pozycji, w której byłem, można by zejść trochę poniżej 30m” – napisał mi po realizacji zdjęć operator drona.

Zdjęcia przesłałem Gajewskiemu. Interesowało go jedno, czy Lis widział drona. Kiedy dowiedział się, że nie, kazał wysłać operatora jeszcze raz. Zdjęcia miały być wykonane 19 sierpnia 2018 roku. Nie doszły jednak do skutku. Operator nie mógł tam jechać.

Ale później Gajewski przestał naciskać na te fotografie. Jak szybko kazał je zrobić, tak szybko o nich zapomniał. Choć to akurat była norma. „Genialne” pomysły przychodziły mu do głowy, zawsze gdy przebywał na Woronicza u prezesa Jacka Kurskiego. Przeważnie po takiej audiencji dzwonił z listą poleceń, które mamy wykonać na Placu. Później jednak chyba i sam Kurski zapominał, czego chciał, i Gajewski przestawał wypytywać o to, czy jego polecenia zostały wykonane.

Chociaż czasami bywało i tak, że po kilku tygodniach Kurskiemu nagle przypominało się, że coś miało być zrobione, a nie zostało. Wtedy pytał o efekty Gajewskiego, a ten wydzwaniał do mnie. Tak było też z jednym z portali, który o prezesie TVP niemal ciągle pisał źle. Gajewski wydał polecenie, żeby przygotować na jego temat jakiś kompromitujący materiał. Szybko o tym zapomniałem. Miesiąc później Gajewski nagle sobie przypomniał, że nie ma informacji o postępie prac w sprawie portalu.

– Tam nie ma tematu – odparłem na odczepnego.

Wcisnąłem mu, że przez miesiąc dziennikarze próbowali zrealizować jego polecenie, ale nic sensownego nie ustalili. Gajewski przekazał to wyżej i Woronicza przestała naciskać w sprawie realizacji.

Kiedy Kurski czegoś nie chciał, to Gajewski tego nie żądał. Taka była prosta kolej rzeczy w tamtym okresie na Placu.

TROPIENIE NIELSENA

Odkąd Jacek Kurski został prezesem telewizji, zaczęła spadać oglądalność nie tylko poszczególnych anten, lecz także ich głównych programów. Tak przynajmniej wynikało z publikacji AGB Nielsen Media Research sp. z o.o. Ta firma to monopolista na polskim rynku. Jako jedyna dokonuje pomiaru oglądalności. Jej dane mają wpływ na sprzedaż reklam. Jeśli w badaniach słupki oglądalności spadają, spada też cena czasu antenowego, na którym zarabiają stacje telewizyjne. Dlatego wyniki publikowane przez AGB Nielsen Media Research są ważne dla nadawców audiowizualnych. Kurski te dane kwestionował i oskarżał firmę o manipulację. Zarzucał jej „pompowanie” TVN kosztem TVP.

W końcu telewizja publiczna zdecydowała się kupić program do mierzenia oglądalności – tzw. Model oglądalności rzeczywistej (MOR) – opracowany przez Netię. Z usług telekomu korzysta prawie 180 tys. gospodarstw domowych. Łącznie klienci posiadają prawie 200 tys. dekoderów, które rozlokowane są w ponad 1500 gminach w całej Polsce. Badanie odbywa się w czasie rzeczywistym. To wielka zaleta tego systemu i kiedy pracowałem na Placu, często z niego korzystałem. Niemal na bieżąco można było obserwować, czy coś widza interesuje, czy też nie, i reagować. Bywało nawet, że mówiło się na ucho do prowadzącego, by kończył z kimś rozmowę, bo widz ucieka nam sprzed odbiorników. Innym razem – żeby ciągnął dyskusję, bo ludzi, jak wynikało z badań MOR, to interesuje, a widownia rośnie.

Ciekawe było też porównywanie tego, co prezentował system Netii z danymi Nielsena. W zasadzie wykresy obu badań się zgadzały. I w modelu Nielsena, i w modelu Netii w danej godzinie widownia nam rosła lub malała. Ważne były jednak szczegóły. Według Nielsena TVP Info zawsze przegrywało z TVN24 w porankach, a wygrywało pasmem wieczornym. Inaczej to pokazywał Model Netii: według niego często wygrywaliśmy z TVN24 rano. Wieczorem, w czasie emisji Minęła 20, krzywe Netii i Nielsena też były niemal takie same. Oba badania prawie się zgadzały, że TVP Info zostawia w tym paśmie TVN24 daleko w tyle.

Podobnie sytuacja wyglądała z programami TVP1 i TVP2. TVP nie miała dowodów, że Nielsen faworyzował stacje komercyjne, ale patrząc tylko na suche dane, można było odnieść wrażenie, że nie do końca oddają one rzeczywistą oglądalność.

Zarząd TVP miewał różne pomysły na podważenie wiarygodności badań Nielsena. A to Kurski zarzucał firmie kłamstwo, a to wysyłał do niej audyt, by zweryfikować jej panel. TVP chciała bowiem poznać, czy mierniki Nielsena rozmieszczone są tak, by proporcjonalnie oddawać strukturę społeczeństwa. Nielsen się przed tym bronił, twierdząc, że takich informacji ujawnić nie może. Brakowało więc twardych dowodów, że z tymi wynikami oglądalności coś może być nie tak.

TVP spróbowała więc zdobyć je na własną rękę. Istniała jednak dla takich działań niewielka, acz kluczowa przeszkoda. Zgodnie z umową bowiem telewizja nie mogła podejmować żadnych działań przeciwko firmie badawczej.

Na Woronicza wymyślono więc, że dowody na nieuczciwość Nielsena mają zdobywać dziennikarze. W efekcie od czasu do czasu w Wiadomościach lub na antenie TVP Info pojawiały się materiały, z których wynikało, że firma badawcza może być nieuczciwa, ale były to tylko sprawy incydentalne i mało konkretne. Dlatego pod koniec sierpnia 2018 roku, po jednym ze spotkań na Woronicza, Gajewski wrócił na Plac z informacją, że w sprawie Nielsena jest zadanie do wykonania. Ktoś się bowiem dowiedział, że firma ma rozlokowane mierniki oglądalności we wsi Jazgarzew na Mazowszu, które jednak w panelu figurują jako dane ze wsi na Podlasiu.

– Niby jak chcesz to udowodnić? – zapytałem Gajewskiego.

Jego plan był dość prosty, by nie powiedzieć prostacki. Miałem wysłać na miejsce dziennikarzy, którzy chodząc od domu do domu, namierzaliby mierniki Nielsena. Jak żyję, większego absurdu nie słyszałem. Ale to był dopiero początek. Gajewski miał już nawet gotowy plan, który podpowiedział mu sam Kurski. Dziennikarze, chodząc po wsi, mieliby udawać serwisantów urządzeń badawczych. A cała akcja miała zostać nagrana przez ukryte kamery.

– Przecież serwisant wie, gdzie są takie urządzenia, i nie musi o to pytać – odpowiedziałem mu.

Z Gajewskim trudno się jednak dyskutowało. Jeśli coś powiedział mu Kurski, to była to dla niego prawda objawiona. Nawet wtedy, kiedy prezes mówił głupoty. Tak było i tym razem.

Zadzwoniłem do Krzyśka, który współpracował z naszą redakcją, i opowiedziałem mu o pomyśle Gajewskiego.

– To jest głupie – odpowiedział.

– Wiem, ale każe to zrobić.

Zgadzaliśmy się z Krzyśkiem, że prowokacja, którą każe zrobić Gajewski, jest niebezpieczna dla samej TVP. Wpadka przebranych serwisantów mogła skompromitować stację. Dlatego bez konsultacji z Gajewskim postanowiliśmy zmodyfikować ten ich niedorzeczny pomysł. Krzysiek przygotował ankiety, które wykonują studenci, prowadząc badania. Skoro był już przymus, by dziennikarze tam pojechali, to przynajmniej chcieliśmy, by mogli się poruszać w ramach dozwolonej prowokacji. I tak nasi reporterzy w Jazgarzewie mieli być po prostu studentami, którzy robią badania na temat pracy z urządzeniami do mierzenia oglądalności. W sumie do tej mazowieckiej wsi miały jechać trzy osoby z Placu i jeden chłopak z Woronicza. Spotkaliśmy się z całą ekipą na dzień przed wyjazdem. Dostali ode mnie ukryte kamery, które były na Placu, i plik ankiet do rozmowy z ludźmi.

Do Jazgarzewa pojechali 1 września 2018 roku. W tym samym dniu akurat musiałem być w Olsztynie, bo miałem zaplanowaną przeprowadzkę do Warszawy. Z góry jednak zakładałem, że na wsi nic się nie wydarzy. Chłopcy sobie po niej pochodzą, nikogo nie znajdą i wrócą do Warszawy, a temat umrze śmiercią naturalną, jak wiele wcześniejszych pomysłów Gajewskiego i jego przełożonych z Woronicza.

Nie tym razem. Determinacja kierownictwa TVP, by za wszelką cenę znaleźć mierniki oglądalności, była zbyt duża. Dlatego już w drodze do Olsztyna dostałem telefon od Gajewskiego. Wypytywał o postępy. Odpowiedziałem mu, że nie mam jeszcze żadnych informacji. Zainteresowało go więc, czy nasi ludzie podają się za serwisantów, tak jak kazał prezes. Odpowiedziałem na odczepnego, że tak. Przez myśl mi nie przeszło, że będzie to sprawdzał. Gajewski jednak sam zadzwonił do dziennikarzy i po chwili oddzwonił do mnie, wrzeszcząc, że został oszukany. Tłumaczenia, że studenci są znacznie lepsi niż wymyślony przez Kurskiego serwis, na nic się zdały. Gajewski uparł się przy serwisantach.

– Macie być serwisantami. Tak chce Gajewski – zawiadomiłem ekipę.

– Przecież to niedorzeczne.

– Ale on tak każe.

Ostatecznie chłopcy sami uznali, że nie wykonają polecenia Gajewskiego. Dalej chodzili po wsi i udając studentów, szukali mitycznych mierników oglądalności Nielsena. Gajewski nadal wydzwaniał co jakiś czas i pytał o postępy. A te były nikłe. Kolejny dom, kolejny mieszkaniec wsi i nic. Nadajników jak nie było, tak nie było. Wreszcie po kilku godzinach chodzenia po wsi jeden z dziennikarzy zadzwonił do mnie z informacją, że rozmawiali z człowiekiem, który ma nadajnik.

– Mówił, że dostał to urządzenie, kiedy przedłużał umowę z NC+. Twierdził, że robi wszystko, by fałszować wyniki oglądalności, że pracuje w TVP, ale nienawidzi TVP i Kurskiego, dlatego zrobi wszystko, by zaniżyć oglądalność – opowiadał mi dziennikarz.

– Nagraliście go?

– Tak, chyba tak. Zobaczymy, jak wrócimy do redakcji.

Nie dowierzałem tej informacji. Z relacji dziennikarza wynikało bowiem, że człowiek o samych badaniach mówił bardzo ogólnie, za to dużo czasu poświęcił inwektywom pod adresem obecnych władz TVP. Ale dziennikarze przekazali tę informację także Gajewskiemu, a ten dalej na Woronicza. Oczekiwanie sukcesu było ogromne, bo o godzinie 17 dostałem SMS-a od jednego z dyrektorów najbliżej współpracujących z Kurskim:

„Jeśli dziennikarzom TVP uda się zgodnie z prawem wyśledzić i ujawnić tajną akcję dawnych WSI wymierzoną przeciwko TVP, to będzie wielki sukces!” – napisał.

Jakie WSI, jaki spisek? – pomyślałem. Chwilę później zadzwonił Gajewski. Jego nie interesowały dawne tajne służby, ale NC+. Chciał udowodnić, że operator rozdaje urządzenia do pomiaru oglądalności przy podpisaniu nowej umowy. I tym samym fałszuje reprezentatywną próbę, a więc i wyniki oglądalności. Dowody postanowił zdobyć w prosty sposób. Zadzwonił na infolinię operatora i powiedział, że chce podpisać z nim umowę.

– Powiedzieli, że dadzą mi to, jak będę przedłużał umowę – brzmiał wyraźnie podniecony.

Dzień później na Placu mieliśmy zobaczyć nagrania z ukrytych kamer z Jazgarzewa, ale Gajewski puścił mi jeszcze nagraną rozmowę z infolinią NC+. Zupełnie nie usłyszałem tego, co on usłyszał w sprawie Nielsena… Ważniejsze jednak było to, że ukryte kamery okazały się uszkodzone i nagrały tylko końcówkę rozmowy z człowiekiem, który twierdził, że ma w domu miernik Nielsena.

– Ja go znam. On pracuje u nas na Placu – wypalił nagle Gajewski.

– Gdzie?

– W dziele administracyjnym.

Faktycznie, okazało się, że człowiek, który mówił, że nienawidzi TVP, pracował na Placu. Kamery jednak nie zarejestrowały, jak opowiada o pracy na miernikach oglądalności. Ani dźwięku, ani obrazu.

– Co ja teraz powiem prezesowi? – Gajewski był wyraźnie załamany. Krzysiek, który oglądał nagrania razem z nami, sprawdził jeszcze ustawienie kamer. Ale nie było na nich nic więcej. Nic poza tym, że facet nienawidzi TVP.

– Trzeba to powtórzyć. Musicie ich tam wysłać jeszcze raz, muszą iść do niego i jeszcze raz go nagrać – rozkazał Gajewski.

Jakaś kompletna paranoja, prowokacja nie wyszła. Nie ma dowodu, a nie da się jej powtórzyć. Gajewski jednak uparł się, by do Jazgarzewa jechać jeszcze raz.

– Jest niedziela, nie mam nikogo na Placu – argumentowałem.

Gajewski kazał ściągnąć chłopaka, który był na wsi i rozmawiał w sprawie Nielsena. Problem polegał na tym, że on mieszkał ponad 100 km od Warszawy.

– Wyślemy po niego auto albo niech ktoś z ośrodka w Łodzi pojedzie i go przywiezie – zdecydował Gajewski.

W niedzielę wieczorem wylądowaliśmy w Jazgarzewie. Ja, chłopak, który robił prowokację, i Krzysiek. Jak przypuszczałem, nic z powtórki nie wyszło. Mężczyzna nie chciał już rozmawiać ze „studentem”. Twierdził, że ma dużo pracy, i kazał mu przyjechać kiedy indziej. Trudno, by się nie zorientował, że coś jest nie tak. Ta sama osoba odwiedza go dzień po dniu i chce rozmawiać o tym samym. Poza tym nie było pewności, czy mężczyzna nie rozpoznał dziennikarza. Przecież obaj pracowali na Placu. Prowokacja zakończyła się klęską.

Najbardziej z tego powodu zdenerwowany był Gajewski. Dzień wcześniej dzwonił przecież do Kurskiego i mówił mu, że zdobył dowody na Nielsena. Dziś nie miał już nic. Nagrania były bezwartościowe. Tak samo jak jego rozmowa z infolinią NC+.

– Powiedz mu, że mamy sprzęt do dupy… że nie nagrywa. Taka prawda.

– Mamy w TAI ponad 300 mln zł budżetu i nie możemy kupić kamer? Wyśmieje mnie.

Gajewski musiał jednak wypić piwo, które sam nawarzył. Pojechał do prezesa i wrócił od niego z nowymi wytycznymi. Tym razem mieliśmy szukać mierników Nielsena w Piasecznie. Za każde trafione urządzenie obiecano pracownikom TVP po 1 tys. zł. I tak od 3 września przez kolejne dni dziennikarze jeździli do Piaseczna i chodzili po domach na wskazanych przez Gajewskiego ulicach. Przypominało to szukanie igły w stogu siana.

Po czterech dniach chodzenia od domu do domu udało im się w końcu znaleźć człowieka, który twierdził, że ma w domu miernik Nielsena. Pan jednak nie był zbytnio rozmowny. Nie chciał udzielić zbyt wielu informacji. Zaznaczył, że wszystko, co robi, jest tajemnicą. Znowu klęska. Po nieudanej misji w Piasecznie wrócił pomysł na sprawdzenie NC+. Ale i tutaj okazało się, że nie jest tak, jak myśleli na Woronicza.

ROZDZIAŁ VII
Portal tvp.info

Kiedy w czerwcu 2016 roku przyszedłem do pracy w TVP, portal był częścią Telewizyjnej Agencji Informacyjnej i podlegał dyrektorowi do spraw TVP Info, którym był Grzegorz Adamczyk. Siedzibę redakcji portalu nazywaliśmy katakumbami czy wręcz piwnicą, a to dlatego, że znajdowała się ona z tyłu, za starym studiem C. Mieściła się w siedmiu pokojach rozdzielonych na dwie części przez obskurną klatką schodową, żywcem jakby wyjętą z PRL-owskich bloków.

W pierwszej części, znajdującej się tuż za studiem C, umieszone były newsroom i pokój grafików. Do tego drugiego wchodziło się przez coś, co w domyśle miało być pokojem socjalnym. Lodówka, mikrofala i stół. O krzesłach nikt już nie pomyślał.

Newsroom portalu przypominał szkolną klasę. Równo w rzędach poustawiane stoły – jedne od okna, drugie od ściany. A przed nimi stanowisko wydawcy, który jak nauczyciel miał ustawione biurko frontem do pozostałych – tak by widzieć, kto i co robi. Po wejściu do newsroomu w oczy rzucał się żółty plakat z napisami Achtung Russia z literami „ss” stylizowanymi na symbol Schutzstaffel, niedaleko niego wisiał obrazek Matki Boskiej, a jeszcze dalej plakat z Piłsudskim.

Reszta pomieszczeń redakcji znajdowała się za klatką schodową. Był tam gabinet szefa i trzy pomieszczenia, w których pracowali dziennikarze. Jedno z nich zajmowała redakcja TVP Parlament.

W połowie marca 2016 roku szefem portalu został Bartosz Kalich, prywatnie kolega ze studiów Michała Rachonia. Dotychczasowy kierownik, Dariusz Facoń, dziennikarz z wieloletnim doświadczeniem, został zdegradowany na wydawcę.

Kiedy w czerwcu dołączyłem do redakcji portalu, pracowali tam starzy dziennikarze, którzy przyszli tutaj jeszcze przed wyborami wygranymi przez PiS, i nowi, którzy zatrudnili się tutaj wraz z „dobrą zmianą”. To była swoista mieszanka wybuchowa. Wśród starych byli tacy, którzy wcześniej pracowali w „Gazecie Wyborczej” czy TVN24. Jeden z nich, Piotr, był nawet aktywnym działaczem Partii Razem. Nowi – Adam, Ziemowit Kossakowski, Robert, Michał, Tomek, Arek – to była prawie surówka, nikt z nich nie miał doświadczenia z poważnymi mediami. Portal był dla nich jak łup wojenny i uważali, że powinni w nim odgrywać ważniejsze role.

Adam, fan żołnierzy wyklętych, zachowywał się, jakby właśnie wyszedł z lasu po długiej i wyczerpującej walce. Starych traktował jak wrogów. Wszędzie widział Wojskowe Służby Informacyjne. Ziemowit Kossakowski to człowiek, o którym więcej napisano, niż on sam napisał. Niedoszły radny PiS na Ursynowie, rozdarty między tym, czy chce być dziennikarzem, czy woli politykę. Paradoksalnie miał smykałkę do dziennikarstwa. Potrafił znaleźć temat. Problemy pojawiały się na etapie pisania materiału. Raz słuchał rad, raz nie. Jednego dnia chciał się uczyć, innego już nie. I tak w kółko. Traktował to, co robi, jak walkę polityczną, ale nikt mu wcześniej nie powiedział, że dziennikarstwo na tym nie polega. Poza tym dawał się wykorzystywać swoim kolegom, którzy do TVP przyszli razem z nim, ale zajęli eksponowane stanowiska. To Ziemowita później zgubiło. Michał był jedynym w miarę doświadczonym dziennikarzem, ze smykałką do mediów społecznościowych. Poruszał się w nich jak ryba w wodzie. No i jeszcze Arek, mistrz ortografii, który seryjnie wygrywał organizowane w Polsce dyktanda.

