Copyright © Wydawnictwo Arbitror sp. z o.o.

2020

Projekt okładki i stron tytułowych

Łukasz Stachniak

Skład, korekta

Witold Kowalczyk

Przygotowanie wydania elektronicznego

Michał Nakoneczny, Hachi Media

Wydanie I

ISBN 978-83-66095-24-3

Wydawnictwo Arbitror spółka z o.o.

ul. Krucza 41/43 lok. 67

00-525 Warszawa

www.arbitror.pl

e-mail: kontakt@arbitror.pl

WSTĘP. Sympatyczny pan Andrzej z Krakowa

CZĘŚĆ PIERWSZA. Nadzieja swojego klanu

1. Święte dzieciństwo

2. Klan

3. Pod znakiem Wałęsy, Michnika i „aborcjonistów”

4. Życie prywatne i uczuciowe

CZĘŚĆ DRUGA. Młody człowiek szuka dobrego protektora

5. Pod skrzydłami aferzystki C.

6. Szeryf, lustracja i rekiny państwowego biznesu

7. Bohater szarży z góry przegranej

8. Założyciele TVN, Kanada i Chiny

9. Ziobro, komornicy i naciski w saunie

CZĘŚĆ TRZECIA. Jak wschodziło słońce partii

10. Ty jesteś specyficzny

11. Powrót do Pałacu

12. Prezydent niepewny

13. Doradcy specjalnej troski

CZĘŚĆ CZWARTA. Ślady smoczych pazurów

14. Śmierć w piwnicy

15. Kompromitacja w Szwajcarii

16. Hierarchia protektorów

17. Stryjenka prezydenta i zew chińskiego smoka

CZĘŚĆ PIĄTA. Świadomość głowy państwa

18. Sprawa Filipa Szarego

19. Ruchadło Leśne i romantyczna Jolka Rosiek

20. „Gryzelda” na czele sztabu

ZAKOŃCZENIE. Poważne powody do niepokoju

PRZYPISY

WSTĘP
Sympatyczny pan Andrzej z Krakowa

Bohaterem tej książki jest człowiek, który pełni wyjątkowo zaszczytną funkcję. Mimo to jego pozycja nie jest silna. Władzę w Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje przecież szeregowy poseł Jarosław Kaczyński, prezes partii rządzącej Prawo i Sprawiedliwość. Licząc na odejście Kaczyńskiego związane z wiekiem i stanem zdrowia, o przyszłe przywództwo w PiS biją się inni liderzy. O ile w tej walce uczestniczy nasz bohater, o tyle odnosi marny skutek.

A jednak dla obozu władzy rola opisywanej przez nas postaci jest ważniejsza niż jej ograniczone wpływy polityczne. Dzięki niej obóz władzy może przetrwać coraz groźniejsze burze, które sam wywołuje. Bohater tej książki jest popularny wśród milionów Polek i Polaków głosujących na PiS, mieszkających przede wszystkim (choć nie tylko) w mniejszych miastach i na wsi. Oni, gdy myślą o Prawie i Sprawiedliwości, mają przed oczyma najpierw jego, dopiero potem Kaczyńskiego. Lekceważą groźne burze, dopóki nasz bohater ich zapewnia, że wszystko jest dobrze.

Niestety, chodzi o burze groźne nie tylko dla PiS, ale także dla całego kraju i kontynentu. W latach 2015–2020 partia rządząca systematycznie, krok po kroku, oddala nasz kraj od Unii Europejskiej. Po co to robi? Po to, aby zwiększyć swą władzę. By ten cel osiągnąć, obóz władzy gotów jest na wiele. Między innymi na wyrwanie Polski ze wspólnoty Zachodu.

To w sposób oczywisty naraża nasz kraj na cywilizacyjne, geopolityczne, a nawet militarne zagrożenia. Jednak partia rządząca ma inne priorytety i inne kwestie uznaje za najważniejsze.

Jednym z celów prawodawstwa UE jest ograniczenie samowoli polityków wobec obywateli, PiS natomiast chce, żeby obywatel był wobec partii bezradny. Z tego powodu obóz władzy zwiększa uprawnienia policji i innych służb. Pozwala na szeroką, praktycznie nieograniczoną inwigilację Polek i Polaków. Stwarza służbom i prokuraturze możliwość powoływania się przed sądem na dowody uzyskane w sposób nielegalny, wręcz przestępczy. Podporządkowuje sobie prokuraturę i Trybunał Konstytucyjny. Niszczy niezawisłość sądów. Wszystko to przybiera formę licznych ustaw i nowelizacji (czyli poprawek do ustaw już uchwalonych). Większość parlamentarna wprowadza zmiany pośpiesznie, bez należytej debaty, nieraz pod osłoną nocy. Kampania walki z niezależnością sądów osiąga swoje apogeum na początku lutego 2020 r., gdy PiS wprowadza tzw. ustawę kagańcową. Ustawa zabrania sądom sprzeciwu wobec bezprawnych poczynań władzy. Celowo i jawnie gwałci prawo unijne, co prowadzi do rozbratu z Unią Europejską.

Należy bowiem pamiętać, że dzisiejsza UE jest wspólnotą prawną, dopiero potem polityczną i gospodarczą. Dzięki tej wspólnocie prawnej społeczeństwa krajów europejskich mogą żyć i współpracować bez bunkrów i drutów kolczastych na granicach. Gdy wspólnota prawna zniknie, w Europie od Bugu po Atlantyk powrócą granice. Mogą też wrócić wymierzone w siebie lufy.

Równie ważne, jeśli nie ważniejsze, jest to, że ustawa kagańcowa, podobnie jak inne ustawy antysądowe, gwałci najważniejsze ze wszystkich polskich praw, czyli Konstytucję RP. Powstał chaos prawny, który powoduje, że zwykły obywatel idący do sądu musi zadawać sobie pytania: Czy to sąd? Czyj to sąd? Z jakiego nadania jest sędzia? Czy ten sędzia naprawdę został mianowany sędzią? Czy nie powinien sądzić ktoś inny, kto został zawieszony przez władzę? Czy wyrok będzie wyrokiem? A co, jeśli za kilka lat wyjdzie na jaw, że całe postępowanie było nieważne, i wszystko się zacznie od nowa?

Powinno to budzić sprzeciw milionów Polek i Polaków, którzy w większości popierają członkostwo Polski w Unii Europejskiej, jak również pragną praworządności – czego najlepszym dowodem jest to, że partia, która się ubiegała o przejęcie władzy, nazwała się Prawem i Sprawiedliwością.

A jednak Polki i Polacy niezbyt zdecydowanie sprzeciwiają się antyeuropejskiej, antysądowej kampanii PiS. Ogromną odpowiedzialność ponosi za to pewien mężczyzna, któremu większość obywateli ufa (w niektórych sondażach zaufanie do niego wyrażało około 60 proc. ankietowanych, zatem niemal dwa razy więcej niż w przypadku partii rządzącej).

Ten mężczyzna oficjalnie pełni funkcję strażnika Konstytucji RP i porządku prawnego. Odpowiada też za kształtowanie polityki zewnętrznej wspólnie z Ministerstwem Spraw Zagranicznych. Nieraz przemawia publicznie, a wtedy stara się okazywać dumę i pogodę ducha. Często się uśmiecha. Jego wystąpienia podobają się większości Polek i Polaków i upewniają ich, że wszystko jest w porządku. Tymczasem podpisuje antyeuropejskie, antysądowe ustawy przegłosowywane przez koalicję rządzącą, przez co nabierają one mocy prawnej. Raz jest całkowicie posłuszny, innym razem pozwala sobie na drobne ceregiele, zastrzeżenia i interwencje. Ale to jeszcze bardziej uspokaja większość obywateli. „Gdy coś jest nie tak, on to naprawia”.

Mowa o prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej. Mowa o doktorze nauk prawnych Andrzeju Dudzie.

Wszystko wskazuje na to, że Andrzej Duda nie jest politykiem samodzielnym. Wielokrotnie widzieliśmy, jak się ugina przed wolą lidera partii rządzącej, Jarosława Kaczyńskiego. Obserwatorzy oceniają kompetencje intelektualne Dudy jako ograniczone. Unia Europejska mogła je poznać w 2018 r. podczas XIX Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie, gdy polski prezydent zaatakował UE za… żarówki. „Dlaczego na przykład w sklepie nie można w tej chwili kupić już zwykłej żarówki, można kupić tylko energooszczędną? Bo UE zakazała” – powiedział w obecności niemieckich liderów i intelektualistów[1] (gościem Forum był m.in. prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier).

Czyżby Andrzej Duda uznał, że warto się wygłupić dla poklasku swych krajowych wyborców? Część z nich jest głucha na ostrzeżenia ekologów i traktuje wycofanie energochłonnych żarówek ze sklepów jak zamach na wolność. Jednak takie przypochlebianie się miałoby większy sens, gdyby Duda wygłosił swoją obronę żarówek na wiecu w którymś z polskich miast powiatowych. Dotarłby z nią wtedy do swoich wyborców i nie wygłupiał się na forum międzynarodowym.

Oglądając berlińskie wystąpienie, można odnieść wrażenie, że Duda nie udawał. Zachowywał się, jakby naprawdę nie wiedział, że odpowiedź na jego pytanie jest oczywista: Unia Europejska wprowadziła żarówki energooszczędne, gdyż chce, żeby dzieci jej obywateli miały gdzie żyć. UE nie chce planety zadymionej i przegrzanej, na której brakuje wody, żar spopiela rośliny, a ludzie umierają z głodu i pragnienia. Niemcy na pytanie Dudy odpowiedzieli sobie już w poprzednich dekadach. Dlatego w Berlinie pod niektórymi dyskutantami nogi się ugięły, gdy usłyszeli, że prezydent Rzeczypospolitej wciąż widzi symbol wolności w starej żarówce.

Mimo braku samodzielności i kompetencji Duda stanowi najważniejszą część antyeuropejskiej machiny PiS. To jej podstawa i fasada. Łatwiej się identyfikować z człowiekiem niż z partią. Łatwiej się identyfikować z postawnym, uśmiechniętym ojcem rodziny niż z przewrotnym starym kawalerem, który przewodzi partii rządzącej. To Andrzej Duda samą swoją obecnością zyskuje szeroką akceptację dla groźnych poczynań Jarosława Kaczyńskiego.

Wypada więc zapytać, skąd się wziął Andrzej Duda.

„A teraz zapraszamy na scenę sympatycznego pana Andrzeja z Krakowa!” – tymi słowami można opisać główne wydarzenie przełomu grudnia 2014 r. i stycznia 2015 r. w Polsce.

W 2015 r., tak jak podczas innych kampanii wyborczych, Kaczyński skrył się w cień. Opierając się na wieloletnich doświadczeniach, zrozumiał, że boją się go nawet wielbiciele. A gdy pojawia się zbyt często, strach bierze górę nad uwielbieniem.

Dla celów Kaczyńskiego korzystne było to, że w 2015 r. najpierw odbyły się wybory prezydenckie, a dopiero potem parlamentarne. W tych pierwszych wyborach prezes PiS mógł wylansować kogoś budzącego większą sympatię niż on sam. Mógł wylansować nową, przyjemniejszą twarz partii.

Kaczyński zrobił to w grudniu 2014 r. Wtedy na scenie politycznej pojawił się nieznany dotąd szerzej Andrzej Duda.

Pojawił się i zaistniał w sposób bardzo skuteczny. Cała Polska zobaczyła sympatycznego mężczyznę, który potrafi się uśmiechać, ale potrafi też wygłosić mocne przemówienie. Umie zażartować, i to w sposób przystępny, zrozumiały dla każdego. Troszczy się o proste ludzkie sprawy.

Podczas kampanii Andrzej Duda powołał inicjatywę o łatwej do zapamiętania nazwie DudaPomoc. Inicjatywa oferowała darmowe doradztwo prawne dla obywateli „bezradnych wobec biurokratycznej machiny” państwa. O spektakularnych sukcesach DudaPomocy jakoś nie było słychać, ale pomysł przypadł do gustu licznym[2] wyborcom. „Proszę – mogli sobie powiedzieć – ten Duda jeszcze nie został prezydentem, a już chce rozwiązać mój problem!”

Czy to znaczy, że zwolennicy Andrzeja Dudy widzą w nim troskliwego pomocnika i opiekuna?

A może także mężnego obrońcę? W prezydenckiej kampanii wyborczej z 2015 r. kandydat Duda wołał o wyzysku, od którego trzeba uwolnić pracowników i kredytobiorców. Gdy został prezydentem, wielokrotnie gromił domniemanych zachodnich agresorów, rzekomo mających gwałcić polską wolność. „Nie pozwólmy na to, żeby inni decydowali za nas. My Polacy mamy prawo sami decydować o sobie samych i swoich sprawach (…). Jestem prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej. Nie będą nam tutaj w obcych językach narzucali, jaki ustrój mamy mieć w Polsce i jak mają być prowadzone polskie sprawy” – powiedział 17 stycznia 2020 r., przemawiając do mieszkańców Zwolenia. Rzecz jasna, wystąpienie dotyczyło antyeuropejskiej i antysądowej „reformy wymiaru sprawiedliwości” prowadzonej przez PiS[3].

Przedstawiona przez Andrzeja Dudę wizja naszych zachodnich sojuszników jako „obcych”, którzy chcą wziąć Polskę pod but, wielu słuchaczy zszokowała. Nie stanowiła jednak niespodzianki. Już podczas kampanii w 2015 r. przyszły prezydent przedstawił się Polkom i Polakom jako „swój chłop” w wersji narodowo-zaściankowej. Jako katolik i nacjonalista, który wierzy (lub chce wierzyć) w to, w co wierzy (lub chce wierzyć) większość narodu. Katolik i nacjonalista zdecydowany, ale wciąż po ludzku troskliwy. Przeciwny zachodniej zgniliźnie (czyli prawom osób LGBT), jednak niekoniecznie przeciwny formalizowaniu związków partnerskich, również homoseksualnych (aczkolwiek bez ceremonii w urzędzie stanu cywilnego, którą miałoby zastąpić podpisanie umowy o zawarciu związku w prywatnej kancelarii notarialnej). Tu trzeba zauważyć, że względna łaskawość Dudy wobec mniejszości seksualnych pojawia się tylko podczas kampanii wyborczych. Gdy wygrał wybory prezydenckie w 2015 r., nic dla nich nie zrobił. Jednak jego zwolennicy zapewne nie mają mu tego za złe. Prezydent ma dobre serce, pochyli się nawet nad „zboczeńcem” – ale gdy przychodzi co do czego, to dzielnie broni „tradycyjnej rodziny”.

Troskliwość, tradycjonalizm i – jako dopełnienie tej trójcy przymiotów – tytuł naukowy. Plebejski styl Andrzeja Dudy ściągnął na niego nieuniknione szyderstwa ze strony przemądrzałych przedstawicieli warszawskiej elity. Jednak tym mądralom można było rzucić w twarz, że to doktor praw, syn dwojga uczonych z Krakowa!

Zatem Duda to plebejusz i patrycjusz w jednym. Taki, co to pokrzyczy na wiecu, ale też powie kilka mądrze brzmiących słów. „Dobre panisko”, które dostojnie błyszczy na szczytach, ale brata się z ludem, ożywiając go trochę swoim blaskiem. Okaże zrozumienie dla „biednego człowieka” osaczonego przez codzienne troski. Nawet jeśli nie pomoże, to poprawi mu nastrój, przypominając o ponadczasowych zaletach narodu polskiego, którego członkiem ten „biedny człowiek” jest… Aczkolwiek wielu wyborców Dudy uważa zapewne, że prezydent im pomógł, i to bardzo konkretnie. Andrzej Duda jest dla nich twarzą PiS, a PiS kojarzą dzisiaj z koniunkturą gospodarczą i pomocą socjalną. To jasne, że prezydent miał znikomy wpływ na jedno i niewiele większy na drugie. Jednak jest przedstawicielem partii, która pobudza gospodarkę za pomocą powszechnej konsumpcji i znacznie hojniej przyznaje zasiłki niż jej poprzednicy. A zażywne, uśmiechnięte oblicze Dudy idealnie się nadaje na popularną ludową ikonę dobrobytu.

W innych dziedzinach Andrzej Duda radzi sobie gorzej. Ale w tej kluczowej dla milionów wyborców jest skuteczny. Stanowi ludzką twarz PiS.

Zobaczmy więc, co się za tą twarzą kryje. Dowiedzmy się, skąd przyszedł i kim jest prezydent RP. Dowiedzmy się, co robi i z jakimi ludźmi się zadaje. Ta wiedza jest nieodzowna, albowiem chodzi o bezpieczeństwo i niezawisłość Polski.

Poprzednie książki o liderach polskiej polityki, które wydaliśmy w Wydawnictwie Arbitror – Macierewicz i jego tajemnice, Macierewicz. Jak to się stało, Morawiecki i jego tajemnice – dotyczyły osób sprawnych i niebezpiecznych. Dotyczyły osób, które umiejętnie udają kogoś, kim nie są, i oszukują miliony osób co do charakteru swej działalności.

Ta książka dotyczy natomiast osoby znacznie mniej sprawnej, ale niemniej przez to niebezpiecznej. W tym przypadku dramat nieraz nabiera cech komedii. Można by to nazwać tragikomedią.

Jednak nie ma nic bardziej tragicznego, skoro sprawa dotyczy głowy państwa…

CZĘŚĆ PIERWSZA
Nadzieja swojego klanu

ROZDZIAŁ 1
Święte dzieciństwo

Andrzej Sebastian Duda urodził się 16 maja 1972 r. w Krakowie jako syn małżeństwa naukowców, którzy swoją karierę związali z Akademią Górniczo-Hutniczą. Matką jest Janina Milewska-Duda, profesorka nauk chemicznych. Ojcem – Jan Tadeusz Duda, profesor nauk technicznych, informatyk, elektrotechnik i samorządowiec.

Gdy ich syn wystartował w kampanii prezydenckiej w 2015 r. i został głową państwa, polskie media poświęciły wiele miejsca i czasu jego dzieciństwu. Warto spytać, czy my również powinniśmy to robić. Wielu dziennikarzy, nie tylko w Polsce, uznaje najmłodsze lata liderów politycznych za chwytliwy temat. Proszę, ten potężny człowiek jeździł w wózeczku i pił mleko z butelki ze smoczkiem… Stanowi to coś w rodzaju rytuału, dzięki któremu polityk odzyskuje zwykłe ludzkie wymiary. Odbiorca może się utożsamić z gigantem, jeśli go lubi. Jeśli zaś nie lubi – może go wyśmiać.

Jednak jeśli chodzi o Andrzeja Dudę, to za tym, aby rzucić okiem na medialne opowieści o jego dzieciństwie, przemawiają poważniejsze względy.

Opowieści te stanowią część politycznej legendy Dudy, równie przesłodzonej, co skutecznej – a to bez wątpienia zasługuje na uwagę i refleksję.

Co istotniejsze, spod hagiograficznego lukru można wydobyć informacje, które rzucają światło na karierę polityczną Andrzeja Dudy. Dotyczą one jego rodziców i stryjostwa, albowiem Dudowie to rozgałęziony klan polityczny, który działa w Krakowie i Opolu. Ma też swoiste powiązanie zagraniczne – jedno, ale niepokojące. Klan Dudów znalazł się w świetle reflektorów dopiero po starcie młodego Andrzeja w wyborach prezydenckich w 2015 r. Jednak rodzina zaczęła działać w polityce znacznie wcześniej.

Zanim jednak do tego przejdziemy, musimy przez chwilę posmakować lukru. Jak napomknęliśmy wcześniej, to przesłodzenie mogło się przyczynić do sukcesów Andrzeja Dudy. Opowieści medialne przedstawiają nam Dudę jako cudowne dziecko najbardziej katolickiego i konserwatywnego z polskich środowisk, mianowicie góralskiego. Dowiadujemy się o męstwie dalszych przodków, o pobożności bliskich krewnych, o odgrywaniu drogi krzyżowej Chrystusa przez małego Andrzeja.

Ale czytamy też o naukowych zdolnościach chłopca, którego rodzice – w końcu specjaliści od nauk ścisłych – uczyli nie tylko teologicznego, ale też racjonalnego sposobu myślenia. Ten chłopiec od najwcześniejszych lat miał przeprowadzać eksperymenty oraz uczestniczyć w poważnych rozmowach dorosłych… I tu zataczamy koło, gdyż ostatni wątek znów nasuwa skojarzenia z Chrystusem. Jezus jako nastolatek toczył przecież poważne rozmowy ze znacznie starszymi mędrcami.

Najwyraźniej legenda Andrzeja Dudy została skonstruowana inteligentniej niż jego słynna wypowiedź o żarówkach. W tej legendzie może się odnaleźć polski konserwatywny katolik, który widzi lub przeczuwa swoje zacofanie wobec Zachodu, który chciałby to zacofanie nadrobić, który chciałby udowodnić, że jest pełnoprawnym przedstawicielem nowoczesnego świata… A jednak wolałby w ten nowoczesny świat zabrać nie tylko swoją wiarę, ale też przesądy. W tym opowieść o cudownym chłopcu, który od małego był tak święty, że w końcu został prezydentem.

Zatem nic dziwnego, że w legendę Dudy uwierzyły miliony. Włącznie z rodzinno-politycznym klanem, który ją tworzył.

Jej głównymi twórcami byli, rzecz jasna, rodzice prezydenta. Taki właśnie tytuł – Rodzice prezydenta – nosi książka autorstwa Mileny Kindziuk wydana przez Wydawnictwo Esprit w roku 2015. To wywiad z Janem i Janiną Dudami. Profesorostwo opowiadają o swoim synu, który został głową państwa. Zobaczmy, jak przedstawiają jego dzieciństwo.

Ojciec: „Mieszkaliśmy w jednym pokoju o powierzchni 9 metrów kwadratowych, a że często przychodzili do nas goście, syn zadawał pytania, włączał się do naszych rozmów, mimo że często dotyczyły one tematów fundamentalnych. Nigdy jednak dziecka nie lekceważyliśmy. Był równoprawnym uczestnikiem każdej dyskusji”.

Matka: „Kiedyś zabrałam go do pracy na mój wykład. Siedział grzecznie i coś notował. Na koniec, gdy zapytałam studentów, czy mają jakieś pytania, jako pierwszy podniósł rękę mój kilkuletni Andrzejek i poprosił o wyjaśnienie jakichś szczegółów. Studenci wybuchnęli śmiechem!”.

Matka: „Jako 7-latek położył na grzejniku plastikową bierkę i długopis. Zanotował na kartce: «Bierka pod dużym napływaniem ciepła topi się i przylepia do grzejnika. Długopis puszcza w cieple atrament». Myśleliśmy, że wyrośnie na badacza eksperymentatora. Ale później nauki ścisłe go nie zainteresowały!”.

Ojciec: „Wychowywałem go na księcia, ale nie takiego, który nic nie robi, tylko rozkazuje, ale kogoś, kto zawsze jest gotów do podejmowania wyzwań, nawet tych najtrudniejszych, do brania odpowiedzialności, do większego niż inni wysiłku. Mówiłem mu: «Pamiętaj, bądź uczciwy, w każdym calu. A resztę zostaw Opatrzności»”.

Cudowny chłopiec i przyszły prezydent kształtował swą polską duszę za pomocą odpowiednich lektur. Znalazły się wśród nich powieści historyczne Karola Bunscha, których akcja toczy się w średniowieczu, Krzyżacy i inne dzieła Henryka Sienkiewicza. Była literatura konspiracyjno-powstańcza (Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego, Pamiętniki żołnierzy baonu „Zośka”). Zwłaszcza lektura tych ostatnich przyniosła rezultaty. Rzecz jasna, cudowne.

Matka: „Kiedy Andrzejek miał około 10 lat, Jaś zabrał go na wycieczkę do Warszawy. I okazało się wtedy, że nasz syn, pasjonat historii, był tam przewodnikiem swojego ojca! Andrzejek o powstaniu warszawskim wiedział wszystko, studiował mapy, fotografie, bardzo dużo czytał i później, po takiej powstańczej Warszawie oprowadził swojego tatę. Bardzo byliśmy tym zaskoczeni, ale też dumni, że miał taką pasję”.

Jednak na samym początku – przed Kamieniami na szaniec, przed Sienkiewiczem i przed Bunschem – był Adam Mickiewicz. Ojciec prezydenta mówi, że cała rodzina wspólnie czytała dzieła wieszcza. Matka twierdzi, że czteroletni Andrzejek znał na pamięć całą Panią Twardowską (humorystyczny poemat Mickiewicza o tym, jakoby nawet diabeł obawiał się kobiecej złości). Adam Mickiewicz w narodowym panteonie Polaków uzyskał miejsce natchnionego proroka, przez którego mówią anioły i dziady, czyli zmarli przodkowie. Jeśli czteroletnie dziecko mówi słowami kogoś takiego, to również staje się czymś w rodzaju świętego medium. Oczywiście opowieść o czterolatku recytującym poważne dzieła Mickiewicza byłaby zbyt niewiarygodna, nawet dla wiernych wyznawców PiS. Dlatego w legendzie mowa o utworze lekkim, aczkolwiek też spowitym aurą niesamowitości i nadnaturalności.

Wspólnie i na głos Dudowie mieli także czytać dzieła J.R.R. Tolkiena. Brytyjski autor ma w Polsce miliony fanów, zatem i ta wzmianka może wzbudzić u wielu czytelników książki Mileny Kindziuk ciepłe uczucia. Główne dzieło Tolkiena – trylogia Władca pierścieni – opowiada o tym, jak młody hobbit Frodo, karzełek z sielankowej krainy Shire, potajemnie wyrusza do straszliwego kraju Mordor, aby pokonać zło zagrażające światu. „Ja to zrobię [chodzi o zaniesienie pierścienia do Mordoru – przyp. red.], chociaż nie znam drogi” – mówi Frodo w pierwszym tomie trylogii. Czy tak myśli o sobie Andrzej Duda? Czy raczej tak mają o nim myśleć czytelnicy książki Rodzice prezydenta?

Tolkien był katolikiem, podobnie jak Jan i Janina Dudowie, którzy wspominają, że codziennie odmawiali modlitwy na głos razem z dziećmi.

Ojciec: „Były to zwykle krótkie modlitwy pacierzowe: Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo, Chwała Ojcu… Jeśli dzieci nie były zmęczone i nie protestowały, niekiedy czytaliśmy też krótkie fragmenty z Ewangelii albo z żywotów świętych o patronie dnia”.

Matka: „Zawsze w październiku modliliśmy się z dziećmi na różańcu, chociaż musiało to trwać nieco dłużej (…), nawet z małym, trzyletnim Andrzejkiem chodziliśmy do kościoła w środy”.

Podczas katolickiego Wielkiego Postu cała rodzina miała w swoim mieszkaniu odgrywać drogę krzyżową Chrystusa i kolejne stacje Jego męki. Robiła to nie tylko w Wielki Piątek, ale we wszystkie piątki Wielkiego Postu. W adwencie dzieci budzono o świcie i prowadzono do kościoła, aby o szóstej rano uczestniczyły w porannych nabożeństwach. Takie wychowanie okazało się skuteczne. Mały Andrzej, gdy tylko odpowiednio podrósł, zaczął służyć do mszy. Został ministrantem, potem lektorem…

Czy rodzice prezydenta świadomie lansują taką wersję jego dzieciństwa – mądrego, ale mądrego mądrością nadludzką i świętą – aby pomóc synowi w działalności politycznej?

Robią to, aby rozproszyć obawy ortodoksyjnych katolików wątpiących w radykalność religijnych przekonań Andrzeja Dudy czy też liczniejszej grupy wyborców, która wątpi w intelektualne zdolności głowy państwa?

Prawdopodobna odpowiedź brzmi „Tak”. Nie musi to jednak znaczyć, że rodzice nie wierzą w tworzoną przez siebie legendę. Wszystko wskazuje na to, że wierzy w nią Janina Milewska-Duda.

W czerwcu 2015 r., krótko po zwycięstwie Andrzeja Dudy w wyborach prezydenckich, małym przebojem prawicowego internetu stał się poemat zatytułowany Chciałabym, żeby nasza polityka była święta. Opublikowały go katolickie serwisy internetowe, takie jak Ogniwo Miłosierdzia[4] albo Goniec24 (motto strony: „Silni wiarą”)[5]. Według tych serwisów autorką utworu jest Janina Milewska-Duda.

Przebój prawicowego internetu nie pozostał niezauważony również w kręgach sceptycznych wobec poezji prawicowej, a reakcje były różne: od szyderstwa do prób analizy kulturoznawczej. W 2015 r. Tomasz Piątek odczytał poemat na antenie radia TOK FM i zacytował go w „Gazecie Wyborczej”, podając matkę prezydenta jako przypuszczalną autorkę. Piątek jednak zastrzegł: „Wciąż się pocieszam, że to może tzw. fejk”[6].

Oto fragmenty poematu.

Bo Polska będzie z Tobą Panie Prezydencie!

Jak zawsze wierna Bogu Ojczyźnie i wierze,

będą cię bronić zawsze wierne polskie serca

i szeptane z ufnością przed Bogiem pacierze

nie wstydziłeś się Krzyżem znaczyć swoje słowa

wiemy, że z Bożej woli Tyś pierwszym Polakiem

kto przed Maryi tronem zawierza swą przyszłość

ten jest w naszej Ojczyźnie Boga jasnym znakiem

(…)

a Polska niechaj będzie jak hostia w Twych rękach

podniesiona z miłością odwagą i męstwem

dziś na ołtarzu Ojczyzny złożona przez Naród

niech przemieni się w ciało co zwie się – zwycięstwem![7]

Utwór nawiązuje do głośnego w katolickich kręgach wydarzenia, do którego doszło 7 czerwca 2015 r. podczas plenerowej mszy pod warszawską Świątynią Opatrzności Bożej. Wiatr porwał wtedy hostię, którą Andrzej Duda uratował przed upadkiem na ziemię (chwyciwszy opłatek w powietrzu, podał kardynałowi Kazimierzowi Nyczowi)[8].

W pojęciu wielu katolików znalezienie się hostii na ziemi mogłoby oznaczać profanację i obrazę Boga. Katolicy wierzą bowiem, jakoby hostia w sposób fizyczny i dosłowny stanowiła ciało Chrystusa.

Wiele osób uznało wtedy, że Duda to mąż opatrznościowy, który uratuje polski katolicyzm przed zachodnimi świeckimi wpływami. Inni jednak uznali, że Duda sam hostię sprofanował, ponieważ tę brać do ręki powinien jedynie ksiądz (tradycjonaliści katoliccy uważają, że tylko ciało duchownego zostało odpowiednio uświęcone, by trzymać w dłoniach ciało Boga).

Poemat najwyraźniej zmierza do tego, żeby odeprzeć ataki tradycjonalistycznych krytyków i nadać ciału prezydenta pożądane cechy…

Spróbujmy pokrótce wyjaśnić te zawiłości teologiczno-poetyckie.

Według tradycyjnie rozumianej doktryny katolickiej ksiądz ma prawo operować hostią i brać ją do ręki, a operując hostią, uczestniczy w cudownej przemianie. Operowanie hostią przez księdza prowadzi do transformacji zwykłego chleba, który staje się Najświętszym Sakramentem.

Tymczasem poemat mówi nam, że podobną moc ma również Andrzej Duda, który uczestniczy w przemianie opłatka w „ciało zwycięstwa”. Z kontekstu wynikałoby, że chodzi o zwycięstwo narodu polskiego. Duda byłby więc narodowym kapłanem zwycięstwa.

Utwór pojawił się w sieci około 12 czerwca 2015 r., zatem pięć dni po tym, jak Andrzej Duda „uratował hostię”. Ze wszystkich stron internetowych, które zamieściły poemat, najwcześniejszą datę powstania podaje strona serwisu Ogniwo Miłosierdzia: 7 czerwca 2015 r., czyli dzień pochwycenia hostii przez Dudę. Czy to możliwe, żeby ktoś zdążył napisać poemat i zamieścić go w sieci tego samego dnia, w którym nastąpiło wydarzenie opisywane w utworze? Natchnienie czyni cuda, jednak to mało prawdopodobne. Strona serwisu Ogniwo Miłosierdzia, na której zamieszczono poemat, w całości jest poświęcona pobożności Andrzeja Dudy oraz domniemanym znakom jego niebiańskiego namaszczenia na przywódcę katolickiego narodu polskiego. Poemat to tylko jedna z wielu treści przedstawionych na stronie. Można więc przypuścić, że dodano go później do pierwotnej treści strony z dnia 7 czerwca, która w chwili powstania nie zawierała poematu.

O ile wiemy, Milewska-Duda nie odżegnała się od autorstwa utworu: nie wysłała sprostowania ani do TOK FM, ani do „Gazety Wyborczej”, ani do redakcji katolickich stron internetowych, które zamieściły „wiersz matki prezydenta”.

Serwis Ogniwo Miłosierdzia jako źródło poematu podaje ultrakatolickie Radio Maryja. Jednak nie znaleźliśmy utworu na stronach tej rozgłośni. Czyżby było tak, że tekst został wygłoszony na antenie, ktoś go spisał ze słuchu i wrzucił do sieci?

Chyba jednak nie, albowiem serwis Puls Polonii – który zamieścił poemat wcześnie, 12 czerwca 2015 r. – jako pierwotne źródło podaje nie Radio Maryja, lecz portal Niepoprawni[9].

Gdy zajrzeliśmy na Niepoprawnych, okazało się, że portal opublikował utwór tego samego dnia, 12 czerwca 2015 r., jednak pod innym tytułem (A Polska niech będzie jak hostia w twych rękach) jako utwór internetowego poety kryjącego się pod pseudonimem Lwów’47[10].

Kim jest Lwów’47?

Na pewno nie jest matką prezydenta Dudy.

To autor agresywnych, antysemickich, antyukraińskich i antyzachodnich wierszy propagandowych. W jednym z nich czytamy, że „talmudyczne widać prawo / wciąż panuje nad Warszawą (…) w losie gojów i w mamonie / Polsce trzeba przybić dłonie / i wydźwignąć na ramiona / aby była pohańbiona”. Inni autorzy portalu Niepoprawni zdradzają, że Lwów’47 to Kazimierz Józef Węgrzyn[11] – prawicowy poeta, który zaczął karierę na łamach katolickiego czasopisma „Gość Niedzielny”[12].

Dlaczego więc autorstwo przypisano Janinie Milewskiej-Dudzie? Otóż Lwów’47 zaraz pod tytułem swego utworu zamieścił następujące zawołanie: „«Chciałabym, żeby nasza polityka była święta» – Janina Milewska-Duda”. Wielbiciele Andrzeja Dudy nie zorientowali się, że to tylko motto…

Wypadałoby spytać, dlaczego Janina Milewska-Duda nie odżegnała się głośno od autorstwa poematu. Trudno przypuścić, żeby matka prezydenta nie wiedziała o utworze, który był publikowany przez witryny katolickie, wyszydzany przez witryny antyklerykalne, komentowany przez „Gazetę Wyborczą” i czytany na głos w TOK FM – a wszystkie te media podawały Janinę Milewską-Dudę jako autorkę lub przypuszczalną autorkę.

Najwyraźniej poemat Kazimierza Józefa Węgrzyna do tego stopnia zgadzał się z odczuciami Milewskiej-Dudy, że nie mogła się od niego odciąć. Nawet jeśli wiedziała, że autor to agresywny antysemita występujący w internecie jako Lwów’47.

ROZDZIAŁ 2
Klan

Gdy Andrzej Duda parł do zwycięstwa w wyborach prezydenckich w 2015 r., tygodnik „Polityka” zaczął badać, skąd ten „czarny koń” się wziął.

Duda ostatecznie zwyciężył w drugiej turze wyborów, w dniu 24 maja 2015 r. Tydzień później Krzysztof Burnetko – współautor wydanej przez wydawnictwo Arbitror książki List do Marka Edelmana. Za wolność wczoraj i dziś – opublikował na łamach „Polityki” artykuł pt. Saga pierwszej rodziny (w internecie: Ród Dudów[13]).

Również Burnetko musiał się przedzierać przez liczne warstwy lukru, który serwowano mu na temat przeszłości prezydenta i jego bliskich. Do tych rodzinnych legend autor podszedł jednak z profesjonalnym dystansem, dlatego pozwolimy sobie zacytować obszerne fragmenty artykułu.

„Andrzej Duda w swojej kampanii co rusz odwoływał się do rodzinnych tradycji (…). Na autorytet rodziców kandydat Duda powoływał się w najtrudniejszych momentach walki o prezydenturę, nawet gdy brzmiało to humorystycznie. Ot, choćby kiedy podczas debaty telewizyjnej Bronisław Komorowski zarzucił mu koniunkturalne zmiany zdania w kwestii górnictwa. Pretendent odparł wówczas, że problemy kopalń zna świetnie, bo jego rodzice pracują naukowo na krakowskiej AGH (…).

Urodził się w maju 1972 r. Mama polityka wspomina: «Mieszkaliśmy we troje w ciasnym pokoiku w hotelu asystenckim. Na dziewięciu metrach kwadratowych! (…) Kuchnia i łazienka były wspólne, a Andrzej bawił się na korytarzu. I w ten skromny sposób żyliśmy przez 8–9 lat. Takie polskie życie w komunistycznym państwie, jakie prowadziły miliony uczciwych ludzi». Ojciec uzupełnia: «Ten korytarz w hotelu to była agora. Andrzej od najmłodszych lat przyzwyczajał się, że jest partnerem dla dorosłych. Dzięki temu zawsze był wygadany, co często denerwowało naszych gości».

(…)

Na wakacje Andrzej zamieniał otoczenie krakowskich inżynierów na galicyjski klimat Starego Sącza, cichego miasteczka w widłach Dunajca i Popradu – rodzinnej miejscowości ojca. Autorzy broszury podkreślają, że prócz zabawy pomagał przy żniwach i w codziennych obowiązkach, a nadto «kontynuował rodzinną tradycję służenia do mszy świętej» w tamtejszym klasztorze klarysek, w którym zresztą «wcześniej ministrantami byli jego ojciec i wujkowie».

Osobny wątek tyczy roli dziadka Alojzego, którego najstarszy wnuk miał uwielbiać. Tu już wspomina sam Andrzej Duda: «Zawsze był ten sam rytuał: najpierw idziemy do kościoła, potem do sklepu po chleb, a na rynku dziadek kupował biały ser. W domu dziadek kroił grube pajdy, ser wrzucał do kubka, zalewał świeżą śmietaną i tak sobie jadł…»”.

Znaczącą część artykułu stanowi opowieść ojca Andrzeja Dudy o tym, jak wychował go dziadek prezydenta. „Jan Duda opowiada, że w domu było sześcioro rodzeństwa (…) «właśnie od tamtych czasów jestem przekonany, że człowiek, który choć raz zaznał biedy, nigdy nie zostanie ekonomicznym liberałem».

Rodzinnym obyczajem była lektura gazet w niedzielne popołudnia. Alojzy Duda czytywał WTK, czyli «Wrocławski Tygodnik Katolików» – pismo stowarzyszenia PAX, grupującego katolików o endeckich skłonnościach, którzy gotowi byli do współpracy z komunistycznymi władzami, powołując się na względy geopolityki i interes narodowy. Dzieci dostawały do czytania «Dookoła Świata», lecz Alojzy Duda miał też zwyczaj wyjaśniania im niektórych artykułów z WTK.

(…)

Swoich rodziców Jan Duda określa słowem «bohaterowie». Nie chodzi mu o żadne czyny z czasów okupacji – zasługą ma być wychowanie dzieci. – «Rodzice mogli być pewni, że nikomu nie oddamy duszy».

Podaje własny przykład: «Nie musiałem mieć rozumowych argumentów przeciwko komunistycznej propagandzie, bo miałem je w sercu. Na to nakładała się silna religijność jako coś, co spaja człowieka z innymi. I patriotyzm pojmowany głównie jako wdzięczność dla tych, którzy zginęli».

(…)

Prof. Duda powtarza: «Nie spotkałem w życiu mądrzejszego człowieka niż ojciec (…). To, czego mnie nauczył: poszanowanie pracy, dumę, szacunek dla religii, próbowałem przekazać Andrzejowi»”.

Z artykułu Krzysztofa Burnetki dowiadujemy się też o dalszych przodkach prezydenta Andrzeja Dudy. Najstarszym znanym z tych przodków miał być Jan Duda, wojak Ślązak, któremu austriaccy zaborcy w nagrodę za zbrojną służbę przydzielili kawałek ziemi na Sądecczyźnie. Weteran umiał czytać, więc często służył pomocą swym niepiśmiennym sąsiadom w ich kłopotach ze słynną biurokracją cesarstwa Austrii. Babka Andrzeja Dudy od strony ojca „ma czysto góralskie korzenie – wywodzi się z Sądecczyzny i Podhala” – pisze Burnetko. Omawia też genealogię prezydenta po kądzieli. Rodzina Milewskich, z których wywodzi się matka Andrzeja Dudy, to szlachta z Polski centralnej. Szlachta patriotyczna i zubożała, a to drugie wiąże się z tym pierwszym. Milewscy, jak czytamy, brali udział w polskich XIX-wiecznych powstaniach narodowych. Gdy car skonfiskował im majątek, osiedli w Warszawie. Tam pradziadek prezydenta, Aleksy Milewski, wyuczył się ślusarki. Podczas pierwszej wojny światowej, gdy armia cesarstwa niemieckiego podchodziła pod Warszawę, rodzina została ewakuowana przez Rosjan do Charkowa i Petersburga.

Tu trzeba dodać, że to interesujący szczegół. Albowiem władze carskie ewakuowały urzędników, kolejarzy, pracowników ważnych zakładów przemysłowych. Inni uchodźcy (tak zwani bieżeńcy) ewakuowali się samodzielnie pod wpływem rosyjskiej propagandy, która opowiadała o niemieckich okrucieństwach. Przypomnijmy, że była to pierwsza wojna światowa, nie druga. Opowieści carskich propagandystów o zbrodniach ówczesnych Niemców, choć nie całkiem bezpodstawne, były ogromnie przesadzone. Ludność polska niezbyt w nie wierzyła. Tylko 13 proc. ewakuowanych było Polakami. Niemal 70 proc. bieżeńców stanowili prawosławni Białorusini, Ukraińcy-Rusini i Rosjanie.

W Rosji syn ewakuowanego Aleksego, Nikodem Milewski, został wcielony do armii carskiej, ale zdezerterował. W 1917 r. cała rodzina przedostała się do Polski. Trzy lata później Nikodem wziął udział w wojnie z bolszewikami jako kwatermistrz (specjalista od zakwaterowania i logistyki).

„W historii obu rodzin są i wojenne tragedie – pisze Burnetko. – W 1943 r. brat Alojzego Dudy, Franciszek, wstąpił do AK na Podkarpaciu, wpadł w ręce gestapo i zginął zakatowany w więzieniu w Tarnowie. Z kolei matka Nikodema Milewskiego została wywieziona do Niemiec i zaginęła, jego brat walczył w partyzantce, a syn w powstaniu warszawskim”.