Nowi starali się forsować swoje poglądy w najbardziej nieoczekiwanych miejscach. Najczęściej w tagach – słowach kluczowych dopisanych do tekstu, których wydawcy czasami zapominali sprawdzić. I tak pod artykułami o Lechu Wałęsie standardowo pojawiał się tag „TW Bolek”, niezależnie od tego, czy tekst odnosił się do lustracyjnej historii byłego prezydenta, czy też nie. Pod tekstami o opozycji – słowa typu „zdrajca” i „złodziej”.

W redakcji często dochodziło też do utarczek słownych. Nowi nazywali doświadczone dziennikarki, które spokojnie mogłyby być ich matkami, „starymi kodziarami” i zamykali się w pokoju z kierownikiem, gdzie przyjmowali jego dyspozycje. Starzy chowali się po kątach i komentowali poczynania nowych na zamkniętych grupach na Facebooku. Potrafili też być złośliwi, kiedy celowo przemycali w tekstach dwuznaczne tytuły, np. Kempa: są ludzie, którzy prezentują poziom trawy.

Konflikt między jednymi a drugimi zaostrzył się na początku wakacji 2016 roku, kiedy Bartosz Kalich zaczął wprowadzać do grafiku Adama i Tomka jako wydawców. To nie spodobało się starej ekipie, która zaczęła coś na wzór strajku włoskiego. Nagle bardzo długo pisali teksty, tłumacząc to koniecznością weryfikowania informacji. Albo kiedy ktoś ze starych był podwydawcą, odpowiedzialnym za redakcję tekstów, a nowy wydawcą, każdy materiał był sprawdzany i czytany bardzo długo. A wydawca nie miał co publikować na stronie. Na pytanie kierownika, dlaczego tak długo to trwa, najczęściej padała odpowiedź, że materiał musi być dobrze i rzetelnie sprawdzony.

We wrześniu 2016 roku Kalich nie przedłużył umowy z Faconiem. Ta historia przelała czarę goryczy. Starzy już jawnie zaczęli spiskować przeciwko nowemu szefowi. W połowie października 2016 roku napisali i wysłali list do Piotra Lichoty, dyrektora TAI, w którym oskarżyli kierownika o mobbing. Podpisali się pod nim niemal wszyscy starzy pracownicy. Bartoszowi Kalichowi zarzucono podnoszenie głosu na dziennikarzy, poniżanie ich czy wyzywanie.

Do opisanych w liście zdarzeń według mojej wiedzy nie doszło. Ot, starzy dziennikarze, znający mechanizmy TVP, postanowili wykorzystać swoje doświadczenie, by utrącić kierownika. Wiedzieli bowiem, że Kalich nie ma dobrych notowań u Piotra Lichoty, który na kolegiach miał do niego pretensje o pracę portalu. List trafiał zatem na podatny grunt, ale wyjaśnienie postawionych w nich zarzutów było farsą. Dyrekcja TAI rozmawiała tylko z osobami podpisanymi pod listem, a więc ani nie poznała zdania wszystkich pozostałych, ani nie była w stanie ustalić, co naprawdę dzieje się w redakcji portalu.

List miał doprowadzić do dymisji Kalicha i przeforsowania na stanowisko szefa portalu Anny Malinowskiej-Szałańskiej – wieloletniej pracownicy TVP, współtwórczyni strony internetowej tvp.info.

O ile pierwsza część akcji zakończyła się sukcesem, o tyle druga była całkowitą porażką. Zamiast Szałańskiej kierownictwo redakcji objął osobiście Lichota, a później powierzył to zadanie Samuelowi Pereirze, wtedy zastępcy kierownika redakcji publicystyki TVP Info. Taka prowizorka, która miała dać czas na znalezienie nowego szefa portalu. I pod koniec lutego 2017 roku nowym redaktorem naczelnym internetowego serwisu TVP został Dominik Zdort.

Z Dominikiem znaliśmy się od 2007 roku. On był wtedy publicystą „Rzeczpospolitej”, ja dołączyłem do działu krajowego redakcji przejętej wówczas przez Pawła Lisickiego. Różniło nas wiele. A najbardziej poglądy. Zdort, czego nie ukrywał, był bardzo prawicowy.

– Ode mnie bardziej na prawo nic nie ma – mówił.

Zdort był pełen sprzeczności. Z jednej strony sprawny i bardzo dobry redaktor. Wiedział, jak poprawić tekst z głową, by nie stracił na wartości, a jednocześnie był atrakcyjny dla czytelnika. Potrafił jednak czasami sam siebie zapędzić w kozi róg. W 2008 roku w „Rzeczpospolitej” krytykował całkowity zakaz bicia dzieci, nad którego wprowadzaniem zastanawiał się wówczas rząd Donalda Tuska:

„Dobrze byłoby więc, gdyby i Donald Tusk, i jego rząd nie ulegali bezrefleksyjnie nowoczesnej poprawności politycznej, lecz by się zastanowili, jakie skutki może przynieść wprowadzenie do kodeksu karnego kary za klapsa. By spróbowali przewidzieć nie tyle to, co nowe przepisy mogą zmienić w rodzinach patologicznych, ile raczej, jaką krzywdę mogą wyrządzić rodzinom normalnym”[17] – pisał wtedy Dominik Zdort.

W 2015 roku od Zdorta oberwali polscy Tatarzy. Dominik nagle na łamach „Rzeczpospolitej” zaatakował ludzi, którzy od pokoleń mieszkają w Polsce, przybyli na nasze ziemie, by służyć najpierw królowi, a później państwu polskiemu. Na nikim Polska nigdy nie mogła polegać tak jak na tej mniejszości. Mimo to Dominikowi nie podobało się to, że choć mieszkają u nas od wieków, nie zmienili wiary i nadal są wyznawcami islamu. Widział w tym zagrożenie[18].

Innym razem za cel wziął osoby biorące udział w biegach ulicznych w Warszawie. Nie spodobało mu się to, że stał w korkach, jadąc do pracy. Dostało się też seksistowskim tekstem policjantce, która ukarała Dominika mandatem, bo przeszedł w niedozwolonym miejscu przez jezdnię:

„Urocza brunetka, nie powiem. Młoda, kształtna, kolczyki w uszach, włosy związane w zalotny koczek, mocno umięśnione ramiona. Te mięśnie i opalone ciało to najpewniej efekt niedawnej wyprawy kajakowej. W radiowozie dwie kolejne paniusie w tym samym stylu, tyle że blondie – błyszcząca pomadka na ustach, wypielęgnowane dłonie, nieskrywany seksapil. I jeszcze te mundury – nie należę do klanu s/m, ale domyślam się, że są mężczyźni, których podnieca taka panna w granatowym uniformie, ze skórzanym biczem albo bloczkiem mandatowym”[19] – pisał w 2016 roku na łamach „Rzeczpospolitej”.

Czasami miałem wrażenie, że byłoby dla Zdorta lepiej, gdyby zamiast komentowaniem zajął się tylko redagowaniem tekstów. To wychodziło mu zdecydowanie lepiej. Uwagi redaktorskie miał przeważnie celne i trafne. Przy tym był spokojny i opanowany, kiedy tłumaczył dziennikarzom, co jego zdaniem należy poprawić w tekście.

JOINTY NA PLACU

Rankiem 3 grudnia 2016 roku dostałem SMS-a od znajomego policjanta z Komendy Stołecznej Policji:

„Co wy tam palicie, Stopczyk, na tym Placu?”.

„Ja radomskie, ale jak pan major chce, Franz ma camele” – odpisałem w tym samym tonie.

„Chłopaki od nas jadą z psem do was do redakcji szukać narkotyków!”

„Czego?!”

Życie na Placu zamierało po godzinie 22. W ciągu dnia gwarny i pełen ludzi budynek Telewizyjnej Agencji Informacyjnej wieczorem pustoszał. O 22.00 większość osób była już poza Placem, a pracę kończyły powoli ostatnie redakcje. W TAI zostawały tylko osoby, które przygotowywały ostatnie wydanie serwisów TVP Info. Do pracy przychodziła też garstka ludzi, która pracowała w nocy nad przygotowaniem materiałów do wydań porannych. Również portal kończył pracę o 22. Popołudniowa zmiana odchodziła wówczas do domu. Zastępował ich wydawca nocny, który miał przygotować materiały dla porannej zmiany.

Właśnie wtedy, kiedy budynek pustoszał, zaczynały się w nim dziać dziwne rzeczy. Tak jakby nocą budziły się demony, które namawiały przebywające tam osoby do różnych nietypowych zachowań. Osoby, które pracowały w portalu na popołudniową zmianę, wielokrotnie opowiadały o tym, że wieczorem na klatce schodowej za studiem C czuć zapach marihuany. Ale temat był raczej powodem żartów. Do czasu. 1 grudnia 2016 roku popołudniowa zmiana skończyła pracę o godzinie 22. Zastąpił ich Piotr, który często brał nocne dyżury jako wydawca. Nad ranem, 2 grudnia, napisał e-maila i wysłał go na adres kalendarium.tai.

Od: Zespół Wydawców Portalu tvp.info

Wysłane: 2 grudnia 2016, 18:48

Do: Kalendarium TAI

Temat: PROSZĘ NIE PALIĆ UŻYWEK NA TERENIE TVP!

Dzień dobry,

Przypominamy wszystkim, że na terenie TVP obowiązuje zakaz palenia nie tylko papierosów, ale i marihuany oraz wszelkich innych narkotyków. Na klatce schodowej przy naszej redakcji notorycznie, niemal codziennie panuje przeraźliwy smród narkotyków, który przenika do naszego newsroomu i utrudnia pracę. Jest to skandaliczne zachowanie i apelujemy, aby zaprzestać takich działań.

Z poważaniem,

Dziennikarze portalu tvp.info

Od: Lichota, Piotr

Wysłane: 2 grudnia 2016, 19:34

Temat: RE: PROSZĘ NIE PALIĆ UŻYWEK NA TERENIE TVP!

Zobowiązuję wszystkich członków Redakcji tvp.info, którzy czują się autorami poniższej wiadomości email (a także wszystkich pozostałych którzy potwierdzają informacje w nim zawarte) do sporządzenia notatek służbowych, w których odpowiedzą na następujące pytania:

1. Na jakiej podstawie uważacie Państwo, że na terenie TAI były (lub są nadal) zażywane narkotyki?

2. W których konkretnie dniach i godzinach do tego dochodziło?

3. Czy informowaliście Państwo swoich bezpośrednich przełożonych bądź inne osoby o tym fakcie? Jeżeli tak to kogo?

4. Od jak dawna taka sytuacja ma miejsce?

Notatki proszę przesłać na mój adres email do jutra do godziny 12.00.

Piotr Lichota

dyrektor

Telewizyjnej Agencji Informacyjnej

Dzień później, w sobotę, 3 grudnia 2016 roku, treść pierwszego z tych e-maili ujawniła „Gazeta Wyborcza”. Postawiło to na nogi nie tylko dyrekcję Telewizyjnej Agencji Informacyjnej, lecz także prezesa TVP Jacka Kurskiego, który nakazał Piotrowi Lichocie wyjaśnienie sprawy używek. Dyrektor, długo się nie zastanawiając, zgłosił sprawę na policję. I tak na Plac przyjechali policjanci z psem. Przeszukano niemal wszystkie pomieszczenia znajdujące się w ciągu klatki schodowej za studiem C. Sprawdzano redakcje, ale nic nie znaleziono. Piotr został na jakiś czas odsunięty od nocnych dyżurów. Sprawa palenia marihuany ucichła. Do czasu.

26 stycznia 2017 roku na oficjalnym koncie tvp.info na Twitterze ktoś napisał:

„Znowu czuć marihuanę na klatce. Ciekawe czy dyr. Lichota coś z tym zrobi”.

Wiadomość została wysłana z iPhone’a. Początkowo Lichota chciał sprawdzać wszystkich dziennikarzy zatrudnionych na Placu i używających telefonów tej marki, ale ostatecznie pomysł upadł.

Autora wpisu nie znaleziono. W tamtym czasie kwestiami bezpieczeństwa w TVP nikt za bardzo się nie przejmował. Przez kilka miesięcy nie zmieniano kodów dostępu do kanałów w mediach społecznościowych. Mało tego. Tak na dobrą sprawę nie było wiadomo, kto taki dostęp miał. Tym samym gros osób, które zwolniono lub które same odeszły z pracy, mogło dowolnie redagować treści na tych kanałach.

Dopiero po tej wpadce zaczęto zmieniać hasła dostępów i zmniejszono liczbę osób uprawnionych do ich posiadania.

Zresztą z tym dostępem do różnych baz danych TVP przez pewien czas miała problem. W maju 2017 roku media ujawniły, komu i jak wysokie premie przyznał prezes Jacek Kurski. W TVP zaczęto szukać „kreta”, który wyniósł informacje. Sprawdzano osoby mające dostęp do kartki A4 z odręcznie napisanymi wytycznymi przez Kurskiego. Wtedy okazało się, że wiele osób ma dostęp do wewnętrznego systemu kadrowo-płacowego i są one w stanie podejrzeć umowy, jakie z TVP mieli podpisani dziennikarze. Uprawnienia takie nadawane były zazwyczaj pracownikom podczas przygotowywania jakiejś produkcji. Musieli oni mieć dostęp do systemu, by zaakceptować płatności czy inne rzeczy związane z realizacją. Tylko nikt potem już dostępu nie odbierał. Zaczęto tego pilnować dopiero w połowie 2017 roku.

RUDY IRLANDCZYK, ZATYCZKI ANALNE I ŻYCIE SEKSUALNE DELFINÓW

Urzędujący od sierpnia 2016 roku Piotr Lichota jako szef Telewizyjnej Agencji Informacyjnej miał specyficzny styl bycia. Na kolegiach potrafił na przykład powiedzieć pod adresem redakcji zagranicznej, że „należałoby na nią spuścić cyklon B”.

W efekcie Zagranica nie lubiła Lichoty i z zemsty potrafiła zgłaszać groteskowe tematy, wiedząc, że i tak nikt na Placu nic od nich nie chce. Raz jednak taki żart postawił na nogi cały TAI.

26 kwietnia 2016 roku podczas kolegium Lichota zapytał wydawcę Zagranicy, czy mają jakiś temat. Chłopak od niechcenia opowiedział historię o rudym Irlandczyku zgwałconym przez orangutana. Nie dodał tylko, że materiał napisał portal satyryczny ze Stanów Zjednoczonych, słynący z wymyślania informacji.

Godzinę po kolegium na stronie tvp.info ukazał się artykuł: Rudy Irlandczyk zgwałcony przez orangutana. Można w nim było przeczytać: „Niemal 200-kilowy orangutan zaatakował i zgwałcił rudowłosego turystę z Irlandii – donosi serwis worldnewsdailyreport.com. Przewodnicy ostrzegali wcześniej mężczyznę, żeby nie afiszował się wśród małp swoimi długimi włosami i długą rudą brodą”.

Wpadkę szybko wychwyciły inne redakcje, a portal tvp.info stał się powodem drwin. Na domiar złego Dominik Zdort, który wówczas już kierował portalem, zamiast natychmiast zdjąć nieszczęśliwy materiał, podjął decyzję o jego edycji. W efekcie do tekstu dopisano: „Nasuwa się jednak pytanie, czy informacja jest prawdziwa?”, a potem jeszcze: „Informacją żył w ostatnim czasie Internet, ale okazało się, że był to tylko dowcip, a historia jednak nie jest prawdziwa. Mieszkańcy Borneo mogą zatem odetchnąć, bo turyści dalej mogą bez obaw oglądać w ich parkach życie dzikich małp”. Ostatecznie artykuł zniknął z serwisu dopiero kilka godzin po publikacji.

Tego samego dnia w portalu powstał inny tekst, który miał zostać opublikowany. Piotrek – dziennikarz, który wcześniej zasłynął z tego, że postawił na nogi cały Plac, bo wyczuł marihuanę – miał niebywałą zdolność docierania do najdziwniejszych zakątków internetu, gdzie znajdował wyjątkowo oryginalne tematy, po czym zgłaszał je wydawcom. W dniu, kiedy portal opublikował tekst o rudym Irlandczyku i orangutanie, Piotr napisał materiał pt. Osłonki na odbyt i dzwonki do drzwi. Takich gadżetów dla zwierząt jeszcze nie widzieliście. Dalej w tekście można było przeczytać: „Ozdoby zakrywające odbyt, specjalny laptop do drapania czy legowiska doczepione do biurka. Pomysłowość producentów gadżetów dla kotów i psów nie zna granic. Portal tvp.info postanowił sprawdzić, jakie nietypowe przedmioty możemy sprawić naszym milusińskim”.

Gdyby nie historia z Irlandczykiem materiał pewnie zostałby opublikowany. A tak wydawca dopisał w materiale – „CZEKAMY aż opadnie kurz po orangutanie”.

Dzień później Piotr zgłosił temat o życiu seksualnym delfinów: „Wieloryby i delfiny mają zaskakująco ciekawe życie seksualne. Podczas kopulacji przybierają różne pozycje, ich pochwy są bardzo skomplikowane, a penisy niemal cały czas znajdują się we wzwodzie”.

I ten materiał zamiast do publikacji został przez wydawcę oznaczony jako taki, którego pod żadnym pozorem nie wolno umieszczać na stronie.

LODY OJCA DYREKTORA, CZYLI DOMINIK MUSI ODEJŚĆ

Na początku maja 2017 roku Piotr Lichota pożegnał się z Telewizyjną Agencją Informacyjną. Nowym szefem na Placu został Klaudiusz Pobudzin. Linia redakcji została jeszcze bardziej zradykalizowana. Teraz już nawet nie próbowano stwarzać pozorów obiektywnej telewizji. Od rana do wieczora rządziły czerwone paski z napisem „PILNE”.

A pilne było wszystko. Walka z mafią VAT-owską, zarzuty dla kogoś z opozycji czy spadek bezrobocia. Wyglądało to tak, że jedno wydanie specjalne programów informacyjnych się kończy, a już zaczyna się drugie. To był pomysł nowej ekipy na zarządzanie TAI. Dzięki temu oglądalność co prawda rosła, jednak wpływy malały, bo wydania specjalne oznaczały zrzucanie reklam.

To nie do końca podobało się na Woronicza. Ale Jacek Kurski był zakładnikiem własnych rozgrywek i dogadywania się z kolejnymi frakcjami w PiS. Teraz zaś trzymał sztamę z Joachimem Brudzińskim i Antonim Macierewiczem, Klaudiusz Pobudzin był od tego drugiego. Dodatkowo nowy dyrektor TAI stanowił pomost między TVP a ojcem Tadeuszem Rydzykiem, dla którego wcześniej pracował.

Klaudiusz Pobudzin powoli układał Plac pod siebie, a jak nie zajmował się zatrudnianiem kolegów, to grał na skrzypcach. Redakcjami zarządzał jego zastępca, Grzegorz Pawelczyk.

Pod koniec czerwca 2017 roku przesądzony był też los kierownictwa redakcji publicystyki. Dawid Wildstein miał przejść do TVP1. Problem stanowił jego zastępca Samuel Pereira, dla którego Kurski musiał znaleźć stanowisko. Zwolnienie z telewizji nie wchodziło w rachubę. Tak zrodził się pomysł, by Samuel przejął redakcję portalu tvp.info. Tylko że kierownikiem był tam Dominik Zdort, którego trudno byłoby odwołać z dnia na dzień. Bo niby dlaczego? W dodatku pod jego rządami portal się zmienił. Konflikt między starymi a nowymi na chwilę przycichł. Zdort to doświadczony dziennikarz. Mimo że ma konserwatywne poglądy, o czym sam często mówił, nie przeszkadzała mu praca choćby z Piotrkiem, który działał w Partii Razem. Podczas jednego ze spotkań Zdort zresztą postawił sprawę jasno. Nie interesowało go, kto i co robi ani jakie ma poglądy. Chciał tylko dobrych materiałów. Wprawdzie zaliczył wpadkę z orangutanem, ale – jak wiadomo – nie popełnia błędów tylko ten, co nic nie robi.

Dominik miał jednak pewną słabość. Przez część prawicowych dziennikarzy był uważany za zdrajcę, bo w 2012 roku, kiedy Grzegorz Hajdarowicz czyścił „Rzeczpospolitą” po tekście Trotyl na wraku Tupolewa, Zdort został w redakcji. Od czasu do czasu ktoś mu to wypominał, najczęściej wtedy, kiedy brakowało argumentów w ocenie jego pracy.

Przeciwko Zdortowi zawiązała się na Placu nieformalna koalicja z Pobudzinem na czele, który lobbował u Jacka Kurskiego, by nowym szefem portalu został Samuel Pereira. Na Dominika zaczęto po cichu szukać haków, które dawałyby argument do jego odwołania. Jak to bywa w TVP, zawsze na każdego można coś znaleźć. Tym razem był to artykuł na temat inwestycji Tadeusza Rydzyka, który otworzył knajpę. Portal tvp.info zamieścił tę informację jako pierwszy, dodając, że u dyrektora Radia Maryja będzie teraz można kupić lody. W tekście opisano przepych, z jakim kawiarnia została wyposażona.

Artykuł został potraktowany na Woronicza jako atak na ojca dyrektora. Ale to wciąż było za mało, by Zdorta odwołać, tym bardziej że takim zmianom sprzeciwiał się Kuba Sufin, dyrektor Ośrodka Mediów Interaktywnych w Telewizji Polskiej, pod którego formalnie podlegał portal.

30 czerwca 2017 roku Zdort i Sufin umówili się na spotkanie z Kurskim, który zapewnił ich, że Pereira nie zostanie szefem portalu. Nie wiadomo, czy Kurski wtedy po prostu kłamał, czy coś zdarzyło się później. Ale już 2 lipca 2017 roku branżowy portal WirtualneMedia podał, że z dniem 1 lipca Pereira został szefem portalu.

To, jak potraktowano Zdorta, było jednak dla TVP typowe. Najpierw osoba, którą chce się zwolnić, dostaje zapewnienie, że nic się nie dzieje. Później dowiaduje się z mediów, że została odsunięta od obowiązków. A kiedy próbuje wyjaśnić, co się stało, dostaje tylko suchą informację, że nie jest już szefem i kropka.

Tak więc 1 lipca Zdort przestał być szefem portalu. Na pocieszenie 24 listopada 2017 roku został szefem nowego portalu – tygodnik.tvp.pl – zajmującego się kulturą, historią i innymi niepolitycznymi kwestiami cywilizacyjnymi.

RZĄDY SAMUELA

Samuel Pereira do portalu przyszedł razem z Michałem Rybickim. Ten drugi został szefem wydawców. Nikt z pracujących w portalu dziennikarzy nie wiedział, kim jest Rybicki i jakie ma doświadczenie. Nie można było znaleźć o nim żadnych informacji. W TVP pojawił się wraz z nastaniem „dobrej zmiany”. Trafił najpierw do redakcji publicystyki TVP Info, w której został sekretarzem. Był też wydawcą programu Minęła 20.

– Nic nie robił, bo nic nie umiał. Siedział za komputerem i wydawał polecenia. „Zrób mi materiał”. To pytaliśmy go, jaki materiał. On wtedy odpowiadał: „No wiesz, taki newsowy, mocny, no rozumiesz”. Drążyliśmy dalej. O czym ma być ten materiał? „No, ma być mocny, wiesz” – relacjonowała mi osoba, która pracowała wcześniej z Rybickim.

Później na Placu znaleźliśmy wypełnioną przez Rybickiego deklarację członkostwa w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich. Nieskończone studia teologiczne, wykształcenie średnie, doświadczenie pracy w mediach – żadne. I teraz ktoś taki miał zostać moim bezpośrednim przełożonym. Zapowiadało się ciekawie. I tak było.

Już pierwszego dnia urzędowania nowego kierownictwa w portalu z pracy zrezygnowała część „starych”. Nie chcieli pracować z Samuelem, Samuel nie chciał pracować z nimi. Problem sam się rozwiązał. Jednego ze starych wydawców zwolniono telefonicznie, kiedy był na urlopie, nie czekając, aż wróci do pracy. I tak z dnia na dzień w portalu pracowało nas coraz mniej. Zaczęły się problemy. Brakowało ludzi na dyżurach. Okazało się, że wydawca miał czasami na zmianie tylko trzy osoby, gdy powinno być ich co najmniej osiem.

Samuel i Michał mieli dość specyficzny tryb pracy. Przychodzili do redakcji na chwilę przed kolegium TAI o godzinie 11. Byli na Placu do 16.00, najwyżej do 17.00. Najczęściej siedzieli w gabinecie Pereiry. I stamtąd wydawali polecenia. W sumie to Samuel je wydawał. Michał najczęściej zajmował się przeglądaniem YouTube’a albo słuchaniem muzyki. Owszem, na samym początku ich przygody z portalem zdarzało się, że Rybicki prowadził wydania, ale zawsze robił wszystko, by z nich jak najszybciej zejść. Nie był w stanie zlecić dziennikarzom tematów, nie umiał umieszczać materiałów na stronie. Wyglądało to dosyć zabawnie, kiedy patrzyło się z boku na nieporadność szefa wydawców.

Najbardziej komiczna historia wydarzyła się 31 grudnia 2017 roku. Wtedy TVP realizowała Sylwestra Marzeń w Zakopanem. W redakcji grafik ułożono tak, że na wydanie wieczorne zaplanowano tylko wydawcę i nie było ani jednego dziennikarza. Nikt bowiem nie pomyślał o tym, że do obsługi najważniejszej imprezy organizowanej przez TVP portal też będzie potrzebny. A najgorsze, że to wieczorne wydanie miałem prowadzić ja.

„Dostaniemy kogoś na popołudnie? Nie ma social [osoby odpowiedzialnej za media społecznościowe – przyp. red.], nie ma dziennikarzy, nie ma nocnego, a od godz. 20.00 mamy imprezę roku TVP” – takiego SMS-a wysłałem do Michała Rybickiego 31 grudnia 2017 roku o godz. 10.30.

Odpisał o 13.18, że „pracuje nad rozwiązaniem problemu”. Ostatecznie było tak, że na wydaniu wieczornym byłem ja, wydawca z popołudnia, jeden dziennikarz i szef wydawców. Ale kiedy wystartował Sylwester Marzeń, zostałem już tylko z Michałem i dziennikarzem.

– Słuchaj, my zajmiemy się relacją z Zakopanego, ty ogarnij depesze. Gdyby coś się działo, daj znać – poprosiłem Michała.

Po jakimś czasie Michał obwieścił, że wskoczyła pilna depesza. Nie pamiętam już, czego dotyczyła, ale poprosiłem go, by ją wrzucił do CMS-a, czyli do programu, który pozwalał publikować teksty na stronie.

– Nie dam rady – odparł.

– Jak nie dasz rady? Skopiuj ją i wklej, ja ją zredaguję.

– Nie umiem – odparł z rozbrajającą szczerością mój przełożony.

Michał posiedział jeszcze chwilę w redakcji, po czym z niej wyszedł, oznajmiwszy, że gdyby coś się działo, będzie pod telefonem.

POWRÓT „KURSKI BOYS”

W miejsce zwolnionych „starych” koniecznie trzeba było w tvp.info zatrudnić nowe osoby, bo redakcji groził paraliż. Samuel z Michałem próbowali te braki kadrowe jakoś rozwiązać. Ale szło im topornie. Nie wiem, czy nie pasowały im osoby, które chciały pracować w portalu, czy przyczyna leżała gdzie indziej, ale nowych pracowników jak nie było, tak nie było. Później doszli podwydawca i wydawca. To jednak nadal nie rozwiązywało problemu z tym, że nie ma kto pisać tekstów.

Kiedyś dostałem jedną osobę, którą miałem wdrożyć do pracy w portalu. Przyjechała do Warszawy aż ze Szczecina.

Pamiętam, jak mnie uczono zawodu, kiedy w 2003 roku trafiłem na staż do olsztyńskiej redakcji „Gazety Wyborczej”. Marcin Boguszewski, ówczesny szef redakcji, kazał mi znaleźć temat, iść w miasto, porozmawiać z ludźmi. I tak dzień w dzień. Aż po niemal tygodniu przyniosłem mu temat, który go zainteresował. „To teraz napisz tekst” – usłyszałem. I tak kolejne dni spędziłem na poprawianiu materiału. Kiedy w końcu napisałem coś, co przypominało tekst prasowy, dostałem zgodę na pracę z redaktorem, który poprawiał mi teksty i podpowiadał, jak je pisać.

W portalu nie mieliśmy na to czasu. Potrzebowaliśmy ludzi do pracy na wczoraj, i to takich, którzy już umieją pisać. Spytałem więc tego nowego, którego miałem wdrożyć do pracy w redakcji, o doświadczenie. A on mi odpowiada, że ma, bo pisał… na Twitterze… Przez tydzień próbowałem z niego wykrzesać cokolwiek. Nie udało się. Nie był w stanie nawet przepisać depeszy Polskiej Agencji Prasowej.

Któregoś dnia w portalu pojawili się Filip Styczyński i Lucjan Ołtarzewski. Świat usłyszał o nich w roku 2017, kiedy pracowali w redakcji Minęła 20. Zrobiło się o nich głośno nie z powodu ich warsztatu, ale dzięki temu, że biegali po Sejmie za politykami opozycji. Szybko zostali sprowadzeni do parteru, kiedy na jednej z demonstracji Komitetu Obrony Demokracji ktoś ich sfilmował, jak pokazywali ludziom środkowy palec. Styczyński tłumaczył wtedy, że to były pozdrowienia dla jakiegoś znajomego! Tak szybko, jak pojawili się w TVP, zostali z niej wyrzuceni. Teraz wrócili – do portalu.

Mieli pisać teksty. Różnica między Lucjanem a Filipem była taka, że ten pierwszy chciał się uczyć i słuchał uwag. Drugi pracę w portalu uważał za karę i ciągle powtarzał, że jest tutaj tylko na chwilę. Styczyński nie dość, że nie chciał się uczyć, to jeszcze nie słuchał poleceń. Potrafił też zniknąć na kilka godzin, po czym tłumaczył, że był na lunchu. Redakcja nie miała z niego żadnego pożytku. Ale pracował w portalu, bo był w dobrych relacjach z Samuelem. Obaj pracowali przy programie Bez retuszu. Pereira był tam wydawcą, Styczyński podwydawcą. Dlatego uważał się za nietykalnego i na wiele sobie pozwalał.

KAWIOREM W REZYDENTÓW

11 listopada 2017 roku. Na pierwszej stronie portalu ukazał się artykuł pt. Kontrowersje wokół rezydentów. Narzekają na zarobki, jedzą kanapki z kawiorem.

Zacząłem czytać artykuł. Cały materiał oparty został na zdjęciach umieszczonych przez lekarzy na portalach społecznościowych. Główna bohaterka materiału, Katarzyna Pikulska, została przedstawiona jako obieżyświatka lubująca się w drogich autach i egzotycznych wycieczkach. Z kolei inny młody lekarz, Tomasz Rynkiewicz, miał gustować w kanapkach z kawiorem i drogich trunkach. Materiał ukazał się w czasie, kiedy lekarze rezydenci strajkowali i domagali się zwiększenia nakładów na służbę zdrowia.

Brak sprawdzenia informacji. Brak telefonu do samych zainteresowanych. Brak ich komentarza. Czytałem i nie wierzyłem, że ktoś ten materiał opublikował. Spojrzałem jeszcze na podpis – „zkp”, czyli Ziemowit Kossakowski. Pierwsza myśl, która wówczas przyszła mi do głowy: „Znowu ktoś cię w coś wkręcił, dzieciaku”. Patrzę w grafik. Wydawcą tego dnia był Tomasz Owsiński, jeden z tych, który pojawił się w portalu razem z „dobrą zmianą”.

Dzwonię do Ziemowita, mówię mu, że z tego tekstu będą problemy:

– Nie masz stanowiska drugiej strony. Ten materiał nie nadaje się do publikacji – tłumaczę.

– Zobacz, jaki jest fejm – odparł Ziemowit, bardzo zadowolony z publikacji, bo ta niemal z prędkością światła rozeszła się po internecie.

Problemy pojawiły się kilka godzin później. Okazało się, że lekarze nie byli na wycieczkach, a zdjęcia zrobiono w czasie, kiedy przebywali na misjach. Nawet kawior nie był kawiorem. Z Ziemowitem rozmawiałem jeszcze w niedzielę. Był pewny, że nic mu się nie stanie.

– Stary, przecież ja sobie tego nie wymyśliłem, dostałem polecenie służbowe i je wykonałem – mówił.

Faktycznie, w sobotę, kiedy ukazał się tekst, Ziemowit pracował jako dziennikarz „klepiący” depesze. A taki z zasady nie zgłasza ani nie proponuje tematów. To w ogóle nie należy do jego obowiązków. Ma tylko i wyłącznie zredagować depesze wskazane przez wydawcę. Mało tego, nawet gdyby sam cokolwiek napisał, to ostateczna decyzja o publikacji materiału należy na wydawcy. Taka była struktura. To wydawca odpowiadał za to, co ukazywało się na stronie. Dziennikarz nic do tego nie miał.

– Mam nadzieję, że posiadasz jakieś dowody na wykonanie polecenia – powiedziałem mu podczas rozmowy.

W poniedziałek rano gruchnęła informacja, że Ziemek został zawieszony. Napisał o tym na Twitterze sam Pereira: „Autor tekstu o rezydentach i kawiorze został zawieszony. Panią dr Katarzynę Pikulską, jako szef portalu TVP INFO, przepraszam”.

Przeczytałem to, czekając w warsztacie samochodowym na zmianę opon.

„Ziemek? Why? Nie on to wymyślił…” – napisałem do Pawła Gajewskiego, przybocznego Jacka Kurskiego, wtedy zastępcy dyrektora Biura Spraw Korporacyjnych TVP.

„O co chodzi?” – odpisał.

„Zawieszenie Ziemka w TVP za txt o lekarzach”.

„Przecież Pereira mu to kazał” – odpisał Gajewski.

W TVP dobrze wiedzieli, jak powstał materiał o rezydentach i kawiorze. Ziemek dostał od Tomasza Owsińskiego e-maile z linkami do portali społecznościowych z poleceniem przygotowania materiału. Z kolei Owsiński e-maila z materiałami dostał od Samuela. Znajdowały się tam linki, nad którymi były dopiski Pereiry: „Nowa gwiazda”, „Biedactwa nie mają za co żyć”.

Ziemek wykonał polecenie. Owsiński kazał mu napisać tekst i on ten tekst napisał. Zrobił tak, jak mu kazano. Wykorzystano jego łatwowierność i brak doświadczenia. Ziemek lubił być w świetle kamer. Uwielbiał, kiedy robiło się o nim głośno. Tak było, kiedy nagrał Adama Michnika albo kiedy poszedł do Sejmu i zaczepiał gen. Marka Dukaczewskiego, myląc służby cywilne i wojskowe. Nie miało to dla niego znaczenia. Za każdym razem dostawał polecenie albo od Gajewskiego, albo od Samuela i wykonywał je tak, jak mu kazano. Nie zastanawiając się, jakie będą tego konsekwencje.

Tamtego listopadowego ranka osobiście było mi go szkoda. Napisał fatalny tekst, to prawda, ale zrobił dokładnie tak, jak kazał mu wydawca portalu. Nie sprzeciwił się, bo traktował pracę w TVP jak walkę dobra ze złem. Dobre były dla niego rządy PiS, zło utożsamiali wszyscy, którzy tę władzę atakowali i podważali. Taki już był. Jego świat był prosty. W tym wszystkim chciał być dziennikarzem, nie rozumiejąc zupełnie, na czym ta praca polega.

Samuel z tekstu na portalu musiał się tłumaczyć Kubie Sufinowi, dyrektorowi Ośrodka Mediów Interaktywnych i członkowi zarządu TVP Maciejowi Staneckiemu. Po tym spotkaniu TVP napisała lakoniczny komunikat: „Decyzją Zarządu TVP, Ziemowit Piast Kossakowski został zawieszony w wykonywaniu obowiązków na czas nieokreślony. Powodem są poważne zastrzeżenia do rzetelności przygotowanych przez niego materiałów, co pozostaje w konflikcie z kodeksem zasad etyki dziennikarskiej TVP” – poinformowało po południu 13 listopada 2017 roku Centrum Informacji TVP.

Sprawa na tym jednak się nie skończyła. Kossakowski za publikację o rezydentach miał stanąć przed komisją etyki. Przynajmniej oficjalnie, bo taki komunikat na zewnątrz przekazało Centrum Informacji TVP. „Komisja Etyki TVP zajmuje się sprawą materiału p. Kossakowskiego. Postępowanie jest jednak niejawne. Szczegóły po zakończeniu prac w Centrum Informacji TVP”[20].

Posiedzenie Komisji Etyki zaplanowano na 30 listopada 2017 roku. Przynajmniej na zewnątrz TVP chciała zrobić wrażenie, że zależy jej na wyjaśnieniu sprawy. Prawda była zupełnie inna. Kossakowski został poinstruowany przez Gajewskiego, że na posiedzeniu Komisji Etyki ma się nie stawiać. Obaj znali się jeszcze z działalności w młodzieżówkach partyjnych. Gajewski był w Solidarnej Polsce, Kossakowski w PiS. Wobec Ziemowita użyto chwytu, który tak naprawdę był ordynarnym szantażem. Jeśli nie pójdzie na komisję i nikomu nie powie, jak powstawał tekst, to Gajewski załatwi mu umowę w czasie, kiedy oficjalnie był zawieszony w TVP. A przypomnę, że w czasie zawieszenia pracownicy, którzy nie mają w TVP etatów, a takim pracownikiem był Ziemowit, nie dostają żadnych pieniędzy. Ziemowit wykonał polecenie. Nie stawił się na Komisji Etyki. Nikomu nie powiedział o tym, jak powstawał tekst. W zamian dostał jednorazową umowę i pieniądze. Później Gajewski załatwił mu pracę w Warszawskim Ośrodku Telewizyjnym, bo z portalu Kossakowski musiał odejść. Ale w czerwcu 2018 roku umowy w WOT mu nie przedłużono. Został na lodzie.

Już po odejściu z TVP udzielił wywiadu „Rzeczpospolitej”: „Ten tekst zlecił mi rok temu, czyli w 2017 r., Samuel Pereira, który jest dwulicową osobą. Narobił mi wiele problemów w życiu. Miałem komisję etyki TVP na głowie – notabene tę samą, którą miał m.in. Tomasz Lis, a tekst na portalu pisało kilka osób. Z racji tego, że byłem zatrudniony w TVP Info, nie stawiłem się na komisji, żeby nie sypać i nie robić nikomu problemów. Stałem się obiektem nagonki przez fejki […] Pereiry. Byłem lojalny nawet wobec tak k…ego zachowania, jak to Samuela, który wysłał mi fejki na maila służbowego”[21].