Przejdźmy jednak do czasów nam bliższych. Artykuł Krzysztofa Burnetki rzuca światło przede wszystkim na dzieje rodziców Andrzeja Dudy:

„Choć prof. Jan Duda odżegnuje się od kompleksów wobec Krakowa, to dokładnie pamięta, kiedy opuścił Stary Sącz w drodze na studia: «Do autobusu wsiadłem z walizeczką w ręku 1 października 1967 r. o szóstej rano».

Zamieszkał w akademiku Akademii Górniczo-Hutniczej. Warunki były spartańskie (piece, ciepła woda tylko dwa razy w tygodniu), ale towarzystwo świetne: żądne i wiedzy, i zabawy («przyzwoitej» – jak podkreśla dziś profesor). Były więc cotygodniowe potańcówki i koncerty jazzowe (…).

Już po Marcu [protesty studenckie z marca 1968 r. brutalnie spacyfikowane przez komunistyczną władzę, która przeprowadziła czystkę na uczelniach i w organizacjach akademickich bojkotowanych odtąd przez opozycyjnie nastawioną młodzież – przyp. red.] zaangażował się w działalność Zrzeszenia Studentów Polskich. Został nawet przewodniczącym Rady Wydziału. «Traktowałem ZSP jako sposób na to, by przyszła kadra inżynierska zdobyła jakieś obycie obywatelskie – tłumaczy. – Ale rychło okazało się, że partia chce mieć nad nami nadzór, zwłaszcza że uznawali ZSP za konkurencję dla Związku Młodzieży Socjalistycznej». Kiedy wbrew sugestiom nie zaprosił na organizacyjne zebrania przedstawiciela PZPR, zarzucono mu negowanie roli partii i zdjęto z funkcji.

– Postanowiłem się wycofać. Byłem już żonaty, dziecko było w drodze, chciałem dostać się na asystenturę, nie miałem ochoty znaleźć się na ulicy. Przez całe lata 70. byłem więc na tzw. emigracji wewnętrznej. Działałem tylko w kole naukowym – przyznaje (…).

Zatrudnił się w krakowskim Instytucie Technologii Nafty, a na AGH zaczął pracować dopiero w 1977 r. (i to też nie od razu na stanowisku naukowym). Jako że posadę miała tam też jego żona, specjalizująca się w chemii i technologiach chemicznych, wiele projektów badawczych mogli realizować razem.

Ojciec prezydenta nie epatuje kombatanckim życiorysem. Potwierdza wprawdzie, że w 1980 r. byli z żoną wśród pierwszych członków Solidarności na uczelni, a w grudniu 1981 r. brał udział w strajku przeciwko stanowi wojennemu, ale mówi zaraz: – Udzielałem się na tyle, na ile byłem potrzebny. Nie byłem działaczem nadającym się do internowania”.

Taka postawa pozwoliła Janowi Dudzie bez większych przeszkód kontynuować karierę naukową, a nawet wyjeżdżać za granicę. Piszemy „a nawet”, ponieważ granice Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej były zamknięte i pilnie strzeżone. Rządzący w PRL komuniści zazwyczaj wydawali paszporty osobom zaufanym, względnie nieszkodliwym z punktu widzenia reżimu. Jedną z tych osób był Jan Duda.

Nie, nie opowiedział o tym Burnetce i „Polityce”. Jednak Instytut Pamięci Narodowej przechowuje jego teczkę paszportową, w której znajdują się dokumenty związane z podróżami ojca prezydenta (sygnatura IPN Kr 37/249557).

Otóż w latach 80. komuniści wydali Janowi Dudzie aż dwa paszporty służbowe. Pierwszy, wydany w 1981 r., posłużył mu podczas wyjazdu do Związku Sowieckiego (chodziło o sympozjum naukowe). Paszport teoretycznie był ważny do 1986 r., jednak niedługo potem go anulowano, być może w związku ze stanem wojennym ogłoszonym w grudniu 1981 r., kiedy to granice zamknięto jeszcze szczelniej?

Jednak w marcu 1983 r. – a więc formalnie jeszcze w stanie wojennym – komunistyczne władze wydały Janowi Dudzie nowy paszport, znowu ważny do 1986 r.

Z postawy ojca korzystał jego syn, przyszły prezydent Andrzej Duda. Jego teczka paszportowa również znajduje się w IPN (sygnatura IPN Kr 37/409899). Ze stempli w PRL-owskim paszporcie i wniosków paszportowych wynika, że w latach 80. komuniści pozwolili mu pojechać do Czechosłowacji, a później nawet do Berlina Zachodniego. Aczkolwiek ten drugi wyjazd przypadł na rok 1989, gdy PRL się rozpadał i znacznie łatwiej było uzyskać paszport.

To był czas, w którym ostrożni stawali się odważni – o czym czytamy również w artykule Krzysztofa Burnetki:

„W czerwcowe wybory w 1989 r. zaangażowała się cała rodzina Dudów – łącznie z uczącym się wówczas w liceum Andrzejem. Wszyscy też sympatyzowali niegdyś z Adamem Michnikiem, czytali «Gazetę Wyborczą», głosowali na Lecha Wałęsę. Dopiero potem drogi się rozeszły.

Symbolem niech będzie tylko to, że Janina Duda podpisała m.in. list otwarty w sprawie «publicznego znieważania profesorów – ekspertów Zespołu Parlamentarnego ds. Wyjaśniania Przyczyn Katastrofy Smoleńskiej», próbowała zbierać podpisy pod kandydaturą syna wśród studentów, za co spotkała ją reprymenda władz uczelni, a po wyborze syna na prezydenta stwierdziła, że on i prezes Kaczyński «są jednością» (…).

Prezydent elekt ma dwie siostry. Obie dużo młodsze: Anna o 8 lat, a Dominika aż o 16 lat. Prof. Duda zarzeka, że mają podobne przekonania jak reszta rodziny”.

Podobne przekonania jak reszta rodziny… Cóż, Dudowie to klan polityczny. Ojciec prezydenta, Jan Duda, w 2014 r. został radnym małopolskiego sejmiku wojewódzkiego (rzecz jasna, z ramienia PiS). W wyborach samorządowych 2018 r. mandat ten utrzymał. W 2019 r. wystartował do Senatu, ale przegrał. Być może porażkę osłodziło mu to, że dwa i pół tygodnia po niej, 31 października 2019 r., wybrano go przewodniczącym sejmiku.

Jednak klan Dudów nie kończy się na rodzicach i ich dzieciach.

Wiele wskazuje na to, że kluczową postacią w życiu Andrzeja Dudy był jego stryj Antoni – urzędnik i polityk z Opola. To wieloletni dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy (PUP) w tym mieście, działacz PiS. W latach 2015–2019 zasiadał w Sejmie z ramienia swej partii. W ostatnich wyborach parlamentarnych, mimo głośnego nazwiska i bliskiej relacji z głową państwa – do Sejmu się nie dostał.

Również stryj Antoni Duda – jak jego brat Jan, ojciec prezydenta – ukończył Akademię Górniczo-Hutniczą w Krakowie. Potem rozpoczął pracę jako asystent w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Opolu (obecnie Politechnika Opolska). Światopogląd wyrabiał sobie w jezuickim ośrodku duszpasterstwa akademickiego prowadzonym przez charyzmatycznego duchownego Józefa Czaplaka[14]. W tym ośrodku poznał swoją przyszłą żonę, Krystynę Burdę, studentkę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Później – już jako Krystyna Duda – stryjenka prezydenta pełniła istotną funkcję na Politechnice Opolskiej (czyli tam, gdzie wcześniej pracował jej mąż)[15].

Na początku lat 90. Antoni Duda działał w Niezależnym Samorządnym Związku Zawodowym „Solidarność” [wielka organizacja związkowa z antykomunistycznym, podziemnym rodowodem, która później wiązała się z partiami prawicowymi – przyp. red.]. W tym samym czasie tworzył opolskie struktury Porozumienia Centrum (PC), czyli pierwszej partii Jarosława Kaczyńskiego. To z niej wywodzili się działacze, z którymi Kaczyński później położył fundamenty pod PiS.

Jednak w drugiej połowie lat 90., gdy Jarosław Kaczyński znalazł się na marginesie polskiej polityki, Antoni Duda związał na chwilę swój los z najpotężniejszym wówczas ugrupowaniem prawicy (ostro krytykowanym przez Kaczyńskiego). Chodzi o Akcję Wyborczą Solidarność (AWS), która odwdzięczyła mu się posadą w radzie Opolskiej Regionalnej Kasy Chorych. W 2003 r. zajął stanowisko dyrektora PUP. Przez lata działał w opolskim Klubie Inteligencji Katolickiej, którego został prezesem.

Krótko po wyborach prezydenckich w 2015 r. „Nowa Trybuna Opolska” przeprowadziła rozmowę z Antonim Dudą. On również trzyma się wersji, według której przyszły prezydent był w młodości nad wiek rozwinięty intelektualnie. Mówi też o więziach, które łączą go z bratankiem. Oto, co czytamy w artykule:

„Bawiłem go w Krakowie, gdy był dzieckiem. Gdy go wybrano, sam do mnie zadzwonił – opowiada Antoni Duda (…). Antoni Duda jest bratem ojca prezydenta elekta i Andrzejka – bo jeszcze niedawno sam tak mówił o przyszłej głowie państwa – zna od ponad 40 lat.

– Urodził się, gdy jego rodzicie studiowali w Krakowie, a ja raz w tygodniu odprowadzałem go do opiekunki – wspomina (…). – Gdyby ktoś mi wtedy powiedział, że wiozę w wózku przyszłego prezydenta Polski, to pomyślałbym, że robi sobie ze mnie żarty. Pamiętam Andrzeja jako młodzieńca, który zawsze włączał się do dyskusji, miał swoje zdanie i potrafił dyskutować ze starszymi od siebie. Kiedyś mówiłem do niego Andrzejku, ale teraz to jakoś nie wypada – śmieje się stryj prezydenta.

Obaj panowie często się widują na zjazdach rodzinnych, a tuż po zwycięstwie prezydent elekt sam zadzwonił do opolanina (…). Dyrektor PUP przyznaje, że jeszcze rok temu nikt nawet w rodzinnym gronie nie mówił o starcie w wyborach prezydenckich Andrzeja Dudy.

(…)

– Wierzyłem w bratanka, ale też zdawałem sobie sprawę, jak wiele przeszkód czeka go po drodze. Gdy jesienią 2014 roku powiedział nam, że startuje, mówił wyraźnie, że idzie po zwycięstwo. Zaraził tą wiarą nie tylko rodzinę, ale także wyborców. Wydaje mi się, że to był jeden z kluczy do jego sukcesu.

Dyrektor PUP jest jednocześnie prezesem Klubu Inteligencji Katolickiej. Dzięki niemu już w niedzielę opolanie będą mogli spotkać się z rodzicami prezydenta elekta. Do Opola przyjedzie prof. dr hab. Janina Milewska-Duda i prof. dr hab. Jan T. Duda. Spotkanie odbędzie się o godzinie 17 w domu katechetycznym przy opolskiej katedrze.

(…)

Przyjazd obiecał także prezydent elekt Andrzej Duda, ale już po zaprzysiężeniu. Na razie jednak termin nie jest jeszcze wyznaczony.

– Jak Andrzej mi obiecał, to na pewno dotrzyma słowa – podkreśla stryj prezydenta”.

Kilka miesięcy później Antoni Duda trafił do Sejmu jako poseł PiS. Kilka akapitów poświęcił mu dziennik „Rzeczpospolita”:

„Jeden z nowych posłów to Antoni Duda, z Opola. Jest on bliskim krewnym prezydenta. On i ojciec głowy państwa to rodzeni bracia. – Pochodzimy spod Nowego Sącza, na studia wyjechaliśmy obaj do Krakowa. Brat Jan został, a ja pojechałem dalej, do Opola. Tam dostałem pracę, stamtąd miałem dziewczynę – opowiada pytany, jak znalazł się w tym mieście.

W polityce jest od lat. Na początku lat 90. zakładał PC na Opolszczyźnie, wcześniej działał w Solidarności.

– Brałem udział w II i w III zjeździe związku – wspomina Antoni Duda.

Był też w AWS, a w ostatnich latach należy do PiS.

Do startu w wyborach namawiali go działacze partyjni, a nawet słynny bratanek. – Andrzej przekonywał, że nie jestem nowicjuszem, że dam radę – opowiada stryj prezydenta. Wspomina, że jego brata Jana, ojca prezydenta, też namawiano do startu w wyborach, ale on zdecydowanie odmówił. Jest radnym sejmiku małopolskiego i do Sejmu startować już nie chciał.

– Już raz startowałem w wyborach w latach 90., ale wtedy nic z tego nie wyszło. Prawica do Sejmu się nie dostała. Teraz postanowiłem po raz drugi. Wierzyłem, że dam radę, bo jestem jakoś znany w tym regionie – opowiada Antoni Duda.

Od 10 lat jest dyrektorem Urzędu Pracy w Opolu. Wcześniej kierował miejscowym ZUS-em, działa też w Klubie Inteligencji Katolickiej.

– Pewnie nazwisko też mi pomogło, ale nie wspomagałem się bratankiem w kampanii. Ani w ulotkach, ani w wywiadach nie mówiłem, że prezydent to mój bratanek – opowiada nowy poseł PiS.

W Sejmie chciałby się zająć tym, na czym się zna: polityką społeczną i mniejszościami narodowymi. – Mam żonę Ślązaczkę i znam to środowisko od środka. I bardzo je podziwiam – mówi”.

Zatem Krystyna Duda jest Ślązaczką. Autochtoniczni mieszkańcy Śląska Opolskiego często uważają się za Niemców. Co więcej, sam Jarosław Kaczyński gromił niegdyś Ślązaków, nazywając ich „zakamuflowaną opcją niemiecką”. Czy takie koneksje rodzinne nie powinny budzić podejrzeń wśród wyborców PiS?

Jednak wszystko wskazuje na to, że stryjenka prezydenta nie jest „niemiecką łączniczką”. Jeśli Krystyna Duda łączy prezydenta z jakimś obcym mocarstwem, to nie chodzi o Niemcy.

Do tej sprawy jeszcze wrócimy. Najpierw jednak musimy przejść do początków kariery Andrzeja Dudy.

ROZDZIAŁ 3
Pod znakiem Wałęsy, Michnika i „aborcjonistów”

PRL-owskie lata 80. zaczęły się burzliwie, ale obiecująco. Powstawały kolejne organizacje i ugrupowania opozycyjne wobec komunizmu (już gnijącego, ale wciąż tyrańskiego). Drukowano podziemną prasę i książki. W 1980 r. zastrajkowali robotnicy Lubelszczyzny, potem Wybrzeża – mimo że władza traktowała strajki jak wybryk chuligański, jeśli nie przestępstwo. Dzięki tym strajkom powstały Niezależne Samorządne Związki Zawodowe „Solidarność”, którym komuniści pozwolili legalnie działać przez kilkanaście miesięcy. Ten okres nazywano Karnawałem Solidarności, ponieważ tyrania zelżała, a z nią cenzura legalnej prasy, radia i telewizji.

Karnawał dobiegł końca w grudniu 1981 r., gdy generał Wojciech Jaruzelski wprowadził stan wojenny. Działaczy „Solidarności” internowano w ośrodkach zamkniętych, wielu aresztowano i skazano na więzienie. Legalne media znowu zaczęły bezwstydnie kłamać.

Jednak podziemne wydawnictwa przetrwały, podobnie jak komórki „Solidarności”, potajemnie odtwarzane przez tych aktywistów, którzy uniknęli internowania. Lata 1982–1986 to okres biedy, inflacji, banknotów bez wartości, sklepów z pustymi półkami bez najpotrzebniejszych towarów włącznie ze spożywczymi. To również, a nawet przede wszystkim, okres stagnacji i braku perspektyw. Nadzieja zaczęła wracać dopiero w 1987 r., gdy imperium sowieckie, którego częścią była Polska, wkroczyło na drogę liberalizacji (z początku nazywano to pieriestrojką, przebudową). Kto żył w PRL lat 80., ten najlepiej pamięta beznadzieję i zastój. Młody wokalista i tekściarz zespołu rockowego Kult, Kazik Staszewski, nazwał ten stan „totalną stabilizacją”.

Czy Andrzej Duda – przedwcześnie rozwinięty, jak twierdzi jego rodzina – uczestniczył w tych nastrojach?

Wiele na to wskazuje. W latach 1979–1987 młody Duda chodził do Szkoły Podstawowej im. Janka Krasickiego (obecnie Króla Stefana Batorego) w Krakowie. W 1984 r. wstąpił do 5 Krakowskiej Drużyny Harcerzy „Piorun”. Później został jej drużynowym. W katolickim czasopiśmie „Gość Niedzielny” możemy przeczytać, że Dudę zapamiętano jako „uczynnego druha, na którym zawsze można było polegać”. Miał też ujawniać „zdolności przywódcze” podczas harcerskich gier terenowych. Dowiadujemy się również, że druh Duda uczestniczył w mszach harcerskich i obchodach rocznic niepodległościowych. Traktowano to wówczas jako akt sprzeciwu wobec komunizmu.

Bezpośrednio po ukończeniu podstawówki Andrzej Duda rozpoczął naukę w klasie humanistycznej II Liceum Ogólnokształcącego w tym samym mieście. Był licealistą upolitycznionym. W 1989 r. komuniści zezwolili na ograniczony udział opozycji w wyborach do Sejmu. Wtedy 17-letni Duda zaangażował się w kampanię wyborczą opozycyjnego Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. Organizacja, założona w grudniu 1988 r. jako Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie, zjednoczyła najważniejszych działaczy antykomunistycznej opozycji. Szybko przeobraziła się w ogólnokrajowy ruch zwolenników demokratyzacji Polski, wspierany przez pierwsze legalne medium niezależne. Rzecz jasna, chodzi o „Gazetę Wyborczą” kierowaną przez Adama Michnika.

Andrzej Duda tej przeszłości się nie wypiera. Przyznaje, że czterokrotnie głosował na Lecha Wałęsę (w obu turach wyborów prezydenckich w roku 1990, jak również w obu turach wyborów prezydenckich w roku 1995). Przeszłości nie wypierają się też jego rodzice. Przypomnijmy, jak relacje członków rodziny i ich znajomych podsumował Krzysztof Burnetko: „Wszyscy (…) sympatyzowali niegdyś z Adamem Michnikiem, czytali «Gazetę Wyborczą», głosowali na Lecha Wałęsę. Dopiero potem drogi się rozeszły”.

Dziś taki obrazek – młody Duda i jego pobożni rodzice wpatrzeni w Wałęsę i Michnika – może szokować. Partia, która zrobiła Andrzeja Dudę prezydentem RP, traktuje przecież Adama Michnika i Lecha Wałęsę jak wcielenie najczarniejszego zła. Trzeba jednak pamiętać, że na początku lat 90. mało kto zaprzeczał zasługom Wałęsy i Michnika. Informacje o agenturalnych epizodach w młodości Lecha Wałęsy były traktowane jak majaczenia szaleńców. Nawet późniejszy mistrz Dudy, Jarosław Kaczyński, przyjaźnie rozmawiał z Michnikiem i blisko współpracował z Wałęsą. Próbował nawet zostać jego prawą ręką.

Bardziej zaskakującą informacją jest to, że Andrzej Duda – jak donieśli w 2015 r. Michał Krzymowski i Anna Szulc z tygodnika „Newsweek” – w latach znacznie późniejszych należał do liberalnej, prozachodniej Unii Wolności (UW), popieranej przez Adama Michnika.

Podkreślmy: w latach znacznie późniejszych. Wtedy, gdy definitywnie i ostatecznie „drogi się rozeszły”. Gdy katoliccy tradycjonaliści trzymali się jak najdalej nie tylko od Michnika, ale także od całej UW, a konserwatyści właśnie ją opuszczali.

Co to znaczy konkretnie? Jak długo Andrzej Duda był w Unii Wolności? Kiedy do niej wstąpił? Co obecność Dudy w tej partii mówi o jego stosunku do liberalnych ideałów?

Postanowiliśmy to wszystko sprawdzić. Zajrzeliśmy do archiwów krakowskiej Unii Wolności. A tam niespodzianki. Najbardziej zaskoczeni będą ci zwolennicy Dudy, którzy się łudzą, że mógł on wstąpić do Unii Wolności, gdy w tej partii istniała jeszcze silna frakcja konserwatywna, a potem siłą bezwładu „trochę się zasiedział”. Było jednak inaczej.

W oficjalnej biografii Andrzeja Dudy jego działalność polityczna zaczyna się w 2005 r., gdy po wyborach parlamentarnych został „ekspertem od legislacji Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość”[16]. Kancelaria Prezydenta RP i jej strona internetowa (na której znajduje się ta biografia), najwyraźniej próbuje ignorować wspomnianą przez nas publikację „Newsweeka” o wcześniejszej aktywności politycznej Dudy – aktywności bardzo odległej od środowiska PiS, znajdującej się wręcz na antypodach PiS-owskiego rozumienia rzeczywistości i sposobu uprawiania polityki.

„Newsweek” napisał, że Andrzej Duda był członkiem Unii Wolności i delegatem na jej III Zjazd Regionalny w Małopolsce[17]. Do publikacji tygodnika odniósł się Jarosław Kaczyński, znany ze swojej zdecydowanej niechęci do środowiska UW i ludzi wywodzących się z tej partii. Kaczyński jednak tę sprawę zlekceważył. Oznajmił, że wiedział o dawnej działalności swego kandydata na prezydenta. Określił ją jako „incydent”.

Sprawa jednak powracała. W listopadzie 2016 r. podczas twitterowej dyskusji wywołanej przez niejaką Irenę Szafrańską – bardzo aktywną w mediach społecznościowych i znaną z bezwzględnego wspierania PiS – Andrzej Duda został wprost zapytany o to, „ile był w UW”. Odpisał wymijająco: „wystarczyło, by się zrazić”[18].

Cóż, nie nam sądzić, ile trzeba czasu, by się zrazić i zmienić jedną partię na drugą. Szczególnie wtedy, gdy taka zmiana wymaga zmiany poglądów o 180 stopni. Zamiast osądzać, ustalmy fakty. Zacznijmy od odpowiedzi na pytanie pani Szafrańskiej, na które Andrzej Duda odpowiedzieć nie chciał.

W Spytkowicach, gdzie znajduje się oddział krakowskiego Archiwum Narodowego, przechowywane są dokumenty pozostałe po Regionie Małopolskim Unii Wolności (tzw. zespół 29/2487/0). Już na pierwszy rzut oka widać, że akta są niekompletne. Widać różnice w staranności prowadzenia dokumentacji przez poszczególne koła, a nawet organy regionalne, w zależności od kadencji władz. Niemniej dokumenty Regionu Małopolskiego są bardzo pożytecznym materiałem do badania zarówno działalności partii, jak i jej członków.

W dokumentach partyjnego Koła Podgórze-Zachód znajdujemy datowaną na 31 maja 2000 r. deklarację wstąpienia do Unii Wolności podpisaną przez Andrzeja Dudę.

Podane dane osobowe oraz charakterystyczny podpis nie pozostawiają wątpliwości – obecny prezydent w maju 2000 r. zadeklarował wstąpienie do UW, przestrzeganie jej statutu i regularne opłacanie składek. W rubryce „rodzaj pracy możliwej do zaoferowania [partii – przyp. red.]” wpisał „pomoc prawna”[19]. Czyżby to wtedy po raz pierwszy zaświtała mu w głowie idea DudaPomocy?

Ale żarty na bok. Istotniejsza jest odpowiedź na pytanie o to, do jakiej partii wstąpił Andrzej Duda i co nam to o nim mówi, a także co nam mówi o Dudzie moment, w którym wstąpił do UW.

Unia Wolności zawsze była partią centrum sceny politycznej – co jednak nie znaczy, że nie ewoluowała. Jej początki wiążą się z rozłamem w Komitetach Obywatelskich i podziałami politycznymi wywołanymi przez Lecha Wałęsę (tzw. wojna na górze). Efektem tych podziałów były wybory prezydenckie w 1990 r., w których doszło do starcia premiera Tadeusza Mazowieckiego i jego sojuszników z Lechem Wałęsą. Powstały wtedy pierwsze partie postsolidarnościowe. Siłą napędową obozu Wałęsy stało się wówczas Porozumienie Centrum pod wodzą Jarosława Kaczyńskiego. Dzisiaj nie wszyscy pamiętają, jak bardzo w tamtym okresie Kaczyński próbował się zbliżyć do Lecha Wałęsy. Jeszcze mniej osób wie, że jedną z części składowych pierwszej partii Jarosława Kaczyńskiego był Kongres Liberalno-Demokratyczny (KLD) Donalda Tuska i Jana Krzysztofa Bieleckiego (po niespełna roku, gdy Bielecki objął tekę premiera, KLD wystąpił z PC i rozpoczął samodzielną działalność polityczną). Podczas wyborów prezydenckich w 1991 r., gdy Lech Wałęsa starł się z Tadeuszem Mazowieckim, za tym drugim opowiedziały się Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna Władysława Frasyniuka i Zbigniewa Bujaka, Forum Prawicy Demokratycznej Aleksandra Halla oraz bezpartyjne komitety poparcia kandydatury Mazowieckiego. Wałęsa zwyciężył, ale środowiska popierające Tadeusza Mazowieckiego nie dały za wygraną i zjednoczywszy się, utworzyły Unię Demokratyczną (UD).

Tę ostatnią partię od Porozumienia Centrum dzieliło praktycznie wszystko poza solidarnościowym rodowodem. To wtedy pojawiło się określenie „oszołomy”, którym działacze UD określali między sobą polityków PC (określenie to szybko przeniknęło do debaty publicznej). Z kolei przeciwnicy Unii Demokratycznej określali jej członków mianem „etosowców”. Słowo „etos”, często wówczas używane, oznaczało niepisany kodeks etyczny członka demokratycznej opozycji, który stawia wartości ponad korzyściami (czy to osobistymi, czy to politycznymi). Rzecz jasna, określenie „etosowcy” było stosowane wobec UD z przekąsem. Miało ją piętnować jako oderwaną od życia elitę, bezsilną wobec rzeczywistości, gdyż trzymającą się wydumanych zasad.

Pierwsza w dziejach Trzeciej Rzeczpospolitej odsłona rządów Jarosława Kaczyńskiego przypadła na lata 1991–1992. Władzę wówczas sprawował mniejszościowy gabinet Jana Olszewskiego, za którego plecami uwijał się Kaczyński. W tym okresie przepaść między Porozumieniem Centrum a Unią Demokratyczną się pogłębiła. UD była zdecydowanie przeciwna dzikiej lustracji proponowanej przez duet Janusz Korwin-Mikke i Antoni Macierewicz, jak również ówczesnym pomysłom na „dekomunizację”, która miała pozbawić praw obywatelskich członków byłej PZPR. W toczącym się sporze o model państwa Unia Demokratyczna stawiała na liberalną demokrację i system parlamentarno-gabinetowy (w opozycji do koncepcji silnej władzy prezydenckiej forsowanej przez Lecha Wałęsę, wspieranego przez jakiś czas przez braci Kaczyńskich i ich partię).

Rząd Olszewskiego znacznie zmienił scenę polityczną. Przypieczętował rozwód Wałęsy z braćmi Kaczyńskimi, a także zbliżył do siebie środowiska UD i KLD. Zbliżył na tyle, że w 1994 r. – po przegranych przez liberałów Tuska wyborach parlamentarnych – obie partie się zjednoczyły.

Tak powstała Unia Wolności. Rok po zjednoczeniu Tadeusz Mazowiecki odszedł ze stanowiska przewodniczącego partii. Zastąpił go Leszek Balcerowicz.

Kiedy Andrzej Duda wstępował do Unii Wolności w maju 2000 r., jej przewodniczącym był właśnie Balcerowicz. Sama partia akurat wycofywała się z trwającej od roku 1997 koalicji rządowej z prawicową Akcją Wyborczą Solidarność. Formalny koniec tej koalicji nastąpił 8 czerwca 2000 r., kiedy to z rządu Buzka odwołani zostali wicepremier i minister finansów Leszek Balcerowicz, minister sprawiedliwości Hanna Suchocka oraz minister transportu i gospodarki morskiej Tadeusz Syryjczyk[20].

Rozpad koalicji nie był nagły – w Unii Wolności dyskusje na ten temat trwały od dłuższego czasu. Między koalicjantami zgrzytało, gdyż różnice światopoglądowe pomiędzy centrową UW a zdecydowanie konserwatywnym AWS wciąż dawały o sobie znać. Ostre spory były związane m.in. ze stosunkiem do aborcji, jak również zmianą prawa dotyczącego wychowania seksualnego. Unia Wolności nie popierała AWS-owskich inicjatyw zaostrzania prawa światopoglądowego. Na to nakładały się problemy ze współpracą w samorządach (włącznie z głośnym wówczas konfliktem o Warszawę). O rozpadzie koalicji przesądziło ostatecznie fiasko rozmów o wyborach prezydenckich. AWS oczekiwała, że UW poprze jej lidera, związkowca Mariana Krzaklewskiego. Kto jak kto, ale Krzaklewski żadną popularnością w UW się nie cieszył.

Andrzej Duda wstępował zatem do świeckiej partii centrowej, która właśnie rozstawała się z polską prawicą. A podstawowym powodem tego rozstania był sprzeciw wobec spraw, które dziś są podstawą polityki PiS. Unia Wolności sprzeciwiała się zaostrzaniu zakazów dotyczących spraw światopoglądowych (aborcja, edukacja seksualna).

Jak przy każdym rozstaniu ostatnie miesiące i tygodnie związku były burzliwe. Związane z tym gromy i błyskawice wstrząsały ówczesnymi polskimi mediami. One zaś lubiły podkreślać odmienność obu koalicjantów. Jedni to „nowocześni demokraci” (względnie „zgnili masoni”), drudzy to „zacofany zaścianek” (względnie „katoliccy patrioci”).

Oznacza to, że przyszły prawicowy prezydent przystąpił do ugrupowania ostro skonfliktowanego z polską prawicą skupioną wtedy w AWS. Konflikt był nie tylko ostry, ale i głośny: Andrzej Duda nie mógł nie wiedzieć, gdzie wstępuje. Nie mógł nie wiedzieć, że wchodzi do „gniazda aborcjonistów” i Leszka Balcerowicza.

Wbrew bagatelizującym i wymijającym odpowiedziom, które dzisiaj serwuje nam Duda, młody działacz nie był w Unii Wolności ostrożnym obserwatorem, który wstąpił do partii, aby „pobyć i się zrazić”.

Już w październiku 2000 r. Andrzej Duda kandyduje na delegata na zjazd regionalny UW. Bez powodzenia, albowiem jego partyjnemu Kołu Podgórze-Zachód przysługują dwa miejsca na zjeździe, a Duda w głosowaniu zajmuje miejsce trzecie… Ale jest nagroda pocieszenia. Na tym samym zebraniu Koło wybiera także swój zarząd, w którym Andrzej Duda obejmie funkcję wiceprzewodniczącego. Tu o sukces było łatwiej. Na trzy miejsca w zarządzie były trzy kandydatury, zatem przyszły prezydent nie miał kontrkandydata[21].

Warto w tym momencie poświęcić trochę miejsca na opis struktury, w której działał Andrzej Duda. Poznajmy sposób funkcjonowania Unii Wolności, zupełnie różny od tego, według którego działają dzisiejsze partie.

Koła Unii Wolności tworzono według różnych kryteriów – raz terytorialnych, raz środowiskowych. W samym Krakowie mamy do czynienia z oboma typami – były koła przedsiębiorców, koła uczelniane, ale także terytorialne, takie jak Koło Podgórze-Zachód. Według deklaracji członkowskiej Duda mieszkał wówczas w tej części miasta, możliwe więc, że zgłosił się do Unii Wolności, a wtedy skierowano go do koła z jego dzielnicy. Ale to tylko jedna z możliwości. Według innej wersji – niepotwierdzonej w dokumentach, ale powracającej w rozmowach z byłymi członkami UW – Andrzeja Dudę wprowadził do partii jego dobry znajomy Konrad Dziobek (poświęcimy mu kilka słów w dalszej części tego rozdziału). Tak się składa, że to właśnie Dziobek był przewodniczącym Koła Podgórze-Zachód. Zatem to względy towarzyskie, a nie terytorialne mogły przesądzić o wyborze lokalnej struktury przez Andrzeja Dudę.

Dodajmy, że było w czym wybierać. Jeden z dokumentów mówi, że w Krakowie działało wówczas 29 kół UW zrzeszających 862 członków. Z akt wynika, że koło, do którego przystąpił Andrzej Duda, należało do najmniej liczebnych. W latach 1999–2003 liczba członków wahała się od 10 do 19.

Koła, szczególnie te mniejsze, funkcjonowały autonomicznie. Z zewnątrz ich spotkania wyglądały bardziej na zebrania towarzyskie niż polityczne. Zwykle gromadzono się w mieszkaniach członków lub w kawiarniach. W życiu partii koła bezpośrednio nie uczestniczyły. Przewodniczący koła miał głos doradczy w zarządzie regionu. Każde koło dysponowało też przynajmniej jednym przedstawicielem w Radzie Regionu i Komisji Miejskiej (struktura koordynująca działania kół w danej miejscowości).

To znaczy, że członkowie UW znali się w obrębie własnego koła. Przedstawicieli innych kół spotykali wtedy, gdy współpracowali z nimi w partyjnych władzach miejskich lub regionalnych. Przez lata mogli działać w tym samym mieście lub regionie, nie znając ogromnej większości członków partii spoza swojej grupki – albo bańki, jak powiedzielibyśmy dzisiaj.

Stąd bierze się trudność, na którą natrafili dziennikarze „Newsweeka” kilka lat temu i na którą my też trafiamy, gdy szukamy świadków ówczesnej działalności politycznej Andrzeja Dudy w Unii Wolności. Działacze z tamtych lat po prostu go nie pamiętają. Jako wiceprzewodniczący koła znany był tylko w swojej bańce. Niewielkiej, a do tego złożonej przeważnie z ludzi znacznie starszych od przewodniczącego Dziobka i wiceprzewodniczącego Dudy (świadczą o tym sprawozdania finansowe wykazujące liczne obniżone „emeryckie” składki członkowskie). Po upływie 20 lat wielu działaczy nie żyje. A jedyny, który wciąż jest w sile wieku i na pewno mógłby wiele opowiedzieć – Konrad Dziobek – nie ma żadnego interesu, aby dzielić się z nami swoją wiedzą. Ale o tym później.

Unia Wolności, do której wstąpił Andrzej Duda to partia borykająca się z poważnymi problemami wewnętrznymi. Nieudane współrządzenie z prawicą kompromituje frakcję konserwatywną w UW. Górę biorą politycy liberalni. W wyborach prezydenckich partia odmawia poparcia Marianowi Krzaklewskiego, ale jednocześnie nie wystawia własnego kandydata. Jedynym, którego mogłaby jednoznacznie poprzeć, był Leszek Balcerowicz. On jednak konsekwentnie odmawiał startu. Prawdopodobnie już wtedy liczył na fotel prezesa Narodowego Banku Polskiego (jeśli tak, to jego rachuby były słuszne: na tę funkcję został wybrany przez Sejm 22 grudnia 2000 r.)[22]. Partia pozostawiła swoim członkom i zwolennikom wolną rękę w kwestii wyboru prezydenta. Większość struktur wraz z samym Balcerowiczem poparła kandydata niezależnego, Andrzeja Olechowskiego. Wybory w pierwszej turze wygrał postkomunista Aleksander Kwaśniewski. Jednak wynik Olechowskiego był zaskoczeniem – zajął drugie miejsce, uzyskując ponad 300 tys. głosów więcej od Krzaklewskiego, który na wstępie kampanii był uważany za jednego z kandydatów do zwycięstwa.

Kilka tygodni po wyborach prezydenckich Andrzej Duda zostaje wiceprzewodniczącym koła partii. Wtedy, gdy partia Leszka Balcerowicza staje się partią Bronisława Geremka. Odchodzącego Balcerowicza zastępuje zasłużony działacz antykomunistycznej opozycji czasów PRL (mimo to znienawidzony przez prawicę bardziej nawet niż Mazowiecki). Następnie w walce o dominację nad partią pokonuje Donalda Tuska. Zwolennicy Tuska w przemożnej większości nie wchodzą do nowo wybranych władz partyjnych. Tak rozpoczyna się proces rozpadu Unii Wolności. W styczniu Donald Tusk odchodzi z UW i zabiera ze sobą grupę współpracowników. Wraz z Andrzejem Olechowskim i Maciejem Płażyńskim zakłada Platformę Obywatelską. Do tej partii przechodzi większość zwolenników konserwatywnej frakcji UW.

Rozpad dotyczył oczywiście także regionów, w tym małopolskiego. Wielu jego działaczy – z Bogdanem Klichem i Andrzejem Wyrobcem na czele – opuściło partię śladem Donalda Tuska. W dokumentach regionu na styczeń 2001 r. przypada duża liczba rezygnacji. Akcja ich składania wygląda na zorganizowaną (rezygnujący dysponowali specjalnie przygotowanymi drukami, na których trzeba było jedynie wpisać dane osobowe).

Jednak koło Andrzeja Dudy pozostało wierne Unii Wolności. W dokumentach zarządu Regionu Małopolskiego zachowała się „Lista osób, które do 12 lutego 2001 r. złożyły rezygnację z członkostwa w Małopolskiej UW”. Gdy do niej zaglądamy, na mniej więcej 150 nazwisk nie znajdujemy żadnego z Koła Podgórze-Zachód[23]. Wiele miesięcy później, w listopadzie 2001 r. przewodniczący Dziobek informuje Zarząd Regionu, że koło liczy 19 członków[24].

Wierny UW pozostał również bohater naszej opowieści. Podobnie jak rok wcześniej na zebraniu w dniu 8 listopada 2001 r. Andrzej Duda ubiegał się o mandat delegata na zjazd regionalny. Tym razem odniósł sukces. Koło liczyło wtedy 19 członków i miało prawo wystawienia czworga delegatów – a w tej szczęśliwej czwórce znalazł się Andrzej Duda. W dokumencie, który o tym informuje, znajdujemy też podsumowanie finansowe. Przyszły prezydent opłacił partyjne składki członkowskie do końca 2001 r.[25]

Zjazd odbył się 15 grudnia 2001 r. w Krakowie. Andrzej Duda brał w nim udział, o czym świadczy podpis na zachowanej w archiwum oryginalnej liście obecności z podpisami[26].

Niewiele wiemy o przebiegu zjazdu i ewentualnej aktywności delegata Dudy z Koła Podgórze-Zachód. Z protokołów zjazdowej Komisji Mandatowo-Skrutacyjnej wynika, że do Rady Regionu kandydował przewodniczący Koła Podgórze-Zachód i dobry znajomy Andrzeja Dudy, czyli Konrad Dziobek, ale uzyskał 58 głosów – o trzy za mało, by wejść w skład rady. Z większym sukcesem Dziobek walczy o mandat delegata na Kongres Krajowy Unii Wolności. Wprawdzie z najsłabszym wynikiem (60 głosów), ale zostaje wybrany[27].

Na podstawie dostępnych dokumentów trudno stwierdzić, jak długo trwała aktywność Andrzeja Dudy w Unii Wolności. Dziennikarze „Newsweeka” podają, że płacił składki również w 2002 r., o czym miałby świadczyć jeden z partyjnych dokumentów. W zasobach spytkowickiego archiwum takiego dokumentu nie znaleźliśmy. Jednak nie znaleźliśmy też rezygnacji Dudy z członkostwa lub decyzji koła o wykreśleniu go z listy członków. A taką decyzję koła UW podejmowały w razie zaległości składkowych przekraczających pół roku.

Ostatni ślad obecności Andrzeja Dudy w Unii Wolności stanowi lista kontaktów zarządu regionu z przełomu 2002–2003 (sam dokument nie jest datowany, znajduje się w teczce zawierającej dokumenty z tego okresu). Na tej liście Duda wciąż występuje jako członek zarządu swojego koła.

Następne dokumenty pochodzą z października 2003 r. Czytamy w nich, że:

- Konrad Dziobek nadal jest przewodniczącym Koła Podgórze-Zachód;

- w składzie zarządu już nie figuruje wybrany trzy lata wcześniej wiceprzewodniczący Andrzej Duda.

Z akt wynika, że koło wówczas osłabło. Znalazło się bowiem na liście kół niedopuszczonych do kolejnego zjazdu regionalnego (powodem takiej decyzji Zarządu Regionu mogły być nieodprowadzone składki członkowskie albo niezłożenie w terminie sprawozdania finansowego).

Podsumujmy: Andrzej Duda wstępuje do Unii Wolności 31 maja 2000 r. w momencie, kiedy ta partia:

- wykonuje zwrot polityczny w lewo;

- zrywa koalicję z prawicowym AWS;

- wraca do czystego, centrowego liberalizmu.

W październiku tego samego roku Duda zostaje wiceprzewodniczącym swojego koła i ubiega się (nieskutecznie) o mandat na zjazd regionalny partii.

Po rozłamie i odejściu konserwatystów z UW do PO Andrzej Duda kontynuuje swoją działalność. Jego kariera wręcz nabiera tempa. Jesienią 2001 r. – już po przegranych przez UW wyborach parlamentarnych – ponownie ubiega się o mandat delegata na kolejny zjazd regionalny i tym razem go zdobywa. Uczestniczy w zjeździe.

W tym czasie UW już w ogóle nie przypomina partii, która była w koalicji z AWS. Trzon konserwatywnych polityków przeniósł się do Platformy Obywatelskiej. Władzę przejęli politycy skrzydła liberalnego. Andrzej Duda zdobywa pierwsze szlify w UW Leszka Balcerowicza, rozwija swoją działalność w partii kierowanej przez Bronisława Geremka, a potem Władysława Frasyniuka. Dodajmy, że szefem regionu jest wtedy kojarzony z liberalnym skrzydłem partii Jerzy Meysztowicz.

Unia Wolności ideowo zawsze usytuowana była w dużej odległości od PC/PiS. Jednak okres członkostwa i aktywności przyszłego prezydenta w krakowskiej UW to zarazem czas, w którym partia osiągnęła polityczne antypody Jarosława Kaczyńskiego. Zwrot Unii Wolności był widoczny także w jej afiliacjach międzynarodowych. W 2002 r. partia wystąpiła z EPP (Europejskiej Partii Ludowej, do której dziś należą PO i PSL). W następnym roku przystąpiła do ALDE (Porozumienie Liberałów i Demokratów na rzecz Europy, do którego należy dziś Nowoczesna).

Sam Duda nigdy nie opowiedział nam wyczerpująco o tym okresie swojej działalności politycznej. Jeśli odszedł z UW w roku 2002 czy 2003, to niewiele czasu potrzebował, by zmienić swoje poglądy o 180 stopni, bo współpracę z PiS rozpoczął w roku 2005.