19 listopada 2019 roku spotkałem się z Ziemowitem w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Kilka dni wcześniej napisał do mnie, informując, że jest świadkiem w sprawie, jaką TVP wytoczyła doktor Katarzyna Pikulska. Spotkaliśmy się przed wejściem do budynku sądu od strony al. Solidarności. To już nie był ten sam Ziemowit, który pracował w TVP. Zmienił się fizycznie. Zapuścił włosy, zaczął nosić okulary. Nie pracuje już w mediach. Jest kucharzem. Traf chciał, że wchodził do sądu razem z Pikulską, której fotografowie robili zdjęcia. Ziemowita nikt nie rozpoznał. On sam był tym chyba lekko rozczarowany.

– Zmieniłem image i nikt już mnie nie rozpoznaje – rzucił.

W sądzie zeznawał pod przysięgą. Nie powiedział nic, o czym wcześniej bym nie wiedział. Mówił o e-mailu z linkami. O wydawcy Tomaszu Owsińskim, który zlecał mu tekst i akceptował przed publikacją.

Dopytywany przez pełnomocnika Pikulskiej dodał, że chciał informacje otrzymane w e-mailu sprawdzić, ale miał zostać zapewniony, że to już zostało zrobione. Po rozprawie wyszedł z sądu razem z Pikulską. Trzymając jej uniesioną w górę rękę skandował wraz ze zgromadzonym tłumem:

– Kasia! Kasia!…

Jego pięć minut w mediach właśnie się skończyło – pomyślałem.

Chwilę po rozprawie napisał do mnie Samuel Pereira. Zaczął wypytywać, czy byłem w sądzie oraz czy przed rozprawą rozmawiałem z Ziemowitem. Rozmowa była dziwaczna. Pereira zaczął wypisywać, że nie wie, czy czasem nie prowadzę Ziemowita. Niby gdzie? Na spacer czy za rękę do sądu?

Kiedy mu odpisałem, że byłem na rozprawie, poszedł w jeszcze większe szaleństwo:

„No to grubo” – odparł.

„Rozmawiać z ludźmi nie można?”

„Można, ale nie namawiać do składania fałszywych zeznań”.

„A nikt nikogo nie namawiał. Więc, wiesz” – odparłem. I dodałem: „I ja i ty wiesz, że ten tekst nie nadawał się do publikacji. Dupy dał dziennikarz i wydawca z tamtego dnia. Tutaj nawet nie ma co dyskutować. Wydawca powinien tekst odesłać celem sprawdzenia”.

„I ja i Ty wiesz, że skleroza Ziemka była wybiórcza” – odpisał Samuel. I dodał, że zeznania Kossakowskiego, w których mówił, że linki były zweryfikowane, są nieprawdziwe.

PRZECIEKI ZE SŁUŻB

TVP Info od samego początku traktowane było jako medium specjalnego przeznaczenia. Jakoś tak się składało, że telewizja wiedziała wcześniej od innych o działaniach prokuratury czy CBA. Można pomyśleć, że mieliśmy dobre źródła, ale w tym wypadku tak nie było. Dostawaliśmy informacje na tacy z wyprzedzeniem innych mediów.

W czwartek, 21 grudnia 2017 roku prowadziłem poranne wydanie portalu. Miałem w zwyczaju zjawiać się na Placu długo przed wszystkimi. Przeglądałem wtedy poranną prasę, sprawdzałem serwisy. Tamtego grudniowego poranka było jednak inaczej. Podwydawczyni, która miała ze mną dyżur, przyszła do pracy zaledwie chwilę po mnie. Siadła za biurkiem, włączyła komputer i zaczęła coś pisać.

Na pytanie o to, co robi, odpowiedziała, że przygotowuje dla mnie informację.

– Będziesz miał mocny materiał na jedynkę – odparła. Zapytała jeszcze, czy Samuel mi coś powiedział. Kiedy odparłem, że nie, wróciła do pisania. Oboje byliśmy w pracy grubo przed 6 rano. Ona została pisać coś w wielkiej tajemnicy, ja wyszedłem na kawę, papierosa i poranną prasówkę. Kiedy wróciłem, miałem już przygotowany materiał do publikacji o Stanisławie Gawłowskim, sekretarzu generalnym Platformy Obywatelskiej. „Prokuratorzy Prokuratury Krajowej z Wydziału Zamiejscowego ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji w Szczecinie oraz funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego wkroczyli do mieszkania sekretarza generalnego Platformy Obywatelskiej Stanisława Gawłowskiego w Warszawie. Prokuratorzy zamierzają mu postawić aż pięć zarzutów. Trzy z nich mają charakter korupcyjny”.

O 6 rano wiedzieliśmy niemal wszystko. Dostaliśmy informacje na tacy.

„Prokuratura Krajowa skieruje do marszałka Sejmu Marka Kuchcińskiego wniosek o uchylenie immunitetu Gawłowskiemu. Oprócz trzech zarzutów korupcyjnych, jakie zamierzają sekretarzowi generalnemu PO oraz Przewodniczącemu Stałego Komitetu Rady Ministrów w Gabinecie Cieni Platformy Obywatelskiej postawić śledczy, dwa dotyczą ujawnienia tajemnicy państwowej oraz plagiatu pracy doktorskiej. Po uchyleniu immunitetu Gawłowskiemu będzie można go zatrzymać, a następnie prokuratura będzie wnioskować do sądu o areszt tymczasowy dla posła”.

W tekście szczegółowo opisano zarzuty. Materiał był później jeszcze kilka razy edytowany, bo pisano go w pośpiechu i znalazły się w nim błędy oraz zdania nielogiczne.

Nie był to jedyny przypadek, kiedy stacja TVP Info posiadała informacje wcześniej niż inni. Zazwyczaj wiedzieliśmy jednak o czymś dopiero po wykonanych czynnościach. Tutaj było jednak inaczej. Przed godziną 6 rano, czyli zanim służby mogą wejść do kogoś do domu, wiedzieliśmy już, że CBA pojawi się w mieszkaniu Gawłowskiego. Mało tego, podano nam na tacy dokładny i szczegółowy opis zarzutów.

ROZDZIAŁ VIII
Znowu na Placu

W marcu 2018 roku dostałem od Pawła Gajewskiego propozycję stworzenia nowej redakcji reportażu w Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Pracowałem wtedy w redakcji Alarmu w TVP1, nowego programu interwencyjnego, który miał być konkurencją dla Uwagi! TVN. To, że powstał, zakrawało niemal na cud. Jego start zaplanowano na 26 lutego 2018 roku, a jeszcze 20 dni wcześniej praktycznie nie mieliśmy nic. Redakcja była w powijakach. Brakowało wszystkiego. Dostaliśmy komputery, ale nie były one podłączone do internetu – poza dwoma stanowiskami, gdzie pracowali kierownicy produkcji.

Kiedy opanowano sprawy sprzętowe, pojawiły się następne kłopoty. Ktoś wpadł na pomysł, by umieścić redakcję na antresoli nad recepcją przy wejściu głównym do biurowca TVP przy ul. Woronicza. To ogromny szklany hol. Latem jest tam gorąco, a zimą zimno. A że nie było tam grzejników, wstawiono nagrzewnice. Rozwiązanie prowizoryczne, jakich wiele w telewizji, ale dzięki nim przynajmniej dało się jakoś pracować. W sumie tylko dzięki uporowi Przemka Wenerskiego, byłego dziennikarza Czarno na białym w TVN24, który był szefem redakcji, Alarm w ogóle wystartował.

Kiedy na kilka dni przed godziną zero zapytałem producenta programu o to, czy ruszymy, pewny siebie odpowiedział:

– To jest telewizja publiczna. Tutaj wszystko się udaje. Każda produkcja niemal tak wygląda. I faktycznie – Alarm ruszył.

ZOSTAJĘ SZEFEM REPORTAŻU

Na początku 2018 roku przez Plac przeszła kolejna burza. Swoje stanowiska potracili: Klaudiusz Pobudzin, szef TAI, i jego zastępcy – Grzegorz Adamczyk i Ewa Bugała. Nowymi dyrektorami na Placu zostali Jarosław Olechowski i Paweł Gajewski. I właśnie ten drugi zaproponował mi powrót do TAI. Miałem tam stworzyć redakcję reportażu. Widząc wcześniej, jak powstawał Alarm, wiedziałem, że to może być trudne do realizacji. Ale gra warta była zachodu. W końcu mogłem popracować nad własnym formatem. Nie namyślając się długo, przystałem na propozycję. Wizja roztaczana wówczas przede mną była taka, że stworzymy redakcję, która będzie się zajmowała tematami społecznymi. Miała być oddechem na dusznej od polityki antenie TVP Info. Obiecano mi wolną rękę w doborze składu osobowego. Gajewski wymienił jednak kilka nazwisk, które miałyby pracować w mojej redakcji. Ale że głównie były to osoby, które zajmowały się już reportażami na Placu, nic nie stało na przeszkodzie, byśmy teraz nad nowym programem pracowali wspólnie.

Wówczas martwiło mnie tylko jedno – czas startu nowego formatu. Miałem niecałe dwa miesiące na zebranie ludzi, stworzenie redakcji, wybranie tematów i ich realizację. To bardzo mało, biorąc pod uwagę, że na Placu nie było dosłownie niczego. Ani pomieszczenia, w którym pracowałaby nowa redakcja, ani sprzętu, ani budżetu. Wszystko trzeba było organizować od podstaw.

Pierwsze, co musieliśmy zrobić, to zdobyć pieniądze. Nikt w 2017 roku nie planował stworzenia nowego bytu na Placu, dlatego w budżecie TAI na reportaż nie było środków. Bez nich redakcja nie mogła ruszyć. Pieniądze w TVP daje zarząd. A ten z kolei podejmuje decyzję na postawie kosztorysu. I tutaj sprawa zaczęła się komplikować. Pamiętałem jeszcze, jak pracowaliśmy w Superwizjerze w TVN. Produkcja jednego odcinka, który trwał 21 minut, zabierała nam czasami nawet kilka miesięcy. Najwięcej pochłaniała dokumentacja. Sprawdzenie tematu, dotarcie do ludzi i zdobycie dowodów. Taka produkcja kosztuje. Ja jednak już na starcie usłyszałem od Gajewskiego, że na coś takiego jak w TVN nas nie stać. Dla mnie było to – i zresztą nadal jest – niezrozumiałe. Prywatna telewizja, która działa tylko dzięki reklamom, nie ma dotacji z budżetu czy wpływów z abonamentu, jest w stanie wyprodukować porządny magazyn reporterski, a TVP nie. Paradoks, jakich w telewizji publicznej pełno. Jednak zderzenie z rzeczywistością trochę bolesne. Stało się jasne, że to będzie magazyn reporterski tylko z nazwy.

Ostatecznie do przygotowania kosztorysu redakcji reportażu zaangażowałem Tomka, jednego z lepszych kierowników produkcji na Placu. Kiedy zacząłem pracę nad organizowaniem redakcji, z rozrzewnieniem wspominałem to, co się działo na początku w Alarmie. Może wszystko było tam organizowane na wariata, ale jednak opieraliśmy się na jakichś podstawach. A tutaj?

Pierwsze dni po powrocie na Plac spędziłem na szukaniu jakiegoś kąta, w którym mógłbym się zająć pracą. Wolny komputer znalazłem w katakumbach za studiem C, w dawnej redakcji portalu, która pod koniec stycznia wyniosła się na Woronicza. Dobre i to. Przynajmniej można było gdzieś pracować, a w dodatku nikt mi nie przeszkadzał. Do czasu.

Któregoś popołudnia w katakumbach zjawili się robotnicy, informując, że będą demontować meble i resztę pozostałości po redakcji portalu.

– Teraz będzie tutaj studio – oznajmili.

Trzeba było szukać nowego miejsca, w którym da się usiąść i zająć się pracą. Chodziłem jak domokrążca od redakcji do redakcji, szukając wolnego komputera, na którym akurat nikt nie pracuje.

Któregoś kwietniowego popołudnia wezwał mnie do siebie Gajewski. Chciał porozmawiać o redakcji. Wchodzę do niego do gabinetu i oczom nie wierzę. Siedzi z nim Filip Styczyński. Ten Filip, który biegał za politykami po Sejmie, później pokazywał na demonstracji KOD środkowy palec i pracował w portalu.

– Wy się znacie. Przedstawiam ci twojego pracownika – oznajmił Gajewski.

Stanąłem jak wryty, a przez głowę przeleciały mi różne myśli. Czym Filip ma się u mnie zajmować? Biegać za politykami nie będziemy. Pisać nie umie. Gajewski oznajmił, że Filip będzie dziennikarzem. Chłopak, który nigdy nie zrobił nawet newsa, ma się zająć reportażem.

No tak to my daleko nie zajdziemy – pomyślałem.

Filip jak to Filip – zawsze pewny siebie. Wszystko wie i umie. Jednak rzeczywistość weryfikowała to, że nie znał podstaw pracy w telewizji. Kolejny szok wywołała wiadomość, że Gajewski zatrudnił Filipa na Placu już wcześniej, by zajmował się przygotowaniem materiałów kompromitujących samorządowców związanych z opozycją. Ale później te plany się zmieniły i Filip wylądował u mnie w redakcji.

Ale nie tylko to mnie zaskoczyło. Filip, jak się okazało, dostał od Gajewskiego gabinet. Dalej było już tylko śmieszniej. Z racji tego, że na Placu nie było miejsca do pracy, musiałem Filipa prosić o to, czy mogę kątem posiedzieć w tym jego gabinecie. I tak dzień w dzień. SMS lub telefon do Filipa, czy jest już na Placu i czy mogę skorzystać z jego gościnności. Dosłownie i w przenośni – kabaret.

Cudem w tych warunkach udało się napisać kosztorys. Przynajmniej jedną z ważniejszych spraw mieliśmy za sobą. Nadal jednak musiałem robić za domokrążcę lub prosić Filipa o kawałek podłogi. Któregoś dnia Gajewski polecił w sekretariacie wydanie mi laptopa. W myśl zasady: nie masz gdzie pracować, ale za to masz już na czym. Komputer wziąłem, ale na Placu okazał się bezużyteczny. Ktoś sformatował go pod Woronicza i za nic nie dało się go wpiąć w lokalną sieć Wi-Fi. Nawet informatycy byli bezradni. Pal sześć, że ja nie miałem gdzie i na czym pracować, ale nowa redakcja też nie miała swojego miejsca. Ostatecznie udało się wyrwać cztery stanowiska od Nie da się ukryć. Konkretnie: cztery biurka bez komputerów.

Te trzeba było zdobyć, i to dosłownie. Znaleźć redakcję, która ma niepotrzebne komputery, i je stamtąd przenieść. Kiedy planowałem redakcję, zakładałem, że cztery stanowiska pracy będą wyposażone w program Asist – narzędzie, które pozwala na przeglądanie nagranych zdjęć i ich przycinanie. Ale z tym był jeszcze większy problem niż z komputerami. Plac miał bowiem ograniczoną liczbę licencji tego programu. A dyrektor Rafał Kwiatkowski, odpowiedzialny w TAI za zakupy i sprawy techniczne, oświadczył mi wprost, że dodatkowych licencji nie kupi.

– Co zatem mam zrobić?

– Znajdź wolny komputer, który ma ten program, a my go przeniesiemy do twojej redakcji – odparł.

Akurat wolne komputery na Placu jeszcze można było znaleźć, ale znalezienie takich, co mają Asista, graniczyło z cudem. Zacząłem więc spacer po redakcjach, szukając sprzętu do pracy dla własnego programu. Po miesiącu szukania w końcu się udało. Mieliśmy w redakcji dwa komputery – w tym jeden z Asistem. Kolejne dwa stanowiska pracy miały być gotowe, jak TVP dokupi w końcu komputery. Kiedy to zrobi, nie było wiadomo.

Ale był już jakiś zalążek nowej redakcji reportażu. Chociaż… nie do końca. Przez to bowiem, że nasze stanowiska pracy znajdowały się w redakcji Nie da się ukryć, tamtejsi dziennikarze myśleli, że to dla nich ktoś zamontował dodatkowy sprzęt. Codziennie trzeba było ich grzecznie informować, że to nie są ich komputery. Syzyfowa praca! Wystarczyło, że ktoś odszedł ze stanowiska, a już zajmowała je osoba z Nie da się ukryć.

Chodziłem i szukałem komputerów na Placu, ale Gajewski w końcu znalazł miejsce do pracy i dla mnie. Dostałem gabinet obok tego, który zajmował Filip. On z kolei musiał swój oddać pracownikom, którzy wcześniej zajmowali ten przydzielony mnie. Dostałem też komputer stacjonarny, który pewnie komuś odebrano. Miał być na nim Asist, bo chciałem mieć podgląd do zdjęć przywożonych przez dziennikarzy. Ale go nie było.

– Nie ma licencji – powtarzał jak mantrę Kwiatkowski.

Filip stracił gabinet, ale szybko wysunął nowe żądanie. Gajewski miał mu bowiem obiecać, że będzie mógł sobie zatrudnić własnego dokumentalistę. I niemal codziennie zadawał mi pytanie, kiedy będzie go miał. Któregoś razu przyszedł nawet z CV osoby, którą widziałby na stanowisku swojego dokumentalisty.

– Chyba oszalałeś – rzuciłem.

Ostatecznie po miesiącu walki z kosztorysami, miejscem do pracy, komputerami udało się stworzyć redakcję. Znalazł się w niej Filip, Krzysztof, którego Gajewski chciał zrobić sekretarzem redakcji, Maria Stepan, Aneta Olender z Olsztyna i Marta Madej z Warszawskiego Ośrodka Telewizyjnego. Z redakcją mieli współpracować również dziennikarze z innych redakcji na Placu. Dostałem też wydawcę…

„Mam dobrą wiadomość dla ciebie” – napisał któregoś dnia Gajewski.

„Jaką?”

„Kto będzie wydawcą reportaży?”

„Nie mam. Szukam”.

„Tak? ja zostanę”.

„Serio?”

„No a masz coś przeciwko?”

I tym sposobem Gajewski został wydawcą reportaży. Człowiek, który nigdy nie zmontował nawet najkrótszego newsa, nie napisał tekstu, miał teraz nadzorować pracę innych. Za jedno wydanie miał dostawać zgodnie z kosztorysem około 800 zł. W miesiącu planowaliśmy cztery wydania. Gajewski był więc bogatszy o 3200 zł. Co prawda musiał jeszcze dostać zgodę Jacka Kurskiego, prezesa TVP, ale to była tylko formalność. To, że nigdy nie zajmował się robieniem materiałów telewizyjnych, nie stanowiło dla niego problemu. Braki warsztatowe i ogólny brak wiedzy miał zamiar nadrobić w trakcie miesięcznego szkolenia w Akademii Telewizyjnej TVP. Ostatecznie wyszło tak, że Gajewski nie pojawiał się nawet na wydaniach, czyli kiedy był zobowiązany do przypilnowania emisji danego odcinka reportażu. Mimo to dostawał kasę. Osobiście pilnował, by jego nazwisko było wpisane w kosztorys. Gdy go tam nie było, sekretariat TAI wydzwaniał do kierownika produkcji i kazał Gajewskiego pilnie dopisać.

ROZDZIAŁ IX
TV PiS

20 września 2019 roku ukazał się następujący komunikat TVP:

„Telewizja Polska rozwiązała umowę koprodukcyjną na film «Solid Gold» wg scenariusza i w reżyserii Jacka Bromskiego, zawartą z Akson Studio.

[…] Telewizja Polska pod kierownictwem prezesa Jacka Kurskiego nigdy nie zgodzi się na cenzurowanie filmów, a na to zdecydował się, ulegając presji środowiska Adama Michnika, p. Jacek Bromski. Reżyser oszukał Telewizję i potencjalnych widzów, usuwając z końcowej wersji filmu już nakręcone i zaprezentowane TVP sceny, nawiązujące do afery Amber Gold, której wg jego zapewnień miał dotyczyć film. Wskazywał na to jego tytuł, konteksty banku, linii lotniczych, czy umiejscowienie akcji w Trójmieście oraz publiczne wypowiedzi reżysera…”

Jak ten szlachetny cel niecenzurowania czegokolwiek przez TVP wyglądał z mojej perspektywy?

Cykl reportaży Z bliska, bo tak ostatecznie nazwaliśmy nowe pasmo, chciałem zacząć od materiału Arlety Bojke o opozycji w Rosji. Była to opowieść o młodych ludziach, którzy walczą z autorytarnymi rządami Władimira Putina. Arleta zrobiła do niego zdjęcia, będąc w Rosji podczas wyborów. Później na Placu nikt nie miał pomysłu, jak wykorzystać zebrany przez nią materiał.

Wtedy w TVP Info liczyły się tylko wiadomości z Polski. Dobra koalicja i zła opozycja. I tak w kółko. Zagranica na antenie się właściwie nie pojawiała. To znaczy miała swój program Widziane z Polski i weekendowe Studio Zachód, ale na dłuższe formy nie było miejsca. Dlatego uważałem, że trzeba to zmienić. Poza tym materiał o Rosji ładnie nam pasował do wydarzeń na świecie. 7 maja Władimir Putin miał złożyć przysięgę i po raz czwarty zostać prezydentem Rosji. Dyrekcja kręciła nosem, ale przekonałem ich, że ważniejszego wydarzenia w najbliższych dniach nie będzie.

4 maja, w sobotę wieczorem, dostałem SMS-a od Gajewskiego:

„Kowal w reportażu jest fragment, jak gościu opowiada, że TV nie ogląda. Trzeba to wyciąć”.

„Rosyjskiej TV. Nie naszej TV. Oni mówią, że Putin nie kontroluje netu”.

„Na logikę masz rację, ale niestety naszym światem ona nie rządzi. Totalni od razu to wykorzystają”.

Gajewskiemu chodziło o wypowiedź Maksyma, 22-letniego studenta: „Wszyscy, z którymi mam kontakt, nawet rodzina, wyłączając z tego starsze pokolenie, babcie i dziadków, nawet rodzina już właściwie nie oglądają telewizji. Ja sam nie pamiętam, ile lat temu ostatni raz włączyłem telewizor”.

W niedzielę rano zapytałem jeszcze Gajewskiego, czy faktycznie mamy wyciąć ten fragment materiału. Odpowiedział, że tak. Zacząłem więc go wypytywać, kto kazał usunąć Maksyma z reportażu.

– Powiesz mi, kto miał uwagi?

– Ja miałem uwagi – oznajmił Gajewski.

– Wcześniej nie miałeś.

– Obejrzałem jeszcze raz.

Ostatecznie z materiału Arlety został wycięty fragment, w którym Maksym opowiada o telewizji. Był to pierwszy raz, kiedy dyrektor kazał mi wyciąć z materiału wypowiedź, która w jego logice mogła nawiązywać do sytuacji w Polsce. Szybko się okazało, że takich pomysłów na cenzurę w telewizji jest więcej.

Materiał o programie Rodzina 500 plus musiał prawie zawsze zawierać wypowiedź Jacka Rostowskiego, ministra finansów w rządach PO–PSL, który mówił: „Pieniędzy nie ma i nie będzie”. Koślawiono obraz rzeczywistości tylko po to, by PiS wyglądał w niej lepiej. Doszło do takich absurdów, że wydawcy stali się gorliwsi od przełożonych. Robili więcej, niż wymagała tego dyrekcja. Cenzurowali sami siebie. Tylko po to, by nikomu na Placu nie podpaść.

4 lipca 2018 roku, zgodnie z nowym prawem, pierwszym prezesem Sądu Najwyższego miała przestać być prof. Małgorzata Gersdorf. Pod gmachem Sądu Najwyższego zgromadził się tłum ludzi. Na miejscu swoje kamery miały wszystkie stacje informacyjne w Polsce. W czasie, kiedy prof. Gersdorf wchodziła do gmachu Sądu Najwyższego, TVP Info nadawała program Minęła 8. Z relacji TVP Info wynikało, że protestuje garstka ludzi. W tym samym czasie TVN24 pokazał tłumy, które były przed Sądem Najwyższym. Szybko staliśmy się pośmiewiskiem internetu.

Na miejscu mieliśmy trzy kamery. Dwie pokazywały tłum, trzecia nie wiadomo dlaczego rozstawiona została tak, że nie pokazywała ludzi.

– Dlaczego wziąłeś obraz z tej kamery, która pokazywała nieprawdę? – zapytałem wydawcę.

– Przyszedł do mnie wydawca Info i powiedział, że mamy pokazywać obraz właśnie z tej kamery – odparł wydawca.

– Od kiedy słuchasz wydawcy Info? Kiedy są nasze programy, to antena należy do nas.

– Ale TVN24 też pokazał nieprawdę. Ich kamera zawężała kąt, przez co wydawało się, że jest tam duża grupa protestujących, a tak nie było.

Owszem, to częsty zabieg stosowany przez telewizje. Kiedy chce się pokazać, że liczba protestujących jest duża, używa się wąskiego kadru. Widz, oglądając to na ekranie, ma przeświadczenie, że w danym miejscu jest bardzo dużo ludzi. Ale tamtego dnia TVP Info miało kamerę na podnośniku, która obejmowała cały plac. Ten obraz był najbardziej prawdziwy.

– Dlaczego tego nie pokazałeś?

– Nie wiem. Przyszedł wydawca i powiedział, że ma być ten konkretny kadr. To tak zrobiłem.

Wydawca został przeze mnie odsunięty od przygotowywania programu Minęła 8.

Dyrekcja TAI pilnowała, by przekaz TVP Info był taki, jak chce tego PiS. Narracja emitowanych serwisów, materiałów czy programów musiała być spójna z partyjnym przekazem. Prezentowany świat był prosty. Podziały biegły wzdłuż linii koalicja–opozycja. PiS i jego sojusznicy są dobrzy. Opozycja i ich sojusznicy – źli. Nie można było w złym świetle pokazać Donalda Trumpa, prezydenta USA, czy Viktora Orbána. Zawsze źle pokazywano za to Donalda Tuska, Grzegorza Schetynę i wszystkich tych, którzy z nimi trzymali.

Któregoś razu dziennikarz redakcji zagranicznej dostał prośbę od wydawcy TVP Info, by przygotował materiał o relacjach polsko-węgierskich. Zrobił więc felieton tak, jak go uczono. Przedstawił to, co nas z bratankami łączy, ale też to, co dzieli. W tej drugiej części znalazła się informacja, że Węgry poparły Donalda Tuska na przewodniczącego Rady Europejskiej. Była też mowa o tym, że Viktor Orbán utrzymuje dobre relacje z Władimirem Putinem. Same fakty.

– Zadzwonił do mnie Krystian Kuczkowski i powiedział, że ta druga część materiału zostanie wycięta. Wykorzystają ją, jak Polska będzie chciała wypowiedzieć wojnę Węgrom – opowiadał mi autor materiału.

Inny dziennikarz redakcji zagranicznej na początku kwietnia 2018 roku prowadził relację z wyborów odbywających się na Węgrzech. W jednym z wejść powiedział, że Orbán i jego partia wygrali, bo straszyli ludzi imigrantami. Po powrocie do Polski na pewien czas został odsunięty od wyjazdów za granicę.

Kierownicy otrzymywali od dyrekcji wytyczne, jak ich dziennikarze mają pokazywać świat w TVP Info. I tak w Europie nie było rządów populistów. Według dyrekcji TAI to eurosceptycy.

Od: Pruszkowski, Piotr

Wysłane: 3 czerwca 2018, 11:36

Do: Redakcja Zagraniczna APAI

Temat: nowy rząd Włoch

Prośba od dyrekcji, żeby nie mówić o nowym włoskim rządzie, że jest „populistyczny”. To samo dotyczy innych rządów w UE, które nie zgadzają się z polityką Brukseli.

Cenzurę wprowadzono również w tematach dotyczących Marine Le Pen. Dyrekcja TAI zakazała używania w materiałach na jej temat zwrotu „skrajna prawica”.

Od: Pruszkowski, Piotr

Wysłane: 27 maja 2019, 13:01

Do: Redakcja Zagraniczna APAI

Temat: Le Pen

Uwaga,

Na prośbę dyrekcji nie nazywamy Le Pen i jej partii skrajną prawicą.

Obostrzenia wprowadzono nawet w wypadku materiałów poświęconych prezydentowi Brazylii. Tutaj też dyrekcja TAI zakazała używania zwrotu „skrajnie prawicowy”.

Od: Pruszkowski, Piotr

Wysłane: 2 stycznia 2019, 11:53:20

Do: Redakcja Zagraniczna APAI

Temat: Bolsonaro

Uwaga,

Jest dyspozycja, że mamy nie pisać, że Bolsonaro jest „skrajnie prawicowym” politykiem.

Podobnie zmanipulowano materiał obrazujący wielki marsz uchodźców z Ameryki Południowej do USA. Przekazy, które m.in. od Agencji Reutera otrzymywały wówczas stacje z całego świata, pokazywały masy ludzi wraz z dziećmi, które chcą się dostać do Stanów Zjednoczonych.

– Było tam mnóstwo dzieci. Dostaliśmy polecenie przygotowania materiału o tym, co się dzieje w Meksyku, gdzie ta fala uchodźców dotarła. Mieliśmy jednak zakaz pokazywania dzieci, bo one budzą empatię, a imigranci są według TVP źli – opowiadał autor materiału.

BANY I CZARNA LISTA GOŚCI

W Telewizyjnej Agencji Informacyjnej istniała nieformalna lista gości, których nie należało zapraszać do żadnego z programów. Oficjalnie nie była nigdzie spisana. Informacje o tym, kto może przyjść do TVP Info, a kto nie, Jarosław Olechowski i Paweł Gajewski przekazywali ustnie. Czasami jednak sami nie byli ze sobą zgodni. Jeden pisał, że gość nie może być w telewizji, drugi, że może.

Powody, dla których nie zapraszano części ekspertów, były czasami wręcz absurdalne.

1 maja 2018 roku kompletowałem listę specjalistów, którzy mieli się pojawić w pierwszym odcinku Z bliska. A że materiał dotyczył Rosji, szukałem osób, które miały odpowiednią wiedzę i potrafiły prosto, ale też zajmująco opowiadać. Naturalnym wyborem był Paweł Reszka, którego znałem jeszcze z czasów pracy w „Rzeczpospolitej”. Człowiek orkiestra. O Rosji wie dużo i ciekawie tę wiedzę przekazuje. Poza tym był dziennikarzem, który w tamtym czasie nie pojawiał się w telewizji publicznej. Program według zapewnień miał być nowym otwarciem, to i gości chciałem mieć wyjątkowych. Szybko jednak zostałem sprowadzony na ziemię.

„Paweł Reszka, jako gość do studia po materiale Arlety, jest akceptowany?” – zapytałem Pawła Gajewskiego.

„Jeśli nie przekroczył krytyki braci Kaczyńskich i Smoleńska to może być” – odpisał.

Kilka minut później przysłał mi teksty Reszki, które znalazł w internecie. Pierwszy dotyczył ekshumacji, które w tamtym czasie planowała przeprowadzić prokuratura. Była to opowieść o wdowie po oficerze BOR i jej córce. Ludzka historia. Ale w materiale pojawiało się nazwisko Romana Giertycha i informacja o tym, że adwokat w imieniu kobiety napisał list do Jarosława Kaczyńskiego.

Drugi materiał znaleziony przez Gajewskiego, dotyczył książki, której Paweł Reszka jest współautorem – Daleko od Wawelu.

„Dużo kontrowersji” – napisał.

Jakich? Nie bardzo rozumiałem, Bo w tej książce nie ma nic kontrowersyjnego. Przedstawione są tylko fakty.

Trzeci materiał, który w oczach Gajewskiego świadczył na niekorzyść Reszki, to tekst o miesięcznicach smoleńskich. Znowu nic nadzwyczajnego. Opis pochodów, które PiS organizował 10 dnia każdego miesiąca w Warszawie. Odpisałem Gajewskiemu, że nie wiem, o co mu chodzi, że Reszka nie może być naszym gościem. Najlepsze było to, że myśmy nawet nie wiedzieli, czy zgodzi się przyjść.

Gajewski w publikacjach, które znalazł, widział jednak atak na Kaczyńskiego:

„Nie zapraszamy ludzi do TVP, którzy przekroczyli granicę krytyki braci K i Smoleńska” – napisał jeszcze raz.

Nie wiem, gdzie Gajewski widział w tekstach Reszki „przekroczenie krytyki Kaczyńskich”, ale trzy materiały, które znalazł w internecie, wystarczyły, by znany i doświadczony dziennikarz nie mógł być zapraszany do TVP.

Na tym jednak cyrk z gośćmi do pierwszego studia Z bliska się nie skończył. Skoro nie chcą osoby z zewnątrz, to może zgodzą się na dziennikarza TVP – pomyślałem. Zaproponowałem Gajewskiemu Marię Przełomiec, od lat prowadzącą w TVP Info Studio Wschód. Nikt w telewizji publicznej nie zna się tak jak ona na sprawach Rosji.

„Maria Przełomiec, Studio Wschód? Kogo chcesz z pozostałych?” – napisałem.

„Okej tylko nie Przełomiec”.

„A co z nią jest nie tak?”

„Nie chcę jej”.

Żadnego tłumaczenia. Nie i koniec. Pracownik TVP nie może być zapraszany do TVP. Ale skoro nie dostałem zgody, musiałem szukać dalej. Ostatecznie przyszła wtedy ekspertka spoza telewizji. Znalazła się pewnie tylko dlatego, że Gajewski, googlując, nie był w stanie nic na nią znaleźć.

Przy kolejnym reportażu było jeszcze lepiej. Temat neutralny. Żadna tam polityka. Opowieść o dzieciach, które czekają na przeszczep i walczą o każdy dzień życia. Smutna historia. Większość z tych maluchów nigdy nie doczeka się serca od dawcy i skazana jest na śmierć. Umierają, mając czasami tylko dwa lata. Poza tym Polska z niewiadomych przyczyn nie uczestniczy w międzynarodowym programie, który ułatwiałby dostęp do narządów dla potrzebujących dzieci.

Jedna z matek, której maluch czekał na przeszczep, wskazała nam jako idealnego gościa prof. Piotra Burczyńskiego, kardiochirurga dziecięcego z Warszawy. Miał opowiadać o problemach z transplantacją wśród najmłodszych. Ale Burczyński miał jedną skazę – był wiceprezesem Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, z którą telewizja kierowana przez Jacka Kurskiego była skonfliktowana.

Gajewski na informację o profesorze jako proponowanym gościu studia Z bliska odpisał krótko:

„Won”.

W czerwcu 2018 roku zostałem pełniącym obowiązki kierownika redakcji publicystyki i reportażu, która ma pod sobą najwięcej programów. Przede wszystkim chciałem wprowadzić różnorodność, by dyskusja nie wyglądała tak, że w studiu jest trzech gości i jeden drugiemu słodzi, jak w Polsce jest dobrze. Zresztą takich zmian chciał też zespół publicystyki. 23 czerwca otrzymałem od wydawców skład pierwszego wydania Minęła 20. Wśród publicystów byli sami swoi. Tylko prawicowi dziennikarze. Kazałem jednego z nich wymienić na Andrzeja Stankiewicza z Onetu, który wtedy przychodził jeszcze do TVP Info.

– Chcę kogoś z innej bajki, by wszyscy mi się tam na śmierć nie zagłaskali – oznajmiłem.

– Nareszcie – odparł pracownik odpowiedzialny za zaproszenia.

Idylla nie trwała jednak długo. Szybko mi wyjaśniono, że publicystyka stanowi najważniejszą część propagandy tworzonej na Placu i nie mogę zapraszać wszystkich, których bym sobie życzył.

Na początku lipca zapytałem wydawcę, czy mamy listę publicystów reprezentujących inne media niż prawicowe, którzy mogliby przychodzić do naszych programów.

– Nie mamy. Z „Polska The Times” tylko Agaton [Koziński – przyp. red.], nikt inny nie chce przychodzić. Wirtualna Polska – znasz sprawę. Onet ban, chyba tylko na [Janusza] Schwertnera. Może jakieś radio? Problem w tym, że wcześniej my ich nie chcieliśmy, a teraz wskutek różnych zdarzeń oni do nas nie chcą przychodzić. Słyszałam, że na „Rzepę”, poza [Jerzym] Haszczyńskim, też jest ban. „Wyborcza”… wiadomo, z „Polityki” nikt nie przyjdzie, „Newsweeka” nie chcemy, „Wprost” wykorzystywany tak, jak się da – odparł.

Musieliśmy więc robić programy tak, jak mogliśmy, czasami starając się zaprosić inne osoby. Ale za każdym razem, kiedy wymyślałem jakiegoś gościa, musiałem uzyskać na niego zgodę od Olechowskiego lub Gajewskiego.

8 lipca 2018 roku

„Węgla masz nie zapraszać. To jest chuj złamany. Za fake newsy”.

Nie pamiętam dziś, czym im podpadł Bartosz Węglarczyk, naczelny Onetu, ale z dnia na dzień wprowadzono na niego zakaz. Próbowaliśmy go łamać, jednak z mizernym skutkiem.

27 lipca 2018 roku

„Węglarczyk do M20?”.

„Musi?” – odpowiedział Olechowski.

„Pytają, czy może?”

Zakaz zapraszania obejmował co rusz nowe osoby. Nie chciano ich z różnych przyczyn. Gajewski kiedyś dostarczył listę publicystów, których warto byłoby promować na antenie TVP Info. Ale nim zdążyliśmy kogokolwiek z niej zaprosić, stała się nieaktualna. Próby zapraszania nowych gości były jak walka z wiatrakami. Wiedziałem, że nic nie da się ugrać, ale od czasu do czasu starałem się razem z redakcją zaprosić kogoś z drugiej strony sporu.

„Chciałbym zgodę na Haszczyńskiego do «Studia Zachód»”.

„Pełen ban na wszystko” – odpisał Olechowski.

„Nawet na niego? :(”.

„Decyzja centrali”.

Zakaz zapraszania publicystów „Rzeczpospolitej” wprowadzono po tym, jak dziennik pod koniec kwietnia 2018 roku napisał, że Kurski mógł zostać wybrany na prezesa TVP niezgodnie z prawem. Miał się bowiem spóźnić z dostarczeniem dokumentów.

Bywało jednak tak, że w tych banach na publicystów Gajewski nie mógł się zgodzić nawet z Olechowskim.

„Łukasza Pawłowskiego z «Kultury Liberalnej» możemy zapraszać? Do «Studia Zachód» ma przyjść.

„Nie” – odpisał Gajewski.

O to samo jednak zapytałem Olechowskiego. On z kolei się zgodził. Ostatecznie Pawłowskiego nie było w studiu, bo zmienił się układ programu i przyszli inni goście.

Kiedy indziej chcieliśmy zaprosić Andrzeja Talagę, byłego wicenaczelnego „Rzeczpospolitej”, który akurat w tamtym okresie był niezależnym publicystą. Rano dostaliśmy na niego zgodę, ale po południu trzeba było z gościa zrezygnować, bo dyrekcja się rozmyśliła. Na szczęście była sobota i wydawcy nie udało się dodzwonić do Talagi z zaproszeniem, bo musielibyśmy później świecić przed nim oczami.

Jeszcze większy cyrk był z zapraszaniem polityków. O ich doborze nie decydował bowiem sam Plac. Dużo w tej sprawie miała do powiedzenia centrala PiS, która wybierała sobie, z kim ich przedstawiciel chce się spotkać w studiu, a z kim nie. Całkowity zakaz był na Michała Szczerbę, posła Platformy Obywatelskiej. Obawiano się, że parlamentarzysta może w telewizji zrobić jakiś happening. Podobnie było z Marcinem Kierwińskim. Na jego obecność nie godził się PiS, wiec poseł PO nie był zapraszany.