Jak wspomnieliśmy, w oficjalnych biogramach Andrzeja Dudy nie ma Unii Wolności. To nieuczciwe – chociaż poniekąd zrozumiałe, gdy wziąć pod uwagę dalszą karierę polityczną. Prominentny działacz PiS musi się odciąć od takiej przeszłości…

Czy jednak nic z niej Dudzie nie pozostało?

W dokumentach związanych z członkostwem Andrzeja Dudy w Unii Wolności co rusz trafiamy na Konrada Dziobka:

- przewodniczącego Koła Podgórze-Zachód;

- kandydata do władz regionalnych;

- delegata na Krajowy Kongres Unii Wolności w 2001 r.

Dziobek to rówieśnik przyszłego prezydenta, który według niektórych informatorów wprowadził Andrzeja Dudę do UW i promował go w tej partii. Podkreślmy – w tej sprawie nie ma pewności. Jeśli jednak chodzi o bliskie związki między Dudą i Dziobkiem, to wątpliwości już nie ma. Na postać Konrada Dziobka trafiamy także, gdy śledzimy poczynania Andrzeja Dudy już jako prezydenta.

16 lutego 2016 r. Andrzej Duda powołał Konrada Dziobka w skład Narodowej Rady Rozwoju[28] (NRR). Osiem miesięcy później, 27 października 2016 r., Konrad Dziobek został społecznym doradcą prezydenta[29]. A 20 grudnia 2016 r., gdy prezydent ogłosił zmiany w strukturze NRR, wskazał Dziobka jako sekretarza rady[30].

Tak, to ten sam Konrad Dziobek.

Dziobek działał w Unii Wolności na długo przed Andrzejem Dudą. Jest w dokumentach wymieniany jako szef koła również później – wtedy, gdy po Dudzie w papierach brak już śladu. W archiwum nie znaleźliśmy rezygnacji z członkostwa w UW złożonej przez Konrada Dziobka. Podobnie jak w przypadku obecnego prezydenta trudno ustalić, kiedy Dziobek partię opuścił. Jeśli w ogóle się z niej wypisał, stało się to na pewno po roku 2003.

Zatem Konrad Dziobek wytrwał u boku Andrzeja Dudy do dziś. Z tym że role się odwróciły. Dzisiaj to nie Dziobek promuje Dudę, tylko Duda promuje Dziobka[31].

Czym jest Narodowa Rada Rozwoju, do której Andrzej Duda powołał Konrada Dziobka? To „gremium konsultacyjno-doradcze przy Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej” powstałe w celu „stworzenia płaszczyzny dla debaty programowej nt. rozwoju Polski”[32]. W tym gremium Konrad Dziobek odpowiada za kwestie związane z ochroną zdrowia[33].

O Dziobku niedawno było głośno w związku z krakowskim oddziałem Narodowego Instytutu Onkologii. W lutym 2020 r. „Gazeta Krakowska” donosiła, że trwa tam „konflikt na linii pracownicy–dyrekcja. Mimo upływu czasu spór zamiast łagodnieć jeszcze bardziej narasta. Personel ma liczne zastrzeżenia do sposobu kierowania instytucją przez obecnego dyrektora Konrada Dziobka (…).

– To, co robi ten dyrektor, to jakieś szaleństwo! Wszyscy, od portiera po profesora, mają go dość! – irytuje się prosząca o anonimowość lekarka, pracująca w szpitalu od ponad 20 lat.

Dla naszej rozmówczyni najgorsze jest jednak to, że w jej ocenie dyrektor nie ma żadnego pojęcia o leczeniu nowotworów. Podkreśla, że dyrektor nie rozumie, iż jeśli dziś zostanie zdiagnozowany czerniak czy rak piersi, to leczenie trzeba rozpocząć natychmiast, a nie – jak jest obecnie – za kilka tygodni.

– Dla niego najważniejsze są pieniądze i wynik finansowy. Myśli, że jak zwolni kolejne osoby, to ci, którzy zostali, przejmą pacjentów i opieka pozostanie na dotychczasowym poziomie. A to jest niemożliwe – denerwuje się lekarka”[34]. „Gazecie Krakowskiej” wtórowały inne media. W ich publikacjach znajdujemy odpowiedź na pytanie, jak to się stało, że ktoś taki jak Dziobek został szefem placówki onkologicznej. Również „Gazeta Wyborcza” opublikowała długi artykuł pt. Konflikt w Instytucie Onkologii. Pracownicy chcą odwołania dyrektora, przyjaciela prezydenta Dudy. Poniżej fragmenty publikacji:

„Żeby zwolnić z pracy w krakowskim Narodowym Instytucie Onkologii wybitnego specjalistę, nie wahano się odrywać go od stołu operacyjnego.

Prof. Paweł Blecharz kierował Kliniką Ginekologii Onkologicznej w krakowskim Narodowym Instytucie Onkologii (…). Został zwolniony ze stanowiska w styczniu 2019 roku. Kilka miesięcy wcześniej – w sierpniu 2018 roku – nowym dyrektorem Centrum został nikomu szerzej nieznany ginekolog – dr Konrad Dziobek (…). Prof. Blecharz tak wspomina 18 stycznia 2019 roku: – To był piątek. Od rana stałem przy stole, prowadziłem naprawczą operację ratunkową u kobiety chorej na raka. Bardzo trudny przypadek, zabieg trwał prawie 10 godzin! Z kadr na salę operacyjną były telefony z zapytaniem, kiedy wreszcie skończę. Ale ja nie mogłem zostawić pacjentki! Skończyłem po 17 i do kadr zgłosiłem się dopiero w poniedziałek. Dostałem wypowiedzenie.

Swoją historię przekazał do Komisji ds. Zapobiegania Przejawom Nierównego Traktowania w Zatrudnieniu i Przeciwdziałania Mobbingowi przy Centrum Onkologii w Warszawie. Komisja orzekła, że postępowanie wobec profesora nosi cechy mobbingu. O wzywaniu do kadr podczas operacji napisano: «Komisja takie postępowanie ocenia jako naganne, jest to niedopuszczalna forma presji wywieranej na lekarza operującego».

– To jakiś horror, my musimy mieć zapewniony komfort psychiczny. Ta sytuacja kwalifikuje kadry i całą dyrekcję szpitala do natychmiastowego odwołania – ocenia znany krakowski chirurg. Jego zdaniem takie postępowanie zagrażało operowanej kobiecie (…).

Z krakowskiego Instytutu Onkologii za rządów dyrektora Dziobka odeszło lub zostało zwolnionych około 50 lekarzy – profesorów, szefów klinik (…).

Onkolog kliniczny dr Aleksandra Wojewoda, też zwolniona (…), swoich pacjentów zastała pod drzwiami mieszkania swojej mamy. – Szukali mnie i jakoś znaleźli ten adres – opowiada (…).

Doktor Wojewoda była jednym z dziesięciu lekarzy z onkologii klinicznej, którzy w maju 2019 roku sami odeszli. Usłyszeli, że jest ich za dużo i «trzy osoby można by jeszcze zwolnić». W imię oszczędności. Postanowili więc, jak stwierdzili ironicznie, pójść dyrektorowi na rękę. (…)

Cały rok 2019 (…) to ciąg wstrząsów personalnych i kryzysów. Konflikt z dyrektorem Konradem Dziobkiem narastał z miesiąca na miesiąc, osiągając w końcu stan faktycznego buntu przeciwko jego rządom.

– Sytuacja w pracy jest tragiczna, dialog z dyrekcją nie istnieje – skarżyli się «Wyborczej» lekarze. I podkreślali, że szefa znają tylko z internetu, bo na co dzień dostęp do niego jest praktycznie niemożliwy: albo nieobecny, albo nie ma dla nich czasu (…). Polityka kadrowa dyrektora (…) «nosi znamiona uporczywego nękania, a zatrudnianie, za najniższe możliwe stawki, wydłużanie do granic możliwości zatrudnienia na czas określony, uniemożliwia tworzenie liczących się zespołów klinicznych i badawczych» (…), z powodu deficytu specjalistów w pewnym momencie liczba pacjentów, którzy oczekiwali na opisanie badań tomograficznych, przekroczyła 300!

Powodów do niepokoju pacjenci szpitala mieli dużo więcej. Można sobie tylko wyobrazić ich przerażenie, gdy czytali listy z nazwiskami zwalnianych lub odchodzących specjalistów. Swoich dotychczasowych lekarzy! (…)

Z sytuacji doskonale zdają sobie sprawę w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, któremu krakowska placówka podlega; skargi docierają też do Ministerstwa Zdrowia. Ale żadne decyzje personalne nie zapadają. Dlaczego?

Wiele osób ze środowiska nie ma złudzeń: dyrektor Dziobek to nominat prezydenta Andrzeja Dudy, a zarazem współtwórca jego Narodowej Strategii Onkologicznej, ogłoszonej na początku kampanii prezydenckiej. Prezydent Duda mówił o jego udziale tak: «Chciałem podziękować mojemu przyjacielowi, panu doktorowi Konradowi Dziobkowi, muszę się przyznać, że jeszcze zanim podjąłem urząd prezydencki, my się z Konradem znamy od dzieciństwa, Konrad mówił, że jednym z ważnych zadań dla ciebie jako prezydenta, jeśli myślisz o czymś, co jest naprawdę ważne dla Polaków (…), jest kwestia walki z rakiem, bo liczba chorych onkologicznych będzie wzrastała. (…) Jeśli będziesz miał możliwości, to warto, żebyś się tym zajął. A jak będziesz potrzebował mojego wsparcia, to ci pomogę. (…) On zaraził mnie tą kwestią i zwrócił uwagę na ten temat».

To deklaracja z połowy lutego. Jak przy takim poparciu Pałacu Prezydenckiego dla skonfliktowanego z załogą dyrektora doprowadzić do jego odwołania?”[35].

Ktoś złośliwy mógłby skomentować, że dyrektor Dziobek na swój sposób pozostał liberałem – aczkolwiek jego liberalizm niewiele ma wspólnego z ideałami Unii Wolności, a znacznie więcej z neoliberalnym kultem wydajności finansowej.

Taka opinia okazuje się jeszcze bardziej uzasadniona, gdy przyjrzymy się temu, co Konrad Dziobek robi na boku. Zajrzeliśmy m.in. do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Centralną Ewidencję i Informację o Działalności Gospodarczej (CEIDG)[36]. Okazało się, że Konrad Dziobek prowadzi firmę o nazwie Konrad Dziobek Hipokrates:

- zarejestrowaną w podkrakowskim Zabierzowie przy ulicy Gazowej 9;

- działającą również w Krakowie, przy ul. Św. Anny 3.

Czym się zajmuje firma Konrada Dziobka? Pomaga koncernom farmaceutycznym sprzedawać ich produkty aptekom, szpitalom, klinikom i innym lecznicom.

Jak się to ma do tego, że Konrad Dziobek stoi na czele wielkiej lecznicy, którą jest Narodowy Instytut Onkologii w Krakowie? Czyżby w ten sposób Dziobek przejawiał swój szczególny liberalizm wobec norm etycznych?

Co dokładnie robi firma Konrad Dziobek Hipokrates? Wynajmuje swoich ludzi, tak zwanych „przedstawicieli medycznych”, którzy oferują produkty farmaceutyczne aptekom i lecznicom, aptekarzom i lekarzom. Ale jej szeroko zakrojona działalność nie ogranicza się do form tak banalnych.

Firma ma oficjalną stronę internetową – http://www.hipokrates.eu – na której czytamy, co następuje: „W aktualnie prowadzonych projektach zatrudniamy w sposób ciągły ponad 150 przedstawicieli medycznych i handlowych (…). Dzięki temu możemy szybko odpowiadać na potrzeby naszych Klientów na terenie całego kraju. Zarządzamy zespołem sprzedażowym i ponosimy wszystkie koszty związane z jego utrzymaniem. Nasi Partnerzy mogą skupić się na określaniu strategicznych celów marketingu swoich produktów”[37].

Odpowiednio „sprofilowane” warianty współpracy, które Dziobek oferuje koncernom farmaceutycznym, noszą medycznie brzmiące nazwy „Supplementum” (wersja najtańsza), „Antidotum” (wersja interwencyjna, w której ludzie Dziobka ruszają do klinik i aptek, żeby rozgromić konkurentów koncernu farmaceutycznego) oraz „Panaceum” (wersja najdroższa).

Ale to nie koniec. Firma Konrad Dziobek Hipokrates dociera do lekarzy nawet wtedy, gdy zamkną się na klucz w gabinecie. Medyk może wręcz uciec do domu, a firma i tak „utrwali przekaz marketingowy” w jego umyśle. „Jesteśmy z lekarzem zawsze, gdy włączy swój komputer – w szpitalu, w przychodni, w domu (…). Wirtualny Konsultant Medyczny jest nowoczesną usługą (…). Składa się z interaktywnej prezentacji produktu oraz testu wspomagającego utrwalenie przekazu marketingowego kierowanego przez producenta do lekarza”[38].

Dodajmy, że firma Konrad Dziobek Hipokrates funkcjonowała już wtedy, gdy jej szef i założyciel działał z Andrzejem Dudą w Unii Wolności. W spytkowickim archiwum znaleźliśmy wyblakły dokument sprzed lat, który Dziobek przesłał do partii faksem z numeru firmy Hipokrates.

Jak to podsumować?

Zapaść w lecznicy i rozpacz pacjentów została spowodowana przez jej szefa, który jest bardziej menedżerem niż lekarzem i od lat prowadzi firmę wciskającą lecznicom produkty farmaceutyczne. Andrzej Duda próbuje się przedstawiać jako polityk głęboko moralny. Obiecał wyborcom, że będzie chronić słabszych i rozwiązywać prawdziwe, „życiowe” problemy obywateli. Trudno sobie wyobrazić prawdziwszy i bardziej życiowy problem niż walka chorego o życie. A jednak w tej walce Duda nie popiera chorego, lecz menedżera Dziobka.

Jak widać, postawa ideologiczna Andrzeja Dudy przypomina bardziej wahadło niż skałę. Z ministranta stał się liberałem. Z liberała przeobraził się na powrót w konserwatystę, nacjonalistę i „ratownika hostii”. Jednak w tych wahaniach pewna wartość pozostała trwała i niezmienna. Wartością tą jest Dziobek.

W następnych latach Unia Wolności przestała istnieć. Jej zatonięcie zapewne przyczyniło się do tego, że Andrzej Duda wrócił na łono „tradycyjnych wartości” wyznawanych przez jego klan. Musiał uznać, że konserwatyzm stanowi w Polsce niezwyciężoną potęgę. Kto się od niej odwraca, ten idzie na dno lub do kąta. Idee wolności, tolerancji, akceptacji dla inności – które na swój sposób próbowała praktykować Unia Wolności – mogą być słuszne, ale niewiele znaczą dla wyborców.

Stryj ma rację.

ROZDZIAŁ 4
Życie prywatne i uczuciowe

Polityka polityką – a co się działo w latach 1989–2002 w życiu prywatnym Andrzeja Dudy? Co robił w burzliwych i pełnych nadziei latach 90.?

W 1991 r. przyszły prezydent zdał maturę. Przez następne pięć lat studiował na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. A zanim skończył studia, znalazł żonę. 21 grudnia 1994 r. poślubił Agatę Kornhauser, studentkę germanistyki z tej samej uczelni i córkę poety Juliana Kornhausera.

Małżeństwo połączyło dzieci dwóch wyraźnie odmiennych klanów. Julian Kornhauser to działacz opozycji antykomunistycznej, internowany w stanie wojennym i bliski środowiskom, które później sprzeciwiały się PiS. W głośnym Wierszu o zabiciu doktora Kahane poeta we wstrząsający sposób opisał tzw. pogrom kielecki. Chodzi o masowy mord na Żydach dokonany w 1946 r. przez polską ludność Kielc. Mord ten od dziesięcioleci stanowi temat debaty historycznej, która stała się przede wszystkim debatą polityczną. Środowiska prawicowe uważają, że pogrom kielecki został wywołany przez komunistów w celu skompromitowania Polski i polskiej prawicy w oczach zachodniej opinii publicznej. Jako dowód przywołuje się to, że w rzezi czynnie uczestniczyli członkowie komunistycznej Milicji Obywatelskiej (MO) [służba porządkowa i śledcza, która komunistom zastępowała policję – przyp. red.]. Jak jednak udowodniła Joanna Tokarska-Bakir w książce Pod klątwą. Portret społeczny pogromu kieleckiego, rzeczywistość przedstawiała się nie tak prosto. Milicjanci biorący udział w pogromie byli członkami prawicowych formacji politycznych i zbrojnych, którzy po wojnie przeniknęli do komunistycznej MO. Nie należy jednak z tej zbrodni komunistów rozgrzeszać całkowicie. W tamtym okresie komuniści świadomie brali radykalnych prawicowców na służbę i na wiele im pozwalali. Taką taktykę zalecił swoim polskim towarzyszom główny szef sowieckich służb specjalnych na Polskę, generał Iwan Sierow.

Tyle faktów. Oddajmy głos poecie:

Żołnierze, milicjanci, kieleccy rodzice

Świętości nie mieli, bezbronne dzieci zatłukli!

Zabiwszy, ulicami powlekli, bić Żydów krzyczeli,

Polacy, kielczanie, jako psy kłamacze.

Okrutność śmierci poznali, szkarady posłuchali,

Krwią splamili przyjacioły, na bruk ich wyrzucili.

Bóg Polaków zamknięty w obozie, w baraku

drży, gdy dzielni chłopcy z orzełkami na czapkach

dobijają dziewczynki żydowskie, rurkami, na odlew

Gdy Andrzej Duda został prezydentem, niektóre prawicowe portale (wPrawo.pl, 3obieg.pl) „odkryły” i nagłośniły wiersz jego teścia. Osoby bliskie prezydentowi – nie tylko teść, ale i żona – stały się ofiarami nienawiści szerzonej przez ultraprawicowych komentatorów. Eksponowano brutalne wyrażenia użyte przez poetę, pomijając lub bagatelizując to, że niestety pasują one do treści utworu. Autor przecież opisuje zachowania nie tylko brutalne, ale także okrutne i bezwględne. „Patriotyczni” komentatorzy nie zauważali również, że poeta składa gorzki hołd literaturze polskiej. Wzorem dla Wiersza o zabiciu doktora Kahane był jeden z pierwszych znanych polskich utworów poetyckich, Wiersz o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego z XV wieku.

Dodajmy, że ojciec poety, Jakub Kornhauser, działał w krakowskiej gminie żydowskiej. Podczas wojny przeszedł przez hitlerowskie obozy koncentracyjne, m.in. Płaszów i Dachau.

Z tej przyczyny niektórzy komentatorzy prowadzą dociekania polityczno-romantyczne na temat dziejów pierwszej pary. Czy historia Andrzeja Dudy i Agaty Kornhauser to historia Romea i Julii? On Polak katolik, ona z ciężko doświadczonej żydowskiej rodziny, dotkniętej nie tylko przez hitlerowski szał, ale też przez polski antysemityzm. Córka zupełnie innego rodu…

Jednak nie do końca. O ile wiemy, Agata Kornhauser-Duda jest i zawsze była katoliczką. Zacytujmy serwis Kobieta.Interia, który uznał za stosowne opisać tę delikatną kwestię w sposób następujący:

„Znany poeta i prozaik Juliusz Kornhauser, ojciec prezydentowej, pochodzi z rodziny semickiej. Jej dziadek działał w gminie żydowskiej. Ale babcia była chrześcijanką. Wiarę w domu Agaty od pokoleń przekazywano w linii żeńskiej. Ją samą pierwszych modlitw uczyła Alicja Wojna-Kornhauser.

– Mama jest katoliczką, w tym duchu wychowywała siostrę i mnie – opowiadał 12 lat młodszy brat prezydentowej, Jakub Kornhauser. – Ja przestałem wierzyć w tę wspólnotowość, choć, podobnie jak tata, wierzę w coś nadprzyrodzonego.

W dzieciństwie przyszła pierwsza dama nie rozumiała, dlaczego do świątyni idzie tylko z mamą i bratem, a ojciec zostaje w domu. Ale tata szanował religijne wychowanie dzieci. Córka, kiedy była uczennicą prestiżowego Liceum Ogólnokształcącego im. [Bartłomieja]Nowodworskiego w Krakowie, uczęszczała na nabożeństwa u dominikanów i nie widział w tym problemu.

Wiara Agaty, od początku stabilna, umocniła się jeszcze po poznaniu przyszłego męża, Andrzeja. Spotkali się w czasach licealnych. Chłopak był bardzo religijny. Od dziecka pełnił służbę przy ołtarzu jako ministrant. Jego tata, profesor Jan Duda, pilnował, żeby syn regularnie przystępował do sakramentu pokuty. Rodzice byli spokojni o jego przyszłość, bo wiedzieli, jakie wartości są dla niego ważne.

(…)

Ojciec Andrzeja poznał dziewczynę syna, kiedy ten poprosił go o pomoc koleżance w lekcjach z matematyki. Zrobiła na przyszłym teściu doskonałe wrażenie. Państwo Dudowie od razu bardzo ją polubili. Nie musieli pytać, jakiego jest wyznania, ponieważ narzeczeni chodzili razem na msze do kościoła św. Idziego.

– To bardzo ważne, żeby małżonkowie czerpali z jednego źródła, ze Słowa Bożego – podkreśla profesor. Młodzi rozpoczęli studia – ona wybrała germanistykę, on prawo. Pobrali się w lutym 1995 roku w kościele wizytek w Krakowie”[39].

Niezupełnie więc dziwi to, co matka prezydenta powiedziała Milenie Kindziuk: „…utrzymujemy serdeczne kontakty z Kornhauserami. To rzeczywiście rodzina inna niż nasza, ale od początku się polubiliśmy”.

Kto uważnie przeczytał „certyfikat katolickości”, jaki serwis Kobieta.Interia wystawił Agacie Kornhauser-Dudzie, tego mogła zastanowić data ślubu. Andrzej Duda na swoich stronach internetowych jako dzień zawarcia małżeństwa z Agatą Kornhauser podaje 21 grudnia 1994 r.[40] Skąd więc luty 1995 r. w tekście Interii? Odpowiedzi dostarczają gazety bulwarowe i portale plotkarskie. Andrzej Duda i Agata Kornhauser wzięli ślub cywilny w grudniu 1994 r. Związek kościelny zawarli dopiero trzy miesiące później, 18 lutego 1995 r.[41]

W 1996 r. Duda obronił pracę magisterską pod tytułem Wywłaszczenie nieruchomości pod budowę autostrad płatnych. Dzięki temu w następnym roku mógł rozpocząć pracę naukowo-dydaktyczną w Katedrze Postępowania Administracyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po kolejnych czterech latach, w roku 2001, magister Duda został asystentem w Katedrze Prawa Administracyjnego tej samej uczelni. Wśród jego zwolenników krąży wersja, jakoby był wykładowcą Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jednak już w 2015 r. profesor Jan Zimmermann, kierownik Katedry Postępowania Administracyjnego, pogłoskę tę zdementował: „Andrzej Duda nie był wykładowcą, jako asystent prowadził wykłady ze studentami” – tłumaczył „Newsweekowi”. Dodał, że kandydat PiS na prezydenta w 2006 r. wziął urlop na uczelni, by się zaangażować w politykę. Na zwolnieniu pozostawał przez następną dekadę. W ten sposób blokował etat, choć nie prowadził żadnej działalności dydaktycznej ani badawczej, nie publikował też prac naukowych[42].

Skąd drogowy, „autostradowy” przedmiot pracy magisterskiej przyszłego prezydenta? Pod koniec lat 90. autostrady stanowiły gorący temat. Wtedy jeszcze – przynajmniej w Polsce – mało kto uważał, że transport samochodowy to wróg publiczny odpowiedzialny za zatrucie i przegrzanie atmosfery. Polacy masowo kupowali samochody, widząc w nich podstawowy element zachodniego stylu życia. Komunizm kojarzono z zatłoczonymi autobusami, tramwajami i pociągami. Kapitalizm dawał Polkom i Polakom samochód jako wolność od tłoku. W efekcie ulice w miastach zostały zatłoczone przez samochody. Podobnie jak drogi międzymiastowe, źle utrzymane, a dla potrzeb transportu samochodowego – zbyt nieliczne i zbyt wąskie. Te niedostatki miały spowalniać rozwój kraju i obciążać biznes, gdyż utrudniały dostawę i tranzyt towarów. Politycy i publicyści nieustannie opowiadali o niezbędnych inwestycjach drogowych, które przyniosą ożywienie gospodarcze i uczynią z Polski kraj zachodni. Jednak budowniczowie woleli brać pieniądze na budowę dróg niż naprawdę je budować. Inwestycje tonęły w problemach proceduralnych, nieraz sztucznie wywoływanych przez nieuczciwych wykonawców.

Jednym ze źródeł tych kłopotów były prawa dotychczasowych właścicieli gruntów przeznaczonych pod drogi. Posiadaczy wywłaszczano za odszkodowaniem, które niekiedy stanowiło łakomy kąsek, tym bardziej że wywłaszczeni starali się je zawyżyć, procesując się o jego wysokość. Rzecz jasna, zjawiskiem od samego początku zainteresowali się przedsiębiorcy z branży nieruchomości, gotowi kupować grunty tam, gdzie spodziewali się wytyczenia drogi. Poza tym wartość gruntów przyległych do drogi rosła z przyczyn komercyjnych. Można było na nich stawiać stacje paliwowe i inne punkty obsługi kierowców, jak również nośniki reklamowe.

Dlatego nie należy się dziwić, że autor pracy o prawnych aspektach wywłaszczeń pod autostrady znalazł sobie miejsce w branży nieruchomości.

CZĘŚĆ DRUGA
Młody człowiek szuka dobrego protektora

ROZDZIAŁ 5
Pod skrzydłami aferzystki C.

Mało kto wie, że Andrzej Duda wkroczył w trzecią dekadę swego życia jako biznesmen. Albo, powiedzmy, działacz gospodarczy.

Swoją karierę biznesową przyszły prezydent rozpoczął w towarzystwie, które miało specyficzne podejście do biznesu. Świadczy o tym Krajowy Rejestr Sądowy, w którym przechowywane są akta wszystkich fundacji, stowarzyszeń i spółek prawa handlowego (z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjnych, komandytowych, jawnych itp.).

Według tego rejestru w 2003 r. Andrzej Duda wszedł do rady nadzorczej Towarzystwa Budownictwa Społecznego Południe Sp. z o.o.

Towarzystwa Budownictwa Społecznego, tak zwane TBS-y, zazwyczaj odgrywają chwalebną rolę, oferując niezamożnym osobom mieszkanie na korzystnych warunkach. Zatem działalność młodego prawnika Dudy w tej firmie nie budziłaby żadnych wątpliwości, gdyby nie jedna okoliczność – to, kim była prezeska TBS Południe, która przyjęła Andrzeja Dudę do rady nadzorczej.

Na fotelu prezesa TBS Południe zasiadała bowiem znana w Krakowie deweloperka aferzystka Bogusława C. W 2018 r. pani C. została skazana na siedem lat więzienia za oszustwa przy budowie podkrakowskiego osiedla o pięknej nazwie Rodzinne Wzgórze w Lusinie.

„Wyrok 7 lat więzienia usłyszała Bogusława C., prezes firmy Bud-Mar Investment budującej osiedle «Rodzinne wzgórze w Lusinie» pod Krakowem. Nieprawomocny wyrok w sprawie afery deweloperskiej zapadł po sześciu latach procesu. W procesie Bogusława C. jest oskarżona o oszustwo ponad 50 osób, które w latach 2007–2009 zapłaciły 13,2 mln zł za bliźniaki w Lusinie (domy do dziś są niedokończone) oraz 22 usługodawców i podwykonawców zatrudnionych na budowie osiedla (…). W czasie śledztwa ustalono, że Bud-Mar nie zapłacił również firmom, które brały udział w budowie. Od samego początku inwestycji nie było szans na realizację podpisanych umów. Według prokuratury prezes firmy miała świadomie wprowadzać w błąd podwykonawców” – tak całą aferę opisywał serwis NaszeMiasto[43].

Przestępcza działalność pani C. zaczęła się na długo przed rokiem 2018. Podejrzane rzeczy działy się już wtedy, gdy Bogusława C. współdziałała z Andrzejem Dudą.

Co dokładnie łączyło aferzystkę z obecnym prezydentem?

Pani C. założyła TBS Południe razem z kilkoma znajomymi w 2001 r.[44] W lipcu 2003 r. została prezeską spółki[45]. Minęły cztery miesiące i pod jej skrzydłami w radzie nadzorczej tej firmy pojawił się Andrzej Duda[46]. Przez cały następny rok Bogusława C. i Andrzej Duda współpracują w ramach TBS Południe. Ona rządzi firmą, on ją nadzoruje jako prawnik.

W październiku 2004 r. prezeska opuszcza TBS Południe. Zapewne w związku ze zbliżającymi się trudnościami, które zaczną się w zimie i będą się ciągnąć również pod rządami nowej prezeski, Krystyny Bindy.

Największych uciążliwości doświadczają mieszkańcy domów należących do firmy nadzorowanej przez Andrzeja Dudę.

Artykuł opublikowany przez „Gazetę Wyborczą” i serwis Gazeta.pl relacjonował to tak: „Od poniedziałku w kranach mieszkańców TBS-owskiego osiedla przy ul. Obozowej, Borowinowej i Wodnej płynie wyłącznie zimna woda, bo odpowiedzialna za jej ogrzanie firma popadła w długi. – Dopóki nie otrzymamy zaległych należności za gaz, nic się nie da zrobić – mówi rzecznik Karpackiej Spółki Gazownictwa”.

W artykule mieszkańcy sami mówią o swoich kłopotach:

„Wyłączyli bez ostrzeżenia. Na jednej z klatek pojawiła się jedynie karteczka, że odcinają gaz, bo mieszkańcy zalegają z rzekomym «długiem».

Odcięli dla wszystkich, również tym, którzy regularnie płacą rachunki (…).

Podgrzewamy wodę na kuchence, wlewamy trochę do wanny, trochę do miski. Ci, którzy mają małe dzieci, rwą włosy z głowy”.

Następnie dowiadujemy się, kto za to wszystko odpowiada:

„Mieszkania przy ul. Obozowej, Borowinowej i Wodnej należą do Towarzystwa Budownictwa Społecznego «Południe», zaś właścicielem podziemnej instalacji i kotłów gazowych, dzięki którym ogrzewane są bloki, jest spółka Polskie Ciepło. TBS podpisał z firmą 25-letnią umowę na dzierżawę pomieszczeń, gdzie znajdują się kotłownie. Z punktu widzenia mieszkańców – bardzo niekorzystną.

Kłopoty z firmą zaczęły się zimą 2004 r., gdy mieszkańcy zobaczyli astronomiczne sumy na rachunkach. Władze TBS-u nie kwapiły się jednak do rozwiązania konfliktu. «Mieszkańcy mogą tylko indywidualnie dochodzić swoich roszczeń» – powtarzała ówczesna prezes TBS Krystyna Binda.

Gdy mieszkańcy chcieli, by Towarzystwo rozwiązało umowę z Polskim Ciepłem, słyszeli, że jest to niemożliwe. Taryfy spółki zbadał nawet Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który stwierdził, że sporządzono je niezgodnie z przepisami, i nakazał opracować nowy cennik. – Była podstawa do zerwania umowy, bo jest w niej zapis o zakazie stosowania cen monopolistycznych. Ale nawet to nie skłoniło władz TBS do zakończenia współpracy z Polskim Ciepłem – przypominają dziś mieszkańcy.

(…)

– Od grudnia spółka Polskie Ciepło płaci nam nieregularnie – tłumaczy Mariusz Dobrzański, rzecznik prasowy Karpackiej Spółki Gazownictwa. – Powinniśmy odciąć gaz już w styczniu, ale nie zrobiliśmy tego ze względu na dobro mieszkańców. Potem zawarliśmy z firmą ugodę: rozłożyliśmy zadłużenie na raty, proponowaliśmy dodatkowe terminy zapłaty itd. Firma do tej pory nie uregulowała rachunków. Musieliśmy wstrzymać dostawy.

Prezes Polskiego Ciepła Zbigniew Kotarba nie kryje, że firma znajduje się na skraju bankructwa. Winą za ogromny dług (nieoficjalnie dowiedzieliśmy się, że przekracza on 100 tys. zł) obarcza mieszkańców, którzy nie płacili rachunków.

Mieszkańcom sprawa długu wydaje się mocno podejrzana. – Jeśli podsumujemy zaległości poszczególnych bloków wyliczone przez spółkę Polskie Ciepło, wychodzi około 50 tysięcy. Co z resztą? – pyta Grażyna Sadecka ze Stowarzyszenia Mieszkańców Osiedla «Babie Lato» przy ul. Borowinowej (…). Kiedy we wszystkich kranach pojawi się ciepła woda – nikt dziś nie potrafi powiedzieć”.

Zacytowany wyżej artykuł „Gazety Wyborczej” i Gazety.pl z bliżej nieznanych przyczyn jest dzisiaj bardzo trudny do znalezienia w internecie. Czyżby ktoś się o to postarał? Czyżby dlatego, że Andrzej Duda został dziś głową państwa? Czy dlatego, że ta głowa chce uchodzić za zatroskaną codziennymi sprawami prostych ludzi, takimi jak niemożność kupienia „normalnej” żarówki albo brak ciepłej wody? Tak czy inaczej na jednym z forów internetowych zachował się tekst i oryginalny link, który podajemy w przypisie[47].

Aby uzyskać pełny obraz sprawy, wypada zapytać, czym była spółka Polskie Ciepło, która naraziła TBS-owych podopiecznych Andrzeja Dudy na takie kłopoty?

Tak się składa, że zasiadali w niej znajomi Bogusławy C., np. Paweł Dyl lub Maciej Kupracz, z którymi współpracowała m.in. w spółce Eskont Development.

Nasuwają się zatem trzy możliwości:

- aferzystka naraziła lokatorów na potężne koszty i brak wody, na czym mogli skorzystać jej koledzy;

- aferzystka naraziła lokatorów na potężne koszty i brak wody, żeby wyprowadzić z TBS pieniądze dla siebie przy pomocy swoich kolegów;

- menedżerowie obu spółek (TBS i Polskiego Ciepła) nie mieli elementarnych kompetencji do zarządzania swoimi firmami.

To oczywiście hipotezy. Faktem jest doprowadzenie obu spółek do krytycznej sytuacji finansowej, a mieszkańców do tego, że musieli żyć w warunkach urągających cywilizowanym standardom.

Skoro o kolegach Bogusławy C. mowa, to warto zauważyć, że jeden z nich – wspomniany wcześniej Maciej Kupracz – pracował też w TBS Południe. Tam, gdzie pod skrzydłami aferzystki C. zaczynał swoją karierę przyszły prezydent RP Andrzej Duda.

Na koniec musimy odnotować, że Duda zasiadał w radzie nadzorczej tej firmy do czerwca 2007 r.[48] Zatem również wtedy, gdy pełnił funkcję wiceministra (podsekretarza stanu) w Ministerstwie Sprawiedliwości u boku Zbigniewa Ziobry. Andrzej Duda bowiem zajmował to stanowisko od sierpnia 2006 r. do listopada 2007 r.[49]

Ze względu na kłopoty TBS Południe i jego byłej prezes – kłopoty, które nieraz mogły zaprowadzić kierownictwo firmy przed oblicze wymiaru sprawiedliwości – zakrawa to na oczywisty konflikt interesów. Przecież minister sprawiedliwości i jego zastępcy mają różne sposoby, żeby naciskać na sądy. A minister Ziobro i jego współpracownicy, jak wiemy, uważają takie naciski za coś normalnego.

Ziobro już wtedy przedstawiał się jako szeryf, który gromi złodziejów. Zatem 10 miesięcy między sierpniem 2006 r. a czerwcem 2007 r. to okres niezwykły w karierze Andrzeja Dudy. Siedział na dwóch stołkach – jednym w firmie założonej i zepsutej przez aferzystkę, a drugim u domniemanego pogromcy aferzystów.

Jednak w tym samym czasie Andrzej Duda otarł się o większe pieniądze niż te, które mogła sprzeniewierzyć pani C.

Trafił bowiem do spółek skarbu państwa.

ROZDZIAŁ 6
Szeryf, lustracja i rekiny państwowego biznesu

Obiegowa opinia głosi, że to obecny minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro wprowadził niegdyś Andrzeja Dudę do Prawa i Sprawiedliwości. To prawda, jednak Duda miał w PiS również innych, niemniej interesujących protektorów. Zapewne też nie związałby się tak ochoczo z tą formacją, gdyby nie wpływ stryja Antoniego z Opola, zwolennika Jarosława Kaczyńskiego od początku lat 90.

Według licznych źródeł Zbigniew Ziobro do dzisiaj nie może sobie wybaczyć tego, że wypromował Andrzeja Dudę. Albowiem to Ziobro – etatowy pogromca zła, inkwizytor oraz szeryf, który gromi przestępców i sędziów zarazem – liczył na prezydenturę z ramienia prawicy. Jednak w swoim czasie zbuntował się przeciw Jarosławowi Kaczyńskiemu i założył własne ugrupowanie – Solidarną Polskę. Ugrupowanie Ziobry przez kilka lat próbowało rywalizować z PiS. Obecnie wspiera tę partię, ale Kaczyński zdrad nie przebacza. Dlatego łaska, która miała spaść na Zbigniewa Ziobrę, spadła na Andrzeja Dudę, którego przywódca PiS wyznaczył na prezydenta. Teraz Ziobro cierpi, patrząc na awans swego dawnego protegowanego…

W 2014 r. dziennikarka Aleksandra Pawlicka z tygodnika „Newsweek” opisała tę historię włącznie z jej początkami. Podała, że pierwszym PiS-owskim protektorem Dudy był nie Ziobro, tylko jego prawa ręka – Arkadiusz Mularczyk[50]. Informacje Pawlickiej potwierdzają inne źródła i publikacje, m.in. dziennik „Polska The Times”. W 2014 r. gazeta zamieściła artykuł dziennikarki Doroty Kowalskiej, w którym czytamy: „Duda to dawny kumpel Ziobry (…). Po wyborach 2005 roku rozpoczął współpracę z Prawem i Sprawiedliwością, namówił go do niej Arkadiusz Mularczyk, kiedyś w PiS, potem w Solidarnej Polsce”[51]. Mularczyk urodził się w Raciborzu i studiował w Krakowie, gdzie ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zasiada w Sejmie od 2005 r. W ostatnich latach zdobył pewien rozgłos dzięki swoim kampaniom skierowanym przeciwko najbliższemu zachodniemu sojusznikowi Polski. Albowiem ze wszystkich działaczy prawicowego obozu władzy to Mularczyk najgłośniej domaga się „reparacji wojennych” od Niemiec. Chodziłoby o gigantyczne odszkodowania za drugą wojnę światową. Zatem wypada przypomnieć, że:

- druga wojna światowa skończyła się 75 lat temu;

- Polska zrzekła się roszczeń wojennych wobec Niemiec w 1953 r.;

- Niemcy ogromnie wsparły Polskę po upadku komunizmu, torując jej drogę do Unii Europejskiej;

- w 2004 r. rząd Marka Belki potwierdził zrzeczenie się roszczeń wobec Niemiec;

- w 2017 r. na potrzeby wewnątrzpolskiej debaty jeszcze raz to zrzeczenie potwierdził wiceminister spraw zagranicznych z ramienia PiS, Marek Magierowski[52].

Mimo to poseł Mularczyk nie widzi powodów, by zrezygnować ze swojej działalności. Porównuje ją do wojny, i to do wojny długotrwałej. Oto, co powiedział we wrześniu 2019 r. rządowemu portalowi TVP:

„Postrzegam tę sprawę jako proces, który musi się toczyć przez dłuższy okres (…). Na pewno to nie będzie blitzkrieg [wojna błyskawiczna – przyp. red.], ale raczej proces rozłożony na zdobycie poparcia społecznego w Polsce i za granicą dla polskich roszczeń”[53].

Jacy sojusznicy mieliby nas poprzeć w tej wojnie o niemieckie pieniądze? Zdaniem Mularczyka mogłaby to być Grecja, jak również południowoafrykańska Namibia[54].

Jak widać, Arkadiusz Mularczyk potrafi szukać pomocników naprawdę daleko.

Jednak w 2005 r., gdy minister Ziobro zlecił mu napisanie projektu pewnej kontrowersyjnej ustawy, poseł Mularczyk poszedł na łatwiznę. Pomocy poszukał na swojej macierzystej uczelni. Tam trafił na nieznanego szerzej pracownika naukowego – Andrzeja Dudę.

Duda zgodził się pomóc Mularczykowi i Ministerstwu Sprawiedliwości w sprawie, która stanowiła pole minowe polskiej polityki (do dziś w dużej mierze nierozminowane). Prawnik z krótkim doświadczeniem przystąpił do zespołu, który tworzył ustawę lustracyjną – zatem zestaw ważnych i delikatnych procedur, za których pomocą sprawdza się ewentualną agenturalną przeszłość osób pełniących ważne funkcje publiczne. Chodzi o stwierdzenie, czy osoba ubiegająca się o istotne stanowisko pełniła w przeszłości funkcję pracownika lub konfidenta komunistycznych służb specjalnych PRL.

Ten moment w karierze Dudy ekscytuje licznych komentatorów. Jak wiemy, Andrzej Duda należał wcześniej do Unii Wolności. Przypomnijmy, że Unia Wolności:

- najgłośniej ostrzegała Polaków przed PiS i dyktatorskimi zapędami Jarosława Kaczyńskiego (w przeciwieństwie do Platformy Obywatelskiej, która rozważała projekt tak zwanego PO-PiS, czyli konserwatywno-liberalnej koalicji z PiS);

- najgłośniej protestowała przeciwko lustracyjnym pomysłom PiS, które uznawała za próbę rozpętania spiskowej histerii i „polowania na agentów”.

Jak to jest, pytają komentatorzy, że młody wychowanek Unii Wolności przyjął taką propozycję – i to od PiS?

Cóż, Duda nie był wychowankiem Unii Wolności. Był wychowankiem dwojga katolików gotowych widzieć w nim świętego młodzianka i świeckiego kapłana. A jego stryj Antoni Duda działał na rzecz Jarosława Kaczyńskiego od początku lat 90. Przynależność przyszłego prezydenta do Unii Wolności to był epizod, być może bunt młodzieńczy, być może wycieczka na obce tereny w poszukiwaniu korzyści, natomiast konserwatywny katolicyzm to był dom rodzinny. Gdy Arkadiusz Mularczyk trafił do Dudy, zapewne nie musiał go nawracać czy też urabiać. Duda był już „urobiony” – jeśli nie przez rodziców, to przez stryja.

Zostawmy jednak na chwilę kwestię sympatii politycznych. Spójrzmy na meritum sprawy. Czym od strony prawnej i praktycznej jest ustawa lustracyjna, pod której sztandarem Andrzej Duda wkroczył do polityki?