Z kolei Platforma Obywatelska nie chciała w jednym studiu zasiąść z Dominikiem Tarczyńskim z PiS.

Bywało jednak tak, że zakazy wprowadzane przez Olechowskiego i Gajewskiego zaskakiwały nawet mnie… Przez pewien czas persona non grata na Placu był prof. Sławomir Cenckiewicz.

13 sierpnia 2018 roku

„Cenckiewicz do M20?”.

„Nie” – odpowiada Olechowski.

Według Olechowskiego Cenckiewicza było w telewizji za dużo, dlatego należało go ograniczyć.

Na początku września wystartowaliśmy z dwoma nowymi programami publicystycznymi: Kobiecym okiem i W pełnym świetle. Pierwszy prowadził duet Maria Stepan i Małgorzata Maślankiewicz, gospodynią drugiego była Ewa Bugała, która po rocznej banicji wróciła na Plac. W pełnym świetle od samego początku miał dobrą oglądalność. Emitowany był w każdą sobotę o godzinie 21, zaraz po Minęła 20. Wygrywaliśmy tutaj zdecydowanie w grupie 4+ z TVN24. Nam marzyła się jednak wygrana w grupie komercyjnej, w której stacja z Wiertniczej prawie zawsze miała nad nami przewagę. Pokonać ich mogliśmy tylko dzięki zaproszeniu do studia wyjątkowych gości. Jednym z naszych pomysłów było ściągnięcie prof. Krystyny Pawłowicz, która w mediach publicznych nie pojawiała się praktycznie wcale. Dodatkowo był to już okres, w którym cała Polska żyła zbliżającymi się wyborami samorządowymi i PiS chował kontrowersyjnych polityków. Ale z zapraszaniem gości z tej partii było tak, że nie miało się w studiu tego, kogo się chciało, tylko tego, kogo wysłało biuro prasowe PiS.

Na Pawłowicz nie dostaliśmy zgody. Wtedy zamiast niej chcieliśmy Antoniego Macierewicza. Tutaj problem był innej natury. O akceptację zaproponowanego gościa wystąpiłem do Gajewskiego.

„Dostanę zgodę na Macierewicza do Kobiecym Okiem lub Ewy?”

„Nie, na pewno nie” – odpisał.

Macierewicz był na cenzurowanym, odkąd w grudniu 2018 roku został odwołany z funkcji ministra obrony narodowej. Wtedy też zniknął z TVP. Nie była to jednak samodzielna decyzja Kurskiego. Takie wytyczne prezes telewizji dostał bowiem z Nowogrodzkiej. Kiedy 11 kwietnia 2018 roku podkomisja smoleńska, której przewodniczył Macierewicz, prezentowała raport techniczny na temat katastrofy, TVP Info nie zrobiło z tego żadnej relacji. Były szef resortu obrony żalił się później na to w Radiu Maryja.

„Antonio się skarży u Rydzyka na Was” – napisałem wtedy do Gajewskiego.

„Pretensje na Nowogrodzką” – odpisał.

„KORA” – ARTYSTKA PRZEKLĘTA

W TVP nawet śmierć mogła być uważana za zdarzenie polityczne. Tak było 28 lipca 2018 roku, kiedy zmarła Olga Jackowska. Popularna „Kora” chorowała na raka. Jej śmierć, mimo że spodziewana, przyszła nagle. Odeszła wielka artystka, na której twórczości wychowały się całe pokolenia. Bez wątpienia było to wydarzenie dnia. Nie sposób było o tym nie mówić. Chciałem, by było to główne wydarzenie w programie Minęła 20. Zresztą takie samo zdanie miał zespół, który tego dnia przygotowywał program publicystyczny. Chcieliśmy przeprowadzić rozmowę z artystami, krytykami muzycznymi o tym, kim był „Kora”, o jej muzyce, przesłaniu, o życiu. Z wydawcą uzgodniliśmy, że zmienimy czołówkę Minęła 20. Zamiast krzykliwego dżingla po zakończeniu Gościa Wiadomości miało być przejście przez felieton muzyczny na studio Minęła 20. Plan był taki, by zaprosić Muńka Staszczyka, Marka Sierockiego i Krzysztofa Cugowskiego. Tych gości chciała dyrekcja TAI. Później okazało się, że Sierocki nie może przyjść, bo ma jakieś nagranie. Muniek z kolei został zaproszony do Gościa Wiadomości. Zostawał Cugowski, do którego mieliśmy w planie zaprosić Piotra Rogowskiego.

„Wychodzi na to, że Kora to jest 3/4 dzisiejszego M20. Reszta polityka – dziś bez hardkoru” – informował mnie około południa wydawca programu. Godzinę później nasze plany zweryfikowała dyrekcja TAI. W sumie to jestem niemal pewny, że to nie ona podjęła decyzję, polecenie przyszło z Woronicza. Kiedy bowiem planowaliśmy wydanie Minęła 20 ani Olechowski, ani Gajewski nie mieli nic przeciwko. Obaj uważali, że należy pożegnać wybitną artystkę z należytym szacunkiem. Olechowski sam podebrał nam Muńka do Gościa Wiadomości. Informacje o jej śmierci i twórczości pojawiały się też na kanale TVP Info. Aż nagle kazano wszystko odwołać.

Zaproszeni wcześniej goście byli informowani, że nie wystąpią tego dnia w programach. Nie wiem, czym to tłumaczono, ale po godzinie 14 wszystkich artystów odwołano. Na TVP Info zostały tylko krótkie informacje o śmierci „Kory”. Nie rozumiałem tej decyzji. Zresztą tak samo jak zespół przygotowujący program. Dyrekcja nie tłumaczyła zmiany decyzji. Po prostu nagle dostałem telefon, że muszę zmienić gości w Minęła 20.

INDEKS CZASOPISM ZAKAZANYCH

Stacja TVP Info wygrywała liczbą widzów z TVN24 w paśmie wieczornym. Problem mieliśmy rano i po południu. Cokolwiek byśmy dali, zawsze stacja z Wiertniczej była nad nami. Pod koniec czerwca dostałem od Olechowskiego i Gajewskiego polecenie przygotowania nowego poranka. Dotychczasowe zupełnie się nie oglądały i w godzinach 6.00–8.00 nie mogliśmy utrzymać widza. Dopiero Minęła 8 powodowała, że dosłownie odbijaliśmy się od dna. Nasze poranki oglądało czasami 50 tys. widzów. Bywało, że Minęła 8 startowała z takiego poziomu i osiągała 200 tys.

– Gdybyśmy mieli się z czego odbić, to zyskalibyśmy większą widownię – powtarzał jak mantrę Adrian Klarenbach, jeden z prowadzących Minęła 8. Miał rację.

Tylko za nic nie byliśmy w stanie utrzymać widza serwisami, w których od godziny 6 rano pokazywaliśmy ludziom złą opozycję i dobrą koalicję. Na dodatek w poranku nie było żadnych nowych materiałów. Najczęściej pojawiały się informacje z dnia poprzedniego. I tak co serwis. Zmieniano tylko kolejność materiałów.

Propozycja, którą wspólnie przygotowaliśmy z Jarosławem Ostaszkiewiczem, zakładała wprowadzenie porannego pasma, które miało być luźniejsze od całej tej nawalanki politycznej. Nazwaliśmy je Wstaje dzień. Prowadzącymi zostali Anna Popek i Adam Giza. Koncepcja, którą przygotowaliśmy, zakładała 15-minutowe bloki przedzielone fleszami informacyjnymi. Między serwisami w studiu mieli być ciekawi goście, z którymi Popek lub Giza mieli rozmawiać na lekkie tematy. Jednym z elementów Wstaje dzień był autorski przegląd prasy Antoniego Trzmiela, kolejnym miał być przegląd wiadomości z sieci. Ten ostatni upadł, bo portal tvp.info nie był w stanie go przygotować.

Został jednak tradycyjny przegląd prasy. W założeniu Trzmiel miał tam omawiać wszystkie najważniejsze tematy z gazet i czasopism ukazujących się danego dnia w Polsce. Znowu założyliśmy coś nad wyraz optymistycznego. Od 2016 roku istniał bowiem w TVP indeks prasy zakazanej. Telewizja przestała prenumerować m.in. „Gazetę Wyborczą” czy „Newsweek”. Później do tego grona dołączyła bulwarówka „Fakt”, której zakazano po tym, jak opublikowano w niej niepochlebne artykuły na temat Jacka Kurskiego.

Podczas prac nad nowym formatem doszliśmy jednak do wniosku, że nie możemy non stop mówić, że coś nie istnieje, coś się nie dzieje. Założyliśmy, że w poranku będziemy robić przegląd wszystkich gazet i czasopism ukazujących się w Polsce. Zresztą Antoni Trzmiel też się do tego zapalił. Przygotowałem listę gazet, tygodników i miesięczników, które chcieliśmy omawiać we Wstaje dzień. Były tam i „Gazeta Wyborcza”, i „Newsweek”, i „Polityka”, ale też „Gazeta Polska”, „Gazeta Polska Codziennie” czy „Rzeczpospolita”. Lista trafiła do Gajewskiego, który musiał formalnie ją zatwierdzić i zlecić prenumeratę.

Na kilkanaście dni przed startem nowego formatu poszedłem do sekretariatu TAI, by zapytać, czy Gajewski zlecił już prenumeratę czasopism.

– Mariusz, szef pociął tę twoją listę. Wypadło z niej kilka pozycji – usłyszałem. Wypadły wszystkie te, które były zakazane. Nie dostałem zgody na „Gazetę Wyborczą”, „Newsweek”, „Politykę” czy „Fakt”. W telewizji nie było bowiem miejsca na poglądy inne niż te, które są zbieżne z linią PiS.

PASKI GROZY

Belki informacyjne, które pojawiają się na ekranach telewizorów w czasach rządów Jacka Kurskiego, zostały określone jako „paski grozy”. Wszystko przez treść, która się na nich pojawiała. W mediach było wiele spekulacji na temat tego, jak powstają, kto je pisze. Sugerowano nawet, że są to specjalne szwadrony, którym wytyczne podsyła sam prezes TVP. Pojawiały się informacje o tajnych naradach, na których dziennikarze mieli otrzymywać instrukcje, co w danej chwili ma się pojawić na ekranie telewizora.

To jedna z największych czarnych legend telewizji dobrej zmiany. Tymczasem napisy informacyjne przygotowywali redaktorzy, którzy dyżurowali w reżyserce studia C – nadawany jest z niego program TVP Info. Kiedy pracowałem na Placu, zespół formalnie podlegał Krystianowi Kuczkowskiemu, wtedy szefowi newsroomu TVP Info. On sam przygodę w TVP zaczynał od pisania belek. Za tę czynność odpowiadały m.in. osoby pracujące w TVP na długo przed nastaniem Kurskiego. Inni dołączyli do zespołu wraz z przejęciem telewizji przez PiS. W tej pierwszej grupie były osoby z przeszłością w mediach komercyjnych. Jedna z osób zasłynęła przed laty skandalizującą książką.

Drugą grupę tworzyli ludzie, którzy wcześniej pracowali w mediach prawicowych. Nad wszystkim, niczym gospodarz domu Anioł z serialu Alternatywy 4, czuwał Kuczkowski, który dyktował najbardziej radykalne napisy pojawiające się później na belkach. Bywało też tak, że w treść pasków angażowała się nawet dyrekcja TVP Info.

Tak było w dniu, kiedy prof. Małgorzata Gersdorf miała przestać pełnić urząd pierwszej prezes Sądu Najwyższego. Mimo to pojawiła się w pracy, a przed gmachem sądu zgromadził się tłum solidaryzujących się z nią ludzi. Gersdorf zapowiedziała, że ze stanowiska nie zrezygnuje.

TVP Info za wszelką cenę musiało pokazać, że protestujący nie mają racji. Jak jednak podpisać informację o tym, że pierwsza prezes Sądu Najwyższego nie chce ustąpić ze stanowiska?

Wszedłem akurat do gabinetu Olechowskiego i trafiłem na naradę. Byli tam Kuczkowski i Gajewski. Cała trójka głowiła się, jak wybrnąć z tej sytuacji.

– Prof. Gersdorf wbrew prawu nie chce odejść ze stanowiska czy jakoś tak dajcie – rzuciłem im żartobliwie i wyszedłem z gabinetu.

Kilkanaście minut później zadzwonił do mnie Kuczkowski.

– Zadebiutowałeś na pasku – oznajmił.

– Gdzie?

– Na pasku.

Okazało się, że dali na belkę prawie dokładnie to, co im żartem powiedziałem.

Tak powstawała większość pasków. Kiedy Kuczkowski nie radził sobie z wymyślaniem treści, prosił o pomoc Olechowskiego. Zdarzało się jednak, że ani jednego, ani drugiego nie było w pracy na Placu. Tak bywało najczęściej w soboty lub niedziele. Wtedy paskowi otrzymywali od nich dyspozycje przez telefon. Dzwonił Kuczkowski i kazał napisać jedną informację. Po czym dzwonił Olechowski i zmieniał to, co kazał szef newsroomu. Powstawał chaos, którego nikt nie był w stanie opanować.

15 sierpnia 2018 roku w Warszawie trwały uroczystości z okazji Święta Wojska Polskiego. Treść na paskach dyktowali na zmianę przez telefon Olechowski i Kuczkowski. W takim zamieszaniu jedna z dziewczyn napisała belkę: „Prezydent składa kwiaty przed grobem Marszałka Józefa Piłsudskiego”. Tymczasem chodziło o pomnik, nie o grób. Błąd zauważył na Twitterze prof. Sławomir Cenckiewicz:

„Jacku @KurskiPL ogarnij tych matołów od pasków w @tvp_info, którzy pomnik Piłsudskiego grobem nazywają! Powiedz im, że Marszałek na Wawelu leży od 1935 r.” – napisał.

Najciekawsze było jednak to, że „paski grozy” najczęściej pojawiały się w ciągu dnia i podczas wydania Wiadomości. W innych programach były normalne. Paskowi zawsze pytali wydawców, jaka ma być treść belek. Jeśli wydawca kazał im tworzyć treści propagandowe, robili to. Wystarczyło jednak powiedzieć, że belka ma być czysto informacyjna, i jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki taka była.

WYMYŚLMY SOBIE OPOZYCJĘ

Redakcję publicystyki przejąłem w czasie, kiedy Platforma Obywatelska i Nowoczesna ogłosiły bojkot programów prowadzonych przez Michała Rachonia. Michała znałem od lat. Jaki jest, taki jest, ale ma jedną zaletę, potrafi przyciągnąć widzów przed telewizor. Opozycja zaczęła jednak bojkotować Michała po tym, jak ten w programie Woronicza 17 ujawnił, że Stanisław Gawłowski wynajmuje jedno ze swoich mieszkań kobiecie, która prowadzi w nim agencję towarzyską. Ze studia wyszli wtedy Adam Struzik z PSL, Andrzej Halicki z PO i Piotr Misiło z Nowoczesnej. Nie spodobało im się to, że przed programem nie zostali uprzedzeni o sprawie Gawłowskiego.

– Po co pan bawi się w ubeckie metody? Gawłowski nie może się bronić, bo jest w areszcie. Obrzydzić, oszkalować jak najgorszymi słowami. On nie może się bronić – zaprotestował Andrzej Halicki.

– Czy pan nie czuje, że ten program zaczyna zbliżać się do dna? – dodał Struzik. – Czy pan nie czuje, że odgrywa pan rolę funkcjonariusza politycznego w tej chwili? Pan był i pozostał pan rzecznikiem PiS-u.

Po tym wydaniu Woronicza 17 zrobił się problem. Ogłoszony bojkot oznaczał bowiem, że w programie będą się pojawiać sami swoi. Zabraknie zaś opozycji. Jednym z pomysłów dyrekcji TAI na ratowanie sytuacji było wówczas zawieszenie Michała w obowiązkach i przekazanie programu komuś innemu. Ale skończyło się na dywagacjach. Olechowski nie chciał ryzykować spięcia z Rachoniem. Dlatego zdecydowano się na coś innego. Stworzono nową opozycję. Przypomniano sobie wówczas, że w Polsce są jeszcze partie lewicowe: SLD, Partia Razem czy PPS. I to ich przedstawiciele mieli robić za głos opozycji w Woronicza 17. Było wiadomo, że wszyscy się zgodzą. Dlaczego? Cała trójka była poza Sejmem. Rzadko pojawiała się w telewizji. Wstyd by było, gdyby z takiej okazji nie skorzystali.

Przedstawiciele polskiej lewicy pojawili się już w następnym Woronicza 17. Plan wymyślenia opozycji się udał. Po jakimś czasie zauważono jednak, że pompowanie SLD może nie być korzystne dla PiS. Zbyt duże eksponowanie tej partii miało bowiem szkodzić ugrupowaniu Jarosława Kaczyńskiego. Dlatego już pod koniec czerwca zapadła decyzja o ograniczeniu czasu dla przedstawiciela SLD.

„Kowal, co robi Liberadzki z SLD w minęła dwudziesta?” – napisał do mnie 26 czerwca 2018 roku Gajewski.

„To samo co Andruszkiewicz”.

„Limit czerwonych został już wykorzystany w tym tygodniu”.

Dyrekcja, prawdopodobnie po sugestiach Kurskiego, podjęła decyzję, że przedstawiciel SLD może się pojawić w programie publicystycznym tylko raz w tygodniu. Tym samym jeśli ktoś od nich przyszedł do Minęła 20, to nikt inny nie mógł już wystąpić w Woronicza 17.

Wprowadzonych zakazów skrzętnie pilnowano. Olechowski i Gajewski zażyczyli sobie, by ich informować o każdym występie polityka lewicy w TVP. Wymyślona opozycja szybko stała się bowiem dla PiS niewygodna. A skoro szkodziła partii rządzącej, musiała zostać ograniczona.

TELEWIZJA DLA SWOICH

Zupełnie inne podejście panowało w stosunku do polityków koalicji rządzącej. Oni przychodzili do TVP jak do siebie. Było wiadomo, że nie dostaną żadnych niewygodnych pytań. Będą mogli swobodnie i długo mówić na wybrany przez siebie temat. Zdarzały się dni, że kanał TVP Info był wykorzystywany przez partię rządzącą jako swoisty pas transmisyjny, który pozwala działaczom tłumaczyć się z materiałów ukazujących się na ich temat w innych mediach. Nikt nie wnikał, czy ktoś mówił prawdę. Polityk czy minister z koalicji rządzącej zawsze mógł liczyć na koło ratunkowe, które rzucała mu TVP.

Tak było w wypadku Artura Sobonia, wiceministra inwestycji i rozwoju. W poniedziałek 25 czerwca w „Newsweeku” miał się ukazać artykuł na temat afery GetBack. Dzień wcześniej, w niedzielę wieczorem, dostałem polecenie od Gajewskiego:

„Zaproś na pon rano ministra Sobania do minęła 8”.

„Newsweek szykuje jakiś szkalujący artykuł”.

Artykuł autorstwa Wojciecha Cieśli dotyczył najnowszych ustaleń tygodnika w sprawie jednej z największych afer finansowych w Polsce. Wynikało z nich, że Konrad K., były prezes GetBacku, szukał pomocy w PKO BP i Polskim Funduszu Rozwoju, w których rządzą zaufani ludzie Mateusza Morawieckiego. Dodatkowo Cieśla ujawnił, że między premierem a Zbigniewem Ziobrą trwa regularna wojna, której kolejną odsłoną ma być śledztwo w sprawie tej afery finansowej.

Artur Soboń, zgodnie z poleceniem dyrekcji, pojawił się w Minęła 8. Rozmawiał sam na sam z Krzysztofem Ziemcem. Chwalił rząd za wprowadzane programy oraz czynione inwestycje. Odniósł się też do tekstu „Newsweeka”:

– To była próba uwikłania państwa w kłopoty, jakie GetBack wywołał. Zresztą ten artykuł jest trochę rozpaczliwą obroną interesów GetBacku – stwierdził.

Zgodnie z poleceniem, które otrzymaliśmy od dyrekcji, wiceminister miał przyjść do studia i wszystkiemu zaprzeczyć. Tak też zrobił.

W 2018 roku najważniejsze dla PiS były wybory samorządowe. Jednym z głównych elementów wykorzystywanych przez partię rządzącą podczas kampanii miała być telewizja publiczna, w tym kanał informacyjny TVP Info. PiS miał wybory samorządowe wygrać i odbić opozycji ostatnie bastiony jej władzy. Najważniejsza była Warszawa, gdzie postawiono na Patryka Jakiego, wtedy wiceministra sprawiedliwości. Stacja TVP Info była do dyspozycji działaczy PiS 24 godziny na dobę. Wystarczyło, że organizowali jakąkolwiek konferencję, kamery telewizji już tam były. Koszty nie grały żadnej roli.

Wspomaganie PiS na dobrą sprawę zaczęto już w maju, na długo przed startem kampanii wyborczej. Doświadczyłem tego osobiście jako szef redakcji reportażu. Program Z bliska miał emisję w niedzielę, w samo południe. Taka pora była wymuszona przez układ ramówki.

– Ta godzina waszej emisji to jest problem. Jaśnie nam panująca partia rozjechała się po Polsce, będą konferencje i nie wiem, czy da się wtedy puścić reportaż – zakomunikował mi tuż przed startem pierwszego odcinka Krystian Kuczkowski, wtedy szef newsroomu TVP Info.

To, że pierwszy odcinek w ogóle się ukazał, zawdzięczam poniekąd prezesowi TVP Jackowi Kurskiemu. W sobotę, 4 maja 2018 roku podał on bowiem na swoim profilu na Twitterze informację o nowym paśmie. Gdyby nie to, prawdopodobnie startu by nie było. Dlaczego? 4 maja doszło do katastrofy w kopalni Zofiówka. Zjechali tam wszyscy oficjele rządowi, z Mateuszem Morawieckim na czele. Dzień później na godzinę 12 zaplanowano konferencję. Na nasze szczęście udział w niej zapowiedzieli tylko ratownicy biorący udział w akcji górniczej i prezes Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Gdyby wtedy był tam też Morawiecki, nasz program spadłby z anteny.

Później tak się jednak działo wielokrotnie. W emisji przeszkadzały konferencje, a nawet msza, na której odczytywano list od Jarosława Kaczyńskiego. Nie żartuję! 17 czerwca 2018 roku w Suwałkach odbywały się uroczystości związane z obławą augustowską. Kulminacyjnym punktem uroczystości była msza święta, na której wiceminister Jarosław Zieliński miał odczytać list od Jarosława Kaczyńskiego. Start programu Z bliska został opóźniony. Weszliśmy na antenę, dopiero jak Zieliński skończył czytać list Kaczyńskiego.

Ciekawie wyglądało to przy analizie oglądalności przygotowanej przez Nielsena. Przez cały weekend na antenie były puszczane spoty promocyjne, które zachęcały do oglądania reportażu. O godzinie 12 mieliśmy sporą widownię, która przełączyła się na naszą antenę chwilę wcześniej. Kiedy zamiast Z bliska zobaczyli Zielińskiego, musieli zmienić kanał, bo z wykresu dostarczonego przez Nielsena wynikało, że zaliczyliśmy wtedy bardzo duży odpływ widzów.

Kolejny raz Z bliska spadło z anteny 31 lipca. Prezydent Andrzej Duda był wówczas na uroczystościach związanych z obchodami wybuchu powstania warszawskiego. Tutaj akurat decyzja była zrozumiała. Niedorzeczne było jednak to, co się stało wcześniej. O tym, że Andrzej Duda pojawi się na obchodach 31 lipca, było wiadomo już w piątek, 29 lipca. Wtedy jednak nikt nie zapowiedział zmiany ramówki. Ostatecznie puściliśmy na antenie spoty, a reportaż się nie ukazał.

Im bliżej do wyborów samorządowych, tym zmian w ramówce było więcej. Wszystko podporządkowywano Prawu i Sprawiedliwości.

8 września 2018 roku

„Nie możemy się zdzwonić, jutro o 12.00 jest konwencja Patryka Jakiego, Krystian [Kuczkowski – szef newsroomu TVP Info – przyp. red.] powiedział, żeby nie dawać «Z bliska»” – napisał do mnie Mariusz, który był wówczas wydawcą Info. Na Placu miał ksywkę „funkcjonariusz”, bo realizował głównie zamówienia polityczne PiS.

„Co jego konferencja wnosi do rzeczywistości? Nic”.

„Ja przekazuję tylko polecenie mojego szefa”.

9 września o 12.00 mieliśmy wyemitować materiał o zabójstwie Iwony Cygan. Krystian Kuczkowski nie znał jednak kulis jego powstania, kiedy decydował o zdjęciu programu. Materiał powstał na polecenie Jacka Kurskiego, którego prosił o to Jarosław Kaczyński. Szef PiS osobiście interesował się tą sprawą i nie mógł zrozumieć, dlaczego dziewczyna zginęła.

„Na ten reportaż czeka prezes, róbcie, co chcecie. Konferencję można dać z odwijki. Poza tym tych konferencji nikt nie ogląda” – odpisałem wydawcy.

Ostatecznie fraza „czeka prezes” sprawiła, że Kuczkowski nie odważył się zdjąć reportażu, a konferencja Patryka Jakiego została pokazana z odtworzenia.

Wybory się zbliżały, a antena TVP Info coraz bardziej przypominała biuletyn partyjny PiS. Ramówka praktycznie nie istniała. Wszystko było podporządkowane kampanii wyborczej. TVP Info pokazywało na żywo niemal każdą konferencję PiS. Nieważne, czy odbywała się ona w Warszawie, Katowicach, Radomiu czy Ostrołęce. Za każdym razem konwencja miała pierwszeństwo. Przy tym zupełnie nie liczono się z kosztami.

Jednym z programów, który najczęściej musiał ustąpić konwencjom PiS, było Widziane z Polski przygotowywane przez zespół redakcji zagranicznej. Program na emisję robił czteroosobowy skład. Każdemu trzeba zapłacić za pracę. I tak ekipa przychodziła do pracy, montowała materiały, pisała teksty na prompter, po czym 10 minut przed emisją okazywało się, że program spada, bo PiS ma właśnie konwencję w jakimś mieście w Polsce. Wszystkim, którzy pracowali przy przygotowaniu programu, płacono, nawet gdy już rano było wiadomo, że żadnej emisji nie będzie, a ramówka podporządkowana jest partii Jarosława Kaczyńskiego.

Dyrekcja TVP Info z największą pompą promowała jednak Patryka Jakiego. Pojawiał się niemal w każdym programie – od Minęła 8 przez O co chodzi, po Minęła 20 i W pełnym świetle. Kiedy rano Jaki organizował konferencję, ramówka była zmieniana i zawsze miał wejście na żywo. Nieważne, o czym miał mówić.

9 września 2018 roku

SMS od Gajewskiego:

„Zaproś do minęła dwudziesta Jacka Ozdobę, żeby mógł powiedzieć o tym nowym projekcie Patryka”.

„OK”.

„Będzie Ozdoba dzisiaj?”

„Tak”.

„Sam czy z kimś”.

„Sam [Samuel Pereira – wydawca Minęła 20 – przyp. red.] mówił, że sam”.

„Bardzo dobrze”.

15 września 2018 roku

„Kowal zaproś do minęła 20 Piotra Guziała”.

„Na kiedy?”.

„Dzisiaj”. „Dzisiaj ogłosi decyzję, że popiera w wyborach Patryka”.

Wykorzystywano też każdą możliwą okazję do podważania wiarygodności Rafała Trzaskowskiego. 10 września Gajewski wymyślił, by następnego dnia do Minęła 8 przyszedł szef sztabu Patryka Jakiego, Oliwer Kubicki. Jednak po drugiej stronie miało nie być przedstawiciela sztabu Trzaskowskiego. Zrobiliśmy jednak po swojemu. W studiu obok szefa sztabu Jakiego pojawił się Paweł Lach, warszawski radny PO. W takim duecie obaj panowie wielokrotnie występowali na antenie. Gajewski, kiedy się o tym dowiedział, wpadł w szał.

– Paweł Lach nie jest szefem sztabu. Miało być puste miejsce! – wściekał się dyrektor.

Na początku października przekonałem Olechowskiego i Gajewskiego, że warto zaprosić do TVP Info Rafała Trzaskowskiego. Jego sztab dostał od nas propozycję programów, w których mógłby wystąpić – od Minęła 20 przez Kobiecym okiem po W pełnym świetle. Sztab Trzaskowskiego odpisał, że z zaproszenia nie skorzysta.

NACZELNIK PRZYJEŻDŻA NA PLAC

Prawdziwy popłoch panował w TAI, kiedy się okazywało, że ma przyjechać Jarosław Kaczyński, prezes PiS. W dniu, kiedy zjawiał się na Placu, było jak w tej anegdocie, kiedy wojsko przed przyjazdem sekretarza malowało trawę na zielono.

Samochód z prezesem PiS zawsze parkował na wewnętrznym dziedzińcu budynku TAI. Nad drzwiami wejściowymi znajdował się wiatrołap z pordzewiałej blachy. Pod nim stała zielona ławka, taka wzięta prosto z parku, i kosz pełen petów – bo akurat w tym miejscu, gdzie parkował auto szofer Jarosława Kaczyńskiego, znajdowała się palarnia. To było jednak jedyne wejście, którym prezes PiS mógł się niepostrzeżenie dostać do budynku.

O to, by nikt prezesowi PiS nie zakłócał spokoju, dbała ochrona budynku, która na godzinę przed jego przyjazdem porządkowała teren. Dosłownie i w przenośni. Korytarz, którym miał się przemieszczać Jarosław Kaczyński, zazwyczaj był brudny i ciemny – część oświetlenia pozostawała zawsze wyłączona. W dniu przyjazdu prezesa z korytarza usuwano wszystkie niepotrzebne rzeczy. Dbano też o włączenie oświetlenia. Dodatkowo zamykano wszystkie drzwi od strony ul. Jasnej, by do budynku nie wszedł nikt postronny. Przeganiano też pracowników, każąc im opuścić korytarz prowadzący od drzwi wejściowych na dziedziniec. Żartowaliśmy wtedy, że gdyby z Woronicza przyszedł rozkaz, to korytarz zostałby usłany płatkami róż, po których mógłby przejść prezes PiS. Kaczyński miał hol tylko dla siebie. No, prawie. Zawsze w dniu przyjazdu prezesa PiS na Placu zjawiał się Jacek Kurski. Osobiście pilnował, by naczelnik, jak nazywano Jarosława Kaczyńskiego, był z wizyty zadowolony.

Kiedy przychodzili szefowie innych partii, takich zabiegów nie stosowano. Prezes TVP ich nie witał. Nie zamykano dla nich korytarza. A oni sami musieli parkować swoje auta na zewnątrz, na pl. Powstańców Warszawy. Mało tego. Z taką pieczołowitością nie podejmowano nawet premiera Mateusza Morawieckiego.

Nie wiem, czy Kurski przyjeżdżał z Kaczyńskim, czy po prostu czekał na niego na dziedzińcu TAI, ale do budynku zawsze wchodzili razem. Przy obu szybko pojawiali się Olechowski i Gajewski. Skakali wokół prezesa PiS jak ratlerki wokół swojego pana, czekając, aż ten ich pogłaszcze, czy rzuci im kość. Jeszcze wcześniej sekretariat TAI zamawiał catering. Nic wymyślnego. Kanapki, jakieś przekąski i owoce. Po każdym wywiadzie w studiu Kaczyński zapraszany był do gabinetu Olechowskiego. Nie bawił w nim długo.

Sam wywiad zawsze był nagrywany. Kaczyński – właściwie jako jedyny z polityków – mógł liczyć na to, że TVP nie puści jego wywiadu na żywo. Nad wszystkim osobiście czuwał Jacek Kurski.

KOMISJA (NIE)ETYKI TVP

Komisja Etyki to twór, który ma stać na straży rzetelności dziennikarskiej w telewizji publicznej.

„Komisja Etyki TVP S.A. jest formą samokontroli środowiska telewizyjnego. Jej rola polega na upowszechnieniu wśród dziennikarzy TVP przekonania, że przestrzeganie standardów etycznych jest równie ważne, jak sprawność warsztatowa oraz walory intelektualne i formalne” – tak pisze o niej na swych stronach TVP.

Komisja składa się z ośmiu osób. Powołuje je zarząd na wniosek poszczególnych agencji TVP. Ja do Komisji Etyki trafiłem na wniosek Jarosława Olechowskiego, miałem w niej być przedstawicielem Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Razem ze mną zgłoszono wtedy Dariusza Bohatkiewicza i Danutę Holecką. Jeszcze przed przejęciem władzy w TVP przez PiS praca w komisji była prestiżowa, zapewniała bezpieczeństwo i niezależność. Dziennikarz, który w niej zasiadał, nie mógł być zwolniony z pracy. To miało gwarantować, że na członków komisji nie będzie można wywierać żadnych nacisków. Później zapis ten zmieniono. Członka Komisji Etyki nic już nie chroni. Może być zwolniony w dowolnym momencie.

Skargi do komisji najczęściej piszą widzowie, ale czasem też bohaterowie materiałów. Są one różne, komuś się nie podoba, jak został pokazany w materiale telewizyjnym, ktoś inny skarży się na złamanie zasad rzetelnego dziennikarstwa.

Jedną ze spraw, którą zajmowaliśmy się w Komisji Etyki, była skarga na Łukasza Sitka, znanego z sond przeprowadzanych do Minęła 20. O dziennikarzu zrobiło się głośno, kiedy bezpardonowo atakował Pawła Adamowicza, prezydenta Gdańska. Raz, biegnąc za samorządowcem, wypytywał go o to, co jego nazwisko robi na liście Amber Gold. Problem w tym, że na owych listach rzeczywiście była osoba o tym nazwisku, ale nie był nią prezydent Gdańska. Innym razem, idąc za prezydentem, krzyczał: „Panie prezydencie, spodziewa się pan zarzutów w związku z przyjęciem łapówek od deweloperów?”.

Styl przygotowywanych przez niego materiałów był w TVP akceptowany. Mało tego, Jacek Kurski przyznał mu w 2018 roku nagrodę w wysokości 10 tys. zł.

jednak Adamowicz skarg do Komisji Etyki nie pisał. Zrobił to Jacek Karnowski, prezydent Sopotu. Poszło o materiał Sitka, który opowiadał o kontrowersjach wokół budowy parkingu w sopockim Parku Północnym i został wyemitowany w programie Panorama TVP3 Gdańsk. Wypowiadały się w nim osoby przeciwne inwestycji i Anna Dyksińska z Wydziału Promocji i Komunikacji UM w Sopocie. Ale wypowiedź urzędniczki została przycięta. Przedstawiono tylko fragment, w którym kobieta jąka się i zacina.

I właśnie tym miała się zająć Komisja Etyki. Problem z komisją jest jednak taki, że nie może nikogo zmusić do stawienia się przed nią ani do wydania oryginału nagrań. I właśnie z tego skorzystał gdański oddział TVP. Kiedy komisja poprosiła dyrekcję ośrodka o przekazanie zapisu całego wywiadu z Dyksińską, dostała odpowiedź, że wszystko, co mieli do przekazania, już nam dali. A dostaliśmy tylko materiał pokazany na antenie. Wysłaliśmy kolejne pismo, w którym prosiliśmy o przekazanie całości nagrania Sitka z urzędniczką. Odpowiedź z Gdańska była krótka: oryginału nagrania nie ma. Z tego co pamiętam, twierdzili, że zostało skasowane, a dysk, na którym się znajdowało, był później wykorzystywany przy innych produkcjach.

Sprawą Sitka zajmowaliśmy się przez kilka kolejnych posiedzeń komisji. W końcu musieliśmy podjąć decyzję, czy złamał zasady rzetelności i etyki dziennikarskiej panującej w TVP, czy też nie. Sitek w wyjaśnieniach przysłanych komisji upierał się, że postąpił zgodnie z kodeksem etyki TVP. Niczego nie zmanipulował, niczego nie wycinał. Do swojego pisma dołączył też opinię Jacka Kurskiego, prezesa TVP, który bronił dziennikarza w odpowiedzi na interpelację poselską: „W opublikowanym fragmencie przyznała [Dyksińska – przyp. red.], że nie wie, co powiedzieć. Zrobiła to z taką szczerością i w tak naturalny sposób, iż jej wypowiedź została potraktowana jako stanowisko Urzędu Miasta”[22].

W dniu, kiedy komisja pierwszy raz głosowała nad tym, czy ukarać dziennikarza, czy też nie, nie brałem udziału w jej posiedzeniu, bo byliśmy wtedy na finiszu prac przy nowych programach dla TVP Info. Wynik głosowania niczego nie rozstrzygnął: dwie osoby były za ukaraniem, dwie się wstrzymały, dwie były przeciw. Trzeba było zrobić powtórne głosowanie. Stało się to 13 września. Obejrzeliśmy jeszcze raz cały materiał. Mój głos był taki, że Sitek złamał zasady etyki TVP. Wątpliwości nabrał też Bohatkiewicz, który podczas pierwszego głosowania się wstrzymał, a teraz poprosił o dodatkowy czas do namysłu. Kiedy okazało się, że głosowanie jest dla Sitka niekorzystne, głos zabrała Danuta Holecka. W jej wypowiedzi nie było argumentów merytorycznych. Mówiła tylko o tym, że skoro Jacek Kurski, prezes TVP, uznał, że Sitek dochował staranności dziennikarskiej, to my nie możemy być teraz przeciwko.

Posiedzenie zakończyło się tym, że sprawą Sitka komisja zajmie się jeszcze raz na kolejnym spotkaniu. Na to następne spotkanie już jednak nie dotarłem. Zostałem bowiem zwolniony z pracy. Ale Sitek ostatecznie przez Komisję ukarany nie został.

Przed sprawą Sitka zajmowaliśmy się wpadką Samuela Pereiry i prowadzonego przez niego portalu tvp.info. Chodziło o zdjęcie ilustrujące artykuł o lekarzu z Rumii, który napisał na kartce wywieszonej na drzwiach gabinetu, w którym przyjmował pacjentów: „W tym gabinecie nie obsługujemy pacjentów z PiS, ponieważ wyposażenie zostało zakupione z dotacji funduszy WOŚP”. Zdanie to opatrzył jeszcze dodatkowo komentarzem „a co nie mogę”.

Problem w tym, że na zdjęciu widniał nie lekarz z Rumii, ale znany krakowski pediatra prof. Mikołaj Spodaryk z podpisem niebudzącym wątpliwości, o kogo chodzi: „Lekarz nie chce leczyć pacjentów z PiS sprzętem od WOŚP”.

Profesor napisał skargę do Komisji Etyki, która zajęła się nią 18 stycznia 2018 roku. Niestety i tu okazało się, że można bezkarnie ignorować prośby komisji. Wielokrotnie pisaliśmy bowiem do redakcji portalu, by wskazała osobę, która 16 stycznia 2018 roku, czyli w dniu publikacji zdjęcia, prowadziła wydanie. Jednak kierowana przez Samuela Pereirę redakcja apele komisji zignorowała. Udało nam się zdobyć nawet grafik dyżurów z feralnego dnia. Ale i to na nic, bo dostaliśmy odpowiedź, że redakcja nie jest w stanie ustalić, kto konkretnie umieścił to zdjęcie.

Ostatecznie podjęliśmy decyzję, że portal złamał zasady etyki dziennikarskiej. Jako winnych zaniedbań wskazaliśmy Samuela Pereirę, jako naczelnego serwisu, i Michała Rybickiego – szefa wydawców. To oni, naszym zdaniem, byli odpowiedzialni za pracę zespołu. Ale w komunikacie z prac komisji, opublikowanym w dniu 22 sierpnia 2018 roku na stronie TVP, ta informacja się nie znalazła.