Akt prawny, którego współautorem był przyszły prezydent, stanowił szkodliwy bubel. Ustawa lustracyjna powstała w październiku 2006 r. i weszła w życie 1 marca 2007 r. Zanim jednak weszła w życie, już wymagała poprawek.

Dlaczego? Dzieło Dudy i kolegów zawierało podstawowy mankament, który spowodował całą serię kolejnych mankamentów. Ustawa nie chroniła praw osób, którym niesłusznie i publicznie zarzucano współpracę z komunistycznymi służbami. Nie rozwiązała jednego z głównych problemów, które powinna była rozwiązać, czyli problemu bezpodstawnych zarzutów tego rodzaju regularnie stawianych w mediach.

Dla osoby niesłusznie pomówionej proces cywilny o „ochronę dóbr osobistych” nie był najlepszym sposobem na oczyszczenie swego imienia. Zwykle trwał zbyt długo, podobnie jak sądowe procedury lustracyjne stosowane do roku 2006. Dlatego osoby pomówione liczyły, że nowa ustawa lustracyjna im pomoże. Jednak się zawiodły. Gdzie zatem miały się zwrócić? Może lepiej byłoby już wtedy założyć dla nich DudaPomoc?

W lutym 2007 r. – zatem na chybcika, tuż przed wejściem ustawy w życie – Sejm zaakceptował kilka zdań, które do ustawy lustracyjnej dopisali prawnicy prezydenta Lecha Kaczyńskiego. W zdaniach tych czytamy, że „Wniosek o wszczęcie postępowania może złożyć do sądu również osoba, która przed dniem wejścia w życie ustawy pełniła funkcję publiczną, o której mowa w art. 4, która została publicznie pomówiona o fakt pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r.”.

W ten sposób powstała procedura, którą nazywa się autolustracją. Prawnicy prezydenta Kaczyńskiego wprowadzili ją do ustawy, żeby naprawić fuszerkę Dudy i Mularczyka.

Niestety, ta nowelizacja stanowiła kolejną fuszerkę. Nie określała, w jakim terminie Instytut Pamięci Narodowej – gdzie przechowywane są archiwa komunistycznych służb – powinien przedłożyć sądowi swoje stanowisko.

Wyobraźmy to sobie. Ktoś został pomówiony. Pomówienie okrywa go niesławą, może nawet zniszczyć mu życie. Aby odzyskać dobre imię, ktoś taki idzie do sądu. Sąd prosi IPN o stanowisko w sprawie osoby pomówionej. IPN może nad tym stanowiskiem pracować miesiącami i latami. Nie wiadomo, jak pilnie, i nie wiadomo, jak długo. Przez cały ten czas osoba poszkodowana musi czekać, czekać, czekać… Gdzie wobec tego powinna się zwrócić? Znowu do DudaPomocy?

Ten piętrowy bubel Mularczyka i Dudy – jak również prawników Lecha Kaczyńskiego, którzy pośpiesznie próbowali załatać dziurę – już w roku 2007 został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny. Problemy związane z ustawą lustracyjną trwają do dziś. Jeszcze w 2019 r. Rzecznik Praw Obywatelskich interweniował w tej kwestii u prezesa IPN, prosząc go o wyznaczenie ram czasowych dla prokuratorów instytutu prowadzących dochodzenia autolustracyjne. Prezes odpowiedział, że takich ram nie wyznaczy…[55]

Co spotkało Andrzeja Dudę za tę fuszerkę? Nagroda. Bubel zaprowadził go na fotel wiceministra. „Duda pracował nad ustawą najpierw w zespole Mularczyka, później jako ekspert PiS w parlamentarnych komisjach. W środowisku akademickim UJ, przeciwnym lustracji w wykonaniu PiS, zaczął być uważany za czarną owcę. Ale wtedy nowy minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro szukał zastępców i Mularczyk podsunął mu kolegę z Krakowa” – pisze Aleksandra Pawlicka[56].

Tu wypada spytać, dlaczego młody, zapewne ambitny prawnik pozwolił, aby jego nazwisko zostało związane z brzemienną w wieloletnie skutki lustracyjną niedoróbką? Dlaczego nie przyłożył się do tej roboty bardziej?

Tak się składa, że w tamtym okresie Andrzej Duda próbował chwytać kilka srok za ogon. Zajmował się nie tylko ustawą lustracyjną. Najwyraźniej nie do końca dowierzał Ziobrze i Mularczykowi jako protektorom, albowiem szukał innych ścieżek kariery w obozie władzy PiS. Na chwilę znalazł w nim innych protektorów – o ile wiadomo, niezwiązanych bliżej z Ziobrą. Jednemu z tych protektorów spektakularnie się odwdzięczył, gdy został prezydentem.

Zanim zdradzimy, kim byli ci opiekunowie, najpierw powiemy, co Andrzej Duda im zawdzięczał.

W aktach Krajowego Rejestru Sądowego czytamy, że 12 lipca 2006 r. Andrzej Duda wchodzi do rady nadzorczej Rzeszowskiego Zakładu Energetycznego SA (firma zmieniła później nazwę na PGE Obrót SA).

To spółka kontrolowana przez skarb państwa. Duda trafił do niej w szczególnym momencie. Wtedy, gdy rząd PiS przeprowadzał czystki w spółkach państwowych i obsadzał je swoimi ludźmi. Miesiąc później, w sierpniu 2006 r., rząd odwołał prezesa Rzeszowskiego Zakładu Energetycznego – Edwarda Golenia. Przyczyny dymisji nie podano. Za to w spółce pojawił się następny przedstawiciel PiS. „O odwołaniu członka zarządu – prezesa Golenia – w zakładzie energetycznym dowiedziano się z lakonicznego faksu, który został przesłany z Ministerstwa Skarbu Państwa (…). Do rady nadzorczej RZE wszedł Waldemar Szumny, członek PiS. – To kolejny przykład zawłaszczania spółek Skarbu Państwa przez PiS – komentuje PO” – pisał portal gospodarczy WNP. Sprawę omawiały też inne media, m.in. „Gazeta Wyborcza”[57].

Niecały miesiąc później, 4 sierpnia 2006 r., Andrzej Duda trafia do rady nadzorczej Krakowskiego Parku Technologicznego Sp. z o.o. Spółka zarządza kluczowymi elementami miejscowej infrastruktury przemysłowej (m.in. huty). A przede wszystkim zarządza krakowską specjalną strefą ekonomiczną. Specjalne strefy ekonomiczne to miejsca, do których władze krajowe i lokalne próbują przyciągać inwestorów, oferując obniżone koszty działalności. Strefy te od dawna są krytykowane jako enklawy niskich płac i biedy[58].

To by tłumaczyło, dlaczego Andrzej Duda, który prezentuje się jako przyjaciel biednych ludzi, swoją pracą dla Krakowskiego Parku Technologicznego Sp. z o.o. raczej się nie chwali.

Kto tę spółkę powołał? Znowu skarb państwa. A z nim Huta im. Tadeusza Sendzimira (obecnie część koncernu Arcelor Mittal), województwo małopolskie, Politechnika Krakowska, Uniwersytet Jagielloński, jak również Akademia Górniczo-Hutnicza[59]. Przypomnijmy: to miejsce pracy obojga rodziców Andrzeja Dudy.

Można się domyślać, że ta ostatnia okoliczność nie pozostała bez wpływu na wejście młodego Dudy do rady nadzorczej Krakowskiego Parku Technologicznego. Pole do domysłów otwiera również to, co sam prezydent podaje na swojej oficjalnej stronie internetowej: „Wiosną 2005 r. założyłem własną kancelarię prawną”[60].

Co robiła ta kancelaria? Trudno znaleźć ślady jej działalności. Czy Duda rozliczał w niej ewentualne honoraria za współpracę z Mularczykiem? Czy księgował w niej to, co płaciły mu spółki skarbu państwa? W Krajowym Rejestrze Sądowym można nieraz zobaczyć, jak przedstawiciele kancelarii prawnych pracujących dla biznesu wchodzą do rad nadzorczych cudzych spółek. W ten sposób niejako obsługują je od środka, czuwając nad stroną prawną działalności firmy.

Możemy sobie wyobrazić, jak państwo Dudowie rekomendują młodego prawnika reprezentantom Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowskim Parku Technologicznym: „Weźcie naszego Andrzeja, taki młody, a już własną kancelarię ma!”. Jednak czy to mogło wystarczyć, aby Andrzej Duda dostał atrakcyjną posadę w państwowej spółce? Raczej nie, gdyby Duda nie miał wsparcia jakiegoś potężnego ministerialnego protektora, tym bardziej że miesiąc wcześniej otrzymał podobną posadę w rzeszowskim zakładzie energetycznym. To raczej nie miało związku z krakowską uczelnią. Wspólnym mianownikiem był rząd PiS, który obsadzał spółki skarbu państwa swoimi ludźmi.

Zbadaliśmy dokumenty z tamtych lat. Wynika z nich, że decydujący wpływ na nominacje we wspomnianych spółkach miał ówczesny resort gospodarki. Zatem trudno w nominacjach dla Dudy dopatrywać się wsparcia ze strony ministra lub wiceministrów skarbu (nie mówiąc już o Ziobrze i jego Ministerstwie Sprawiedliwości).

Z tym rozumowaniem zgadzają się nasi informatorzy. A jeden z nich – człowiek, który w latach 2005–2007 pełnił najbardziej odpowiedzialne funkcje w ministerstwie gospodarki – mówi więcej. Według niego Andrzeja Dudę do rzeszowskiej i krakowskiej spółki wprowadzili minister gospodarki Piotr Woźniak i jego zastępca Andrzej Kaczmarek.

Ta informacja znajduje pośrednie potwierdzenie w innych źródłach. Liczne publikacje świadczą o tym, że w latach 2005–2007 Andrzej Kaczmarek zajmował się specjalnymi strefami ekonomicznymi[61]. Promował też ustawę, która pozwalała zwiększać ich obszar. „Zwiększenie obszaru wszystkich działających w Polsce Specjalnych Stref Ekonomicznych (SSE) o 4 tys. ha zakłada znowelizowana w piątek przez Sejm ustawa o Specjalnych Strefach Ekonomicznych (…). Jak wyjaśnił podczas prac sejmowych wiceminister gospodarki Andrzej Kaczmarek, nowela wprowadza przede wszystkim możliwość zwiększenia obszaru SSE” – doniosła Polska Agencja Prasowa, a za nią gazeta „Puls Biznesu” w czerwcu 2006 r.[62] Jak wiemy, Krakowski Park Technologiczny opiekował się właśnie specjalną strefą ekonomiczną.

Raport Najwyższej Izby Kontroli z 2009 r. wskazuje Piotra Woźniaka jako osobę odpowiedzialną za energetykę w latach 2005–2007[63]. Zatem Woźniak odpowiadał za nią również w roku 2006, kiedy Andrzej Duda trafił do Rzeszowskiego Zakładu Energetycznego.

Z innych źródeł (publikacje serwisu Gazeta.pl oraz raport Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy z marca 2007 r.) wiadomo, że w roku 2006 Piotr Woźniak zajmował się tworzeniem Polskiej Grupy Energetycznej, do której wcielono rzeszowski zakład[64].

Co jeszcze wiemy o ministrze Woźniaku i wiceministrze Kaczmarku, którzy wprowadzili przyszłego prezydenta Dudę do spółek skarbu państwa?

Łączy ich nie tylko Duda. Łączy ich bardzo wiele wspólnych spraw. Piotr Woźniak i Andrzej Kaczmarek to dwaj menedżerowie, którzy od dawna się wspierają. W latach 2005–2007, gdy Woźniak był ministrem gospodarki w rządzie PiS, Kaczmarek pełnił funkcję wiceministra (podsekretarza stanu) u jego boku. Losy obu panów splotły się tak mocno, że ich więź przetrwała aż do obecnej „dobrej zmiany”. Dla nich bardzo dobrej, albowiem w 2016 r. Kaczmarek został prezesem spółki PSE Inwestycje SA należącej do państwowych Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA. W obu tych spółkach poskakał po różnych stołkach, żeby w 2019 r. wylądować w PGNiG Gazoprojekt SA[65]. Firma ta należy do wielkiej spółki skarbu państwa Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA (PGNiG)[66]. Jej prezesem z ramienia PiS był… Piotr Woźniak, który pełnił tę funkcję od grudnia 2015 r. do stycznia 2020 r.[67] (i przez ten czas zarobił około 4,8 mln zł, co czyni go trzecim najlepiej zarabiającym państwowym menedżerem w Polsce)[68].

Zatem w 2019 r. Kaczmarek znowu wylądował pod skrzydłami Woźniaka.

Co Andrzej Kaczmarek i Piotr Woźniak, „spółkowi” protektorzy Andrzeja Dudy, robili między rokiem 2007 a rokiem 2015? W czasach, w których nie rządził PiS?

Cztery lata temu jeden z ich wspólnych projektów obszernie opisała „Gazeta Wyborcza”. Wystartował jeszcze w 2006 r., za pierwszych rządów PiS, ale ciągnął się przez następną dekadę. Wydano na niego ogromne pieniądze.

Cytujemy: „W 2006 roku, czyli w okresie rządów PiS, powstał pomysł wykorzystania działki na Powiślu, należącej do PGNiG na budowę biurowca dla PSG [Polska Spółka Gazownictwa, obecnie należąca do PGNiG – przyp. red.][69].

Przy okazji zamierzano zbudować luksusowe osiedle, a sprzedaż mieszkań miała sfinansować projekt. Pomysł był od początku niedorzeczny. Podmiot wyspecjalizowany w dostarczaniu gazu nie miał doświadczenia w branży deweloperskiej (…). W lutym 2009 r. powołano spółkę celową Powiśle Park sp. z o.o., która miała zrealizować projekt.

Prezesem spółki został Andrzej Kaczmarek, dobry znajomy Piotra Woźniaka, dzisiejszego prezesa PGNiG. W czasie poprzednich rządów PiS Woźniak był ministrem gospodarki, a Andrzej Kaczmarek wiceministrem.

(…) Sprzedaż mieszkań nie mogła pokryć kosztów budowy biurowca (…). Nakłady na zbudowanie samego biurowca wyniosły 126 mln zł. Powstał jeden z najdroższych (…) biurowców w Polsce (…).

Jednym z powodów tak znacznego zwiększenia kosztów było zastosowanie przez Andrzeja Kaczmarka niespotykanej w projektach deweloperskich technologii tzw. trójgeneracji, czyli zasilania zarówno biurowca, jak też osiedla mieszkaniowego w energię elektryczną, ciepło oraz chłód przy wykorzystaniu niezwykle drogiego i nieefektywnego urządzenia opalanego gazem.

Doradcą Andrzeja Kaczmarka w tym projekcie był dzisiejszy prezes PGNiG Piotr Woźniak. Godzinę swojej pracy na tym stanowisku wyceniał na 350 zł.

Nie ma żadnego powodu, by PSG, żyjąca z opłat za przesył gazu i mająca pozycję monopolistyczną, korzystała z tak luksusowej siedziby. Zarząd PGNiG – spółki będącej właścicielem PSG – w 2014 roku doprowadził do zwolnienia Andrzeja Kaczmarka (…). Andrzej Kaczmarek, po zwolnieniu ze spółki Powiśle Park, znalazł natychmiast zatrudnienie w Budimeksie. Jak łatwo zgadnąć – wykonawcą budynku był właśnie Budimex”.

Zatem w 2006 r. „spółkowymi” protektorami Andrzeja Dudy byli dwaj biznesowi sztukmistrze.

Skąd się wzięli w obozie władzy PiS?

ROZDZIAŁ 7
Bohater szarży z góry przegranej

Zacznijmy od Piotra Woźniaka. W latach 80. pracował jako asystent w Państwowym Instytucie Geologicznym. W 1985 r. wyjechał do Libii, gdzie kierował działającą w tym kraju grupą polskich geologów. Taki wyjazd nie stanowił wówczas szczególnej osobliwości. Antyzachodni, agresywny reżim libijski współpracował na różne sposoby z PRL. Oczywiście, jeśli władze komunistycznej Polski wysłały tam Woźniaka, to musiały go darzyć zaufaniem.

Gdy w latach 1989–1990 upadał komunizm, Piotr Woźniak pełnił funkcję doradcy ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej Czesława Janickiego. Minister powierzył Woźniakowi tworzenie Agencji Rynku Rolnego. Stamtąd Piotr Woźniak przeszedł do ministerstwa przemysłu, gdzie kierował jednostką, której nazwa brzmi jak dowcip wykpiwający biurokrację. Chodzi o Zespół ds. Powołania Pełnomocnika Rządu ds. Promocji Przedsiębiorczości.

W następnych latach Woźniak – jeśli chodzi o zdobywanie atrakcyjnych posad – sam się wykazywał szczególną przedsiębiorczością. W 1992 r. został wiceprezesem wielkiej państwowej spółki Ruch SA (ówczesny potentat rynku dystrybucji prasy). Jednak tam miejsca nie zagrzał. Lata 1992–1996 spędził w Kanadzie, w biurze radcy handlowego przy Ambasadzie RP. Gdy w 1997 r. tekę premiera objął centroprawicowiec Jerzy Buzek, Piotr Woźniak stał się jego doradcą do spraw infrastruktury. Stamtąd po raz pierwszy trafił do PGNiG jako wiceprezes do spraw handlu i restrukturyzacji.

Również to stanowisko zajmował bardzo krótko: między listopadem a grudniem 2001 r. Dlaczego nie dano mu w PGNiG pobyć dłużej?

W październiku 2001 r. wybory wygrał Sojusz Lewicy Demokratycznej (SLD). Nowym ministrem skarbu został postkomunista Wiesław Kaczmarek (o ile wiemy, zbieżność nazwisk z Andrzejem Kaczmarkiem, drugim „spółkowym” protektorem Andrzeja Dudy, jest przypadkowa). W grudniu minister Wiesław Kaczmarek najpierw zawiesił, a potem wyrzucił zarząd PGNiG. Walce o stołki towarzyszyła retoryka patriotyczna. Opozycja oskarżała ministra o to, że broni interesów rosyjskiego koncernu paliwowego Gazprom i polskiego potentata paliwowego Aleksandra Gudzowatego. Minister Wiesław Kaczmarek odpowiadał, że broni Gudzowatego, gdyż ten jest Polakiem.

O co naprawdę chodziło? O to, że Woźniak i zarząd PGNiG próbowali wyrzucić Gudzowatego z polsko-rosyjskiej spółki EuRoPol Gaz, budującej polski odcinek Gazociągu Jamalskiego. Aleksander Gudzowaty miał świetne stosunki z rosyjskimi oligarchami, ale nie zawsze grał na korzyść Gazpromu (który kontrolował część udziałów spółki). Przede wszystkim dbał o swoje interesy. Wykorzystywał przy tym pozycję języczka u wagi, którą zajmował w spółce EuRoPol Gaz[70].

Sytuacja stała się przedmiotem debat w polskim parlamencie. Czego dowiadujemy się z protokołów sejmowych?

Otóż Woźniak i PGNiG podjęli w końcu próbę innego ułożenia stosunków z Gazpromem. Nastąpiło to właśnie w grudniu 2001 r. Prawicowi i centroprawicowi koledzy Woźniaka stracili władzę, a rząd trafił w ręce SLD, ale Woźniak jeszcze przez chwilę zasiadał w zarządzie PGNiG.

Pomysł wyglądał tak: niech rosyjski Gazprom ma więcej udziałów w spółce EuRoPol Gaz, nawet 50 proc., pod warunkiem że PGNiG również będzie mieć 50 proc. Niechaj będzie pół na pół, byle bez Gas Trading i Gudzowatego!

Niestety, pewna istotna okoliczność stawia ówczesne zamiary Piotra Woźniaka pod znakiem zapytania.

Dlaczego Woźniak i inni patriotyczni menedżerowie z PGNiG spróbowali pozbyć się Gudzowatego za pomocą tak spóźnionej szarży? Dlaczego podjęli tę szarżę w ostatniej chwili, już po wyborach przegranych przez prawicę? Dlaczego nie zrobili tego wcześniej? Przecież było jasne, że nowy postkomunistyczny minister Wiesław Kaczmarek, najwyraźniej sympatyzujący z Gudzowatym, w każdej chwili może ich działania zablokować.

Pewne światło na tę kwestię mogą rzucić losy Andrzeja Kaczmarka, drugiego „spółkowego” protektora Andrzeja Dudy. Zaraz do tego przejdziemy. Zanim się jednak rozstaniemy z Woźniakiem, musimy dodać, że prezydent Duda dwukrotnie okazał mu swą wdzięczność. Za każdym razem w sposób spektakularny.

W kwietniu 2018 r. podczas VI Kongresu Polskiego Przemysłu Gazowniczego Piotr Woźniak został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi „za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju działalności państwowej i publicznej w zakresie bezpieczeństwa energetycznego”. Aktu dekoracji w imieniu prezydenta Andrzeja Dudy dokonał minister prezydenckiej kancelarii Andrzej Dera[71].

Rok później, podczas imprezy branżowej Gala Expo Gas 2019 w Kielcach, ten sam minister Dera w imieniu prezydenta Dudy wręczył Woźniakowi kolejne odznaczenie, mianowicie Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości[72].

ROZDZIAŁ 8
Założyciele TVN, Kanada i Chiny

Zajmijmy się teraz Andrzejem Kaczmarkiem, drugim ze „spółkowych” protektorów młodego Dudy. Również jego koneksje godne są uwagi.

Jak już wiemy, w latach 2005–2007 Kaczmarek był wiceministrem gospodarki (podsekretarzem stanu) w rządzie PiS. Jednak jego kariera rozpoczęła się w miejscu, które każdego zwolennika PiS powinno przerazić. Otóż w latach 1988–1993 Andrzej Kaczmarek pracował w spółce ITI Poland, z której wyrosły Grupa ITI i telewizja TVN. Ta sama, którą PiS traktuje jak narzędzie wrogiej, antypolskiej propagandy[73].

Spółka ITI Poland powstała w 1984 r. Jej założycielami byli polski ekonomista Jan Wejchert, któremu w czasach PRL udało się zostać zachodnim przedsiębiorcą (podczas swoich wyjazdów na Zachód założył m.in. spółkę w Irlandii), oraz geniusz PRL-owskiej telewizji rozrywkowej lat 70., reżyser i producent Mariusz Walter.

Firma zaczęła od produkcji chrupek ziemniaczanych. Jednak niebawem władze PRL udzieliły jej koncesji na import sprzętu elektronicznego i dystrybucję filmów na wideokasetach (wówczas stanowiły one nowość atrakcyjną, pożądaną i drogą).

Prorządowi publicyści i blogerzy, jak również prawicowi działacze polityczni wielokrotnie oskarżali Wejcherta, Waltera i cały TVN o związki z komunistycznymi służbami specjalnymi oraz Rosją. A także o prowadzenie nieprzejrzystych międzynarodowych machinacji finansowych (które miałyby się zacząć już pół wieku temu).

Bez wątpienia Wejchert i Walter cieszyli się względami władz PRL. Jednak polska prawica jest niekonsekwentna w zarzutach, które im stawia. Te zarzuty oparte są na dowodach pośrednich. Polska prawica zaś odrzuca dowody pośrednie jako „niewiarygodne”, gdy dotyczą one jej własnych związków z Kremlem i komunistycznymi służbami specjalnymi.

Wróćmy do Andrzeja Kaczmarka. W firmie ITI Poland zrobił zadziwiającą karierę. Zaczął jako kierownik do spraw technicznych, ale po kilku latach skończył na fotelu dyrektora generalnego. Jako jeden z orłów rynku wideo został prezesem Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki (branżowo-lobbingowa organizacja przedsiębiorców, obecnie Krajowa Izba Gospodarcza Elektroniki i Telekomunikacji).

W latach 1994–1997 Kaczmarek był wiceprezesem i dyrektorem generalnym Państwowej Agencji Inwestycji Zagranicznych (PAIZ). Pod czyją kontrolą Andrzej Kaczmarek działał w PAIZ? W latach 1993–1996 agencja podlegała ministrowi przekształceń własnościowych, czyli znanemu nam Wiesławowi Kaczmarkowi z postkomunistycznego Sojuszu Lewicy Demokratycznej[74].

To ten sam Wiesław Kaczmarek, którego w poprzednim rozdziale przedstawiliśmy jako wroga Piotra Woźniaka.

Przypomnijmy: Woźniak to przyjaciel Andrzeja Kaczmarka. Zatem to, że Andrzej Kaczmarek spokojnie pracował pod kontrolą Wiesława Kaczmarka, może nieco dziwić.

W styczniu 1997 r. Wiesław Kaczmarek został ministrem gospodarki. Miesiąc później Andrzej Kaczmarek pojechał do Kanady, gdzie objął posadę radcy handlowego. Dokładnie rzecz biorąc, „został desygnowany przez Ministra Gospodarki na stanowisko Radcy Ministra Pełnomocnego w Wydziale Ekonomiczno-Handlowym Ambasady RP w Kanadzie”[75].

Zatem to Wiesław Kaczmarek wysłał Andrzeja Kaczmarka na kanadyjską placówkę. Czy było to wygnanie, czy raczej kolejny dowód przychylności? Raczej to drugie. Placówka była atrakcyjna. Co więcej, Kaczmarek jechał tam, gdzie przetarł mu szlaki jego przyjaciel Piotr Woźniak. Przypomnijmy: nieco wcześniej, w latach 1992–1996, Woźniak pracował w biurze radcy handlowego przy kanadyjskiej Ambasadzie RP.

Wobec tego coraz trudniej uwierzyć we wrogość między Wiesławem Kaczmarkiem a Piotrem Woźniakiem. Tym bardziej że przyjaciel Woźniaka Andrzej Kaczmarek odniósł wymierną korzyść z tego, że Wiesław Kaczmarek wyekspediował go do Kanady. Zbliżały się bowiem wybory, a razem z nimi zmiana rządu i wymiana osób na stanowiskach. Posadę stracił też minister Wiesław Kaczmarek. Jednak radca Andrzej Kaczmarek za oceanem swoją posadę zachował aż do roku 2004[76].

Co jeszcze powinniśmy wiedzieć o Andrzeju Kaczmarku, drugim „spółkowym” protektorze Andrzeja Dudy?

Na stronie internetowej Chinfluence, której autorzy śledzą chińskie sieci wpływu w Europie Środkowo-Wschodniej, można znaleźć nazwisko Kaczmarka. Figuruje tam wśród innych członków takich sieci jako „Andrzej Kaczmarek, biznesmen, dyrektor i szef polskiej grupy KPMG China Practice w latach 2007–2014”[77].

Nie ma wątpliwości, że chodzi o tę samą osobę. W folderze Forum Przemysłowego Karpacz 2015 na zdjęciu widnieje nasz Andrzej Kaczmarek, który swoją karierę biznesową przedstawia w sposób następujący:

„Kaczmarek Andrzej, Polska, Dyrektor ds. Rozwoju w Budimex SA.

Poprzednio: Szef KPMG China Practice, Członek Rady Nadzorczej BGK, w latach 2005–2007 Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki (strategia, inwestycje, dwustronne stosunki gospodarcze).

Wcześniej: Pierwszy Radca Ambasady w Kanadzie, wiceprezes PAIZ, dyrektor generalny w ITI Poland”.

Czym jest KPMG? To międzynarodowa sieć firm audytorsko-doradczych. Na swojej stronie internetowej KPMG chwali się, że zatrudnia „207 000 osób w 153 krajach na całym świecie”[78].

Co się kryje pod nazwą KPMG China Practice? Tak się nazywają oddziały, które KPMG otwiera w krajach całego świata od Irlandii po Australię, z Polską i Rumunią włącznie. Celem ich działania jest:

- ułatwienie Chińczykom inwestowania w danym kraju;

- ułatwienie inwestorom z danego kraju inwestowania w Chinach[79].

Rzecz jasna, te oddziały mają swoje globalne kierownictwo o nazwie KPMG Global China Practice. Jego hasło brzmi: „Poprowadzić Chiny w świat i sprowadzić świat do Chin”[80].

W serwisie Biznes.Newseria można znaleźć rozmowę z Andrzejem Kaczmarkiem zatytułowaną: KMPG. Mamy modę na inwestowanie w Chinach. Serwis przedstawia Kaczmarka jako autora przewodnika dla przedsiębiorców Inwestowanie w Chinach.

Co mówi Kaczmarek w tej rozmowie? Chwali się informacjami uzyskanymi w chińskiej ambasadzie. Gani polskich biznesmenów za to, że nie mają dla Chińczyków wystarczająco dużo cierpliwości:

„Mam informację z ambasady chińskiej, że ma przyjechać ok. 400 chińskich misji do Polski. Mówimy o tysiącach biznesmenów. Te misje, te spotkania nie przynoszą do tej pory wielkich efektów. Wynika to z tego, że nawiązanie znajomości w czasie krótkiej wizyty to za mało, żeby wejść w dalsze relacje biznesowe. Trudno jest podtrzymać te relacje, ale mam nadzieję, że wkrótce chińscy biznesmeni przyjeżdżający do Polski zaczną nawiązywać bardziej trwałe relacje (…). Istnieje bardzo wiele stereotypów związanych z Chinami. Te stereotypy się trochę wzmocniły niepowodzeniami gospodarczymi we wzajemnej współpracy, ale to nie jest tak, że partnerzy chińscy są jedynymi, którzy długo podejmują decyzje, że Chiny są jedynym krajem, gdzie warunki prowadzenia działalności gospodarczej są zupełnie inne niż w Polsce, to nie jest jedyny kraj, gdzie są bariery kulturowe czy językowe”.

O przewodniku Inwestowanie w Chinach wydanym przez KPMG wspomina również portal eGospodarka.pl.

Na stronie internetowej tego portalu przewodnik i kraj, którego dotyczy, są reklamowane w sposób następujący:

„Nie ma już chyba biznesu na świecie, który może pozostać obojętny na wpływ chińskiej gospodarki czy chińskiego rynku i kapitału. Menedżerowie nie stoją przed dylematem «czy», lecz «jak» dostosować się do nowych realiów i w jaki sposób najlepiej wykorzystać nowe szanse. Odniesienie sukcesu inwestycji w Państwie Środka nie jest gwarantowane, jednakże firmy stosujące odpowiednią strategię i wykazujące się zaangażowaniem na rynku, mogą spodziewać się stosownych wyników – uważa Andrzej Kaczmarek, Dyrektor i Szef grupy KPMG China Practice w Polsce”.

W sierpniu 2016 r. Andrzej Kaczmarek został prezesem spółki państwowej PSE Inwestycje SA, a pół roku później – prokurentem, czyli oficjalnym reprezentantem Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA (spółka matka całej grupy PSE)[81].

Zapewne czuł się w tej grupie jak w domu. W 2017 r. „Gazeta Wyborcza” napisała, że spółki chińskie w poprzednich latach wygrały sześć przetargów rozpisanych przez PSE. Przetargi dotyczyły budowy „kluczowych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego Polski inwestycji opiewających na prawie 800 mln zł”.

Jedną z tych inwestycji pochwaliła się instytucja bliska Andrzejowi Kaczmarkowi, czyli agencja PAIiIZ (dawniej PAIZ, której Kaczmarek był wiceprezesem i dyrektorem generalnym). Otóż chińska „spółka energetyczna Sinohydro Corporation wygrała rozpisany przez PSE przetarg na budowę wysokoenergetycznej linii przesyłowej Chełm–Lublin” – czytamy na stronie internetowej PAIiIZ, w artykule omawiającym efekty egzotycznej wizyty, którą odbył pewien dawny podopieczny Andrzeja Kaczmarka. Rzecz jasna, chodzi o prezydenta RP, Andrzeja Dudę, którego podróż do Chin w listopadzie 2015 r. miała ożywić polsko-chińskie stosunki gospodarcze.

Tyle o Kaczmarku. Chińskie cienie wokół prezydenta Dudy dokładnie opiszemy w jednej z następnych części tej książki. Teraz zajmiemy się kolejnym skokiem w jego karierze, który przypada na drugą połowę 2006 r. Wtedy Duda spod opieki Piotra Woźniaka i Andrzeja Kaczmarka trafił na dobre pod pieczę Zbigniewa Ziobry.

ROZDZIAŁ 9
Ziobro, komornicy i naciski w saunie

Powiedzieć, że Duda nie pobył długo w radach nadzorczych Rzeszowskiego Zakładu Energetycznego i Krakowskiego Parku Technologicznego, to nic nie powiedzieć.

Wszedł do nich w lecie 2006 r. i w lecie 2006 r. je opuścił. Przyczyna takiego zachowania jest oczywista. 1 sierpnia 2006 r. Andrzej Duda został zastępcą ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry[82].

Zatem na widok ministerialnej posady Duda porzucił zobowiązania, które chwilę wcześniej wziął na siebie w spółkach skarbu państwa. Co nam to mówi o jego priorytetach, o jego motywacji jako polityka?

Zasiadanie w radach tych spółek pozwalało się zbliżyć do konfitur, czyli do korzyści materialnych, z których słyną państwowe firmy. Materialne korzyści w sposób oczywisty interesowały Andrzeja Dudę. Inaczej nie szukałby sobie posad w spółkach skarbu państwa, a wcześniej nie zadawałby się z aferzystką Bogusławą C.

Czyżby jednak tamtego lata dusza państwowca zwyciężyła nad pragnieniem korzyści?

Cóż, prawdziwy państwowiec nie pozwoliłby sfuszerować kluczowej dla państwa ustawy lustracyjnej. Wypadałoby więc poszukać innej motywacji. Wszyscy, którzy obserwują Dudę, znają jego zamiłowanie do splendoru. Należy zatem przypuścić, że to splendor ministerialnej pozycji odciągnął przyszłego prezydenta od konfitur. Najwyraźniej zaszczyty interesowały go jeszcze bardziej niż korzyści.

Czego jeszcze nas uczy króciutki pobyt Andrzeja Dudy w spółkach państwowych?

Według akt Krajowego Rejestru Sądowego Duda wchodzi do rady nadzorczej Rzeszowskiego Zakładu Energetycznego 12 lipca 2006 r., na dwa i pół tygodnia przed swoją ministerialną nominacją[83].

Czyżby w lipcu 2006 r. Duda jeszcze nie wiedział o fotelu wiceministra, który Ziobro szykował dla niego w Warszawie? Czy dlatego poszukał sobie stołka w Rzeszowie?

To mało prawdopodobne. Bardziej prawdopodobne jest, że Andrzej Duda do ostatniej chwili nie dowierzał obietnicom Ziobry. Do ostatniej chwili szukał sobie alternatywnego stołka i alternatywnych protektorów (tak się stało, że trafił akurat na Woźniaka z Kaczmarkiem).

Przypuszczenie, że Duda nie dowierzał Ziobrze, staje się jeszcze bardziej prawdopodobne w świetle kolejnych zapisów z Krajowego Rejestru Sądowego. Zapisy te dotyczą drugiej spółki, w której zasiadał Andrzej Duda, mianowicie Krakowskiego Parku Technologicznego.

Otóż Duda wszedł do rady nadzorczej tej spółki… 4 sierpnia 2006 r.[84] Cztery dni po mianowaniu na wiceministra! Opuścił ją dopiero 30 sierpnia.

Czyżby po tym, jak Ziobro uczynił Dudę wiceministrem, Duda wciąż Ziobrze nie ufał?

Wygląda to tak, jak gdyby Andrzej Duda obawiał się, że zaraz po nominacji Ziobro zażąda czegoś w zamian. Czegoś trudnego, czego Duda nie mógłby zaakceptować. Czegoś, co zmusiłoby go do porzucenia świeżo otrzymanego fotela wiceministra. Zatem chciał mieć na tym fotelu katapultę ze spadochronem produkcji Woźniaka i Kaczmarka. Najwyraźniej ten strach nie opuszczał go przez cały sierpień, skoro do końca miesiąca trzymał się spadochronu.

Nie wiadomo, co mogło ten strach budzić.

Źródła mówią, że w ministerstwie sprawiedliwości między Dudą a Ziobrą panowała harmonia. A w każdym razie przez dość długi czas obywało się bez kolizji.

Według Aleksandry Pawlickiej z „Newsweeka”, przenikliwej tropicielki związków między Andrzejem Dudą a Zbigniewem Ziobrą, obaj panowie niemal idealnie się uzupełniali. Miały w tym pomagać różnice charakterologiczne – Ziobro pożądał mocy, Duda pragnął akceptacji: „Duduś, jak mówili o nim wtedy ludzie ministra, pomagał Mularczykowi przy pisaniu ustawy lustracyjnej. Gdy Ziobro nabrał do niego zaufania, po roku mianował go swoim zastępcą w resorcie. Na pierwszy rzut oka pasował tam idealnie. Ministra interesowała naga władza (…). Z kolei Duda mówił po angielsku, lubił celebrę. Dlatego miał odpowiadać za współpracę międzynarodową oraz informatyzację sądów i prokuratur. Ziobro był z niego zadowolony, ale też bacznie mu się przyglądał. – Andrzej był próżny, pchał się do przecinania wstęg. Gorzej szła mu praca, w ciągu roku nie przygotował żadnego projektu. Działał chaotycznie, rzucał jakiś pomysł i zaraz o nim zapominał – wspomina dziś polityk z otoczenia Ziobry”[85].

Więcej o działalności wiceministra Dudy można wyczytać z protokołów sejmowych. Jako podsekretarz stanu Andrzej Duda prezentował parlamentarzystom projekty ministerstwa sprawiedliwości, odpowiadał też na zapytania posłów.

Również w tych protokołach można znaleźć niespodzianki.

Być może po tym, jak poznaliśmy postawę Dudy wobec Konrada Dziobka i historię zapaści w krakowskiej klinice, te niespodzianki nie do końca będą zaskakujące. Jednak i tak trudno na ich widok nie otworzyć oczu ze zdziwienia, gdy się pamięta, że Andrzej Duda od kilku lat występuje jako polityk zatroskany zwykłymi ludzkimi sprawami.

Już dwa miesiące po nominacji na wiceministra Andrzej Duda wystąpił w Sejmie z obroną… nieuczciwych reklamodawców, którzy zaśmiecali polskie miasta nielegalnie wieszanymi ogłoszeniami i plakatami.

Poseł Jan Maria Rokita zażądał wówczas zmian w kodeksie wykroczeń, który pozwalał karać jedynie tych, którzy bezpośrednio zawieszali afisze. Zleceniodawcy-reklamodawcy pozostawali bezkarni. Poseł Rokita domagał się, aby oni również ponosili odpowiedzialność[86].

Andrzej Duda w imieniu rządu sprzeciwił się Rokicie. Trudno to zrozumieć. Rzecz jasna, w porównaniu z dzisiejszym gwałceniem Konstytucji RP przez Dudę sprawa nielegalnych reklam jest błaha. Jednak Duda nieustannie podkreśla, że od „prawniczych zawiłości” więcej znaczy codzienny komfort i dobrostan Polaków. Tymczasem nielegalne reklamy potrafią dokuczyć – szczególnie, gdy ktoś zalepi nam płot afiszami lub zasłoni okno banerem. Nastręczają też kłopotów władzom lokalnym, które powinny nielegalne ogłoszenia, afisze, banery, czasem nieraz całe bilbordy usuwać. Samorządy nieraz wobec tego zjawiska kapitulują. To podważa w mieszkańcach szacunek dla prawa, dla władz i dla reguł społecznego współżycia, które „reklamiarze” łamią bezkarnie.

Jak doktor prawa Andrzej Duda uzasadnił swoją obronę zleceniodawców tego procederu?

Cytujemy przyszłego prezydenta: „Analizując obowiązujący stan prawny i porównując go do stanu poprzedniego, mając również na względzie dotychczasowy model, nie wydaje się uzasadnione wymuszanie zmiany stanowiska panującego w orzecznictwie sądowym i dominującego w literaturze przedmiotu w kierunku nowelizacji przepisów części ogólnej Kodeksu wykroczeń (…). Zauważyć bowiem należy, że rozwiązania prawne, zawarte tak w części ogólnej Kodeksu wykroczeń, jak i w art. 63a, są słuszne aksjologicznie (…). Podżegacz i pomocnik mogą być pociągnięci do odpowiedzialności za (…) szczególnie poważne (…) wykroczenia (…), podżeganie i pomocnictwo karalne są przy popełnieniu najpoważniejszych wykroczeń (…). Poza tym znacznie utrudniona dowodowo mogłaby być przedmiotowa kwestia ponoszenia odpowiedzialności przez zleceniodawcę, np. rozlepiania plakatów czy rozrzucania ulotek”.

Jak widać, mamy do czynienia z tym, o co sam PiS wielokrotnie oskarżał demokratycznych polityków i prawników. Mianowicie z „imposybilizmem prawnym” – czyli świadomą, programową bezradnością, która prowadzi do przymykania oczu na występki.

Wywód Dudy o „niewydającym się uzasadnionym wymuszaniu zmiany stanowiska w kierunku nowelizacji rozwiązań słusznych aksjologicznie” brzmi jak występ dzisiejszego prawicowego satyryka, który zapragnął skarykaturować „bełkot prawniczej kasty”.

Jednak zaskakujące wystąpienia podsekretarza Dudy na tym się nie kończą. W grudniu 2006 r. Andrzej Duda próbował uniemożliwić polskim obywatelom zwracanie się do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z pytaniami prejudycjalnymi w sprawach cywilnych.

Dlaczego? Przecież w interesie obywatela leży, żeby sąd sądził go w sposób legalny, zgodny z prawem europejskim (a temu służy zadawanie pytań prejudycjalnych). Cóż, Andrzej Duda uzasadnił to tak: „…jeśli chodzi o kwestię spraw cywilnych (…), obawiamy się zadawania przez sądy niskich instancji pytań, które będą błahe, a jednak będą zajmowały ETS, czyli będzie to – kolokwialnie mówiąc – zawracanie głowy. Będą zaprzątały uwagę ETS i zabierały czas (…), jeżeli otworzymy możliwość zadawania pytań prejudycjalnych dla sądów wszelkich instancji, to być może spowoduje to zalew spraw z Polski, jeśli nawet nie od razu, to po pewnym czasie, i w efekcie może doprowadzić do tego, że zamiast przyspieszyć postępowania przed naszymi sądami w wielu sprawach, przedłużymy je. A wszyscy wiemy, że w tej chwili jednym z podstawowych zadań, jakie stawia sobie Ministerstwo Sprawiedliwości, jest (…) skrócenie okresu dochodzenia roszczeń o charakterze pieniężnym. Wiadomo, że w tej słyniemy w Europie jako kraj, który ma jeden z najdłuższych okresów egzekucji należności”.

Zatem podsekretarz Duda znowu zaserwował słuchaczom porcję imposybilizmu prawnego. Aczkolwiek poprężył przez chwilę służbowe muskuły – gdyż przypomniał, że on i jego szef Ziobro chcą być skutecznymi sojusznikami komorników (dokonujących „egzekucji należności”, czyli ściągających długi z odsetkami).

Gdy Duda skończył, posłanka opozycji Anna Zielińska-Głębocka grzecznie dała mu do zrozumienia, że kłamie: „Rozumiem wyjaśnienie pana ministra, ale z tego by wynikało, że wszystkie sprawy, które rozpatrują polskie sądy, będą mogły być zgłaszane do ETS. Tak nie jest. ETS ma określone kompetencje. Propozycja Komisji Europejskiej dotyczy tylko tych spraw, które mają wymiar europejski. W związku z tym nie przesadzajmy, że mała kradzież czy mały rozbój na ulicy będzie zgłaszany do ETS, o czym pan minister dobrze wie. Proszę więc nie robić takiej atmosfery, że raptem sądy najniższe, okręgowe, będą zgłaszały wszystkie sprawy do ETS.

Druga sprawa – nie bardzo rozumiem obawy, że proces zostanie wydłużony. Spraw na pewno nie będzie dużo. Będą to uprawnienia osób, które mają sprawy w sądach niższego szczebla, do odwołania się do ETS w szczególnych przypadkach dotyczących problemów transeuropejskich. W związku z tym jest to danie uprawnień też obywatelom”[87].

Niestety, los obywateli Andrzeja Dudę obchodził mniej niż los komorników. W marcu 2007 r. Andrzej Duda znowu wystąpił jako ich obrońca. Tym razem bronił ich nie tylko przed Europą, lecz także przed Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wiadomo, część komorników dopuszczała się wtedy i później licznych nadużyć. Z powodu bezwzględnej, czasem nawet bezprawnej egzekucji cierpieli prości, biedni ludzie, których obrońcę dzisiaj odgrywa prezydent Duda. Ale padały też całkiem duże firmy. PiS przygotował ustawę, która miała uregulować działalność komorników. Komu miała służyć?

Omawiając tę ustawę podczas posiedzenia z 29 marca 2007 r.[88] podsekretarz Andrzej Duda pochylił się nad ciężką dolą komorników i ich rzekomą słabością. Duda nie mówił o krzywdach, jakie komornicy wyrządzają prostym ludziom. Nie mówił o konieczności odsiania nieuczciwych komorników od uczciwych. Nie mówił o ostrzejszej kontroli i ostrzejszej selekcji do tego zawodu. Wręcz przeciwnie. Chciał otworzyć dostęp do tej profesji jak najszerzej:

„Komornicy w naszym kraju działają w sposób nieskuteczny (…). Otwarcie, proszę państwa, zawodu komorniczego, bo do tego zmierzamy, otwarcie w kilku płaszczyznach (…), będzie mogło być wielu komorników w jednym rewirze. To wszystko ma się przyczynić do usprawnienia egzekucji, do tego, aby rzeczywiście była realizowana podstawowa zasada ekonomii, która powoduje, że przy zwiększonej konkurencji poprawia się jakość świadczonych usług. Do tego zmierzają te rozwiązania (…). Owszem, proszę państwa, wprowadzamy nowe zasady naboru do zawodu komornika (…), nawet jeżeli będą bardziej liberalne (…). Większy dostęp do egzekucji, szybsza egzekucja – to jest cel, który chcemy osiągnąć przez ten projekt (…)”.

Zdumiewające słowa w ustach obrońcy prostego człowieka.

„Otwarcie zawodu komorniczego”, jeszcze szerszy napływ chciwców, przemocowców i kombinatorów do tej profesji, „szybsza egzekucja” – to wszystko mogło zrujnować setki tysięcy niezamożnych Polek i Polaków w tarapatach.

Ale czytając wywody Dudy, zblednie nie tylko wrażliwy „lewak”, lecz także liberał ekonomiczny: „Szybsza egzekucja” mogła oznaczać upadek niejednej spółki.

Poseł Stanisław Chmielewski z PO zapytał, czy ustawa nie pogwałci konstytucji[89]. W odpowiedzi na to podsekretarz Andrzej Duda odpowiedział tak:

„Oczywiście, można dyskutować na temat, czy rozwiązania przyjęte przez nas będą negowane przez Trybunał Konstytucyjny, czy nie, ale to jest, proszę państwa, sprawa Trybunału Konstytucyjnego”[90]. Ta odpowiedź spotkała się z mocną reakcją posła Józefa Zycha, który – jak to się dzisiaj mówi – „zaorał” podsekretarza:

„Pan minister Duda, o ile dobrze zrozumiałem, stwierdził, że to nie Sejm, a Trybunał Konstytucyjny będzie stwierdzać, czy ustawa po przyjęciu będzie zgodna z przepisami, czy nie. Otóż chciałbym prosić pana ministra o odpowiedź, czy podtrzymuje tę tezę… Wysoki Sejmie! Istotą procesu legislacyjnego w Sejmie jest to, iż Sejm ma obowiązek uchwalać ustawy zgodne z konstytucją. /Oklaski/ A zatem obowiązkiem Sejmu jest badanie przed uchwaleniem ustawy, czy jest ona zgodna z konstytucją. Czyniliśmy to dziesiątki razy, przypomnę, łącznie z ponownym kierowaniem do komisji z prośbą o zbadanie, łącznie z powoływaniem ekspertyz. A zatem, panie ministrze, jeżeli to pana teza i jest pan do niej przekonany, to oświadczam, że jest to herezja proceduralna”[91].

Duda na to odpowiedział w sposób następujący:

„Otóż jeżeli moja wypowiedź była skrótem myślowym i tak została odebrana, to przepraszam i prostuję to. Proszę państwa, nie chodziło mi o to, że Sejm może przyjmować niekonstytucyjne rozwiązania i nie może decydować w tej sprawie. To oczywiste, że obowiązkiem Wysokiej Izby jest decydowanie w tej kwestii. Natomiast moja wypowiedź nawiązywała do czegoś zupełnie innego i prosiłbym, żeby w taki sposób ją odczytywać. Otóż chciałbym przypomnieć, w szczególności panu posłowi Zychowi, który zadał to pytanie, że ta wypowiedź musi być rozpatrywana w kontekście tego, co mówiłem szerzej. Mówiłem o tym, iż zawód komornika jest mimo wszystko inny niż zawód radcy prawnego i adwokata (…)”[92].

Wypowiedzi Dudy w tej debacie brzmią znamiennie. Nie słychać troski o biednych ludzi. Słychać za to obojętność wobec losu prostego człowieka w rękach nieuczciwego komornika. Jak również wobec losu polskich firm, gdyż Duda używa słowa „liberalny” po to, żeby przedstawić swój i rządu stosunek do… komorników.

Podsekretarz Duda zabrzmiał również tak, jakby nie obchodziło go, czy współtworzone przez niego prawo jest zgodne z Konstytucją RP. Dzisiaj, po latach, trudno uniknąć dreszczu, gdy się czyta niedbałe słowa, którymi Duda w 2007 r. skwitował obawy opozycji: „można dyskutować na temat, czy rozwiązania przyjęte przez nas będą negowane przez Trybunał Konstytucyjny, czy nie, ale to jest, proszę państwa, sprawa Trybunału Konstytucyjnego”. A przede wszystkim trudno uniknąć dreszczu, gdy się czyta słowa Józefa Zycha: „Sejm ma obowiązek uchwalać ustawy zgodne z konstytucją (…). A zatem, panie ministrze, jeżeli to pana teza i jest pan do niej przekonany, to oświadczam, że jest to herezja proceduralna”.

Również reakcja Dudy na słowa Zycha jest symptomatyczna. Skonfrontowany z mocnym, merytorycznym sprzeciwem podsekretarz Duda przeprasza i ucieka w wątpliwy wywód. Wątpliwy, gdyż pokrętny i nie do końca związany z tym, o czym przypomniał Dudzie poseł Zych.

Ze względu na tę rejteradę występ Dudy musiał wyglądać kompromitująco nawet w oczach najwierniejszych zwolenników PiS. Stanowił potwierdzenie tego, co mówi współpracownik Ziobry cytowany przez Pawlicką: Duda działa chaotycznie i niekonsekwentnie.

Jednak Zbigniewowi Ziobrze najwyraźniej to nie przeszkadzało. „Obaj politycy zaprzyjaźnili się, spotykali się po pracy i odwiedzali w domach” – tak relacje Dudy z Ziobrą w tamtym okresie opisywała Wirtualna Polska[93]. Przyjaźni tej nie zakończył upadek rządu PiS, po którym nastąpiły wybory parlamentarne. Z jakichś przyczyn Zbigniew Ziobro wciąż inwestował swój czas, energię i wpływy w Andrzeja Dudę.

„Gdy rząd PiS upadł, Ziobro zaproponował «Dudusiowi» start w wyborach. Załatwił mu niezłe, ostatnie miejsce na tarnowskiej liście do Sejmu i holował go w kampanii: jeździł z nim po bazarach, popierał na ulotkach, radził.

Półtora tygodnia przed wyborami na wiec w podtarnowskich Ciężkowicach przyjeżdża Jarosław Kaczyński. Duda pojawia się na spotkaniu, ale tylko w roli statysty. Na scenie obok prezesa prym wiedzie rywal z listy Jacek Pilch, asystent spin doktora PiS Adama Bielana. To on zdobywa ostatni mandat w okręgu. Dudzie zabraknie 578 głosów, zostanie z niczym: bez miejsca w Sejmie i bez stanowiska w ministerstwie, bo wybory kończą się przegraną partii. Po porażce Ziobro zabiega o posadę prezydenckiego ministra dla Dudy” – pisze „Newsweek”.

Niewytłumaczalne zauroczenie? Być może wytłumaczalne. Najprawdopodobniej to Zbigniew Ziobro jako pierwszy zorientował się, co stanowi największy kapitał polityczny Andrzeja Dudy. To, że Duda idealnie się nadaje na miłą, uśmiechniętą fasadę dla polityków bardziej przemyślnych, przewrotnych i dlatego nielubianych – jak Ziobro.

Starania Zbigniewa Ziobry nie od razu przynoszą skutek. Miejsce w Pałacu Prezydenckim wydaje się nieosiągalne. Jednak Andrzej Duda zdobywa inną posadę – więcej niż atrakcyjną, gdyż zaszczytną. 15 listopada 2007 r. zostaje wybrany na członka Trybunału Stanu[94].

Trybunał Stanu to jeden z najwyższych organów władzy sądowniczej w Polsce. Jego główne zadanie to pociąganie do odpowiedzialności organów państwowych i wysokich urzędników za złamanie Konstytucji RP lub jednej z obowiązujących ustaw podczas wykonywania obowiązków służbowych. Rzecz jasna, wysokich urzędników obowiązuje też kodeks karny. Za przestępstwo można ich postawić przed sądem. Konstytucję lub ustawę można jednak naruszyć w sposób, który nie wyczerpuje znamion przestępstwa. Taki czyn nazywamy deliktem konstytucyjnym. Trybunał zajmuje się właśnie takimi sprawami. Przestępstwa pospolite i skarbowe osądza tylko wtedy, gdy oskarżenie dotyczy prezydenta RP.

Wtedy to po raz pierwszy Andrzej Duda, nowy członek Trybunału Stanu, został obsadzony w roli strażnika Konstytucji RP. Zapewne przyczynił się do tego Zbigniew Ziobro, któremu przyjazna dusza w trybunale była bardzo na rękę. Ziobrze groziło, że zostanie postawiony przed Trybunałem Stanu w związku z tym, co robił jako minister sprawiedliwości (m.in. stronnicze prześladowanie przeciwników politycznych oraz bezprawne przejmowanie uprawnień ministra spraw wewnętrznych i szefów służb specjalnych).

Przynależność do Trybunału Stanu dała Andrzejowi Dudzie szczególne przywileje. Zgodnie z Konstytucją, członkom Trybunału Stanu przysługują immunitet i nietykalność. Żaden z nich nie może zostać oskarżony o przestępstwo i skazany na więzienie bez zgody… Trybunału Stanu. Nie wolno ich aresztować ani nawet zatrzymać, chyba że złapano ich na gorącym uczynku podczas dokonywania oczywistego przestępstwa. Jednak nawet w takiej sytuacji ostateczna decyzja należy do przewodniczącego Trybunału Stanu. Służba, która zatrzymała członka Trybunału Stanu, musi o tym natychmiast poinformować przewodniczącego. On zaś może nakazać niezwłoczne zwolnienie zatrzymanego.

Jak widać, nie tylko Duda miał bronić Konstytucji RP. Również Konstytucja RP w sposób szczególny zaczęła bronić Dudy. Takie gwarancje bezkarności musiały ucieszyć kogoś, kto:

- zaczął swoją karierę pod skrzydłami aferzystki Bogusławy C.;

- otarł się o sztukmistrzów państwowego biznesu Piotra Woźniaka i Andrzeja Kaczmarka;

- blisko współdziałał ze Zbigniewem Ziobrą, znanym z bezprawnych poczynań (za które groził, dodajmy, nie tylko Trybunał Stanu, gdyż w latach 2008–2009 śledztwo przeciwko Ziobrze w związku z przekroczeniem przez niego uprawnień prowadziła całkiem zwyczajna prokuratura).

Jednak plany Ziobry względem Dudy nie dotyczyły tylko Trybunału Stanu. Najwyraźniej Zbigniew Ziobro widział w Andrzeju Dudzie pomocnika wielofunkcyjnego. Nie ustawał w próbach wprowadzenia Dudy do Pałacu Prezydenckiego, aby zainstalować go tam u boku Lecha Kaczyńskiego. Zapewne liczył na to, że Duda będzie jego człowiekiem również w kancelarii Prezydenta RP. O ile wiadomo, nikogo takiego w Pałacu Prezydenckim nie miał.

To jednak się nie zmieniło nawet wtedy, gdy Andrzej Duda został zatrudniony u prezydenta. Oddajmy na dłużej głos ekspertce od stosunków Ziobro–Duda, czyli Aleksandrze Pawlickiej:

„Lech Kaczyński nie trawił Zbyszka i początkowo nie chciał o tym [o zatrudnieniu Dudy w kancelarii Prezydenta RP – przyp. red]. słyszeć, ale Ziobro tak długo wiercił dziurę w brzuchu obu braciom, aż wyszarpał tę posadę – opowiada były współpracownik głowy państwa.

Po latach Duda będzie powtarzać, że prezydent na pierwszym spotkaniu żartował, że mógłby być jego ojcem (…). Ale w rzeczywistości nie była to bliska współpraca.

Protegowany Ziobry rzadko jest zapraszany do pałacu i w przeciwieństwie do pozostałych ministrów nie jest z prezydentem na «ty» (…). Gdy Lech Kaczyński na dłużej znika z jego radarów, z niepokojem pyta jednego z ministrów: – Czy popadłem w niełaskę? Prezydent już od piętnastu dni do mnie nie dzwoni”[95].

W 2008 r. dochodzi do pierwszego konfliktu między braćmi Kaczyńskimi a Ziobrą. Poszło o to, kto ma kierować małopolskimi strukturami PiS.

„Leszek zawsze bardziej przeżywał problemy brata niż swoje. Gdy dowiedział się o niesubordynacji Zbyszka, wpadł w furię. «W takim razie ja wyrzucam Dudę», odgrażał się. Andrzej był przerażony. Przyjechał do pałacu i złożył przed Lechem wiernopoddańczy hołd (…), przysiągł lojalność. Tymi słowami i to przy świadkach! Byłem tym zszokowany, nigdy wcześniej nie słyszałem podobnego wyznania – wspomina jeden z rozmówców”[96].

Hołd tym osobliwszy, że według źródeł Pawlickiej Duda miał przy nim okłamać prezydenta Lecha Kaczyńskiego (mówiąc mu, jakoby w konflikcie o małopolskie struktury działał po stronie Kaczyńskich, nie po stronie Ziobry).

W następnych latach konflikt między Ziobrą a Kaczyńskimi się zaostrzał. „Złym duchem” Zbigniewa Ziobry miał być Jacek Kurski (później szef zawłaszczonej przez PiS telewizji publicznej, odwołany z tej funkcji 9 marca 2020 r. na żądanie prezydenta Andrzeja Dudy), który namawiał „szeryfa” do otwartej walki z Jarosławem Kaczyńskim.

Ziobro dał się skusić. Zaplanował swoją „antykaczyńską” ofensywę na rok 2011. Jednak Jarosław Kaczyński doskonale o tym wiedział. Miał swój wewnątrzpartyjny „kontrwywiad” czy też służbę bezpieczeństwa. Pawlicka pisze, że „operacyjnym rozpracowaniem” Ziobry zajął się jeden z najwierniejszych współpracowników Jarosława Kaczyńskiego, mianowicie Joachim Brudziński, szef komitetu wykonawczego partii, główny stróż spójności i porządku w PiS: „Brudziński zlecił nawet jednemu ze swoich asystentów dokładne śledzenie, w których okręgach i z którymi kandydatami Ziobro pojawia się w czasie kampanii [przed wyborami do parlamentu w 2011 r. – przyp. red]. Na tej podstawie stworzyliśmy listę jego ludzi. Całkiem profesjonalną, w formie tabelki z Excela – opowiada rozmówca z Nowogrodzkiej. Jedno z czołowych miejsc na tej liście zajmował Andrzej Duda”[97].

PiS przegrywa wybory parlamentarne w 2011 r. Duda jednak wygrywa, gdyż wchodzi do Sejmu. Po wyborach opozycyjny klub parlamentarny PiS wybiera swoje władze. Podczas obrad klubu Zbigniew Ziobro ściera się z Jarosławem Kaczyńskim wręcz fizycznie. Kaczyński blokuje mu dostęp do mównicy i mikrofonu. Jego kandydaci wygrywają w głosowaniu, jednak około 20 proc. posłów PiS głosuje za kandydatami Ziobry.

Zbigniewa Ziobrę spotkało jeszcze jedno rozczarowanie. „Duda opowiedział się po stronie Kaczyńskiego, nie poparł kandydatów zgłoszonych przez Ziobrę”[98]. To było niespodziewane. „Andrzej mimo wszystko był jednym z naszych pewniaków. Wszystko zawdzięczał Zbychowi, uważaliśmy, że jest z nami na dobre i na złe”[99] – mówi jedno ze źródeł „Newsweeka”.

Mimo tej zdrady Zbigniew Ziobro chce przebaczyć Andrzejowi Dudzie. Gdy robi rozłam w PiS i zakłada partię Solidarna Polska, próbuje wciągnąć do niej Dudę. Duda z początku nie mówi nie. Godzi się nawet spotkać z Ziobrą w dość osobliwych okolicznościach – albowiem nago. Dlaczego? Nagość w sposób oczywisty krępuje, ale też zbliża. A przede wszystkim upewnia, że rozmówca nie ma na sobie pluskiew (urządzeń podsłuchowych). Najwyraźniej Ziobro już zrozumiał, że Joachim Brudziński rozpracowuje swoje ofiary profesjonalnie.

„Duda rzeczywiście pojawia się na spotkaniach rozłamowców. Jedno z nich odbywa się w sejmowej saunie, gdzie dochodzi do próby przeciągnięcia na stronę Ziobry młodego posła.

– Ludzie Zbyszka namawiali go, ale mu nie ufali, bali się, że chłopak może nagrywać. Stąd sauna. W jakim charakterze występował tam Duda? Jako stronnik Zbyszka – wspomina polityk PiS, który zna przebieg tej rozmowy.

Większość spotkań odbywa się jednak w biurze europoselskim na Mokotowskiej, nieopodal Sejmu. To tu narodzi się polityczny projekt Ziobry – Solidarna Polska (…). Duda pojawia się tam na dwóch spotkaniach. Na pierwszym siedzi blisko Ziobry, ale na drugim jest już jakiś odmieniony. – Strasznie dużo tu posłów z Małopolski. Skąd ja miałbym kandydować? – martwi się”[100].

Jednym z rozmówców Aleksandry Pawlickiej jest anonimowy członek kierownictwa PiS: „Jarosław miał szczegółowe opisy spotkań na Mokotowskiej. Dostawał notatki na piśmie, przytaczające wypowiedzi liderów, głosy z sali. Donosiło mu kilka osób. Czy Andrzej był wśród nich? To wie tylko prezes”[101].

Co wiadomo na pewno? „Duda w międzyczasie powtarza manewr z czasów pracy w Kancelarii Prezydenta. Zgłasza się do Jarosława Kaczyńskiego i zapewnia o swojej lojalności. W tym czasie jest szeregowym posłem bez dostępu do prezesa, więc łączy się z nim jak szeregowy działacz – przez sekretariat”[102].

W 2014 r. przyznał to sam Duda w rozmowie z „Newsweekiem”: „Zadzwonił do mnie przyjaciel. W partii trwa szacowanie strat, mówi mi, i wliczają w to także ciebie. Padło pytanie, jak jest naprawdę. Czy rzeczywiście odchodzę? Powiedziałem, że nie ma takiego tematu. Przyjaciel poradził mi, bym jak najszybciej przeciął te spekulacje. Zadzwoniłem do prezesa i poinformowałem go, że jestem lojalny i nigdzie się nie wybieram”[103].

Kim był ten tajemniczy przyjaciel, kolejny protektor Andrzeja Dudy w strukturach PiS? „Newsweek” identyfikuje go jako Macieja Łopińskiego, który kierował gabinetem politycznym Lecha Kaczyńskiego[104].

Jak miał wyglądać hołd Dudy przed prezesem Kaczyńskim? „Prezes później zrelacjonuje tę rozmowę jednemu ze współpracowników. Powie, że Duda nie tylko obiecał mu wierność, ale też przywołał dawną przysięgę złożoną Lechowi, którą mimo Smoleńska nadal czuje się zobowiązany. – Bardzo mnie tym ujął – zaznaczy z zadowoleniem Jarosław Kaczyński. Po tym telefonie kariera Dudy nabiera rozpędu. Dawny krakowski harcerz kolejno obejmuje posadę rzecznika prasowego partii, otrzymuje czołowe miejsce na małopolskiej liście do europarlamentu (ma odebrać głosy Ziobrze) i wreszcie zostaje kandydatem na prezydenta”[105].

Ziobro, rzecz jasna, przyjął to jak najgorzej. Odtąd traktował Dudę jak zdrajcę. Powiedział o nim: „zachował się jak Judasz, poszedł za srebrniki do prezesa Kaczyńskiego. Jak będzie trzeba, przypomnę mu pewne fakty, które były dla niego niemiłe”[106].

Jakie fakty? Czy chodziło tu tylko o donosicielstwo? Nie wiadomo.

Pawlicka kończy swój artykuł dwoma cytatami:

„Działacz Solidarnej Polski: – Andrzej niepotrzebnie nas upokorzył. Kopał leżącego. Po co?”[107]

„Współpracownik Dudy: – Andrzej w ciągu kilku lat zrobił niesamowity skok, a Ziobro stoi w miejscu. Jest tym, kim był za pierwszego PiS. Ma kompleks swojego wychowanka”[108].

Informacje Aleksandry Pawlickiej znów potwierdza Dorota Kowalska z „Polska The Times”. Potwierdza, jak również poszerza, albowiem z jej artykułu wynika, że Andrzej Duda zapewniał prezesa Kaczyńskiego o swojej wierności nie tylko telefonicznie: „Duda na pewno wzbudza emocje u tzw. ziobrystów, czyli ludzi związanych ze Zbigniewem Ziobrą. Ci nawet dzisiaj nie mówią o nim inaczej niż «zdrajca». Powód wydaje się oczywisty: kiedy Ziobro, Kurski i reszta opuszczali obrażeni szeregi Prawa i Sprawiedliwości, było dla nich jasne, że Andrzej Duda odejdzie z nimi. Nie odszedł. Jeden z polityków Prawa i Sprawiedliwości opowiada taką oto historię: «Był rok 2011, spotkanie klubu PiS poza Warszawą. To było to spotkanie klubu, na którym prezes nie dał dojść do mikrofonu Ziobrze. Już wtedy wiadomo było, że Ziobro z resztą szykują się do wielkiego odejścia (…). Po spotkaniu klubu była mała kolacja. Kaczyński siedział przy stoliku z kilkoma osobami, już nawet nie pamiętam z kim. Wtedy podszedł do niego Duda w tym swoim czarnym płaszczyku przed kolano i zaczął coś szeptać prezesowi do ucha. Pewnie zapewniał, że nie odejdzie, że nie ma z tamtymi nic wspólnego. Wyglądało to dość zabawnie i pewnie ludzie Ziobry też to widzieli. W każdym razie ja już wtedy wiedziałem, że Duda nie pójdzie za Zbyszkiem».

Zbyszek ponoć nigdy mu tego nie darował (…). «Kto wie, może ta kandydatura [Dudy na stanowisko prezydenta RP – przyp. red.] to taki pstryczek w nos koledze Ziobrze. Pokazanie mu, ile stracił. Bo przecież, gdyby nie wyciął numeru prezesowi, mógłby być na miejscu Dudy, to pewnie on byłby wtedy kandydatem PiS w wyborach prezydenckich» – dodaje nasz rozmówca” – czytamy w artykule Kowalskiej[109].

Zauroczenie Ziobry i zdrada Dudy – to szekspirowski temat dla autorów opisujących polityczne namiętności. Nas najbardziej interesuje to, co kluczowe dla bezpieczeństwa państwa, czyli nieprzejrzyste powiązania i sieci wpływu. Jeżeli donosicielstwo jest wstydliwym sekretem Andrzeja Dudy, to wpływ na niego może mieć każdy, kto ma dowody tego donosicielstwa.

Kto mógłby mieć takie dowody?

Na pewno Jarosław Kaczyński, który dostawał notatki na piśmie. Mógł też któremuś z najbardziej zaufanych współpracowników kazać lub pozwolić, aby potajemnie nagrywał ewentualne ustne donosy Dudy.

Być może niektóre z tych dowodów wyciekły do Zbigniewa Ziobry, który – jak pisze Pawlicka – straszył Dudę ujawnieniem wstydliwych sekretów.

Dowody te mógłby zachować również ktoś, kto wciągnął Dudę w ewentualne donosicielstwo.

„Newsweek” podaje, że pośrednikiem między nim a braćmi Kaczyńskimi był Maciej Łopiński. Jednak nasuwa się jeszcze jeden kandydat do tej roli. W przeciwieństwie do Łopińskiego mniej związany z Lechem Kaczyńskim, a znacznie bardziej z Jarosławem, któremu miałby składać donosy Duda.

Tym kandydatem jest ostry gracz, który zwalczał rebelię Ziobry, stróż partyjnego porządku, szef komitetu wykonawczego PiS, przyszły minister spraw wewnętrznych – czyli Joachim Brudziński.

Tak się składa, że Brudziński był współautorem sukcesu wyborczego Dudy z 2015 r. Jak pisał Michał Szułdrzyński w „Tygodniku Powszechnym”: „…za kampanię wziął się tercet Beata Szydło, Marcin Mastalerek i Joachim Brudziński. Razem z Andrzejem Dudą osiągnęli naprawdę wiele. PiS jest na wygranej pozycji”[110]. Dziennikarze Kamil Sikora i Michał Mańkowski opisali to bardziej konkretnie: „Formalnie szefem sztabu Dudy była Beata Szydło. Ale głównym organizatorem był Joachim Brudziński, który przez dużą część kampanii nie odstępował kandydata na krok. To on ustawiał mu tło z wolontariuszy w koszulkach, to on dbał o to, by na konwencjach sala była pełna po brzegi. Nie byłoby tego sukcesu wyborczego bez niego”[111].

Portal Gazeta.pl uznał Brudzińskiego za członka „konstelacji Dudy”, czyli za jednego z tych, którzy wynieśli Andrzeja Dudę na urząd Prezydenta RP. Brudziński w tej konstelacji miałby zajmować jedno z najpocześniejszych miejsc, obok wspominanego wcześniej Macieja Łopińskiego. Co istotne, ważnymi członkami tej konstelacji byli również dwaj protegowani Brudzińskiego, Marcin Mastalerek i Paweł Szefernaker[112]. O tym, że Mastalerek i Szefernaker cieszyli się protekcją Brudzińskiego, wiadomo z wielu źródeł. Obszernie pisały o tym media (m.in. „Polityka”, „Gazeta Wyborcza”, „Polska The Times”, jak również sam portal Gazeta.pl)[113]. Gdy Brudziński w 2018 r. został ministrem spraw wewnętrznych i administracji, swoim zastępcą uczynił Szefernakera[114].

Zatem trzy lata wcześniej, gdy prezydencki kandydat Duda stał się „wschodzącą nadzieją partii”, Brudziński otoczył go innymi „wschodzącymi nadziejami”, którymi się opiekował.

O tym, jak wyglądało zaangażowanie Joachima Brudzińskiego na rzecz Andrzeja Dudy, można się łatwo przekonać, przeglądając wypowiedzi tego pierwszego z czasu kampanii prezydenckiej w 2015 r.

Brudziński nie tylko chwalił Andrzeja Dudę i nie tylko bronił go przed zarzutami. Angażował się też w obronę jego rodziny. Przed Polkami i Polakami roztaczał wtedy malownicze obrazy, w których przewijały się wróżki i tchórzofretki (dosłownie).

Tygodnik „Wprost”: „Z Andrzejem nie pracuje żaden mistrz, bioenergoterapeuta. Nie chodzi też do wróżki – powiedział (…) w TVN24 Joachim Brudziński. Dodał, że nad Andrzejem Dudą pracuje «przede wszystkim sam Andrzej Duda».

Według Brudzińskiego (…) Polacy zobaczyli [w Dudzie – przyp. red.] «wyważonego, kulturalnego, trzymającego się reguł i szanującego własne słowo człowieka» (…). Andrzej Duda nie pobrał ani jednej złotówki z kasy Uniwersytetu Jagiellońskiego w czasie, kiedy przebywał na bezpłatnym urlopie – przekonywał Brudziński”[115].

„Dziennik”: „Brudziński: «Czekam, kiedy zaatakują tchórzofretkę Dudy!» Joachim Brudziński musiał (…) tłumaczyć się z artykułu «Faktu». Tabloid napisał, że matka Andrzeja Dudy zbierała podpisy pod jego kandydaturą na uczelni. Polityk PiS broni jednak kandydata na prezydenta. Andrzej Duda zebrał ponad milion sześćset tysięcy podpisów i twierdzenie, że Andrzej Duda musiał prosić swoją mamę… Mama to mama – stwierdził (…). Atakowano już teścia Andrzeja Dudy, atakowano jego córkę, że ośmieliła się wystąpić – zresztą znakomicie – w jakimś kabarecie szkolnym, była już afera śmieciowa rzekomo, które to żona wystawia (…). Wie pan co, została jeszcze tchórzofretka. Andrzej Duda ma tchórzofretkę, więc czekam, kiedy zostanie również zaatakowana”[116].

Znaczące jest również to, że Andrzej Duda na początku i na końcu kampanii odwiedził Pomorze Zachodnie, region Joachima Brudzińskiego (czym Brudziński nie omieszkał się pochwalić)[117].

Podsumujmy ten wątek obserwacją natury ogólnej. Rozsądny gracz, który posiada świadectwa faktów kłopotliwych dla kandydata na prezydenta, nie zwalcza tego kandydata, tylko go popiera. Jeśli kandydat wygra, haki na kandydata staną się hakami na prezydenta. Od kandydata niewiele można uzyskać za pomocą haków, gdyż kandydat niewiele może. Od prezydenta można uzyskać znacznie więcej.

Kim jest Joachim Brudziński? Graczem więcej niż rozsądnym, albowiem wytrawnym. Komentatorzy widzą w nim osobę numer dwa w Prawie i Sprawiedliwości – zaraz po Jarosławie Kaczyńskim, który polega na Brudzińskim w wielu sprawach. „Drugi sternik” – tak nazwał go tygodnik „Polityka”[118]. Brudziński pilnuje dyscypliny partyjnej i równowagi między frakcjami. Ale jego zainteresowania do tego się nie ograniczają. Być może ze względu na bliskość geograficzną Pomorza Zachodniego i Niemiec w ostatniej dekadzie uwagę Brudzińskiego często zaprzątała niemiecka kanclerz Angela Merkel. Jeszcze częściej niż innych działaczy PiS, których antyniemieckie obsesje są powszechnie znane. A przede wszystkim zaprzątała jego uwagę nieco inaczej, ponieważ Brudziński nie tylko atakował Merkel w swoich wypowiedziach. Czasem też półgębkiem ją chwalił („…nawet pani kanclerz Angela Merkel mówi bardzo wyraźnie – to były niemieckie obozy koncentracyjne, to Niemcy odpowiadają za mord Holokaustu, to nie byli jacyś ponadnarodowi naziści, tylko to byli niemieccy zbrodniarze”[119].

Niektóre doniesienia sugerują, że Brudziński próbuje pomagać Kaczyńskiemu w jego trudnych stosunkach z Merkel.

W 2011 r. Jarosław Kaczyński wydał książkę pod tytułem Polska naszych marzeń. Napisał w niej, że nie sądzi, aby „kanclerstwo Angeli Merkel było wynikiem czystego zbiegu okoliczności”. Dodał jednak, że nie chce „tego przeświadczenia dalej rozwijać”. Polskie i niemieckie media zinterpretowały to tak samo: Kaczyński oskarżył Merkel, że w karierze pomagali jej ludzie Stasi – czyli policji politycznej komunistycznych Niemiec Wschodnich (gdzie Merkel się wychowywała)[120]. Słowa Kaczyńskiego wywołały skandal – szczególnie w Niemczech, gdzie sprawę lustracji traktuje się poważnie i rzadziej niż w Polsce rzuca się słowa na wiatr (między innymi dlatego, że niemieckie procedury lustracyjne stworzyli prawnicy i politycy bardziej sprawni niż Andrzej Duda).

W październiku 2011 r. Brudziński przyszedł w sukurs swemu wodzowi. Ni stąd, ni zowąd oświadczył publicznie, że Kaczyński – jeśli tylko zostanie premierem – „świetnie porozumie się z Angelą Merkel”. Dlaczego? „Bo w Europie też chcą szanować polityków, którzy sami siebie szanują. A jak obserwuję pana Sikorskiego, jak obserwuję pana premiera Donalda Tuska, to są to politycy, którzy łokcie mają bardzo blisko przy sobie (…), ta cała histeria wokół tego jednego zdania w książce Jarosława Kaczyńskiego akurat odniesie skutek odwrotny do zamierzonego”[121].

Cały ten wywód można by pominąć jako typowe pochlebstwo działacza partyjnego dla wodza, gdyby nie inne doniesienia medialne. Wynika z nich, że w sierpniu 2017 r. Brudziński ułatwił Kaczyńskiemu tajne spotkanie z Merkel. Zabrał go na Pomorze Zachodnie, oficjalnie po to, by zapewnić przywódcy spokojny urlop na łódce. Następnie udawał, że przywódca na tej łódce przez cały czas przebywa. „Jarosław Kaczyński zaskoczył wszystkich. W sierpniu ludzie z rozbawieniem kręcili głową, patrząc na jego zdjęcia z rejsu po Zalewie Szczecińskim, które na Twittera wrzucał Joachim Brudziński. Tymczasem prezes w pełnej konspiracji pędził pod Berlin do zameczku Meseberg, by spotkać się z Angelą Merkel” – pisała „Gazeta Wyborcza”[122].

Gdzie Brudziński, gdzie Merkel? – wzruszą ramionami ci, którzy uwierzyli w wizerunek, za którego pomocą działacze PiS zdobywają przychylność swojego wyborcy. To wizerunek ludzi, którzy nie lubią zewnętrznego świata poza Polską i wolą o nim nic nie wiedzieć. Ale w tym wizerunku jest tyle prawdy, ile nieprawdy. PiS traktuje zagranicę nieporadnie, nieufnie lub wrogo, szczególnie Zachód. Głównym i podstawowym celem partii jest utrzymanie władzy w Polsce. Świat zewnętrzny liczy się o tyle, o ile może w tym pomóc lub przeszkodzić. Znaczy to, że zainteresowanie ma charakter wąski, nieprzyjazny lub instrumentalny. Ale nie jest tak, że tego zainteresowania nie ma. A wrogowie – prawdziwi lub wyimaginowani – mogą frapować bardziej niż przyjaciele.

Dodajmy, że Joachim Brudziński jest człowiekiem znacznie bardziej światowym, niż chce ujawnić. We wczesnej młodości wyrwał się z rodzinnej okolicy. Pochodzi z Sądecczyzny, jego matka urodziła się w Trzycierzu, niecałe 20 kilometrów od Starego Sącza[123]. Wspólne krajobrazy dzieciństwa mogły go zbliżyć do Andrzeja Dudy – aczkolwiek wytrawnego partyjnego gracza trudno podejrzewać o to, by tkając sieci wpływu, ulegał sentymentom, tym bardziej że młody Brudziński od tych krajobrazów uciekł nad morze.

On sam opisuje to tak: „Urodziłem się w 1968 roku, wychowany zostałem w górach Beskidu Sądeckiego w kulcie partyzantki AK-owskiej (…). Po ukończeniu szkoły podstawowej zrozumiałem, że swoje życie chciałbym związać z morzem (…), ukończyłem Szkołę Rybołówstwa Morskiego w Świnoujściu (…). W Szczecinie ukończyłem politologię na Uniwersytecie Szczecińskim oraz podyplomowe studia pedagogiczne. Podczas wakacji w roku akademickim zarabiałem (…), pływając na statkach handlowych i rybackich, zarówno polskich, jak i zagranicznych armatorów (…), działałem w duszpasterstwie akademickim Ojców Jezuitów. Jednocześnie współpracowałem z Polskim Radiem Szczecin, gdzie przygotowywałem materiały reporterskie poświęcone problematyce gospodarki morskiej. Po ukończeniu studiów założyłem Morskie Centrum Informacji Zawodowej zajmujące się podnoszeniem kwalifikacji językowych polskich marynarzy i rybaków. Pełniłem funkcję rzecznika prasowego Urzędu Morskiego w Szczecinie. Byłem także wykładowcą w Zachodniopomorskiej Szkole Biznesu oraz Policealnym Studium Administracji. Pod opieką naukową mojego promotora Prof. zw. dr hab. Wiesława Burgera rozpocząłem pracę nad rozprawą doktorską nt. gospodarki i żeglugi morskiej na Pomorzu Zachodnim”[124].

W tym życiorysie Joachim Brudziński nie chwali się pewnym epizodem z czasów PRL-owskiej młodości. Otóż został wtedy aresztowany. Nie za działalność polityczną. Chodziło o „Zdemolowanie pociągu i rozbój. Ostatecznie zarzutów nie potwierdzono, ale konsekwencje Brudziński poniósł surowe. Przesiedział dwa miesiące w areszcie” – jak ujawnił dziennikarz Michał Krzymowski na łamach „Newsweeka”[125].

Interesujące jest również to, że Brudziński najwyraźniej nie mówi nam wszystkiego o Morskim Centrum Informacji Zawodowej. W tygodniku „Polityka” czytamy bowiem, że chodziło nie tylko o podnoszenie kwalifikacji językowych: „Gdy w latach 90. na rynku pracy zrobiło się tragicznie i padali kolejni polscy armatorzy, przez kilka lat prowadził własną firmę – Morskie Centrum Informacji Zawodowej – która pośredniczyła w poszukiwaniu pracy na zagranicznych rynkach”[126].

W lutym 2020 r. media ogłosiły, że drugą kampanią prezydencką Andrzeja Dudy pokieruje Brudziński[127].

19 lutego Andrzej Duda oficjalnie wyznaczył Joachima Brudzińskiego na szefa sztabu organizacyjnego kampanii[128].

CZĘŚĆ TRZECIA
Jak wschodziło słońce partii

ROZDZIAŁ 10
Ty jesteś specyficzny

Startując w wyborach prezydenckich w roku 2015, Andrzej Duda przedstawiał się jako spadkobierca dziedzictwa po prezydencie Lechu Kaczyńskim, który styczniu 2008 r. powołał Dudę na stanowisko podsekretarza stanu w Kancelarii Prezydenta RP.

Według Aleksandry Pawlickiej prezydent Kaczyński nie ufał Dudzie, gdyż nie ufał ludziom Ziobry. Przypomnijmy: „(…) nie była to bliska współpraca”. Andrzej Duda „rzadko jest zapraszany do pałacu i w przeciwieństwie do pozostałych ministrów nie jest z prezydentem na «ty»”.

Nie najlepsze stosunki Kaczyńskiego i Dudy zapewne wynikały również z tego, jak Andrzej Duda reprezentował prezydenta RP na sali sejmowej. Lech Kaczyński (zapewne pod naciskiem brata, na którego ze swej strony naciskał Ziobro) powierzył Dudzie bardzo ważną część działalności, czyli legislację prezydencką:

- projekty ustaw zgłaszane w Sejmie przez prezydenta;

- doradzanie przy decyzjach dotyczących innych ustaw.

Prezydent każdą ustawę może zaakceptować i podpisać, ale może też ją zawetować lub odesłać do Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego legislacja prezydencka to jedno z najpotężniejszych narzędzi, za których pomocą prezydent wpływa na życie kraju.

Zatem Lech Kaczyński w swoim imieniu regularnie posyłał Andrzeja Dudę do Sejmu. Niekiedy musiał tego żałować.

W listopadzie 2008 r. odbyło się posiedzenie dotyczące m.in. przedstawionego przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego projektu zmian w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych[129]. Projekt zachwalał posłom Andrzej Duda. Z protokołu wynika, że posiedzenie przebiegało burzliwie. Joachim Brudziński w dramatycznych słowach pytał Dudę o losy Polskiej Żeglugi Morskiej i jej marynarzy wobec planów komercjalizacji tego przedsiębiorstwa. Posłowie przerywali Brudzińskiemu, przerywał mu też marszałek Sejmu. Mówca przekrzykiwał się z nimi wszystkimi i protokolant nie zawsze był w stanie zapisać całe zdania, albowiem niektóre słowa ginęły w gwarze. Na galerii sejmowej siedzieli też marynarze związkowcy, co nie wpływało na uspokojenie atmosfery. Łatwo się domyślić, że okrzyki Brudzińskiego zostały wcześniej z Dudą uzgodnione. Dzięki nim, gdy hałas już ucichł, Duda mógł wystąpić jako obrońca marynarzy u boku Lecha Kaczyńskiego. Powiedział, że prezydent nie zgodził się i nie zgodzi na komercjalizację, gdyż komercjalizacja to prywatyzacja, a prywatyzacja to likwidacja…[130]

Ten zaplanowany dramat przeobraził się w spontaniczną komedię, gdy Andrzej Duda postanowił skomentować to, że w debacie na pytania posłów odpowiada wiceminister pracy Agnieszka Chłoń-Domińczak. To, co mówiła, najwyraźniej miało dla Dudy mniejsze znaczenie. Za to niezatarte wrażenie zrobił na nim stan pani wiceminister. Stan, który polscy tradycjonaliści nazywają stanem błogosławionym. Andrzej Duda odniósł się do niego tak:

„– Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! (…) czuję ogromny dyskomfort, ponieważ chciałbym tutaj wypowiadać się w sposób merytoryczny, ale obserwuję od ponad 3 godzin, jak pan premier zasłania się przed pytaniami panią minister, która jest w zaawansowanej ciąży /Poruszenie na sali, oklaski/ Pan premier… /Posłowie uderzają w pulpity/[131].