„W związku z tym Komisja wdrożyła postępowanie wyjaśniające i zapoznała się z zaskarżonymi tekstami opublikowanymi na portalu TVP.Info w dniu 16 stycznia 2018 r. oraz z odpowiedzią Zespołu Twoje Info przekazaną Profesorowi Mikołajowi Spodarykowi, datowaną na dzień 18 stycznia 2018 r. Komisja, mimo wielu prób, nie uzyskała stanowiska w tej sprawie ze strony właściwej redakcji i przełożonych dziennikarzy w niej pracujących […] Na posiedzeniu w dniu 19 lipca 2018 roku Komisja zamknęła postępowanie w tej sprawie i uznała, że publikacja narusza zapisy zawarte w rozdziale IV «Zasad etyki dziennikarskiej» obowiązujących w TVP, które głoszą, że: «Przy zbieraniu i opracowywaniu materiałów dziennikarz nie może posługiwać się metodami nagannymi moralnie i sprzecznymi z prawem. Zachowuje przy tym szczególną staranność i rzetelność, zwłaszcza sprawdza wiarygodność uzyskanych wiadomości lub podaje ich źródło […]». Autorzy, poprzez zilustrowanie zdjęciem profesora Mikołaja Spodaryka tekstów opublikowanych na portalu TVP.Info, wprowadzili widzów w błąd, sugerując, że to skarżący jest lekarzem, który drzwi swojego gabinetu opatrzył informacją: «W tym gabinecie nie obsługujemy pacjentów z PiS, ponieważ wyposażenie zostało zakupione z dotacji funduszy WOŚP». Z przyczyn podanych wyżej Komisja nie ustaliła, kto personalnie ponosi odpowiedzialność za opublikowany materiał”[23].

EPILOG

Po siedmiu miesiącach odchodziłem z Placu. Pierwszy raz ktoś zwalniał mnie z pracy. Dziwne uczucie. Najgorsze jednak było dopiero przede mną. Idąc do TVP w 2016 roku naiwnie myślałem, że można grać w piłkę w błocie i się nie ubrudzić.

Pamiętam, jak w roku 2007 przechodziłem z „Gazety Wyborczej” do redakcji „Rzeczpospolitej”. Mieliśmy wtedy w Olsztynie spotkanie z okazji rocznicy założenia tego lokalnego dodatku. Przyjechał na nie Wacław Radziwinowicz, człowiek, który zakładał „Gazetę Wyborczą” w Olsztynie. Później przeszedł do Warszawy, był korespondentem w Moskwie. Jego artykuły czytało się z zapartym tchem. O Rosji potrafił nie tylko pięknie pisać, lecz także wspaniale opowiadać.

Siedzieliśmy w restauracji w hotelu Villa Pallas w Olsztynie. Wtedy nie było w mieście lepszego lokalu. Rozmawialiśmy głównie o pracy. Wacek dowiedział się wówczas, że przechodzę do „Rzeczpospolitej”, która była po zmianach. Z redakcji odeszli czołowi publicyści. Stery dziennika przejęli Paweł Lisicki i Piotr Gabryel. Słysząc, że chcę tam iść, skomentował:

– Nie rób tego, to już nie jest ta sama gazeta. Nie kop się z koniem.

Nie posłuchałem. Poszedłem, bo takie było moje marzenie. Odkąd zacząłem pracować w mediach, miałem jeden cel – „Rzeczpospolita”.

Wacek był w błędzie. „Rzeczpospolita” była jednym z lepszych miejsc pracy. Fakt, naczelni mieli swoje poglądy, ale nie ingerowali w tematy. Pozwalali nam pisać o wszystkim. Tam powstały moje teksty o molestowaniu w olsztyńskim ratuszu, o sprawie więzień CIA, a także wiele, wiele innych publikacji. Nigdy nikt nie kazał w nich czegoś zmieniać albo ukrywać, bo mogło to być dla kogoś niewygodne.

W 2016 roku, idąc do TVP, myślałem podobnie. Liczyłem, że będzie jak w „Rzeczpospolitej”. Ale TVP to nie „Rzeczpospolita” z 2007 roku. To machina pogardy i propagandy zorganizowana w jednym celu: niszczenia wrogów PiS. Byłem jej częścią. Powoli zaczynałem nawet myśleć tak jak oni. Dziś, patrząc na to z perspektywy czasu, wstydzę się tego, że tam byłem.

Mówią, że ludzie uczą się na błędach. Praca w TVP była więc kosztownym błędem. Nikt już bowiem nie pamięta, że w przeszłości byłem za swoje publikacje nagradzany, a one same prowadziły do wszczynania śledztw, składania dymisji czy aresztowań. Teraz wszyscy oceniają mnie przez pryzmat pracy w TVP. Na moje własne życzenie…

NOTY BIOGRAFICZNE

Paweł Gajewski – dyrektor do spraw ekonomicznych Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Prawa ręka Jacka Kurskiego. Pochodzi z Warszawy. Był szefem młodzieżówki Solidarnej Polski w czasie, kiedy partii szefował Jacek Kurski, i jego asystentem. W 2010 roku bez powodzenia startował z list PiS w wyborach do samorządu warszawskiej dzielnicy Targówek. Rok później był już razem z Kurskim w Solidarnej Polsce. Wiosną 2014 roku z list tej partii bezskutecznie ubiegał się o mandat eurodeputowanego. Ale już jesienią 2014 roku wystartował w kolejnych wyborach i znów z listy PiS ubiegał się o mandat na Targówku. Do TVP trafił w wieku 22 lat. Mimo że miał tylko maturę, został zastępcą dyrektora Biura Spraw Korporacyjnych.

Krystian Kuczkowski – zastępca dyrektora TAI do spraw kanału TVP Info. To on bezpośrednio odpowiadał za to, co w ciągu dnia pojawiało się w telewizji. Nadzorował też słynne „paski grozy”. Miał w tym doświadczenie, bo pracę na Placu zaczął właśnie od nich. Później był researcherem Olechowskiego. Następnie, już za czasów PiS, awansował na reportera, podwydawcę i wydawcę. Na Placu mówią o nim „człowiek znikąd”. Umiał się odpowiednio ustawić. Promotorem jego kariery jest Rafał Kwiatkowski, były producent TVP Info, a później zastępca dyrektora TAI do spraw technicznych. To on holował Kuczkowskiego najpierw na wydawcę, a później na szefa news-roomu TVP Info.

Jacek Kurski – prezes TVP. W latach 80. XX wieku działacz opozycji. W 1988 roku podczas strajków w stoczni poznał Jarosława i Lecha Kaczyńskich. Na początku lat 90. pracę w TVP łączył z działalnością w Porozumieniu Centrum. W 1993 roku został szefem kampanii PC do Sejmu. Później był członkiem Ruchu Odbudowy Polski i Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego, Prawa i Sprawiedliwości oraz Ligi Polskich Rodzin. W 2007 roku z list PiS dostał się do Sejmu, a w 2009 roku – do Parlamentu Europejskiego. W 2011 roku razem ze Zbigniewem Ziobrą i Tadeuszem Cymańskim założył Solidarną Polskę. Na chwilę wycofał się z życia politycznego, gdy partia ostatecznie rozpadła się po nieudanych wyborach do europarlamentu w roku 2014. W styczniu 2016 roku objął posadę prezesa TVP.

Jarosław Olechowski – dyrektor Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Pracował w „Rzeczpospolitej” i „Newsweeku”, skąd odszedł później do TV Puls. Stamtąd trafił do Panoramy TVP2 kierowanej przez Jacka Karnowskiego. Kiedy ten w 2009 roku został szefem Wiadomości, ściągnął Olechowskiego. W 2011 roku kontrolę nad TVP przejęła koalicja PO–PSL. Olechowski trafił wówczas do TVP Info, gdzie stał się jednym z głównych reporterów. Z tamtego okresu wspominany jest jako zagorzały zwolennik PSL. Po przejęciu TVP przez PiS w 2016 roku awansował na czołowego dziennikarza Wiadomości. W styczniu 2018 roku został pełniącym obowiązki dyrektora TAI.

Samuel Pereira – kierownik portalu tvp.info od 1 lipca 2017 roku. Absolwent historii na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Od 2011 roku był rzecznikiem prasowym Stowarzyszenia „Solidarni 2010”. Przed przyjściem do TVP pisał do „Gazety Polskiej Codziennie” i portalu niezależna.pl. Od stycznia 2015 członek Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. W marcu 2016 roku dostał angaż w TVP Info. Został zastępcą kierownika redakcji publicystyki.

Michał Rachoń – prowadzący Minęła 20, Jedziemy, Woronicza 17. Pochodzi z Trójmiasta. W latach 2002–2012 należał do PiS. W 2007 roku był rzecznikiem Janusza Kaczmarka, wtedy ministra spraw wewnętrznych i administracji. Po przegranych przez PiS przyspieszonych wyborach parlamentarnych w 2007 roku opuścił resort i wrócił na Pomorze, gdzie został rzecznikiem PiS. W 2012 roku odszedł z polityki i zaczął pisać do „Gazety Polskiej”. Współtworzył też Telewizję Republika, której stał się czołowym dziennikarzem. Stamtąd w 2016 roku trafił do TVP, gdzie został zastępcą dyrektora TAI do spraw publicystyki. Kurski odwołał go z tego stanowiska w marcu 2016 roku.

KALENDARIUM

30 grudnia 2015 r. – Sejm uchwala tzw. małą ustawę medialną, która ogranicza kompetencje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Prezes oraz członkowie zarządu TVP i Polskiego Radia będą powoływani i odwoływani przez ministra skarbu państwa

31 grudnia 2015 r. – tzw. mała ustawa medialna zostaje przyjęta przez Senat

1 stycznia 2016 r. – rozpoczyna się protest przeciw zmianom wprowadzonym przez PiS. W jego efekcie szefowie najważniejszych anten TVP podają się do dymisji. Protestuje też radiowa Jedynka. Stacja co dwie godziny gra hymn Polski

7 stycznia 2016 r. – prezydent Andrzej Duda podpisuje tzw. małą ustawę medialną

8 stycznia 2016 r. – Dawid Jackiewicz, minister Skarbu Państwa, powołuje Jacka Kurskiego na stanowisko prezesa TVP. Mariusz Pilis zostaje powołany przez Jacka Kurskiego na dyrektora Telewizyjnej Agencji Informacyjnej. Zastępcą dyrektora TAI do spraw anteny TVP Info zostaje Grzegorz Adamowicz

11 stycznia 2016 r. – Piotr Kraśko rezygnuje z kierowania redakcją Wiadomości i odchodzi z TVP

12 stycznia 2016 r. – szefową Wiadomości zostaje Marzena Paczuska. Pracę tracą doświadczeni dziennikarze i wydawcy, m.in. Piotr Jaźwiński, Grzegorz Sajór, Maciej Czajkowski, Jacek Tacik i Elżbieta Byszewska. Piotr Lichota zostaje szefem Panoramy

13 stycznia 2016 r. – zarząd TVP zmienia strukturę TAI i tworzy stanowisko zastępcy dyrektora do spraw publicystyki. Nową funkcję obejmuje Michał Rachoń

9 marca 2016 r. – Michał Rachoń traci stanowisko zastępcy dyrektora TAI do spraw programów publicystycznych

11 marca 2016 r. – Dawid Wildstein obejmuje stanowisko kierownika redakcji publicystyki TVP Info. Jego zastępcą zostaje Samuel Pereira

24 marca 2016 r. – Bartosz Kalich, kolega Michała Rachonia, zostaje nowym kierownikiem portalu tvp.info. Zastępuje na tym stanowisku Darka Faconia

22 czerwca 2016 r. – Sejm uchwala ustawę o Radzie Mediów Narodowych, która ma wybierać nowe władze mediów publicznych

21 lipca 2016 r. – Piotr Lichota zastępuje Grzegorza Adamczyka na stanowisku zastępcy dyrektora TAI do spraw TVP Info. Aneta Kołodziej nowym kierownikiem redakcji Panoramy

2 sierpnia 2016 r. – Rada Mediów Narodowych odwołuje Jacka Kurskiego z funkcji prezesa TVP, po czym… powierza mu dalsze kierowanie telewizją

8 sierpnia 2016 r. – Klaudiusz Pobudzin zostaje powołany na kierownika redakcji Teleexpressu

31 sierpnia 2016 r. – Z pracy w TVP rezygnuje Maciej Orłoś, wieloletni prowadzący Teleexpress

24 sierpnia 2016 r. – z TAI odchodzi Mariusz Pilis. Dyrektorem TAI zostaje Piotr Lichota

listopad 2016 r. – Bartosz Kalich przestaje kierować portalem tvp.info

12 października 2016 r. – Jacek Kurski zostaje powołany przez Radę Mediów Narodowych na prezesa TVP

grudzień 2016 r. – Samuel Pereira zostaje pełniącym obowiązki szefa portalu tvp.info

16 lutego 2017 r. – nowym kierownikiem portalu tvp.info zostaje Dominik Zdort

4 maja 2017 r. – Piotr Lichota zostaje odwołany z funkcji dyrektora TAI. Jego miejsce zajmuje Klaudiusz Pobudzin

3 lipca 2017 r. – Tadeusz Płużański zostaje powołany na stanowisko kierownika redakcji publicystyki TVP Info. Dotychczasowy szef redakcji Dawid Wildstein obejmuje stanowisku zastępcy dyrektora TVP1.

1 sierpnia 2017 r. – Samuel Pereira zastępuje Dominika Zdorta na stanowisku szefa portalu tvp.info

13 sierpnia 2017 r. – Marzena Paczuska przestaje kierować redakcją Wiadomości. Nowym szefem redakcji zostaje Jarosław Olechowski

17 stycznia 2018 r. – Klaudiusz Pobudzin przestaje pełnić funkcję dyrektora TAI. Nowym dyrektorem zostaje Jarosław Olechowski. Paweł Gajewski przejmuje stanowisko zastępcy dyrektora do spraw ekonomicznych TAI

18 czerwca 2018 r. – Tadeusz Płużański przestaje kierować redakcją publicystyki i reportażu

12 lipca 2018 r. – Jarosław Ostaszkiewicz zostaje kierownikiem redakcji publicystyki i reportażu TVP Info

PRZYPISY

[1] M. Wojtczuk, Telewizyjna wieża Babel za 174 mln zł, https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,54420,3569231.html, dostęp 14.11.2019 r.

[2] Dawny Bank Pierwszego Warszawskiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/27183,warszawa-dawny-bank-pierwszego-warszawskiego-towarzystwa-wzajemnego-kredytu.html, dostęp 14.11.2019 r.

[3] E. Turlej, Jak Michał Rachoń własnego stryja lustrował, https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/michal-rachon-kim-jest-i-jak-gra/py76fd4, dostęp 15.11.2019 r.

[4] Tamże.

[5] S. Pereira, J. Stróżyk, 10 kwietnia to był przełom, https://opoka.org.pl/biblioteka/P/PS/pk201132-solidarni.html, dostęp 12.11.2019 r.

[6] A. Czupryn, Zgrzyty wśród członków Solidarnych 2010. Odchodzą sceptyczni wobec PiS, https://polskatimes.pl/zgrzyty-wsrod-czlonkow-solidarnych-2010-odchodza-sceptyczni-wobec-pis/ar/451992, dostęp 11.11.2019 r.

[7] Ł. Brzezicki, Samuel Pereira odrzucony przez SDP. Spór w zarządzie organizacji, https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/samuel-pereira-odrzucony-przez-sdp-spor-w-zarzadzie-organizacji, dostęp 12.11.2019 r.

[8] M. Sandecki, K. Katka, Afera rozporkowa: czy Kurski zdjął spodnie, http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,3209042.html, dostęp 11.11.2019 r.

[9] Życie bywa nieprzewidywalne… Jacek Kurski w wywiadzie z Najsztubem sprzed lat: „Ja prezesem TVP nie będę”, https://wpolityce.pl/polityka/427348-jacek-kurski-w-wywiadzie-sprzed-latja-prezesem-tvp-nie-bede, dostęp 11.11.2019 r.

[10] J. Podgórska, Bracia Kurscy: polityką podzieleni, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1646902,1,bracia-kurscy-polityka-podzieleni.read, dostęp 11.11.2019 r.

[11] Najpierw siepacze, potem współpraca, https://www.rp.pl/Wybory-Samorzadowe-2014/310099720-Najpierw-siepacze-potem-wspolpraca.html, dostęp 11.11.2019 r.

[12] Czabański: Wszyscy kandydaci na prezesa TVP przedstawili interesujące propozycje, https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/czabanski-wszyscy-kandydaci-na-prezesa-tvp-przedstawili-interesujace-propozycje, dostęp 01.10.2019 r.

[13] M. Wrzos, Krzysztof Czabański: prezes TVP Kurski mnie nie przekonuje, https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/krzysztof-czabanski-prezes-tvp-kurski-mnie-nie-przekonuje/sq8j15, dostęp 01.10.2019 r.

[14] Krzysztof Czabański: disco polo, brak relacji z WOŚP i prowokacja z Petru niepokoją w TVP w kontekście abonamentu, https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/krzysztof-czabanski-jacek-kurski-disco-polo-tvp-wosp-abonament-urzedy-skarbowe, dostęp 01.10.2019 r.

[15] Zapaść w finansach TVP. Spółka w ubiegłym roku poniosła 180 mln straty, https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/finanse-tvp-budzet-dlug,24,0,2295832.html, dostęp 30.09.2019 r.

[16] D. Wielowieyska, Tak płaci TVP. Hojne nagrody, a kasa świeci pustkami, http://wyborcza.pl/7,75398,21782244,tak-placi-tvp-hojne-nagrody-a-kasa-swieci-pustkami.html, dostęp 30.09.2019 r.

[17] D. Zdort, Nie wylewajmy klapsa z kąpielą, https://www.rp.pl/artykul/142302-Dominik-Zdort--Nie-wylewajmy-klapsa-z-kapiela.html, dostęp 15.11.2019 r.

[18]  M. Kuźmiński, Gdzie my jesteśmy, https://www.tygodnikpowszechny.pl/gdzie-my-jestesmy-26848, dostęp 18.11.2019 r.

[19] D. Zdort, Czy „Miś” Barei to klasyka filmowa, czy reportaż?, https://www.rp.pl/Plus-Minus/310069907-Dominik-Zdort-Czy-Mis-Barei-to-klasyka-filmowa-czy-reportaz.html, dostęp 18.11.2019 r.

[20] Ziemowit Kossakowski stanie przed komisją etyki TVP, https://www.press.pl/tresc/50477,ziemowit-kossakowski-stanie-przed-komisja-etyki-tvp, dostęp 13.11.2019 r.

[21] P. Witwicki, Kossakowski: Stałem się obiektem nagonki przez fejki Pereiry, https://www.rp.pl/Plus-Minus/180729560-Kossakowski-Stalem-sie-obiektem-nagonki-przez-fejki-Pereiry.html, dostęp 13.11.2019 r.

[22] Jacek Kurski o materiale TVP3 Gdańsk z jąkająca się urzędniczką: Brak kompetencji, dziennikarz bez zarzutu, https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/jacek-kurski-tvp-gdansk-brak-kompetencji-dziennikarz-bez-zarzutu, dostęp 01.11.2019 r.

[23] Orzeczenie KE z 19.07.2018 r. w sprawie tekstów opublikowanych na portalu TVP.Info, http://www.tvp.pl/centrum-informacji/o-nas/komisja-etyki/orzeczenia-i-opinie/orzeczenie-ke-z-19072018-r-w-sprawie-tekstow-opublikowanych-na-portalu-tvpinfo/38608222, dostęp 01.10.2020 r.