– Pan, panie ministrze, reprezentuje najwyższy urząd w państwie i powinien pan tak się zachowywać, jak przystoi najwyższemu urzędowi w państwie. Stwierdzam to z ogromnym ubolewaniem i apeluję do pana o zaniechanie tego rodzaju wypowiedzi” – odpowiedział marszałek Sejmu.

Protokolant odnotował też głosy posłów wzburzonych wystąpieniem Dudy:

„– Wyłączyć go!

– Podła kanalia.

– Wyjdźmy z sali, nie będziemy słuchali czegoś takiego.

– Ty bucu, ty prostaku!

– Proszę to przerwać i zwołać Konwent Seniorów [organ Sejmu składający się z marszałka, wicemarszałków oraz liderów klubów i kół poselskich, pełniący funkcję doradczą, zwoływany m.in. przy niespodziewanych kryzysach politycznych – przyp. red.]”.

Marszałek posłuchał tej ostatniej rady: „Proszę państwa, odbyło się spotkanie Konwentu Seniorów. Także poprosiłem o rozmowę z panem ministrem Dudą (…), powinniśmy dać sobie pewnie szansę wyjścia z sytuacji niesłychanie krępującej i przykrej. Niesłychanie przykrej. Nie jestem w stanie zaakceptować tego rodzaju wypowiedzi (…). Wiem, że chciała złożyć oświadczenie pani minister Agnieszka Chłoń-Domińczak, które być może także wiele wyjaśni”.

W swoim oświadczeniu wiceminister Chłoń-Domińczak wyjaśniła Andrzejowi Dudzie, że ciąża to nie choroba, a kobieta w ciąży może przyjść do pracy z własnego wyboru, nie z przymusu.

Zakończyła tak: „Jeżeli jedynym pana argumentem w dyskusji, która tutaj jest prowadzona, jest mój stan, to jest mi z tego powodu przykro. Bo ja nie używam mojego stanu jako argumentu w tym, co robię. Staram się po prostu dobrze wykonywać moją pracę”[132].

Jak się wtedy zachował Andrzej Duda? Zasłonił się swoją siostrą:

„– Szanowny Panie Marszałku! Panie Premierze! Pani Minister! Wysoka Izbo! Szanowni państwo! Sytuacja jest specyficzna. Ja przepraszam, przepraszam za te okoliczności, jakie zaistniały, ale sytuacja jest specyficzna o tyle, że moja siostra jest w tej chwili w ciąży… /Poruszenie na sali/

Głos z sali:

– Ty jesteś specyficzny”[133].

Można wątpić, czy Lech Kaczyński ten wybryk docenił.

Wiele wskazuje na to, że Andrzej Duda, aby przełamać lody z prezydentem, jako lodołamacza próbował użyć wpływów pierwszej damy Marii Kaczyńskiej. W tym celu intensywnie zabiegał o jej względy. W 2018 r. opublikował na Twitterze zdjęcie, na którym klęczy przed panią prezydentową. Klęczy z uśmiechem i podaje jej rękę. Wygląda to na czołobitne powitanie[134].

Nie wiadomo, jak takie hołdy przyjmowała Maria Kaczyńska. Żona prezydenta Kaczyńskiego wspominana jest (nie tylko przez zwolenników PiS) jako osoba skromna i przyzwoita. Wiadomo, że po jej tragicznej śmierci w katastrofie smoleńskiej Andrzej Duda zaczął się przedstawiać jako – trudno tu znaleźć właściwe słowa – strażnik zwłok Marii Kaczyńskiej.

W znanej nam już książce Rodzice prezydenta czytamy, że Andrzej Duda osobiście poleciał do Rosji po ciało pierwszej damy. Potwierdza to sam Duda, który swoją podróżą nie omieszkał się pochwalić popularnej gazecie „Fakt”:

„(…) minister Andrzej Duda (…) pojechał do Moskwy przypilnować transportu ciała pierwszej damy. Musiał on patrzeć Rosjanom na ręce i dosłownie pilnować ich na każdym kroku, bo usiłowali działać na własną rękę (…).

– Bardzo twardo postawiłem warunki. Musiałem to zrobić – relacjonuje Duda. – Po pierwsze, pani prezydentowa miała być złożona do polskiej trumny, choć Rosjanie wykłócali się, że ma być w rosyjskiej (…). Po drugie, nakazałem, by sami nie ważyli się zamykać trumny – miała być cały czas otwarta, zamknięcie miało nastąpić po pożegnaniu w naszej obecności. Co chwila musiałem im grozić, że w razie złamania któregokolwiek z warunków ogłosimy międzynarodowy skandal i nie odbierzemy ciała pani prezydentowej.

Ale Rosjanie i tak zachowywali się skandalicznie. Gdy ciało Marii Kaczyńskiej spoczywało już w trumnie w osobnym pokoju, zwołali dziennikarzy, których zamierzali wpuścić, by filmowali i fotografowali zmarłą polską pierwszą damę (…).

– Dziennikarze byli już na korytarzu przed wejściem do pokoju, gdzie spoczywała pani prezydentowa – opowiada Duda.

Tylko dzięki twardej postawie polskiej delegacji udało się wyegzekwować od Rosjan szacunek dla prezydentowej.

– Brat pani prezydentowej pożegnał ją i złożył do trumny pamiątki, m.in. oplótł jej dłonie różańcem – relacjonuje Duda. – Następnie (…) i my pożegnaliśmy pierwszą damę. Dopiero po tym, w obecności polskich żołnierzy trumna została zamknięta. Mieliśmy już pewność, że do kraju zabieramy naszą prezydentową”.

Duda chwali się również tym, że tragedia smoleńska posłużyła mu do tego, aby na chwilę przejąć najwyższą władzę w Polsce.

Ten mały pucz – chciałoby się go nazwać „pałacowym”, jednak bardziej pasuje słowo „telefoniczny” – odbył się w dzień wypadku, 10 kwietnia 2010 r.

O całym zdarzeniu Andrzej Duda opowiedział pół roku później, w październiku 2010 r., gdy stanął przed słynnym Zespołem Parlamentarnym ds. Zbadania Przyczyn Katastrofy Tu-154M z 10 kwietnia 2010 roku, któremu przewodniczył Antoni Macierewicz[135]. Swoją opowieść Duda powtórzył w filmie Mgła [quasi-dokument zrealizowany na przełomie lat 2010–2011, utrzymany w duchu ideologii PiS i teorii spiskowych – przyp. red.][136].

Porównanie obu wypowiedzi Dudy daje dokładny obraz jego działań w dniu katastrofy smoleńskiej. Andrzej Duda znajdował się wówczas w Krakowie. Był w kontakcie telefonicznym z politykiem PiS Jackiem Sasinem, który przebywał w Smoleńsku, na miejscu katastrofy. Sasin od razu poinformował Dudę, że „Samolot jest kompletnie rozbity, chyba wszyscy nie żyją, prezydent nie żyje”.

Andrzej Duda jednak nie chce słuchać: „Zapytałem (…), czy widział ciało pana prezydenta. Odpowiedział, że nie. To były strasznie trudne chwile. Powiedziałem: «Jacek, to szukajcie! Szukajcie prezydenta!». Jacek powiedział: «Andrzej, ty nie widzisz, jak to wygląda. Nie jesteśmy w stanie. Nie damy rady tego zrobić»”[137].

Mniej więcej dwie godziny po katastrofie Duda odbiera służbowy telefon z Warszawy.

Dzwoni szef kancelarii Sejmu, aby uprzedzić podsekretarza Dudę, że marszałek Bronisław Komorowski zgodnie z konstytucją przejmie obowiązki zmarłego prezydenta.

Podsekretarz Duda protestuje. Jego zdaniem wcale nie wiadomo, czy prezydent Kaczyński na pewno zginął. Szef kancelarii Sejmu pyta, czy podsekretarz Duda żartuje. Pytanie zasadne, albowiem – przypomnijmy – od katastrofy minęły już dwie godziny. Przez te dwie godziny ratownicy nie znaleźli nikogo, kto by przeżył. Na miejscu wypadku ziemia jest usiana szczątkami ludzi i maszyny. Wszystko to widzi na własne oczy Jacek Sasin, który próbuje przekonać Dudę, że prezydent Lech Kaczyński nie żyje.

Jednak podsekretarz Duda nie żartuje. Po raz kolejny dzwoni do Sasina i znowu każe mu szukać ciała prezydenta Kaczyńskiego, czyli przekopywać się przez ludzkie i mechaniczne szczątki na miejscu katastrofy. Uzasadnia to „zamachem stanu”, jakiego rzekomo dokonuje Kancelaria Sejmu. O jej zakusach donosi też swojemu protektorowi Maciejowi Łopińskiemu, szefowi gabinetu Lecha Kaczyńskiego.

„Przebieg [rozmowy z sekretarzem Kancelarii Sejmu – przyp. red.] natychmiast zrelacjonowałem najpierw Jackowi Sasinowi, a następnie Maciejowi Łopińskiemu. Obaj byli wstrząśnięci. Jacek Sasin wspominał potem, że w rozmowie z nim wypowiedziałem słowa: «Tu już trwa zamach stanu»” – tak Andrzej Duda podsumował te rozmowy, występując przed „smoleńskim” zespołem śledczym Antoniego Macierewicza[138].

Ale na rozmowach się nie kończy, gdyż podsekretarz Duda przechodzi od słów do czynów. Najbliższym pociągiem pędzi do Warszawy, aby bronić Polski przed marszałkiem Komorowskim i Kancelarią Sejmu. Podczas tej podróży szef Kancelarii Sejmu wielokrotnie dzwoni do Dudy i próbuje go przekonać do swoich racji. Jednak podsekretarz Duda aż do godziny 14 sprzeciwia się temu, aby marszałek Sejmu zgodnie z Konstytucją RP przejął władzę, a uzasadnia to tym, jakoby przejęcie władzy przez marszałka Sejmu stanowiło… naruszenie Konstytucji RP (albowiem pięć godzin po katastrofie podsekretarz Duda wciąż się upiera, że prezydent Lech Kaczyński może żyć)[139].

Kto przekonał Dudę, żeby przestał bronić Komorowskiemu dostępu do Pałacu Prezydenckiego? Prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew, który wysłał do Polski oficjalny list o śmierci Lecha Kaczyńskiego[140]. Pismo od Miedwiediewa miało większą moc niż naoczne świadectwo Sasina, doniesienia najpoważniejszych mediów, oficjalne stanowisko Kancelarii Sejmu i Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

„Uświadomiłem sobie, że jeżeli strona rosyjska oficjalny dokument w tej sprawie przesłała, jeżeli to jest dokument wystosowany przez prezydenta Federacji Rosyjskiej, to zakładam, że wszystkie te czynności zostały dopełnione i że po prostu Rosjanie są pewni, że prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie żyje. I powiedziałem: jeżeli macie państwo dokumenty, to tak. To nie mam już żadnych… To nie będę tego blokował”[141] – mówi Andrzej Duda w filmie Mgła.

Również w późniejszych latach stosunek Dudy do katastrofy smoleńskiej odbiegał od zasad racjonalności. Wbrew ekspertyzom fachowców Andrzej Duda uparcie wierzył w to, że katastrofa mogła zostać spowodowana przez wrogów Polski lub PiS.

„Po katastrofie prezydenckiego samolotu Duda zaliczany był do najżarliwszych wyznawców wiary w zamach smoleński” – pisze Dorota Kowalska z „Polska The Times”[142].

Jej słowa potwierdza sam Andrzej Duda. W 2012 r. publicznie pochwalił dziennikarza Cezarego Gmyza, którego wyrzucono z „Rzeczpospolitej” za słynny artykuł o katastrofie smoleńskiej. Przypomnijmy: Gmyz napisał, jakoby na wraku prezydenckiego samolotu znaleziono ślady trotylu [materiał wybuchowy – przyp. red.]. Informacje dziennikarza zdementowała prokuratura wojskowa. On sam stracił pracę w związku z kompromitacją, jaką dla gazety stanowiła jego publikacja. Razem z nim usunięto kierownictwo redakcji, które nie dopilnowało kłopotliwego dziennikarza. Mimo to krakowskie Stowarzyszenie im. Lecha Kaczyńskiego przyznało Cezaremu Gmyzowi nagrodę o nazwie „Święty Jerzy zabija smoka”. Wręczył mu ją Wojciech Kolarski, szef biura poselskiego Andrzeja Dudy. Sam Duda uznał Gmyza za jednego ze „współczesnych bohaterów”:

„Ta nagroda jest nagrodą za niezłomność. Jest także nagrodą za to, że pan redaktor się nie przestraszył całej tej sytuacji. Że zachował postawę dumną (…), sprawa tragedii smoleńskiej jest jedną z tych rzeczy, którymi się zajmuję, i analizuję na co dzień wszystko to, co się w tej sprawie pojawia. (…) ujawnienie tej wiadomości [o trotylu – przyp. red.] jest przełomem (…). W uczciwym kraju demokratycznym, gdzie media rzeczywiście są biznesem, a nie robieniem polityki pro-komuśtam, pan redaktor powinien być przez swojego szefa, właściciela noszony na rękach”.

Jak ma się do tego zdementowanie informacji podanych w artykule Gmyza przez prokuraturę wojskową? Jej działania Andrzej Duda uznał za „matactwo”[143].

Już po wyborze na stanowisko Prezydenta RP Andrzej Duda wysłał list do uczestników IV Konferencji Smoleńskiej, według których katastrofa stanowiła efekt wrogiego spisku:

„Nie godzimy się, by raporty oficjalnych komisji pozostawiły naukową prawdę poza progiem naszej wiedzy, naszych możliwości i umiejętności dochodzenia do wiarygodnych ustaleń – napisał. – Jestem przekonany, że badaczom, którzy – działając poza oficjalnymi strukturami polskiej nauki, w nieprzychylnej, medialnej atmosferze, z ograniczonym dostępem do materiałów i dowodów – podjęli trud samoorganizacji obywatelskiej w zgodzie z etosem uczonego i obywatela, należy się wdzięczność i szacunek. Uważam też, że podjęte przez Państwa prace trzeba kontynuować”[144].

Kim byli „badacze”, którzy wystąpili na IV Konferencji Smoleńskiej? Znalazła się wśród nich reżyserka filmowa Ewa Stankiewicz, która niedługo potem domagała się kary śmierci dla przewodniczącego Rady Europejskiej, byłego premiera RP Donalda Tuska[145].

Jednym z głównych autorytetów naukowych konferencji był mąż Ewy Stankiewicz, Glenn Arthur Jørgensen. Jørgensen przedstawia się jako wykładowca renomowanego Duńskiego Uniwersytetu Technicznego. Jednak dziennikarz śledczy Wojciech Cieśla ustalił, że to nieprawda. Jørgensen jako student tej uczelni prowadził zajęcia dla innych studentów, ale nie był jej wykładowcą. Czyżby zaskarbiło mu to sympatię Dudy, który pozwala się przedstawiać jako wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, choć nim nie był?[146]

Największe zdumienie budzi to, że na IV Konferencji Smoleńskiej wystąpiła również… muzykolożka Anna Gruszczyńska-Ziółkowska, która wypowiadała się na temat nagrań dźwiękowych zarejestrowanych w prezydenckim samolocie[147]. Tymczasem jej specjalność stanowi… dawna muzyka peruwiańskich Indian[148].

Co oznacza poparcie prezydenta dla takiego gremium? Czy prezydent Duda zwraca się ku alternatywnym „autorytetom”, gdyż nie ufa oficjalnej wiedzy? Czyżby cechowała go żądza odkrywania ukrytej prawdy? Cóż, to cecha niekoniecznie zła, pod warunkiem że ukrytej prawdy szuka się racjonalnie, a poszukiwacz nie przymyka oczu na żadne szczegóły.

W filmie Mgła razem z Andrzejem Dudą występuje Jakub Opara, wicedyrektor zespołu obsługi organizacyjnej prezydenta Lecha Kaczyńskiego[149].

W 2011 r. Opara udzielił wywiadu popularnej rozgłośni RMF FM. Oznajmił wtedy, jakoby w dniu katastrofy na lotnisku w Smoleńsku mówiono o trzech osobach, które przetrwały wypadek. „…ambasador Turowski powiedział nam, że trzy osoby przeżyły katastrofę, że trzy osoby okazywały znaki życia, że widział trzy karetki”[150].

„To bzdury i brednie” – tak opowieści Opary skomentował Paweł Graś, ówczesny rzecznik rządu[151]. Powściągliwie, jeśli wziąć pod uwagę szkody, które taka dezinformacja wyrządza państwu i społeczeństwu. Jednak Andrzej Duda najwyraźniej miał na ten temat inną opinię niż Paweł Graś.

W czerwcu 2015 r. media podały, że Jakub Opara ma odpowiadać za organizację i współpracę z samorządami w gabinecie nowego prezydenta Andrzeja Dudy[152]. Potem się okazało, że Opara poszukał sobie bardziej intratnej posady. W lutym 2016 r. został prezesem zarządu spółki PL.2012+[153]. Spółka należy do państwa i zarządza Stadionem Narodowym w Warszawie[154]. Jakub Opara zarabiał w niej około 400 tys. zł rocznie[155].

Również wtedy Duda okazywał Oparze przychylność. 2 maja 2016 r., w Dniu Flagi, prezydent Andrzej Duda podczas uroczystości na dziedzińcu Belwederu w Warszawie wręczył polską flagę Jakubowi Oparze jako prezesowi spółki PL.2012+[156]. Krótko przedtem, w listopadzie 2015 r., Jakub Opara wszedł do rady Narodowego Centrum Studiów Strategicznych (NCSS), aby pełnić w tej organizacji funkcje nadzorcze[157].

Mimo oficjalnie brzmiącej nazwy NCSS to organizacja prywatna, aczkolwiek w latach 2015–2018 związana z ministerstwem obrony, kierowanym wówczas przez Antoniego Macierewicza. Działalność NCSS, rosyjskie powiązania tej organizacji i antyzachodnie, prokremlowskie poglądy jej ekspertów zostały dokładnie opisane przez Tomasza Piątka w książce Macierewicz i jego tajemnice.

ROZDZIAŁ 11
Powrót do Pałacu

W lipcu 2010 r., gdy Bronisław Komorowski został prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej, Andrzej Duda zrobił to samo co jego protektor w Pałacu Prezydenckim, Maciej Łopiński. Obaj złożyli rezygnację, którą prezydent Komorowski szybko przyjął[158].

Nie oznaczało to, rzecz jasna, rezygnacji z kariery politycznej. Kierownictwo Prawa i Sprawiedliwości zaczynało dostrzegać potencjał Andrzeja Dudy. Zbigniew Ziobro jeszcze uważał go za swojego (do „wielkiej zdrady” ze strony Dudy doszło dopiero w następnym roku, wcześniejsze nielojalności z Pałacu Prezydenckiego zostały przez Ziobrę wybaczone lub niedostrzeżone). A już na pewno za swojego uważał go Joachim Brudziński. Kolejny człowiek cieszący się opinią polityka chłodnego i twardego, który dostrzegł korzyści z chowania się za uśmiechniętą twarzą Andrzeja Dudy. Tym bardziej że Duda miał teraz do zaoferowania coś jeszcze oprócz uśmiechu.

Spływała na niego część uznania, jakim cieszył się zmarły prezydent Lech Kaczyński – „zdradziecko zamordowany w Smoleńsku”, w co zaczynało wierzyć coraz więcej Polek i Polaków.

W 2010 r. Andrzej Duda po raz pierwszy wystartował w wyścigu o najwyższą władzę – na razie w wymiarze lokalnym. Trzy lata wcześniej, w 2007 r. wystawiono go w wyborach do Sejmu, w okręgu tarnowskim (wspominaliśmy o tym, cytując artykuł Aleksandry Pawlickiej). Wtedy startował z dala od domu, z ostatniego miejsca na liście PiS. Ostatnie miejsce na liście nie jest miejscem najgorszym (najmniejsze szanse na wybór mają kandydaci zajmujący miejsca w środku i w drugiej połowie stawki). Jednak nie jest też miejscem najlepszym, dlatego trudno traktować tarnowską kandydaturę Dudy jak coś więcej niż tylko rozgrzewkę. Za to w roku 2010 PiS wystawił Andrzeja Dudę w wyborach na prezydenta Krakowa.

Skąd taka decyzja? Wszyscy wiedzieli, że w Krakowie zawsze wygrywa Jacek Majchrowski – członek SLD, który zawiesił swoje członkostwo na czas prezydentury, zatem na długo (zaczęła się w 2002 r. i trwa do dziś). Szanse Dudy w starciu z tym przemyślnym politykiem były znikome. Jednak Andrzej Duda nie po to startował, żeby wygrać. Miał przejść chrzest bojowy, zdobyć kampanijne doświadczenie i zaistnieć.

To drugie nie do końca mu się udało. Być może dlatego, że w kampanii mówił mniej więcej to samo co inni kandydaci.

Gdy Piotr Boroń, kandydat komitetu Prawica Razem, obiecywał powstanie Centrum Wystawienniczo-Targowego w Krakowie, Andrzej Duda obiecywał Centrum Kongresowe. Gdy popierany przez Platformę Obywatelską Stanisław Kracik proponował Kolej Aglomeracyjną, Duda proponował Szybką Kolej Miejską. Gdy Kracik mówił, że z uczestnikami protestów przeciwko przebudowie miasta trzeba rozmawiać, Andrzej Duda zarzucał Majchrowskiemu, że zbyt mało rozmawia z uczestnikami protestów.

Majchrowski nie musiał się specjalnie wysilać, żeby odpowiadać Dudzie. Podczas debaty wyborczej zapytał 38-letniego byłego podsekretarza o jego przygotowanie do rządzenia dużym miastem[159]. Andrzej Duda pochwalił się wtedy „czterema latami doświadczenia w administracji publicznej na stanowiskach kierowniczych”. Tym samym spróbował zrównać pisanie kiepskich projektów ustaw i nadstawianie karku rozzłoszczonym posłom do zarządzania wielusettysięcznym żywym organizmem[160].

Pytanie o doświadczenie wracało w kampanii. Duda przywoływał wtedy cień zmarłego prezydenta Lecha Kaczyńskiego: „Przez ponad dwa lata miałem okazję współpracować z prezydentem RP, panem prof. Lechem Kaczyńskim, obserwować pracę prezydenta Rzeczypospolitej i obserwować jego rolę, ale również walczyć – nie będę się bał tego słowa – walczyć o zachowanie jego konstytucyjnej pozycji, którą próbowano, jak państwo widzieliście w wielu przypadkach, podeptać (…). Skąd się bierze konstytucyjna pozycja prezydenta RP? Przede wszystkim z tego, że jest wybrany w wyborach powszechnych, i to jest największe podobieństwo pomiędzy prezydentem RP a prezydentem miasta. Prezydent miasta również jest wybrany przez mieszkańców w wyborach powszechnych, jest zatem najpoważniejszym reprezentantem wspólnoty samorządowej. To z jednej strony wielka odpowiedzialność, a z drugiej niebywała legitymacja do załatwiania wszelkich spraw lokalnych, zwłaszcza tych trudnych” – tak tłumaczył się w słynnej kawiarni Jama Michalika przed… członkami swojego własnego honorowego komitetu poparcia[161].

Wątpliwości dotyczące kwalifikacji kandydata musiały być bardzo powszechne, skoro sztab wyborczy uznał, że Duda powinien wygłosić taki wywód przed najbardziej mu przychylnymi działaczami.

Rzecz jasna, nie wygrał. Nie przeszedł nawet do drugiej tury, ponieważ zdobył tylko 21 proc. głosów[162]. Biorąc pod uwagę brak doświadczenia i mocnego pomysłu na kampanię, to i tak niezły wynik.

Duda prezydentem nie został, ale wszedł do Rady Miasta Krakowa. „W rankingu przeprowadzonym przez «Gazetę Krakowską» na najlepszego rajcę w 2011 roku Duda zajął trzecie miejsce. Od końca. Zdarzało mu się nawet przysypiać na obradach” – napisał „Newsweek” w 2015 r.[163]

Czasem jednak musiał się budzić, bo można znaleźć ślady jego aktywności, aczkolwiek bardziej pokazowej niż skutecznej. W 2011 r. przyczynił się do tego, że Rada Miasta zobowiązała prezydenta Majchrowskiego do rozpoczęcia cyklu debat nazywanego Okrągłym Stołem Mieszkaniowym. Debaty dotyczyły problemów związanych z zarządzaniem mieszkaniami komunalnymi[164]. Czyżby w ten sposób Andrzej Duda próbował odpokutować niedole lokatorów spowodowane przez deweloperkę aferzystkę Bogusławę C.? Niestety, zdaniem krakowian debaty przełomu nie przyniosły[165].

Za to życie Andrzeja Dudy nabrało przyspieszenia. W 2011 r. zaczął brać udział w coraz większej liczbie przedsięwzięć i kampanii.

Gdy jego protektor Maciej Łopiński założył Ruch Społeczny im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, Duda znalazł się przy nim jako członek komisji rewizyjnej tej organizacji. Zasiadał w niej również jako prezydent RP, albowiem opuścił ją dopiero we wrześniu 2015 r.[166]

W momencie powstania Ruchu stanowisko jego wiceprezeski zajmowała Marta Kaczyńska-Dubieniecka, córka zmarłego prezydenta (obecnie prezeska). Plotkowano o bliskiej sympatii, która miała łączyć Andrzeja Dudę z Martą Kaczyńską. Jednak na uwagę bardziej zasługiwałaby inna koneksja. Od marca 2014 r. sekretarzem zarządu Ruchu był Jakub Opara. Ten sam, który zasiadał w radzie organizacji NCSS.

Ruch zajmował się upamiętnianiem katastrofy smoleńskiej. Jedna z jego inicjatyw nosiła nazwę „Jesteśmy Smoleńskim Pomnikiem”. O co chodziło? O to, żeby żywi ludzie upamiętniali zmarłe ofiary przy użyciu wirtualnych środków. Polki i Polacy mieli przesyłać Ruchowi zdjęcia przedstawiające ich podczas żałoby smoleńskiej. Z tych zdjęć miało powstać jedno wielkie, symboliczne, elektroniczne dzieło sztuki. Inicjatywę reklamował w internecie protektor Andrzeja Dudy – Maciej Łopiński[167].

Latem 2011 r. Andrzej Duda wystartował w wyborach parlamentarnych. W sierpniu tygodnik „Wprost” zamieścił artykuł pt. Andrzej Duda jedynką na liście PiS w Krakowie. To wszystko, czego się na jego temat dowiadujemy z artykułu, albowiem reszta tekstu poświęcona jest innym kandydatom partii. Tekst nie wzbudził większego zainteresowania. Pod artykułem znajdujemy tylko jeden komentarz. Anonimowy autor przedstawia się jako zawiedziony wyborca Prawa i Sprawiedliwości. Jednak ton wypowiedzi oraz znajomość partyjnych układów wskazują raczej na zawistnego działacza PiS – kogoś wrogiego nie tylko Andrzejowi Dudzie, ale też Zbigniewowi Ziobrze i całej jego frakcji (pamiętajmy, że Dudę wciąż jeszcze uważano za człowieka Ziobry).

„Kto tak lansuje tego cwaniaczka i karierowicza???? Ktoś mu załatwił posadę w Kancelarii Prezydenta Kaczyńskiego – i to w zasadzie tej osobie Duda powinien być wdzięczny, bo sam niczym się nie zasłużył niestety. Gdy Prezydent zginął – Dudzie załatwiono miękkie lądowanie – start w [krakowskich – przyp. red.] wyborach prezydenckich (wyłącznie dla reklamy jego zupełnie nie znanej w Krakowie osoby), później posadka na przeczekanie do wyborów parlamentarnych – miejsce w Radzie Miasta. No i znów niewidzialna ręka umieściła Dudę (teraz już bardziej wylansowanego na pierwszym (!) miejscu listy PiS do parlamentu, gdyż to parlament ma być docelową (na jakiś czas) posadką Dudy. Później będzie to parlament UE (bo tam jest kasa). Koneksje i powiązania tego Pana są nad wyraz ciekawe. Szkoda, powoduje to, że pierwszy raz nie pójdę na wybory (zwykle głosowałem na PiS), albo jak mi PO bardzo nie podpadnie – to zagłosuję na Gowina z PO” – napisał anonimowy zawistnik[168].

Zawistnik musiał mieć dobre informacje, albowiem jego przewidywania się potwierdziły. Andrzej Duda trafił do Sejmu RP, potem do Parlamentu Europejskiego, z tym że na krześle w Sejmie Duda chwilami siedział jak na szpilkach. Wiele się wtedy działo w parlamencie i jego okolicach. Zbigniew Ziobro zdradził Jarosława Kaczyńskiego, a Duda zdradził Ziobrę mimo rozmów w saunie.

W Sejmie Andrzej Duda był posłem aktywnym. W połowie kadencji jedno z czasopism zaliczyło go do dziesiątki najlepszych posłów. Uzasadniło to następująco: „Andrzej Duda (PiS) – jeden z najaktywniejszych posłów, jego wypowiedzi na sali obrad plenarnych dotyczą prawie wyłącznie ustaw i stanowionego prawa, nie są zaś oświadczeniami «na każdy temat», bez ładu i składu. Wiceprzewodniczący Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, rzeczowy i kulturalny, co w tej komisji jest szczególnie ważne. Otwarty na argumenty opozycji, pokazuje, jak można dyskutować, nikogo przy tym nie obrażając. Zamiast uszczypliwości i ataków personalnych – merytoryczne argumenty”[169].

Miłe słowa, ale powinny wzbudzić drżenie w wyborcach PiS, albowiem czasopismem, które tak doceniło Dudę, była „Polityka”. To najpoważniejszy z polskich tygodników, który od dziesięcioleci wyznaje pozytywizm i pracę u podstaw (czyżby redakcja pochwaliła najspokojniejszego posła PiS, aby dydaktycznie oddziałać na pozostałych działaczy tej partii?). Jednak z punktu widzenia Prawa i Sprawiedliwości tygodnik „Polityka” jest pismem wrogim, antypolskim, albowiem lewicowo-liberalnym.

Rzecz jasna, mowa o roku 2013, kiedy to PiS kokietowało różnych wyborców, od wyznawców teorii zamachu smoleńskiego po wrażliwych lewicowców i szacownych liberałów. Pochwała ze strony „Polityki” pomagała Dudzie u tych drugich i tych trzecich, jednak mogła zaszkodzić u tych pierwszych, wówczas bardzo ważnych dla PiS. Partia chciała pozyskać wrażliwych i szacownych, ale nie za cenę utraty radykałów. Musiała oddzielnie porozumiewać się z różnymi, bardzo różnymi elektoratami. Do każdego z nich trzeba było mówić innym językiem.

Być może dlatego działalność posła Dudy przybrała charakter poniekąd schizofreniczny. Można ją podzielić na dwa oddzielne obszary:

- działalność Andrzeja Dudy w komisjach i podkomisjach sejmowych;

- działalność Andrzeja Dudy w zespołach parlamentarnych.

Jeśli chodzi o komisje, to poseł Duda zasiadał:

- w Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej;

- w Komisji Ustawodawczej;

- w Podkomisji stałej do spraw Trybunału Konstytucyjnego.

Jego działalność w komisjach i podkomisjach wyglądała tak, jak to opisała „Polityka”. Andrzej Duda coraz lepiej uczył się bycia uśmiechniętą twarzą PiS. Zrozumiał już, że nie może być „specyficzny” – czyli taki jak wtedy, gdy wytykał rządowi PO ciążę pani wiceminister. Zrozumiał, że musi być merytoryczny.

Jednak pozostała część jego działalności – ta odbywająca się w zespołach parlamentarnych – wciąż była po PiS-owsku „specyficzna”. Albowiem poseł Duda zasiadał:

- w Zespole Parlamentarnym ds. Zbadania Przyczyn Katastrofy Tu-154M z 10 kwietnia 2010 roku;

- w Parlamentarnym Zespole Tradycji i Pamięci Żołnierzy Wyklętych;

- w Parlamentarnym Zespole na rzecz Ochrony Życia i Rodziny;

- w Parlamentarnym Zespole ds. Obrony Wolności Słowa.

Ten ostatni zespół odbył spotkania:

- z Krzysztofem Wyszkowskim i Sławomirem Cenckiewiczem, głównymi rzecznikami teorii, jakoby Lech Wałęsa był sterowany przez esbeków;

- z Tomaszem Sakiewiczem, redaktorem naczelnym „Gazety Polskiej” lansującej teorie spiskowe na temat katastrofy smoleńskiej;

- ze znaną nam już Ewą Stankiewicz, która żąda kary śmierci dla Donalda Tuska i lansuje teorie spiskowe na temat katastrofy smoleńskiej;

- ze znanym nam już Cezarym Gmyzem, „odkrywcą” rzekomego trotylu na wraku smoleńskim[170].

Andrzej Duda pojawiał się też na obradach komisji, do których nie należał. W czerwcu 2012 r. przybył na zebranie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Dlaczego zainteresował się tym posiedzeniem? Ponieważ komisja rozpatrywała „Sprawę korzystania po katastrofie pod Smoleńskiem z telefonów śp. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego”. Podczas posiedzenia Duda próbował ustalić, czy po katastrofie ktoś wysłał wiadomość SMS z aparatu prezydenta Kaczyńskiego[171].

Rok później, w lecie 2013 r., Andrzej Duda stanął przed trudnym zadaniem. Jak zachować twarz poważnego członka Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, gdy to gremium wspomina twoje związki z niebezpiecznym niszczycielem praworządności? Komisja rozpatrywała bowiem „wniosek wstępny o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu byłego ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobro”[172].

Człowiek, który swego czasu wprowadził Dudę do rządu, musiał się zmierzyć z zarzutami takimi jak:

- podejmowanie działań prowadzących do „wszczęcia i prowadzenia postępowań karnych przeciwko osobom typowanym według kryterium przekonań politycznych”;

- bezprawne naciski na szefów służb specjalnych;

- wyrażanie zgody na przekraczanie uprawnień przez Centralne Biuro Antykorupcyjne.

Chodziło o działania podejmowane przez Ziobrę w latach 2005–2007, gdy pełnił funkcję ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego z ramienia PiS. Działania te dotyczyły m.in. słynnego populistycznego polityka Andrzeja Leppera z partii Samoobrona. Komisja zajmowała się również sprawą śmierci Barbary Blidy [była minister gospodarki przestrzennej, ścigana przez prokuraturę Ziobry i służby specjalne pod zarzutem powiązań korupcyjnych, która 25 kwietnia 2007 r. popełniła samobójstwo w niejasnych okolicznościach – przyp. red.].

Gdy sześć lat później komisja zajmowała się bezprawnymi działaniami Ziobry, zasiadał w niej lider postkomunistycznej lewicy Leszek Miller.

We wrześniu 2013 r. poseł Miller zażądał, żeby z obrad komisji wykluczyć Dudę i Mularczyka: „…z uwagi na szczególną zażyłość tych dwóch panów z panem Zbigniewem Ziobro. Wymienionych panów łączą bardzo zażyłe relacje, a w przypadku pana Mularczyka dochodzi jeszcze fakt, że jest on szefem klubu parlamentarnego partii, której przewodzi pan Ziobro. Związki występujące pomiędzy panami mogą budzić obawę, że posłowie Duda i Mularczyk nie będą orzekać obiektywnie w sprawie dotyczącej pana Ziobro” – powiedział poseł Miller[173].

Jak na polityka, który do spółki z Namibią chce wypowiedzieć wojnę finansową Niemcom, odpowiedź Mularczyka brzmiała zaskakująco oszczędnie. Wręcz sucho: „Pan przewodniczący Miller nie wskazał żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wykluczenie mojej osoby”.

Za to Duda nie szczędził słów. Obszernie i pośpiesznie odciął się od działań Ziobry. Równocześnie jednak zapewnił swego dawnego protektora o nieustających ciepłych uczuciach: „…w okresie sierpień 2006 r. – listopad 2007 r. pełniłem funkcję wiceministra sprawiedliwości, byłem zastępcą ówczesnego ministra, pana Zbigniewa Ziobro (…). Moja praca w resorcie sprawiedliwości nie miała nic wspólnego z działaniami prokuratury, która funkcjonowała całkowicie odrębnie. Nie łączyły mnie żadne relacje z prokuratorami (…), w żaden sposób nie byłem zaangażowany w przygotowanie zarządzenia, które stanowi jeden z przedmiotów rozpatrywanego wniosku i w związku z którym stawia się zarzuty panu Ziobro (…). Jeżeli natomiast chodzi o relacje personalne pomiędzy mną i panem Zbigniewem Ziobro, to chcę powiedzieć, że darzyłem i nadal darzę pana ministra Ziobro wielkim szacunkiem. W związku z okolicznościami, które są państwu dobrze znane, jesteśmy dziś w odrębnych ugrupowaniach politycznych”.

Zbigniew Ziobro tego nie skomentował. Mimo że był obecny na posiedzeniu i mówił dużo. Większą część posiedzenia zajęły długie wypowiedzi Ziobry – nie tylko wyjaśnienia, ale też pogróżki. „Jak wrócę [na stanowisko ministra – przyp. red.], to może być różnie” – powiedział pod adresem obecnych na sali przeciwników politycznych. Czy również pod adresem Andrzeja Dudy, byłego sojusznika, który zdradził Ziobrę na rzecz Kaczyńskiego?[174]

Poseł Duda działał również poza Sejmem. W 2013 r. szykował się do ponownego startu w wyborach na prezydenta Krakowa. W rozmowie z portalem LoveKrakow mówił tak:

„Walka o prezydenturę Krakowa to zaszczyt dla polityka (…). Jestem krakowskim politykiem, to mój okręg wyborczy. Kraków to moje rodzinne miasto”.

Dziennikarz portalu Patryk Salamon postanowił skonfrontować Andrzeja Dudę z trudną kwestią:

„Mamy do czynienia z tzw. ustawą janosikową. Kraków musi dokładać także do biedniejszych gmin. Czy według Pana jest to sprawiedliwe, że dokładamy do biedniejszych gmin, a moglibyśmy na przykład zainwestować w budowę dróg?”

Reakcja Dudy – który półtora roku później przedstawił się Polsce jako rzecznik prostych, niezamożnych ludzi – ukazuje nam kolejne znamiona politycznego rozdwojenia jaźni. Zamiast jednego prostego stanowiska Andrzej Duda wygenerował dwie sprzeczne odpowiedzi.

Odpowiedź numer jeden brzmi szokująco, szczególnie dla mieszkańców biednych gmin:

„Jako krakowianin odpowiem, że jest to niesprawiedliwe. Nasze miasto ma dochody, mieszkańcy płacą podatki, a tymczasem część pieniędzy musimy gdzieś odprowadzić”.

Ale po odpowiedzi numer jeden przyszła odpowiedź numer dwa. Zapewne obliczona na uspokojenie osób biedniejszych, aczkolwiek wyrażona językiem, który musiał być dla nich niewiarygodny. Dla niektórych wręcz niezrozumiały:

„Jednak patrząc z punktu widzenia ogólnopaństwowego i mając wiedzę o priorytetach prawa europejskiego, rozumiem, że w ten sposób jest realizowana zasada zrównoważonego rozwoju. Ta zasada mówi, że całe państwo powinno rozwijać się równomiernie (…), trzeba pamiętać o państwie jako całości i ja się od tego myślenia państwowego nie uwalniam”.

Widząc, że Duda się miota, redaktor Salamon idzie za ciosem i zadaje kolejne trudne pytanie:

„– W jaki sposób ocenia Pan politykę pana Jacka Majchrowskiego? Pozytywnie, czy negatywnie?

– Prezydent Majchrowski rządzi Krakowem już trzecią kadencję. To cała epoka (…). Świat i Polska, a w niej Kraków, zmieniły się przez te lata.

– Pan poseł umiejętnie odchodzi od tematu. Jakie są plusy Jacka Majchrowskiego jako prezydenta Krakowa przez te 11 lat?

– Plusy są, bo inaczej krakowianie nie wybraliby Jacka Majchrowskiego trzykrotnie na prezydenta.

– Jakie?

– Każdy te plusy postrzega po swojemu i dokonuje bilansu z minusami”[175].

„Rozchodzi się jednak o to, żeby plusy nie przesłoniły wam minusów” – jak mówił Ryszard Ochódzki, prezes klubu sportowego Tęcza, bohater słynnego filmu Miś.

PiS dokonało „bilansu plusów z minusami” i w 2014 r. Andrzeja Dudy w krakowskich wyborach prezydenckich nie wystawiło. Najwyraźniej nie chciało, żeby nowa uśmiechnięta twarz zaczęła się kojarzyć jako „ten wieczny przegrany z Krakowa”. Wolało poprzeć Marka Lasotę – byłego radnego sejmiku małopolskiego z ramienia… Platformy Obywatelskiej.

Partia miała inne zadania dla swojej uśmiechniętej twarzy. Andrzej Duda został szefem kampanii PiS w wyborach do Parlamentu Europejskiego, które odbyły się w maju 2014 r. Sam w nich wystartował i wygrał.

W Brukseli koledzy z PiS okrzyknęli go najlepszym europosłem. Na pozór niebezpodstawnie. Duda jako sprawozdawca nadzorował przygotowanie aż 12 raportów dla Parlamentu Europejskiego, co dało mu drugie miejsce wśród kolegów z tej samej kadencji. Jednak przygotowywane przez niego raporty „nie przekraczają 8 stron i poza stroną tytułową, spisem treści i zestawieniem głosowań zawierają dwa akapity treści” – podaje „Newsweek”[176].

Tygodnik w 2015 r. dokładnie omówił karierę Andrzeja Dudy w Brukseli: „Tytuł najlepszego europosła Duda zawdzięcza 12 raportom, których prace nadzorował jako sprawozdawca. Spośród 751 deputowanych z 28 państw lepszy wynik ma tylko jeden polityk w Parlamencie Europejskim, który przygotował 13 raportów. Dokument ten, obok projektów rezolucji i wystąpień na sesjach plenarnych, to główny miernik aktywności. Wystarczy się na nim skoncentrować, by nabijać punkty w wyścigu o tytuł najlepszego europosła. – Niektórzy doskonale opanowali mechanizmy tej eurościemy, w której liczy się ilość, a nie jakość – mówi europoseł pełniący obowiązki w Strasburgu trzecią kadencję.

Za maszynkę do nabijania punktów uważana jest funkcja koordynatora sprawozdań w komisji prawnej. Dzięki niej można zaliczyć nawet 20 raportów w ciągu półrocza, co w statystykach PE jest ogromnym osiągnięciem. Właśnie ten stołek w ubiegłym roku Duda sprzątnął sprzed nosa Brytyjczykowi Sajjadowi Karimowi. Polityk z Wysp długo potem unikał Polaków, obwiniając ich o nachalny apetyt na rekordy.

Pęd Dudy za sprawozdaniami rozpoczął się jednak dopiero wtedy, gdy Jarosław Kaczyński namaścił go na kandydata na prezydenta. Do tego czasu europoseł niczym w Parlamencie się nie wykazał. Politycy z komisji rynku wewnętrznego i ochrony konsumentów, do których Duda należy, w ogóle nie wiedzieli o jego istnieniu. «Duda? A który to Duda?» – zastanawiali się w rozmowie z europosłanką Różą Thun” [177].

Cytowani przez „Newsweek” europarlamentarzyści dodają, że Andrzej Duda w debatach się nie wyróżnił. Częściej widywano go „w palarni z kolegami z PiS. Potwierdza to Danuta Hubner (PO), która nie zauważyła go podczas ostatniej dyskusji w delegacji ds. kontaktów z USA. A powinien był się pojawić, bo to jego obowiązek”[178].

Między pisaniem krótkich sprawozdań a posiedzeniami w palarni Duda zdążył złożyć interpelację do Komisji Europejskiej w sprawie środka antykoncepcyjnego ellaOne. Treść interpelacji sugerowała, że Komisja powinna wycofać się ze sprzedaży tego produktu bez recepty. Razem z Dudą pod interpelacją podpisała się m.in. Beatrix von Storch[179].

To liderka wspieranej przez Kreml partii Alternative für Deutschland, wyznającej nacjonalizm, ksenofobię i homofobię. W szeregach partii działają neonaziści[180]. Sama pani von Storch to wnuczka wysokiego rangą hitlerowca Nikolausa von Oldenburga, który podczas wojny prosił władze Trzeciej Rzeszy o przydzielenie mu posiadłości ziemskich w zdobytych krajach słowiańskich (nie pisalibyśmy o tym, gdyby nie to, że pani von Storch swoją pozycję społeczną w dużej mierze zawdzięcza dziadkowi)[181].

Podczas kampanii do europarlamentu Duda przyjął taktykę, która nie do końca harmonizowała z uśmiechem. Wspólnie z Jarosławem Kaczyńskim i Antonim Macierewiczem straszył wyborców, że głosowanie może zostać sfałszowane. Na antenie TVP Info zapowiedział, że PiS dokona własnego alternatywnego przeliczenia głosów:

„Zawsze istnieje ryzyko patologicznych sytuacji w wyborach (…). Mieliśmy takie przypadki, które były bardzo złymi sygnałami. W poprzednich wyborach w Brukseli wyciągnięto z urny kilkadziesiąt kart do głosowania więcej niż ich wydano. W bagażniku komendanta policji jednego z podwarszawskich miast znaleziono wypełnione karty do głosowania (…). A prawo demokracji jest takie, że jeżeli jakaś organizacja chce przeprowadzić jakąś akcję, która nie jest zakazana prawem, to może ją przeprowadzić. I my chcemy to zrobić (…). Będziemy zbierali wyniki głosowania z wszystkich poszczególnych komisji okręgowych (…). Odpowiednie osoby mają przydzielone komisje, w których mają sprawdzić wyniki po ich oficjalnym ogłoszeniu. Będziemy jeszcze raz przeliczać to, co przelicza Państwowa Komisja Wyborcza. Będziemy mieli w komisji mężów zaufania (…), zaufanie do struktur państwa nie jest obowiązkowe”[182].

Gdy głosy już przeliczono, okazało się, że PiS uzyskało bardzo dobry wynik. Zdobyło 31,78 proc. głosów (o 4,38 pp. głosów więcej niż w poprzednich wyborach). Tym samym niemal zrównało się z PO (32,13 proc. głosów).

Czy wobec tego PiS zrezygnowało z opowieści o fałszerstwach wyborczych?

Odpowiedzmy pytaniem: „Dlaczego PiS miałoby zrezygnować z opowieści, która przynosi korzyści?”.

Partia wróciła do niej jesienią 2014 r. przy okazji wyborów samorządowych. Rozpętano wtedy panikę, która przerodziła się w przemoc. Cztery dni po głosowaniu, w nocy z 20 na 21 listopada 2014 r., zwolennicy prawicy wtargnęli do siedziby Państwowej Komisji Wyborczej w Warszawie. Przez kilka godzin okupowali budynek. Komisja musiała przerwać liczenie głosów. W akcji uczestniczyła znana nam reżyserka Ewa Stankiewicz. Najgłośniejszym prowodyrem okupacji był jej kolega po fachu, antyzachodni filmowiec i głośny antysemita Grzegorz Braun[183].

Tak się składa, że Braun utrzymywał i utrzymuje bliskie kontakty z rosyjskim „dziennikarzem” Leonidem Swiridowem – propagandystą kremlowskiego portalu Sputnik, wydalonym z Czech i Polski z racji podejrzenia o szpiegostwo. Wydalenie Swiridowa z naszego kraju nastąpiło w 2015 r. i zostało nagłośnione przez media. Mimo to Braun utrzymywał kontakty z Rosjaninem również później – czyli wtedy, gdy powszechnie było wiadomo, jakie podejrzenia ciążą na Swiridowie. W 2018 r. Grzegorz Braun odwiedził go w Rosji. W 2019 r. udzielił mu wywiadu[184].

Szerzenie chaosu w Polsce i podważanie zaufania wyborców do państwa polskiego stanowi oczywistą korzyść dla Kremla. Jeszcze oczywistsze są szkody, jakie ponosi przy tym nasz kraj. Mimo to Prawo i Sprawiedliwość od samego początku uczestniczyło w tym podważaniu.

19 listopada, zatem na dzień przed akcją Stankiewicz i Brauna, przywódca PiS Jarosław Kaczyński wystąpił publicznie z… liderem postkomunistycznej lewicy Leszkiem Millerem. Z tym samym Leszkiem Millerem, który od lat był zwalczany przez PiS jako „stary komunista” sowieckiego chowu finansowany przez Moskwę (w 1990 r. Leszek Miller przyjął 1,2 mln dol. od sowieckich komunistów; pożyczka miała finansować działalność postkomunistycznej partii Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej i jej mediów[185]).

Stare urazy poszły w kąt, gdy obaj liderzy przemówili na konferencji prasowej w Sejmie.

„Będziemy mieli do czynienia z wynikiem, który nie może być przyjęty jako prawdziwy (…), coś bardzo dziwnego i niedobrego nastąpiło na szczeblu komisji obwodowych. Przeliczenie ręczne kart wyborczych nic nie da” – powiedział Jarosław Kaczyński. Dodał, że to wszystko „otwiera drogę do zmiany ustroju na taki, w którym o demokracji nie można nic mówić”.

„Są takie sytuacje, w których lewica spotyka się z prawicą, by ratować polską demokrację” – wtórował Kaczyńskiemu lider postkomunistów Leszek Miller”[186].

Jednak wystąpienie Kaczyńskiego i Millera brzmiało w sposób względnie (podkreślmy: względnie) spokojny. Podważanie zaufania do państwa zostało obudowane propozycjami „konstruktywnymi”:

- opozycja miała przygotować pakiet poprawek do ordynacji wyborczej;

- Jarosław Kaczyński wezwał prezydenta Bronisława Komorowskiego, aby sam zgłaszał projekty ustaw mających naprawić sytuację.

Miller i Kaczyński zapowiedzieli też ustawę skracającą kadencję samorządów – aczkolwiek ten pomysł trudno nazwać „konstruktywnym”. Nie wiadomo, w jaki sposób skrócenie kadencji samorządów miałoby się przyczynić do ewentualnej naprawy ordynacji wyborczej. Za to mogłoby zaszkodzić stabilności politycznej naszego kraju.

Konferencja Kaczyńskiego z Millerem stanowiła osobliwe zjawisko, jednak to nie ona dała ostateczny sygnał do paniki. Sygnał dał Andrzej Duda. Następnego dnia, 20 listopada 2014 r. – na kilka godzin przed wtargnięciem Brauna i Stankiewicz do budynku Państwowej Komisji Wyborczej – Duda udzielił wywiadu prawicowemu portalowi wPolityce.pl.

Wywiad składał się z elektryzujących haseł i bulwersujących informacji. Informacji, dodajmy, zaczerpniętych z serwisu społecznościowego Twitter. Przyszły prezydent powoływał się również na sondaże sympatii politycznych, które przeciwstawiał wynikom wyborów.

„Sytuacja jest (…) niezmiernie niebezpieczna (…), wyniki, które się pojawiają, jako niby pochodzące z rzeczywistego liczenia głosów, w bardzo istotny sposób odbiegają od tego, co zostało ustalone (…) w sondażach (…). A na to wszystko nakłada się sytuacja z systemem informatycznym, który nie działa. To, co można było przeczytać chociażby na Twitterze, gdzie ludzie bezpośrednio z komisji przekazywali swoje obserwacje, było wstrząsające. Np. w Szczecinie jako zwycięzca wyborów pojawił się „kandydat”, którego… w ogóle nie było!” – mówił Andrzej Duda.

Prowadzący wywiad redaktor Jerzy Kubrak postanowił postawić kropkę nad i:

„Sądzi pan, że wybory samorządowe mogły zostać sfałszowane?”

W odpowiedzi dostał nie kropkę, ale wykrzyknik.

„Niestety trudno powstrzymać się od takiej konkluzji, że podawane są wyniki, które z rzeczywistym stanem mają niewiele wspólnego (…).

Przeliczanie głosów zdumiewa (…). Należałoby ustalić, czy to kwestia systemu informatycznego, który fałszuje wyniki, kwestia tego, że ktoś fałszuje wyniki w tym systemie informatycznym, czy też kwestia nieprawidłowości w komisjach (…). To naprawdę „być albo nie być” polskiej demokracji (…), cały gmach demokracji przypomina drzewo, któremu ktoś podpiłował korzenie (…). Wrażenie ogólne jest takie, że nad procesem wyborczym została utracona jakakolwiek kontrola (…). Stąd pytanie, czy w ogóle można uznać wynik takich wyborów (…). Liczba głosów nieważnych jest zupełnie porażająca!” – wołał Andrzej Duda[187].

W następnym miesiącu Prawo i Sprawiedliwość przedstawiło wyborcom Andrzeja Dudę jako kandydata na urząd głowy państwa. Albowiem całe zamieszanie z wyborami samorządowymi było po to, żeby uzyskać jak najlepszy wynik w następnych wyborach, tych z 2015 r. To był szczególny rok, albowiem Polki i Polacy mieli w nim wybrać prezydenta i parlament. Ażeby osłabić rządzącą Platformę Obywatelską – której wiele można było wtedy zarzucić, ale na pewno nie nadmiar woli, aktywności i sprytu – PiS przedstawiało tę partię jako perfidną i skuteczną mafię, która na każdym kroku odbiera obywatelom wolność.

Podobnie jak w przypadku krakowskich wyborów samorządowych, w wyścigu o urząd głowy państwa Andrzej Duda został wystawiony jako kamikadze. W sondażach, na które Duda miesiąc wcześniej tak chętnie się powoływał, urzędujący prezydent Bronisław Komorowski cieszył się miażdżącą przewagą. Mało kto wierzył w szanse Dudy. Do tych nielicznych prawdopodobnie należałoby zaliczyć Joachima Brudzińskiego, który wspierał, jak mógł, swojego podopiecznego. Co do Jarosława Kaczyńskiego, to zapewne liczył on na wzrost popularności partii wywołany tzw. aferą taśmową z 2014 r. (operacja rosyjskich służb specjalnych skierowana przeciw Donaldowi Tuskowi i PO, dokładnie opisana w książce Grzegorza Rzeczkowskiego Obcym alfabetem. Jak ludzie Kremla i PiS zagrali podsłuchami). Kaczyński wcale jednak nie musiał zakładać, że ten wzrost da zwycięstwo Andrzejowi Dudzie, do niedawna szerzej nieznanemu. Nowa, uśmiechnięta twarz PiS miała przede wszystkim zaliczyć kolejny chrzest bojowy, tym razem w najważniejszym turnieju. Można przypuścić, że przywódcy partyjnych frakcji nie sprzeciwiali się zbytnio kandydaturze Dudy, ponieważ spodziewali się, że kandydat uzyska bardzo słaby wynik w wyborach. Wiedzieli, że byłaby to porażka nielubianego i budzącego strach Brudzińskiego, który wbrew frakcjom zdobył uznanie i zaufanie prezesa partii. „Gdy Duda połamie sobie nogi w kampanii, Joachim połamie sobie zęby i już nas nie ugryzie” – mogli się cieszyć konkurenci w walce o dostęp do ucha Kaczyńskiego.

Cóż, przykład Zbigniewa Ziobry powinien ich nauczyć, że Joachim Brudziński rzadko kiedy coś sobie łamie – prędzej komuś innemu.

Jednym z atutów Brudzińskiego jest umiejętność rozstawiania na szachownicy zarówno figur, jak i ambitnych pionków, które chcą się stać figurami. Wspomnieliśmy wcześniej, że podczas kampanii otoczył Dudę swoimi młodymi podopiecznymi. Wśród nich był Marcin Mastalerek[188], który – podobnie jak Brudziński – działał wcześniej w Szczecinie (to jego miasto rodzinne). Podczas kampanii Dudy pełnił funkcję rzecznika prasowego PiS, a równocześnie odpowiadał za strategię i wizerunek kandydata[189]. Bywał przez partyjnych kolegów nazywany cynikiem i aroganckim intrygantem[190]. Publicznie zdarzały mu się zachowania, które tę ocenę potwierdzały. Na kilka dni przed pierwszą turą wyborów wyszedł ze studia TVP Info w trakcie programu. Skąd to trzaśnięcie drzwiami? Mastalerek obraził się o to, że stacja – którą nazwał „Komorowski Info” – zbyt mało pokazuje Dudę[191] (dziwnie to brzmi dzisiaj, gdy media publicznie stały się tubą propagandową PiS).

Ten temperament Mastalerka kłóci się poniekąd z tym, że kampania Andrzeja Dudy w dużej mierze opierała się na uśmiechu. Podczas swoich wystąpień Duda nieraz przemawiał mocno (a na pewno głośno i długo), ale niemal na każdym kroku okazywał przyjazne i służebne nastawienie wobec wyborców. Zaraz po wygraniu pierwszej tury wstał wczesnym świtem, aby na ulicach stolicy rozdawać poranną kawę śpieszącym do pracy warszawianom. Spodobało się to nawet przeciwnikom PiS[192].

Cóż, cechy charakteru producenta nie zawsze się przekładają na produkt. Bez wątpienia na ton kampanii wpłynęło również to, że Mastalerka wspierał politolog i PR-owiec Krzysztof Łapiński, znany z zamiłowania do pokojowej, przyjaznej komunikacji. Można przypuścić, że zasługi Łapińskiego dla kampanii Dudy były większe niż Mastalerka. Mimo bowiem intensywnego zabiegania o łaskę Jarosława Kaczyńskiego i miejsce na listach wyborczych lub w rządzie Marcin Mastalerek nie dostał ani jednego, ani drugiego. W lipcu 2015 r. Kaczyński wyrzucił go z funkcji rzecznika PiS. Za swoje trudy Mastalerek został nagrodzony jedynie posadą „dyrektora do spraw komunikacji korporacyjnej” w koncernie paliwowym Orlen. Niejeden z takiej nominacji by się ucieszył, jednak Mastalerka bardziej interesowała polityka niż pieniądze. Łapiński zaś dostał miejsce na liście wyborczej, wszedł do Sejmu, a w 2017 r. został rzecznikiem prezydenta Dudy w randze sekretarza stanu.

Kampania Dudy z 2015 r. nie ograniczała się, rzecz jasna, do uśmiechów i „pozytywnego przekazu”. Aczkolwiek jeśli chodzi o najbardziej kontrowersyjne (i skuteczne) działania, to w tym przypadku również nie Mastalerek grał pierwsze skrzypce. Za kampanię w internecie odpowiadał inny z podopiecznych Brudzińskiego, Paweł Szefernaker. Młody człowiek, który usunął z drogi Andrzeja Dudy najpoważniejszą przeszkodę: urzędującego prezydenta, doświadczonego i popularnego Bronisława Komorowskiego. Obecnie, po latach, demokratyczna opinia publiczna lubi szukać przyczyn przegranej z 2015 r. w bierności i wpadkach Komorowskiego. Nie da się zaprzeczyć, była bierność i były wpadki. Jednak wpadki mają znikome znaczenie, jeśli nie są nagłośnione. A przede wszystkim – jeśli nie rozkręci się wokół nich nagonki. Nagonki, której uczestnik czuje przyjemność z udziału w wyśmiewaniu i oczernianiu ofiary.

Oczywiście Szefernaker nie byłby w stanie czegoś takiego zorganizować sam. Dlatego rzucimy teraz okiem na jego życiorys i powiązania.

Paweł Szefernaker to kolejny szczecinianin u boku Brudzińskiego, wychowanek liceum katolickiego, jak również absolwent Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie. W 2010 r. został radnym warszawskiej dzielnicy Śródmieście. Zrezygnował z tego stanowiska w 2014 r., jeszcze przed upływem kadencji, albowiem mianowano go przewodniczącym Forum Młodych Prawa i Sprawiedliwości (czyli szefem młodzieżowej organizacji PiS). Skąd ten sukces? Zapewne dzięki Brudzińskiemu, który obsadzał młodzieżówkę swoimi protegowanymi (poprzednikiem Szefernakera na stanowisku jej szefa był Mastalerek)[193].

Pawła Szefernakera nieraz oskarżano o to, że młodzieżówka PiS pod jego wodzą stała się wylęgarnią internetowych trolli. W 2015 r. poprowadził kampanię Andrzeja Dudy w internecie – i trolle ruszyły do ataku.

W kwietniu 2015 r. Kamil Sikora tak opisywał to natarcie: „Internet zaczęły atakować trolle zajmujące się wychwalaniem Andrzeja Dudy. W serwisach (…) pojawiają się komentarze o identycznej treści dodawane przez użytkowników o podobnych linkach i adresach IP (…) – Panie Andrzej Duda oraz Prawo i Sprawiedliwość, jak już opłacacie trolle internetowe, to niech ta wasza agencja nauczy się, że nie można komentować «Duda zadba o Polaków» pod tekstami o inteligencji psa – napisał na Facebooku Paweł Olwert z «Newsweeka».

Ten komentarz: «Potrzeba Polsce gruntownych zmian. Należy zacząć od Prezydenta. Ja będę głosował za aktywną i mocną prezydenturą Andrzeja Dudy» można znaleźć na stronie «Newsweeka», «Faktu», Onet i portalu braci Karnowskich. Dodają je osoby o podobnie skonstruowanych nickach. Julia40, Karol36, Jakub80, Maja38, Kinga37 (…). Komentarze pojawiają się tam, gdzie nie ma obowiązku rejestracji.

– Obserwujemy to, co się dzieje na forach, jest w zespole internetowym taka grupa osób – mówi Paweł Szefernaker, który w sztabie Dudy odpowiada za kampanię internetową. – Zwracamy uwagę na to, co się pisze, działamy tam, gdzie możemy. Zgłaszają się do nas ludzie, którzy chcą w taki sposób działać – dodaje.

Współpracownik Dudy długo jednak broni się przed przyznaniem, że poza obserwowaniem wolontariusze dodają też komentarze. – Obserwujemy sieć, zgłaszają się różne osoby, które chcą pomagać w internecie – mówi. – Także przez dodawanie komentarzy? – dopytuję. – Także w ten sposób, jest to jeden z rodzajów aktywności w internecie –mówi Paweł Szefernaker (…).

Do aktywności w sieci zachęca też Duda na swojej stronie internetowej. Jedną z możliwości dołączenia do jego drużyny jest rozpowszechnianie w mediach społecznościowych komunikatów sztabu. Jak widać nie tylko (…)”[194].

Trolle pod wodzą Szefernakera miały nie tylko wychwalać Andrzeja Dudę, ale też szerzyć nienawiść i napadać na przeciwników Dudy. Paweł Szefernaker bronił się przed tymi zarzutami. W grudniu 2015 r. przedstawił się dziennikarce Barbarze Sowie z „Dziennika Gazety Prawnej” jako wódz „armii pokoju”.

„– Wśród polityków PO ma pan ksywę «Saurona, dowodzącego armią trolli» – zagadnęła go Barbara Sowa.

– Cieszę się, bo to znaczy, że nic nie rozumieją. Ale rzeczywiście nasi oponenci – nawet dziennikarze, jak Jarosław Kuźniar czy Tomasz Lis – chętnie mówią o «hejterach Szefernakera». To potwierdza moją tezę, że pomimo tego, że kreują się na nowoczesnych, nie znają podstaw funkcjonowania komunikacji internetowej. Moja armia jest armią pokoju. Nie ma żadnego dowodzenia hejtem” – odpowiedział Szefernaker.

Te gołosłowne zapewnienia nie uspokoiły dziennikarki, ponieważ pod koniec wywiadu spytała jeszcze:

„A pan jest grzeczny?”. Na to proste pytanie nie uzyskała prostej odpowiedzi: Paweł Szefernaker zasugerował jej, aby zrobiła „kwerendę” jego tweetów. Kwerenda to pojęcie z dziedziny archiwistyki, oznacza dokładne przebadanie materiału źródłowego w poszukiwaniu konkretnej informacji[195].

W 2018 r. Radio Zet i „Gazeta Wyborcza” ujawniły, skąd się wzięły anonimowe konta i wpisy przytaczane przez Sikorę.

„20 zł za wątek, 5 tys. wpisów w każdym wątku, 2 zł za wpis – taką umowę podpisał w 2015 r. sztab wyborczy Andrzeja Dudy ze spółką tworzącą fałszywe konta w internecie. Na jego konkurenta Bronisława Komorowskiego wylała się fala hejtu (…). Dokument, który ujawniają «Gazeta Wyborcza» i Radio ZET, jest jedyny w swoim rodzaju. Na pierwszy rzut oka to zwykła umowa między firmą zajmującą się budowaniem wsparcia w internecie a sztabem wyborczym kandydata PiS. Ale w umowie znalazł się nietypowy załącznik oznaczony jako «Zlecenie nr 2». Przewiduje, że w okresie kampanii wyborczej wykonawca (warszawska firma o nazwie ELCHUPACABRA) stworzy miesięcznie 1 tys. «wątków tematycznych», za każdy z nich otrzyma 20 zł, oraz zapewni im aktywność na poziomie 5 tys. «wpisów automatycznych» w miesiącu. Cena za jeden wpis to 2 zł.

Pod pojęciem «wpisy automatyczne» kryją się boty, czyli fałszywe konta fikcyjnych użytkowników, które masowo generują aktywność na Twitterze czy Facebooku. Rzekomi użytkownicy podpisują się pseudonimami lub fikcyjnymi nazwiskami. Rozpowszechnianie przez boty informacji – wpisów, filmów, zdjęć itd. – w języku branży nazywa się «sianiem».

Skuteczność aktywności jednego bota jest trudna do policzenia. Wiadomo tylko, że w USA fałszywe konta rozpowszechniające fałszywe informacje o Hillary Clinton pomogły wygrać Donaldowi Trumpowi.

Umowa obejmuje okres od marca do kwietnia 2015 r. To wtedy kandydat PiS na prezydenta Andrzej Duda zaczął zyskiwać rozpoznawalność, a z drugiej strony prezydent Bronisław Komorowski musiał się zmierzyć z falą szyderczych wpisów (…). Chodziło o marcową wizytę głowy państwa w Japonii. Podczas spotkania w parlamencie Komorowski wszedł na podest tuż za mównicą dla posłów (…). Internet zalały dziesiątki memów oraz szyderczych i niewybrednych komentarzy, że polski prezydent wszedł rzekomo na krzesło przewodniczącego parlamentu i że nie umie się zachować (…). Każda wpadka czy niezręczność Komorowskiego były w internecie rozdmuchiwane na ogromną skalę. Ostatecznie zrujnowało to wizerunek urzędującego prezydenta w oczach młodszych wyborców, czyli elektoratu najbardziej aktywnego w sieci. Pod koniec kampanii Komorowski, który zaczynał ją jako niekwestionowany lider, był przez wielu wyborców postrzegany jako kandydat «obciachowy», na którego wstyd głosować.

Za ile wpisów z fałszywych kont zapłacił sztab wyborczy Dudy? W dokumentach jest jedynie częściowa odpowiedź – tylko za marzec 2015 r. ELCHUPACABRA wystawiła sztabowi Dudy fakturę na 40 tys. 590 zł. Licząc po 2 zł od sztuki – daje to ponad 20 tys. wpisów.

Co było potem, nie wiadomo, bo 1 kwietnia 2015 r. sztab Dudy odwołał «Zlecenie nr 2». Zważywszy na to, że cała umowa trwała dalej – do końca kampanii – mogło chodzić o zatarcie śladu po botach”[196].

Radio Zet poprosiło Pawła Szefernakera o wyjaśnienie tej afery. Odpowiedź przyszła e-mailem: „W sztabie wyborczym Prezydenta Andrzeja Dudy nie było przyzwolenia na działania nieetyczne (…). Także w podpisywanych umowach znajdowała się klauzula zobowiązująca zleceniobiorcę do przestrzegania przepisów prawa” – odpisał Szefernaker. Na pytanie o firmę Elchupacabra odpowiedział: „Na początku kampanii kandydat był osobą mało znaną, więc podejmowaliśmy działania pozytywne dotyczące zbudowania jego wizerunku. Współpracowaliśmy z wieloma firmami, z tą konkretną współpraca została przerwana. Dziś trudno mi określić, z jakich powodów. Trzy i pół roku po zawarciu tej umowy nie odpowiem dokładnie na pytanie, co kryje się pod konkretnym sformułowaniem w jednym z wielu zleceń, który był załącznikiem do jednej z wielu umów”.

„Gazeta Wyborcza” spróbowała bliżej się przyjrzeć tajemniczej spółce: „Firma ELCHUPACABRA, która w 2015 r. miała tworzyć dla sztabu Dudy wpisy, swoją nazwę wzięła od mitycznego potwora z meksykańskiej legendy (…). Potwór grasuje nocami i zajmuje się wysysaniem krwi z kóz i owiec (…). Jednym z dwóch prezesów spółki jest Piotr Sulima, socjolog i informatyk. To jego podpis widnieje na umowach ze sztabem Dudy”[197].

Kim jest Piotr Sulima? Czym jest i skąd się wzięła firma Elchupacabra? We wrześniu 2018 r. portal OKO.press rzucił nieco światła na tę sprawę:

„Byli asystenci Adama Bielana (PiS) są szefami firmy, która pisała fejkowe komentarze w kampanii Dudy – czytamy w artykule portalu. – Piotr Sulima i Dominik Czarniga byli asystentami Adama Bielana w Europarlamencie. W 2013 założyli firmę «Elchupacabra», która w wyborach prezydenckich 2015 roku prowadziła kampanię internetową z użyciem fejkowych kont. Wszystko opłacał sztab Andrzeja Dudy: stawka wynosiła 2 zł za wpis bota”[198].

Adam Bielan to polityk i politolog, doradca Jarosława Kaczyńskiego, który dba o wizerunek wodza PiS. Tygodnik „Polityka” nazwał Bielana „przewodnikiem Kaczyńskiego po nowoczesnym świecie”[199].

Jednak na związkach z Bielanem powiązania Piotra Sulimy – speca od botów, który wsparł kampanię Dudy – się nie kończą.

Ten sam Piotr Sulima przez 6 lat, od sierpnia 2013 r. do lipca 2019 r. zasiadał w radzie nadzorczej spółki 11 Bit Studios, która tworzy gry komputerowe[200].

Krótko po tym, jak Piotr Sulima wsparł Dudę swoimi botami, nadzorowana przez niego spółka 11 Bit Studios weszła na rynek chiński i uzyskała wsparcie wielkiej chińskiej firmy Tencent, która jest światowym potentatem branży gier komputerowych.

Oto, jak w 2016 r. opisywał to „Puls Biznesu”:

„Producent gier rozpoczął współpracę z chińskim gigantem Tencent (…). Warszawska firma wchodzi do Chin, które są drugim największym na świecie rynkiem gier. Jest to możliwe dzięki nawiązaniu współpracy z chińskim gigantem Tencent, który rozpoczął sprzedaż największego hitu 11 Bit Studios «This War of Mine» [nazwa gry komputerowej – przyp. red.] na swojej platformie Tencent Games Platform (…).

– Liczymy, że Tencent, który jest absolutnym liderem na chińskim rynku gier komputerowych, pomoże nam w dotarciu z naszą grą do rzesz nowych klientów z tego regionu świata – deklaruje Grzegorz Miechowski, prezes 11 Bit Studios.

11 Bit Studios jest obecne w Chinach od początku roku, kiedy wypuściło chińską wersję «This War of Mine» (…). Chiny są obecnie drugim dla 11 Bit Studios rynkiem, jeśli chodzi o przychody.

– Chcemy dalej poszerzać sieć sprzedaży w Chinach. Współpraca z Tencentem wpisuje się w te zamierzenia – deklaruje Grzegorz Miechowski”[201].

Potwierdzenie tych informacji znajdujemy m.in. w serwisie StrefaInwestorów: „11 Bit Studios zwiększa aktywność na rynkach azjatyckich. Spółka rozpoczęła współpracę operacyjną z Tencent Holdings Limited, który zarządza największą siecią społecznościową i największą internetową platformą dystrybuującą gry w postaci cyfrowej w Chinach. Dzięki temu gra «This War of Mine», w chińskiej wersji językowej, jest już dostępna dla posiadaczy konsoli Tencent Games Platform (TGP)”[202].

Życzliwość i wsparcie ze strony takiego potentata jak Tencent to milionowe, jeśli nie miliardowe zyski. Renomowany serwis Bloomberg uznaje chińskiego giganta za największą na świecie firmę z branży gier komputerowych[203].

Gigant był krytykowany za seksistowskie, skrajnie poniżające praktyki. Pracowniczki Tencent musiały uczestniczyć w firmowej „zabawie” polegającej na odkręcaniu ustami nakrętki z butelki trzymanej między kolanami przez pracownika płci męskiej (nazywano to „grą w loda”)[204]. Nie przeszkodziło to jednak firmie w robieniu miliardów.

Kto nią rządzi? Współzałożyciel i prezes Ma Huateng[205], w 2019 r. uznany za najbogatszego Chińczyka na świecie[206]. Według magazynu „Forbes” Ma Huateng zajmuje obecnie drugą pozycję wśród chińskich miliarderów i dwudziestą – wśród światowych. Jego majątek szacowany jest na 46 mld dol.[207]

Jak się zostaje miliarderem w totalitarnych Chinach?

Ma Huateng na wszystkie możliwe sposoby okazuje posłuszeństwo i wsparcie władzom kraju, a przede wszystkim najwyższemu przywódcy Chin, Xi Jinpingowi.

W 2015 r. chiński internet obiegło zdjęcie, na którym widać, jak Ma Huateng słucha pouczeń najwyższego przywódcy Xi Jinpinga. Dla czytelników zachodnich interesujące może być to, że na zdjęciu obu Chińczykom towarzyszy… Jeff Bezos, amerykański założyciel wielkiej firmy internetowo-wysyłkowej Amazon. Fotografię zrobiono w USA, podczas odwiedzin Xi Jinpinga w siedzibie koncernu Microsoft[208].

Na innym oficjalnym zdjęciu grupowym z tego wydarzenia Xi Jinping i Ma Huateng stoją w pierwszym rzędzie z Jeffem Bezosem i założycielem Facebooka Markiem Zuckerbergiem po bokach[209].

W 2017 r. coś się zepsuło. Chiński reżim zaczął krytykować wyprodukowaną przez Tencent grę Honor of Kings za jej zbytnią popularność wśród dzieci. Ponoć nie mogły się od niej oderwać jeszcze bardziej niż od innych gier… Ma Huateng wprowadził limit czasu gry dla najmłodszych użytkowników[210], co jednak nie pomogło. Rządowa gazeta „Renmin Ribao” (Dziennik Ludu) wciąż głosiła, że gra Honor of Kings to „trucizna negatywnej energii”[211].

Wtedy Ma Huateng wymyślił inny sposób, żeby przywrócić harmonię między sobą a rządzącą niepodzielnie Komunistyczną Partią Chin. Przygotował specjalną niespodziankę dla najwyższego przywódcy Xi Jinpinga. Poczekał z nią do października, kiedy to Xi Jinping miał przemawiać na zjeździe swojej partii…

Gazeta „Asia Times” zrelacjonowała to następująco: „Doskonałe wyczucie czasu ma przedsiębiorca internetowy Ma Huateng, (…) który wykorzystał swoje bogactwo, by okazać lojalność wobec chińskiej partii rządzącej i jej lidera, Xi Jinpinga.

W dniu, w którym chiński przywódca wygłosił przemówienie na 19. Zjeździe Komunistycznej Partii Chin, największy w kraju operator gier mobilnych, Tencent, uruchomił nową grę o nazwie «Oklaski dla Xi Jinpinga».

Gra jest prosta. Zaczyna się od filmiku z przemową Xi, a użytkownicy są oceniani na podstawie tego, ile razy zdążą klasnąć przywódcy w ciągu 19 sekund (…). Xi Jinping (…) w grze uzyskał (…) miliard klaśnięć pierwszego dnia”[212].

Czy na polskim rynku pojawi się gra Oklaski dla prezydenta Dudy na chińskiej licencji?

Odpowiedź na to pytanie może znać Paweł Szefernaker. Trudno się jednak spodziewać, by uchylił rąbka tajemnicy.

Niezależnie od tego, co Szefernaker wie i co mógłby lub chciałby powiedzieć – jego powiązania z firmą Elchupacabra i Piotrem Sulimą to kolejne ślady pazurów chińskiego smoka w otoczeniu prezydenta RP. Do tych śladów jeszcze wrócimy, albowiem niebezpieczeństwa z nimi związane stały się znacznie groźniejsze, gdy podsekretarz Duda wrócił do Pałacu Prezydenckiego już jako głowa państwa.

Jak widzieliśmy, droga powrotna była długa. Wiodła przez Kraków, Brukselę i krainę złych baśni o „sfałszowanych wyborach”. Na tej drodze Andrzejowi Dudzie towarzyszył budzący powszechną nieufność Joachim Brudziński. Potem dołączyło do nich wojsko trolli-awatarów Szefernakera i Sulimy.

To nie była prosta droga. Zaprowadziła jednak Dudę na szczyt.

ROZDZIAŁ 12
Prezydent niepewny

Nasi informatorzy opisują paradoksalną sytuację. Z ich relacji wynika, że Andrzej Duda podczas pierwszych miesięcy prezydentury – kiedy to musiał współpracować z rządem Platformy Obywatelskiej – mógł się cieszyć względnym spokojem. Większym niż wtedy, gdy władzę przejął PiS.

Jak wyglądała zmiana rządu z perspektywy Pałacu Prezydenckiego?

Główny problem stanowiło obsadzenie stanowiska ministra obrony narodowej. Minister obrony decyduje o Siłach Zbrojnych RP, ale ich najwyższym zwierzchnikiem jest prezydent. Dlatego między tymi dwoma urzędami – ministra obrony i głowy państwa – często występuje niebezpieczeństwo konfliktu, trudnego do rozwikłania politycznego sporu. Ważne więc, żeby prezydent RP i minister obrony narodowej umieli się porozumieć.

Dwa lata później, w 2017 r. Andrzej Duda wszedł w ostry, po części publiczny, spór z ministrem obrony Antonim Macierewiczem. Poszło m.in. o generała Jarosława Kraszewskiego, któremu Macierewicz chciał odebrać prawo dostępu do informacji niejawnych. Dlaczego? Dlatego, że podczas manewrów NATO-wsko-ukraińskich w 2012 r. generał miał przyjąć od wojskowych z Ukrainy w prezencie butelkę alkoholu…[213]

Czytelnicy książki Macierewicz i jego tajemnice wiedzą, że Antoni Macierewicz nie wykazał się podobną czy choćby zbliżoną ostrożnością w przypadku ekspertów organizacji NCSS Jakuba Opary.

Dlaczego więc uwziął się na generała Kraszewskiego?

Najprawdopodobniej poszło o to, że Kraszewski sprzeciwiał się niszczeniu polskiego wojska przez Macierewicza. Generał usiłował pohamować ministra w jego działaniach takich jak:

- odbieranie pieniędzy profesjonalnej armii i przerzucanie ich na amatorskie Wojska Obrony Terytorialnej;

- obsadzanie wysokich stanowisk wojskowych przez niedoświadczonych zwolenników Macierewicza[214].

Obserwatorów wówczas zaskoczył brzmiący odważnie komentarz Andrzeja Dudy. Prezydent powiedział, że Antoni Macierewicz stosuje „ubeckie metody”.

Ubecy, czyli pracownicy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego [stalinowska policja polityczna i służby specjalne w PRL lat 50. – przyp. red.] budzili powszechną grozę. Torturowali aresztantów, niekiedy zabijali lub posyłali do komunistycznego sądu po wyrok śmierci, co na jedno wychodziło. O ile wiemy, Antoni Macierewicz nie ma możliwości fizycznego znęcania się nad przeciwnikami. Zatem prezydent Duda sporo przesadził. Jednak nie do końca. Albowiem ubecy, tak samo jak Macierewicz, potrafili tworzyć groźne podejrzenia i oskarżenia na podstawie jednego nieznaczącego szczegółu (np. drobnego prezentu sprzed lat).

Od retorycznej przesady bardziej niepoważne było to, że prezydent wyraził swoją krytykę… na ulicy, wobec youtubera, którego spotkał na spacerze. Youtuber zagadnął prezydenta o ministra, nagrał odpowiedź i wrzucił ją do sieci[215]. Czy youtuber pojawił się na trasie prezydenta przypadkowo? Nie wiadomo. Smutne jest to, że głowa państwa nie znalazła wtedy odwagi, żeby wystąpić z oficjalnym potępieniem działalności ministra niszczyciela, tym bardziej że Andrzej Duda od samego początku swej kadencji uważał Macierewicza za szkodnika. Miał świadomość zagrożenia, zanim jeszcze Macierewicz zaczął usuwać i gnębić doświadczonych generałów, zabierać pieniądze armii i promować kolegów „rosyjskiego łącznika”.

Poniżej zamieszczamy świadectwo informatora, który z bliska obserwował Andrzeja Dudę jesienią 2015 r. Widział jego reakcję na zapowiedź ministerialnej nominacji dla Macierewicza. Był to początek listopada (pierwsze, wstępne zapowiedzi tej nominacji pojawiły się około 2 listopada 2015 r., oficjalna zapowiedź ze strony premier Beaty Szydło padła 9 listopada)[216].

„Rozmawiałem z Dudą w listopadzie 2015 r. – mówi nasz informator. – Dokładnie wtedy, gdy nowy rząd PiS ogłosił, że Macierewicz jednak zostanie ministrem obrony. W Pałacu Prezydenckim ludzie się łapali za głowy. Doszło do mnie, że w sztabie generalnym też się za głowy łapią. Prezydent Andrzej Duda był siny z wściekłości, gdy się dowiedział o tej nominacji. Mówił, że Macierewicz to klaun. Dokładnie tego słowa użył: «Klaun, klaun». Mówił, że jeśli Macierewicz zostanie ministrem obrony, to nie będzie wojska, tylko widowisko. Mówił, że w Siłach Zbrojnych będzie wszystko na pokaz. Platforma próbowała po cichu motywować prezydenta Dudę, zagrzewać go do walki z Macierewiczem. Nie żartuję: co najmniej jedna osoba z PO była u Dudy i mówiła: «Panie prezydencie, to szansa dla pana. Pan może obronić wojsko przed Macierewiczem». Prezydent Duda niby się z tym zgadzał, kiwał głową… Kiwał i nic nie zrobił.

Również później nic nie zrobił, gdy Macierewicz go upokarzał. Bo Antoni Macierewicz przez całe swoje urzędowanie systematycznie upokarzał Andrzeja Dudę. Kiedy Duda się spotykał z przywódcami wojskowymi świata, z Jensem Stoltenbergiem [sekretarz generalny NATO – przyp. red.] i z innymi liderami w obecności Antoniego Macierewicza, to jak powinien był się zachowywać minister Macierewicz? Powinien był siedzieć cicho przy stole. Nic nie mówić, chyba że Duda mu rozkaże się wypowiedzieć. Tymczasem Macierewicz sam się wyrywał do odpowiedzi, gadał przy stole. W ten sposób pokazywał wszystkim, że lekceważy Dudę. Z powodu ministra obrony Duda przestał zwoływać Radę Bezpieczeństwa Narodowego [organ doradczy prezydenta; w skład Rady wchodzi minister obrony – red.]. Dlaczego? Gdy raz zwołał Radę, to Antoni Macierewicz się spóźnił 50 minut na posiedzenie. Po co? Żeby upokorzyć prezydenta Dudę. Gdy wreszcie dojechał, to powiedział Dudzie, że się spóźnił, bo miał spotkanie z amerykańskim generałem… Amerykański generał ważniejszy niż prezydent RP! O ile to był amerykański generał.

Dlatego prezydent Duda przestał zwoływać Radę Bezpieczeństwa Narodowego. Bał się, że Macierewicz znowu go upokorzy. I tak już zostało. Macierewicza nie ma, a prezydent woli nie zwoływać Rady. Może boi się, że ktoś inny da mu takiego prztyczka w nos. Prezydent tylko raz się uniósł i powiedział, że Macierewicz stosuje ubeckie metody w sprawie generała Kraszewskiego. Powiedział i na tym się skończyło.

Gdy Bułgarzy chcieli w Polsce remontować i modernizować swoje myśliwce typu MiG 29, wybuchła afera w Bułgarii. Ujawniło się ogromne prorosyjskie lobby w tym kraju. Wołano, że samoloty trzeba wysyłać do Rosji na remont, że Polacy nie przysposobią maszyn jak trzeba. Bułgarscy piloci straszyli tamtejszą opinię publiczną: «będziemy spadać na ziemię». Tymczasem Amerykanie bardzo popierali pomysł, żeby samoloty z Bułgarii remontowali Polacy. Dlaczego? Bo to oddalało Bułgarię od Rosji. Niestety, PiS utopił ten projekt. Utopił w papierkach, w procedurach. Do takiego projektu trzeba dużo dobrej woli z obu stron. A gdy jedna strona podchodzi do sprawy formalistycznie, proceduralnie… no to sprawa zaczyna kuleć. Podejrzewam, że sprawę utopił Macierewicz? Dlaczego? Z oczywistej przyczyny: Macierewicz działa na rzecz Rosji. Co na to wszystko Duda? Chodził do niego Siemoniak [Tomasz Siemoniak, były wicepremier i minister obrony narodowej z ramienia PO – przyp. red.]. Siemoniak miał tłumaczyć Dudzie, jak ważne są te bułgarskie remonty w Polsce. Przede wszystkim prezydent Bułgarii rozmawiał z Dudą o tej sprawie. On też tłumaczył Dudzie, że to ważne dla NATO. Tłumaczyli, tłumaczyli – i nic. Duda nic w tej sprawie nie zrobił.

W grudniu 2016 r. był tak zwany pucz [opozycja protestowała w głównej sali obrad Sejmu, którą opuścili przedstawiciele obozu rządzącego; rządowa propaganda określała później protest opozycji jako próbę puczu, zamachu stanu – przyp. red.]. Wówczas Macierewicz zaczął szerzyć panikę. Przekonywał, że wojsko musi się odnieść do niepokojów w parlamencie. Straszył, że mamy równocześnie tajemniczą awarię radarów nad Warszawą, że siły zbrojne trzeba postawić na baczność… Zapachniało puczem, ale prawdziwym. Co wtedy zrobił Duda? Znowu nic nie zrobił.

Kiedy szef sztabu generalnego Wojska Polskiego generał Mieczysław Gocuł rzucił papierami, choć go mianowano na drugą kadencję, kandydatem na jego następcę miał być generał Janusz Adamczak – szef sztabu sojuszniczego NATO w Holandii. Aby to zapowiedzieć Adamczakowi, z Holandii ściągnięto go do Warszawy, do Pałacu Prezydenckiego. Zrobiono to bez wiedzy Macierewicza. Jak również bez wiedzy Beaty Szydło. Zdaniem premier Szydło w ogóle nikt się nie przejmował. Gdy generał Adamczak przyleciał do prezydenta Dudy, to prezydent mu obiecał: «Będziesz szefem sztabu».

Macierewicz dowiedział się o tym i dostał szału. «Zdrada stanu, pominięto ministra!». W końcu Duda i Macierewicz zgodzili się na innego generała (bo każdy z nich myślał, że urobi go dla siebie). Macierewicz kazał jeszcze Adamczakowi zapłacić za bilet do Warszawy z własnej kieszeni. Że niby jak generał leciał z Holandii do prezydenta Dudy, do najwyższego zwierzchnika Sił Zbrojnych – to była prywatna podróż! W ten sposób Duda zaliczył kolejne upokorzenie od Macierewicza”.

Tyle informator, który większość opisanych przez siebie sytuacji widział na własne oczy.

Jego relacja obnaża nie tylko groźną bierność prezydenta RP wobec agresywnego szkodnika. Wynika z niej coś więcej. Jak się okazuje, Andrzej Duda najpóźniej w listopadzie 2015 r. wiedział już dobrze, że Antoni Macierewicz nie jest człowiekiem godnym zaufania, rozmija się z prawdą i w swojej działalności politycznej konsekwentnie uprawia teatr i grę pozorów.

Skąd taka wiedza u Andrzeja Dudy? Duda mógł dobrze poznać Antoniego Macierewicza za sprawą „smoleńskiej działalności” tego ostatniego. Macierewicz był głównym propagatorem teorii spiskowych dotyczących katastrofy w Smoleńsku. Teorie te, pozornie antyrosyjskie, przynoszą korzyść Kremlowi, ponieważ osłabiają polskie społeczeństwo, tworząc w nim bolesne podziały, pozwalają przedstawiać Polaków jako paranoicznych rusofobów oraz rzucają podobny cień na inne – bardziej uzasadnione – zarzuty, które stawiają Moskwie politycy i badacze poważniejsi niż Macierewicz.

Jak wiemy, również Duda pomagał krzewić „smoleńskie” teorie spiskowe. Chwalił rzekomego odkrywcę trotylu, czyli redaktora Gmyza. W filmie Mgła z końca 2010 r. sugerował, jakoby katastrofa smoleńska wiązała się z intrygami politycznymi i próbą zamachu stanu. Wcześniej, w październiku 2010 r. wystąpił na posiedzeniu poselskiego zespołu śledczego Macierewicza, gdzie powiedział to samo[217].

Czyżby w latach 2011–2015 coś się pod tym względem w Dudzie zmieniło? Czyżby podczas kontaktów z Antonim Macierewiczem jako „badaczem” katastrofy smoleńskiej Andrzej Duda w którymś momencie wreszcie zrozumiał, że Macierewicz Polaków oszukuje?

Czyżby stąd się wzięła opinia Dudy o Macierewiczu, którą prezydent wyraził w 2015 r. wobec naszego informatora?

Czy słowa „widowisko” i „klaun” nasunęły się prezydentowi dlatego, że widział „smoleński” zespół śledczy Macierewicza w akcji?

Jeśli tak, to dlaczego Duda nie podzielił się swoją opinią z Polakami? Dlaczego pomagał podtrzymywać fikcję tworzoną przez Antoniego Macierewicza? Dlaczego robił to również wtedy, gdy na pewno już wiedział, że Macierewicz nie zasługuje na zaufanie? Nie wiemy, jak to wyglądało przed listopadem 2015 r. Wiemy to, co powiedział nam zacytowany informator, osoba wielokrotnie sprawdzona jako wiarygodne źródło.

Zgodnie z jego świadectwem na początku listopada 2015 r. Andrzej Duda wiedział dobrze, że Antoni Macierewicz to szkodnik i siewca nieprawdy. Mimo to 16 listopada 2015 r. prezydent Duda powołał Macierewicza na stanowisko ministra obrony narodowej.

Cóż, skład rządu w pierwszej kolejności zależy od premiera. Można powiedzieć, że Duda musiał powołać Macierewicza na stanowisko, skoro tak zdecydowała nowa premier Beata Szydło (i stojący za nią przywódca PiS, Jarosław Kaczyński). Na pewno jednak Andrzej Duda nie musiał wtedy wspierać „klauna” w jego smoleńskiej działalności „widowiskowej”.

Nie musiał i nie powinien był, skoro wówczas na pewno już wiedział, że Macierewicz to gracz i twórca fikcji. Nie musiał, nie powinien był, ale to zrobił. Albowiem 14 listopada 2015 r. – pięć dni po oficjalnej wiadomości o ministerialnej nominacji Antoniego Macierewicza, która tak go wzburzyła – prezydent Andrzej Duda napisał list do „ekspertów” Macierewicza zgromadzonych na IV Konferencji Smoleńskiej. W liście tym poparł ich „prace badawcze” i „trud samoorganizacji”[218].

Zatem trudno uwierzyć w szczerość żałoby Andrzeja Dudy po Lechu Kaczyńskim. Trudno w nią uwierzyć, skoro Duda świadomie poparł błazeńską szopkę, obraźliwą dla pamięci ofiar katastrofy.

Coraz trudniej też przypuścić, żeby Duda szczerze wyznawał teorię „zamachu smoleńskiego”. Zapewne nie wierzył w nią już w 2015 r. Być może nie wierzył w nią nigdy. Skoro udawał w 2015 r., mógł też udawać wcześniej.

Osoby skłonne do psychologizowania mogłyby zaryzykować hipotezę, według której Andrzej Duda nie do końca wie, w co wierzy. I woli tego nie rozstrzygać, albowiem rozstrzygnięcie wiązałoby się z odpowiedzialnością i zobowiązaniami.

Psychologizowanie w polityce rzadko się sprawdza. Jednak tym razem coś może być na rzeczy.

Ze świadectwa naszego informatora wynika, że prezydent Duda to człowiek głęboko niepewny własnej wartości i siły. Potwierdzają to nie tylko liczne doniesienia medialne na temat uległości Andrzeja Dudy wobec lidera PiS, Jarosława Kaczyńskiego, potwierdzają to też liczne decyzje prezydenta Dudy, który firmował niekonstytucyjne, antydemokratyczne i antyzachodnie posunięcia rządu (chociaż jako doktor praw musiał wiedzieć, że podpisuje ustawy szkodliwe i bezprawne). Potwierdza to również dobór współpracowników, którymi Andrzej Duda otoczył się w Pałacu Prezydenckim.

Gdy przyglądamy się tym współpracownikom, uderza to, że prezydent wyszukał sobie ludzi mało wyrazistych politycznie. Niekoniecznie bezbarwnych: są wśród nich osoby nijakie, ale są też osoby na swój sposób ekscentryczne – w sensie intelektualnym i towarzyskim. Łączy je jedno: widoczny gołym okiem brak mocy, inicjatywy, politycznej sprawczości. Jeśli ją mają, to głęboko ją skrywają.

Wygląda to tak, jakby prezydent specjalnie otoczył się osobami, z których żadna nawet przez chwilę nie może go przyćmić. „Mieszanka krakowska” – zacytujmy jedną z anonimowych opinii na temat doradców Andrzeja Dudy. – „Szacowne matrony, jeden natchniony literat, jeden szalony profesor, jeden zakrystian-wizjoner, jeden gość z dalekiego lasu i jeden kompetentny, ale przestraszony facet. Wcześniej był też drugi kompetentny facet, ale sobie poszedł”.

Rozszyfrujmy, co znaczą te etykietki.

„Szacownymi matronami” są Zofia Romaszewska i Barbara Fedyszak-Radziejowska. Romaszewska to zasłużona działaczka opozycji demokratycznej, która w lipcu 2017 r. wspierała prezydenta Dudę, gdy ten odważył się zawetować ustawy o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa. Weto chwilowo spowolniło niszczenie sądów przez PiS. Podejrzewano jednak, że „bunt prezydenta” był w rzeczywistości manewrem taktycznym partii, uzgodnionym przez Dudę z jej liderem Jarosławem Kaczyńskim. Można też spytać, do jakiego stopnia opór Andrzeja Dudy wywodził się z urazy, która istnieje między nim a jego niegdysiejszym protektorem – ministrem sprawiedliwości Zbigniewem Ziobrą, który forsował zawetowane ustawy. Ewentualny wpływ Zofii Romaszewskiej na decyzję prezydenta o wecie – co byłoby przykładem jej politycznej sprawczości – stoi więc pod dużym znakiem zapytania. Aczkolwiek nie da się zaprzeczyć, że zdecydowane wsparcie ze strony Romaszewskiej przyczyniło się wówczas do chwilowej poprawy wizerunku prezydenta w mediach. Fedyszak-Radziejowska to etnografka-socjolożka, specjalistka od polskiej wsi. Ona również może być źródłem korzyści wizerunkowych – jednak bardziej z racji swojej wiedzy fachowej niż wystąpień publicznych. Wszyscy, których ciekawi, dlaczego Duda jest dobrze odbierany na festynach i dożynkach, powinni zwrócić uwagę na Fedyszak-Radziejowską.

Dwaj następni współpracownicy – „natchniony literat” i „szalony profesor” – są wizerunkowo mniej przydatni. Jeden gości w mediach raczej niszowych niż masowych, a jego działalność niekoniecznie ma związek z aktualnymi problemami kraju. Drugi pojawia się w masowych mediach całkiem często, ale w ten sposób niezbyt pomaga prezydentowi.

„Natchniony literat” to Andrzej Waśko – konserwatysta, wieloletni prezydent stowarzyszenia Inicjatywa Małopolska im. Króla Władysława Łokietka. Specjalizuje się w literaturoznawstwie. W 2015 r. wydał pozycję pod tytułem Historia według poetów. Myślenie metahistoryczne w literaturze polskiej (1764–1848).

„Szalony profesor” to socjolog Andrzej Zybertowicz – słynny pomysłodawca MaBeNy, czyli Maszyny Bezpieczeństwa Narracyjnego, która miała naprawiać wizerunek Polski w świecie. Rzecz jasna, nie chodziło o maszynę zbudowaną ze śrubek i kółek zębatych. Chodziło o stworzenie licznych związanych ze sobą ośrodków wpływu, które w różnych zagranicznych środowiskach szerzyłyby opowieści korzystne dla Polski i jej rządu. Zybertowicz określił to jako „zsynchronizowanie zasobów, które polskie państwo posiada, w celu monitorowania tego, w jaki sposób przekształca się obraz Polski na świecie, jakie są węzłowe miejsca, gdzie obraz Polski jest tworzony, i aktywne działania antydefamacyjne”. Wszystko to miałoby stworzyć „polskim interesom szansę ich prezentacji w sposób skuteczny”[219].

Niestety, przedstawiając swoje wizje w mediach, Andrzej Zybertowicz nie wykazał się umiejętnością „ich prezentacji w sposób skuteczny”. Jego MaBeNa stała się powszechnym obiektem kpin.

„Kompetentny, ale przestraszony facet” to Paweł Soloch, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego (urząd, za którego pomocą prezydent czuwa nad szeroko rozumianą obronnością Polski). Z naszych informacji wynika, że Soloch ma świadomość kluczowych zagrożeń dla bezpieczeństwa kraju wywołanych przez rządy PiS. Dlatego próbowaliśmy się z nim skontaktować. Do spotkania jednak nie doszło. Drugim „kompetentnym facetem” – tym, który odszedł – jest znany nam już Krzysztof Łapiński, były rzecznik prezydenta. Obecnie szef Agencji Timing, prywatnej firmy z branży PR.

Na koniec zostawiliśmy sobie „gościa z dalekiego lasu” i „zakrystiana-wizjonera”. Oni zasługują na odrębny rozdział.

ROZDZIAŁ 13
Doradcy specjalnej troski

„Gość z dalekiego lasu” to Paweł Sałek, doradca prezydenta do spraw ochrony środowiska, polityki klimatycznej i zrównoważonego rozwoju[220].

„Dalekiego lasu” nie należy rozumieć dosłownie. Sałek urodził się w pięćdziesięciotysięcznym mieście, mianowicie w mazowieckich Skierniewicach. Studiował na Politechnice Częstochowskiej. Ukończył studia podyplomowe w zakresie oceny i wyceny zasobów przyrodniczych, prowadzone wspólnie przez Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego i Szkołę Główną Handlową w Warszawie. W 2002 r. został wiceszefem wydziału gospodarki komunalnej i ochrony środowiska Urzędu Miasta w Skierniewicach. Po dwóch latach przeskoczył stamtąd do Warszawy, na stanowisko dyrektora Zarządu Oczyszczania Miasta. W następnym roku wykonał jeszcze większy skok – ogromny jak na człowieka, który właśnie skończył 30 lat. Sałek wylądował na posadzie rządowej jako członek gabinetu politycznego Jana Szyszki, ministra środowiska w rządzie PiS[221]. Sałek związał się wtedy z Szyszką na dobre.

W 2007 r. władzę przejęła Platforma Obywatelska i Jan Szyszko przestał być ministrem. Pełnił znacznie skromniejszą funkcję prezesa Stowarzyszenia na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski, które sam założył. Paweł Sałek jednak Szyszki nie opuścił. W 2008 r. został członkiem komisji rewizyjnej tego stowarzyszenia[222].

Gdy w 2015 r. PiS wróciło do władzy, Jan Szyszko znowu objął stanowisko ministra. A wierny Sałek? Wierny Sałek został zastępcą Szyszki i pełnomocnikiem rządu do spraw polityki klimatycznej[223].

Ze względu na związek Sałka z ministrem Szyszką musimy bliżej rzucić okiem na działalność tego ostatniego. Polki i Polacy znają Jana Szyszkę jako człowieka, który okaleczył nasz skarb narodowy – wpuścił drwali do Puszczy Białowieskiej i zezwolił na wyrąb bezcennego zabytku przyrody, czyli białowieskiego lasu pierwotnego, zachowanego w niemal nietkniętym stanie od czasów prehistorycznych.

Jednak to niejedyne powody, dla których zmarły niedawno minister zasługuje na zainteresowanie.

Szyszko cieszył się wsparciem ultrakatolickiego Radia Maryja, które sprzeciwiało się przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Zacytujmy słowa Jarosława Kaczyńskiego z 1998 r.: „Radio Maryja jest dziś głęboko antyzachodnie, niechętnie nastawione do hierarchii kościelnej, prorosyjskie (…). Ma nadajnik na Uralu. W Rosji panuje wprawdzie bałagan, ale niektórych rzeczy tam jednak pilnują dość dobrze” (wypada dodać, że później, gdy Radio Maryja zaczęło popierać Kaczyńskiego, rosyjskie powiązania rozgłośni przestały mu przeszkadzać)[224].

W 2017 r. portal Oko.press ujawnił, że Szyszko jako minister środowiska przyznał 6 mln zł dotacji Fundacji Niezależne Media na stworzenie portalu Puszcza.tv: lansującego „konserwatywną” wersję ekologii (zapewne taką, która pozwalałaby rąbać prastarą puszczę) oraz współpracującego z Radiem Maryja[225].

Jan Szyszko afiszował się również z katolickim biskupem diecezji drohiczyńskiej, Antonim Pacyfikiem Dydyczem. Jednym z chwilowych przebojów polskiego internetu były zdjęcia Szyszki i Dydycza z imprezy myśliwskiej Hubertus, która odbyła się w Węgrowie. Na zdjęciach widać, jak polityk i biskup zażywają przejażdżki fantazyjną karocą o baśniowych kształtach, która mogłaby zagrać w filmie o Kopciuszku lub Kocie w Butach[226].

Tak się składa, że biskup Dydycz to dobry znajomy miliardera Roberta Szustkowskiego, który:

- inwestował w Polsce pieniądze uzyskane od rosyjskich mafijnych oligarchów;

- był polskim przedstawicielem rosyjskiego mafijnego MontażSpecBanku;

- przez 14 lat zatrudniał w swoich firmach Jacka Kotasa, prezesa znanej nam organizacji NCSS,

- założył konsorcjum, którego menedżerowie zarządzali spółkami posiadającymi słynną „podsłuchową” restaurację Sowa & Przyjaciele, czyli główne miejsce afery taśmowej z 2014 r.

Gdy w 2017 r. Tomasz Piątek ujawnił rosyjskie powiązania Roberta Szustkowskiego, ten wytoczył mu proces cywilny. Do pozwu w charakterze rekomendacji dołączył list od… biskupa Antoniego Dydycza.

Czego dowiadujemy się z listu? Biskup spotyka się z Robertem Szustkowskim i serdecznie się do niego odnosi. Wie, że miliarder przez wiele lat mieszkał i działał w Rosji. Jednak w związku z tym widzi przed Szustkowskim możliwość kariery w służbie Rzeczypospolitej Polskiej: „Szanowny Panie Robercie, cieszę się bardzo z pańskich odwiedzin (…). Długoletni pobyt w Rosji otwiera oczy na potrzeby człowieka (…). Mam nadzieję, że Pańskie doświadczenie i wiedza otworzą przed Panem nowe możliwości jeszcze bardziej aktywnego działania na polu międzynarodowym. Nie zdziwiłbym się, gdybym z czasem otrzymał wiadomość, że został pan mianowany ambasadorem choćby w Moskwie”.

Wróćmy do Jana Szyszki. Podobnie jak wielu innych bywalców Radia Maryja Szyszko prezentował się jako konsekwentny przeciwnik wszelkiej lewicowości. Jednak nie zawsze tak bywało. Wytknął mu to publicysta dziennika „Rzeczpospolita” Michał Szułdrzyński, który przypomniał, że „Jan Szyszko karierę polityczną zaczynał w 1987 r. od Miejskiej Rady Narodowej w Wesołej [pod Warszawą – przyp. red.]”. Miejska Rada Narodowa stanowiła organ władzy lokalnej w PRL, trafiali do niej pomniejsi pupile reżimu komunistycznego[227].

Pełniejszy obraz daje nam teczka paszportowa Jana Szyszki z lat 70. i 80., dostępna w Instytucie Pamięci Narodowej pod sygnaturą IPN BU 763/96141.

Przypomnijmy, że władze PRL z reguły dawały paszporty i zezwolenia na wyjazd zagraniczny osobom, które uważały za lojalne wobec reżimu. Z teczki wynika, że Jan Szyszko takie zezwolenia otrzymywał regularnie i za granicę jeździł często. Kapitalistyczne Niemcy Zachodnie, Holandia, Belgia, Francja, Grecja i Turcja, skandynawska Finlandia, komunistyczna Bułgaria, Czechosłowacja, Węgry, Jugosławia, Rumunia i Związek Sowiecki – to kraje, o których czytamy w aktach Szyszki. Mowa o wyjazdach zarówno służbowych, jak i turystycznych. Jeśli chodzi o wyjazd do Związku Sowieckiego, to zgodnie z dokumentami Szyszko miał przejeżdżać przez ten kraj podczas podróży do… Bułgarii. Brzmi to dziwnie, trzeba jednak pamiętać, że ówcześni polscy turyści jadący na południe Europy nieraz nadkładali drogi, żeby wjechać do ZSRR, gdzie można było pohandlować (a przede wszystkim zatankować najtańszą w krajach komunistycznych benzynę).

Jak to wszystko mogło się przekładać na działalność ministerialną Jana Szyszki?

W listopadzie 2017 r. portal BiznesAlert opublikował artykuł pt. Szyszko konsultuje politykę klimatyczną z USA i Rosją[228]. Chodziło o spotkania dwustronne, które Szyszko odbył podczas szczytu klimatycznego w Bonn. Trudno się dziwić, że przy tej okazji polski minister środowiska zasięgnął opinii amerykańskiego kolegi. Aczkolwiek trzeba pamiętać, że Stany Zjednoczone niechętnie traktują międzynarodowe porozumienia o ograniczeniu emisji szkodliwych substancji do atmosfery. Co więcej, amerykańskim kolegą, z którym spotkał się Szyszko, był George Banks – doradca do spraw klimatu prezydenta Donalda Trumpa, znanego nie tylko z prokremlowskiej postawy i kremlowskich powiązań, ale również z tego, że zaprzecza udowodnionej zależności między masowym stosowaniem paliw a globalnym ociepleniem[229].

Jeszcze większe obawy musi budzić to, że minister Szyszko konsultował się z putinowską Rosją – z mocarstwem nieprzyjaznym Polsce, a przede wszystkim z mocarstwem, które żyje ze sprzedaży paliw zatruwających i przegrzewających naszą planetę.

Trzecim krajem, z którego przedstawicielem skontaktował się Szyszko, był… Singapur, czyli państwo-miasto na wyspie pomiędzy Morzem Andamańskim a Południowochińskim, niewiele większe od Warszawy, zdominowane przez chińską diasporę.

Czy Szyszko martwił się o to, że podnoszący się poziom mórz zaleje wyspę? A może azjatyckie państewko zasłużyło na uwagę naszego ministra dlatego, że intensywnie zacieśniało wówczas więzi z Rosją?[230]

Artykuł portalu BiznesAlert tak opisuje te dwa spotkania: „Minister środowiska prof. Jan Szyszko spotkał się z Aleksandrem Biedryckim, radcą ds. klimatu prezydenta Rosji Władimira Putina, a także z ministrem środowiska i zasobów wodnych Singapuru Masagos Zulkifli bin Masagos Mohamad. Podziękował im za dotychczasowy wkład i zaangażowanie w proces negocjacji klimatycznych, a także zaznaczył, że liczy na dalszą owocną współpracę”[231].

Sprawdziliśmy: wymieniając wielką Rosję i mały Singapur jednym tchem, redakcja portalu nie dokonała żadnego skrótu ani uproszczenia. Powyższe dwa zdania to słowo w słowo dokładny cytat z oficjalnego komunikatu rządowego[232].

Czyżby egzotyczna wyspa, tak blisko zestawiona z nieprzyjaznym mocarstwem, miała odciągnąć uwagę od tego, że polski minister konsultuje się z tym mocarstwem?

W Bonn minister Szyszko spotkał się również z pełnomocnikiem chińskiego rządu do spraw polityki klimatycznej – Xie Zhenhua[233]. Tak się składa, że według licznych rankingów Chiny to największy lub jeden z największych trucicieli planety, odpowiedzialny za niemal 30 proc. emisji dwutlenku węgla[234].

Xie Zhenhua, ówczesny pełnomocnik chińskiego rządu do spraw polityki klimatycznej, został zapamiętany jako postać dwuznaczna. Z jednej strony jako zdecydowany zwolennik Porozumienia Paryskiego, zmierzającego do ograniczenia emisji szkodliwych substancji. Z drugiej strony jako agresywny negocjator walczący o to, żeby wszelkie porozumienia dawały Chinom rozmaite przywileje (czyli wciąż pozwalały im truć planetę).

Kto przygotował listopadowe spotkanie ministra Szyszki z Xie Zhenhua? Był to Paweł Sałek, obecny doradca prezydenta Dudy.

Dwa miesiące przed spotkaniem chińskiego i polskiego dygnitarza na szczycie w Bonn Sałek poleciał do Pekinu, żeby wstępnie się porozumieć z Xie Zhenhua. W oficjalnym komunikacie Ministerstwa Spraw Zagranicznych z września 2017 r. czytamy, że „Polska i Chiny zacieśniają współpracę w dziedzinie globalnych działań klimatycznych (…). Paweł Sałek, sekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska RP oraz pełnomocnik rządu ds. polityki klimatycznej spotkał się w Pekinie ze swoim chińskim odpowiednikiem Xie Zhenhua, specjalnym pełnomocnikiem rządu ChRL ds. zmian klimatu (…). Paweł Sałek zaprosił ministra Xie do złożenia wizyty w Polsce (…)”[235].

W marcu 2018 r. Xie Zhenhua przybył do Polski, gdzie odwiedził dyrekcję Lasów Państwowych. Zaprezentowano mu wtedy sztandarowy pomysł Jana Szyszki, tak zwane Leśne Gospodarstwa Węglowe. Chodzi o sadzenie w lasach tych gatunków drzew, które najefektywniej pochłaniają dwutlenek węgla. Dzięki Leśnym Gospodarstwom Węglowym przemysł nie będzie musiał radykalnie ograniczać emisji dwutlenku węgla do atmosfery – twierdzą zwolennicy Szyszki i jego pomysłu[236].

Zaliczał się do nich Paweł Sałek, który pomagał Janowi Szyszce promować Leśne Gospodarstwa Węglowe. W czerwcu 2016 r. Sałek wystąpił na konferencji prasowej razem z ministrem energii Krzysztofem Tchórzewskim. Minister oznajmił, jakoby ekologiczne źródła energii były zbyt kosztowne. Stwierdził, że trzeba wspierać tradycyjne paliwa. Wtórował mu Paweł Sałek:

„W dyskusjach z Komisją Europejską proponujemy system oparty na pochłanianiu dwutlenku węgla przez lasy. UE chce w sposób bardzo brutalny transferować technologię [ekologicznych źródeł energii – przyp. red.] na nasz rynek. To jest wbrew polityce gospodarczej Polski[237].

Szyszko i Sałek konsekwentnie współdziałali, jednak nie pomogło im to utrzymać ministerstwa środowiska w swoich rękach. W marcu 2018 r. Jan Szyszko nie mógł oprowadzić Xie Zhenhua po polskich eksperymentalnych lasach. Od dwóch miesięcy nie był już ministrem. W roli przewodnika nie wystąpił również Paweł Sałek. Tak się złożyło, że stracił posadę w ministerstwie na dzień przed przyjazdem gościa z Chin[238].

Można spytać, jak pośrednie i bezpośrednie kontakty z Xie Zhenhua wpłynęły na podejście Jana Szyszki do kwestii emisji szkodliwych substancji.

Półtora roku później, we wrześniu 2019 r., Szyszko udzielił wywiadu prorządowemu portalowi wPolityce.pl. Powiedział, że ograniczanie emisji w Polsce i Unii Europejskiej nie ma sensu ze względu na ogromny wzrost emisji w Chinach. Przy tej okazji zasugerował też, jakoby węgiel spalany w Polsce był tylko polski (co jest nieprawdą: za rządów PiS import rosyjskiego węgla do naszego kraju wzrósł bardzo znacząco)[239]. Kilka dni później Jan Szyszko wystąpił w prawicowym radiu WNET, gdzie znów oznajmił, jakoby ograniczanie emisji w Polsce nie miało sensu za sprawą Chin. „To, co my zredukujemy, to nic w porównaniu z tym wzrostem, który nastąpi w Chinach” – powiedział[240]. Skąd Szyszko tak dobrze wiedział, co nastąpi w Chinach? Czyżby Xie Zhenhua rozmawiał z nim szczerzej niż z przedstawicielami Zachodu, którym w 2019 r. starał się pokazywać przyjazne, ekologiczne oblicze?

Badając powiązania Szyszki i Sałka, przyjrzeliśmy się bliżej ich organizacji, czyli Stowarzyszeniu na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski. Naszą szczególną uwagę zwróciła jedna osoba. Tego samego dnia, w którym Paweł Sałek wszedł do komisji rewizyjnej stowarzyszenia (28 kwietnia 2008 r.), skarbnikiem organizacji został Andrzej Deres[241].

W doniesieniach medialnych z 2018 r. czytamy, że Andrzej Deres był:

- członkiem najbliższego otoczenia Jana Szyszki;

- pracownikiem biura poselskiego Szyszki;

- dyrektorem Biura Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej;

- członkiem Krajowej Rady Gospodarki Wodnej[242].

Wcześniej, w latach 2006–2008, Deres zasiadał w radzie nadzorczej Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Geotermia Podhalańska SA.

Wszedł do rady nadzorczej tej firmy i z niej wyszedł razem z Oskarem Markiem Kowalewskim[243].

Oskar Kowalewski zasiadał m.in. w radzie nadzorczej Banku Ochrony Środowiska. Należał do niej w latach 2016–2018, zatem za czasów ministra Szyszki. Głównym akcjonariuszem banku jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, nadzorowany przez przedstawicieli ministra środowiska. Jak pamiętamy, w tym samym czasie biurem funduszu zarządzał Andrzej Deres.

Wcześniej, od roku 2012 do 2016, Oskara Marka Kowalewskiego znajdujemy w składzie rady nadzorczej firmy W Investments SA (później Baltic Bridge SA)[244]. Firma ta była wspólnikiem w spółce Dengold Capital Limited zarejestrowanej na Cyprze. Po co polskiej firmie spółka na Cyprze? Cypr jest rajem podatkowym. Prawo tego niewielkiego wyspiarskiego państwa ułatwia prowadzenie anonimowej działalności gospodarczej. Dzięki temu rosyjski kapitał często wkracza do Polski właśnie przez Cypr.

W 2015 r. firma W Investments SA pozbyła się części udziałów w cypryjskiej spółce. Sprzedała je bliżej nieznanej Rosjance o nazwisku Jewgienija Aleksandrowna Rusakowa[245]. Z innego komunikatu dowiadujemy się, że w 2014 r. pani Rusakowa nabyła 81 proc. udziałów w spółce… W Investments. Nie chodziło jednak o polską W Investments SA nadzorowaną przez Oskara Marka Kowalewskiego, tylko o niemal identycznie nazywającą się spółkę cypryjską W Investments Limited[246].

Polskie spółki, które wolą płacić podatki na Cyprze, tworzą tam firmy klony, które z przyczyn marketingowych nieraz występują pod tą samą nazwą co ich polski odpowiednik. Jak to wygląda? Polska firma – nazwijmy ją XXX Sp. z o.o. – prowadzi działalność w Polsce, ale jako jej właściciel występuje cypryjski klon XXX Limited. Polska firma deklaruje znikome zyski, albowiem wielką część przychodów zabiera jej „właściciel” – czyli cypryjski klon, który płaci niskie podatki na wyspie i cieszy się ochroną tamtejszego prawa, pobłażliwego dla przedsiębiorców.

Z kolei rosyjskie mafie i służby specjalne wykorzystują raje podatkowe do tworzenia złożonych sieci wpływu, które mają oddziaływać na polityków w innych krajach. W tym celu Rosjanie planowo, systematycznie budują skomplikowane pajęczyny powiązanych z sobą spółek, które ciągle zmieniają nazwy lub nazywają się bardzo podobnie. Po co? Aby dezorientować zachodnie służby i media, które niekiedy usiłują prześwietlać rosyjskie sieci wpływu. W przypadku spółek W Investments nie można wykluczyć tego drugiego – „rosyjskiego” – wariantu ze względu na polityczne powiązania firm i obecność pani Rusakowej.

Skoro mowa o politycznych powiązaniach, to trzeba odnotować, że Andrzeja Deresa znał sam Jarosław Kaczyński. W 1998 r. wspomniał o nim podczas przesłuchania w prokuraturze. Przesłuchanie dotyczyło działań Urzędu Ochrony Państwa, czyli cywilnych służb specjalnych RP z lat 90. Prawica oskarżała UOP, że ten bezprawnie ingerował w jej działalność.

Podczas przesłuchania Kaczyński powiedział, co następuje: „Pracownica Biura Poselskiego Bielewicza z Porozumienia Centrum była także sekretarką w Zarządzie Wojewódzkim PC. O tej pani otrzymałem informację od osoby o nazwisku Deres, usuniętej później zresztą z PC, że jest ona funkcjonariuszką służb specjalnych. Wcześniej podobno miała pracować w Służbie Bezpieczeństwa (…). Andrzej Deres był w czasie, o którym mówiłem, szefem warszawskiej organizacji PC”[247]. Co Andrzej Deres mógł mieć wspólnego z komunistycznymi lub postkomunistycznymi służbami specjalnymi? Postanowiliśmy to sprawdzić.

W Krajowym Rejestrze Sądowym nasz Andrzej Deres występuje jako Andrzej Michał Deres urodzony w 1956 r.[248] Tak się składa, że Andrzej Michał Deres urodzony w 1956 r. figuruje również w aktach komunistycznej Służby Bezpieczeństwa (SB), przechowywanych w Instytucie Pamięci Narodowej.

Teczka Andrzeja Deresa (jako osoby „rozpracowywanej”, czyli śledzonej przez SB) dostępna jest w IPN pod sygnaturą IPN BU 01228/371/D. Dowiadujemy się z niej, że w latach 80. Andrzej Deres działał w warszawskim podziemiu antykomunistycznym. Grupa, do której należał, w pewnym momencie zaczęła żywić obawy co do lojalności Deresa. Koledzy spekulowali, że styl życia Andrzeja Deresa może go uczynić „miękkim” w konfrontacji z komunistyczną Służbą Bezpieczeństwa. Bali się, że Deres mógłby się załamać w konfrontacji z esbekami.

Podobnie myśleli sami esbecy, którzy postanowili zwerbować Deresa jako konfidenta. Czy im się to udało?

W jego aktach nie znaleźliśmy zobowiązania do współpracy. Instytut Pamięci Narodowej przechowuje również teczkę paszportową Andrzeja Deresa, dostępną pod sygnaturą IPN 1005/61809. Teczki paszportowe bywają źródłem cennych wskazówek. W przypadku Deresa czytamy, że komunistyczna Służba Bezpieczeństwa wprowadziła wobec niego „zastrzeżenie wyjazdów”, czyli zakaz podróży do wszystkich obcych krajów, włącznie z komunistycznymi. Jednak esbek, który zajmował się Andrzejem Deresem (podpułkownik o nazwisku Polowczyk), załatwił mu możliwość wyjazdu do Bułgarii. Potem Deresowi pozwolono wyjechać do Niemiec. To daje do myślenia – tym bardziej że w pierwszej – poprzednio cytowanej – teczce ten sam podpułkownik Polowczyk wielokrotnie pisze, że Deresa należy traktować „oddzielnie”.

Jednak wszystkie te dokumenty można interpretować na różne sposoby. Względy, jakie esbek Polowczyk okazywał Deresowi, były niezwykłe. Ale mogły się wiązać z tym, że grupa, do której należał Andrzej Deres, sama była na swój sposób niezwykła. A przede wszystkim miała niezwykłe zagraniczne powiązania. Gdy Polowczyk pozwalał Deresowi wyjeżdżać z kraju, mógł mieć nadzieję, że dzięki tym wyjazdom dowie się czegoś więcej.

O jakie powiązania chodziło?

W latach 80. polskie podziemie zazwyczaj próbowało utrzymywać stosunki z demokratycznym Zachodem. Tymczasem grupa Deresa szukała kontaktów nie tylko na Zachodzie, ale także po przeciwnej stronie świata. I nie chodzi tu o Związek Sowiecki. Rzecz jasna, ze względu na późniejsze związki Jana Szyszki z antyzachodnim Radiem Maryja w teczce Andrzeja Deresa szukaliśmy śladów ewentualnych powiązań z sowieckimi służbami. Znaleźliśmy jednak coś innego.

Grupa, do której należał Deres, kontaktowała się z Dalekim Wschodem. Utrzymywała stosunki z pewnym Japończykiem. A przede wszystkim spotykała się konspiracyjnie z przedstawicielem chińskiej agencji informacyjnej Xinhua (esbecy zapisywali tę nazwę jako Sinhua, zgodnie z ówczesnymi zasadami transkrypcji chińskich słów).

Agencja Xinhua współpracowała z chińskim wywiadem. Siłą rzeczy wiadomość o kontaktach grupy Deresa z przedstawicielem Xinhua przykuła uwagę esbeków. W latach 80. władze PRL oficjalnie okazywały chińskiemu reżimowi ostrożną życzliwość. W rzeczywistości jednak uznawały go za potencjalnego wroga – podobnie jak ich moskiewscy patroni. Członkowie grupy Deresa musieli dobrze o tym wiedzieć. Obawiali się, że ich kontakty z Chińczykiem mogą być śledzone przez SB.

Jak widać, Paweł Sałek – doradca Dudy, wychowanek Szyszki, „gość z dalekiego lasu” – porusza się po ścieżkach, na których widać ślady pazurów. Zarówno stare, jak i nowe, zarówno niedźwiedzie, jak i smocze.

Smocze pazury naznaczyły również szlak „zakrystiana-wizjonera”, czyli ostatniego z doradców Andrzeja Dudy, którym zajmiemy się w tej książce. To Krzysztof Szczerski.

Szczerski urodził się w Krakowie. Za pierwszych rządów PiS pełnił funkcję wiceministra spraw zagranicznych, potem pracował w Urzędzie Komitetu Integracji Europejskiej. W latach 2011–2014 był posłem na Sejm z ramienia PiS. W 2015 r. prezydent Andrzej Duda mianował go sekretarzem stanu w swojej kancelarii. W 2017 r. Szczerski awansował na szefa gabinetu prezydenta RP. Odpowiada przede wszystkim za sprawy zagraniczne.

Czym się wsławił Krzysztof Szczerski? Przede wszystkim tym, że w 2005 r. na łamach konserwatywnego pisma teologiczno-politycznego „Pressje” opublikował artykuł pt. Polska – republika wyznaniowa.

Oto, co w nim napisał: „Demokracja będzie religijna albo nie będzie jej w ogóle (…). To moralność chrześcijańska kodyfikowana przez Kościół katolicki jest jedynym dostępnym powszechnemu doświadczeniu Polaków zbiorem zasad, które mogą regulować sferę publiczną (…). Radykalizm cnót chrześcijańskich w sferze publicznej to postulat uczynienia z Polski republiki wyznaniowej (…). Republika wyznaniowa to program fundamentalizmu moralnego i taka też powinna być polityka polska. (…) W Polsce w sferze publicznej potrzebna jest dziś dyktatura Ewangelii”.

Jak Szczerski chciał wprowadzać „dyktaturę Ewangelii”? Zmieniając obecne polskie prawo na nowe, lepsze, które nakaże obywatelom praktykować katolickie cnoty. A także przyznając katolickim biskupom stałe miejsca w Senacie Rzeczypospolitej Polskiej.

W 2015 r. „Gazeta Wyborcza” przypomniała ten artykuł. Szczerski oświadczył wtedy, że tekstu nie należy brać na serio. Artykuł miał stanowić eksperyment literacki w duchu political fiction[249]. Jednak każdy czytelnik „Pressji” wie, że magazyn pisze takie rzeczy na poważnie. Jego redakcja uznaje religię za źródło polityki.

Dowiedzieliśmy się zatem, o jakiej Polsce marzy Krzysztof Szczerski.

A jak zapatruje się na totalitarne Chiny?

Entuzjastycznie:

„Chcemy być dla Chin centralnym partnerem w Europie Środkowej” – powiedział w 2016 r., przy okazji wizyty chińskiego przywódcy Xi Jinpinga. Dodał, że Polska odgrywa kluczową rolę w wielkim projekcie promowanym przez rząd Chin. O jaki projekt chodziło? O budowę nowego połączenia drogowego między tym krajem a Europą[250].

Nie była to pierwsza taka wypowiedź. Pół roku wcześniej, podczas rozmowy z Polskim Radiem, Szczerski również mówił o chińsko-europejskiej „magistrali infrastrukturalnej”.

– Polska ma być jednym z centrów dystrybucyjnych i dlatego jest ważnym elementem w planie Pekinu – dodał[251].

O dystrybucję czego miałoby chodzić? Zapewne chińskich towarów.

W 2018 r. dziekan Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, profesor Zdzisław Mach, wystąpił na obradach senatu tej uczelni i zaproponował zatrudnienie Krzysztofa Szczerskiego w roli profesora nadzwyczajnego. Wniosek przepadł w głosowaniu, czemu trudno się dziwić[252].

Wielu profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego jest przerażonych tym, co z Konstytucją RP robi jeden z doktorów uczelni, zwierzchnik Krzysztofa Szczerskiego, prezydent Andrzej Duda.

Co powinniśmy wiedzieć o profesorze Zdzisławie Machu, który wbrew kolegom próbował lansować Szczerskiego?

Na oficjalnej stronie internetowej Uniwersytetu Jagiellońskiego czytamy, że profesor Mach współpracuje z uczelnianym Instytutem Konfucjusza. W 2016 r. odwiedził też centralę Instytutów Konfucjusza w Pekinie[253].

Czym są Instytuty Konfucjusza?

Instytuty – nazwane na cześć starożytnego mędrca Kong Fuzi, znanego na Zachodzie jako Konfucjusz – to specjalne placówki otwierane przez chiński rząd na uczelniach całego świata. Ich rola jest tak ważna, że omówimy ją obszernie w następnej części książki. Podobnie jak to, czemu miałyby służyć magistrale wiodące z Chin do Europy, albowiem w następnej części książki zajmiemy się chińskimi powiązaniami najbliższego otoczenia Andrzeja Dudy. Charakter tych powiązań zasługuje na to, abyśmy poświęcili im więcej czasu. Zbadać je powinien również kontrwywiad Rzeczypospolitej Polskiej – gdyby właściwie funkcjonował.

Na poprzednich stronach przedstawiliśmy kluczową rolę, jaką w karierze Dudy odegrał Joachim Brudziński. Dlatego musimy od razu zaznaczyć, że nie znaleźliśmy żadnych bliższych powiązań między chińskim reżimem a Brudzińskim. Wiele wskazuje na to, że Joachim Brudziński swoją ogólną czujność rozciąga również na Chińczyków.

W styczniu 2019 r. media obszernie omawiały tak zwaną aferę Huawei. Okazało się, że pracownik tego chińskiego koncernu telekomunikacyjnego jest podejrzany o zwerbowanie byłego oficera polskiego kontrwywiadu. Przy tej okazji 12 stycznia 2019 r. Brudziński oświadczył publicznie, że nie używa produktów Huawei ani żadnych innych smartfonów, ponieważ obawia się inwigilacji. Zasugerował też, że Unia Europejska i NATO mogłyby podjąć wspólną decyzję o wykluczeniu koncernu Huawei z rynków państw członkowskich[254].

Jedenaście dni później Andrzej Duda uznał za stosowne podążyć śladem swego protektora. Podążyć deklaratywnie, sprecyzujmy – przy czym deklaracja nie miała charakteru szczególnie solennego. W rozmowie z serwisem Money.pl prezydent Duda skomentował aferę Huawei w sposób następujący: „Musimy zachować daleko idącą ostrożność. Jestem gotów siąść do stołu i rozmawiać na ten temat. Polska jest członkiem UE, a więc dlaczego nie? Biorąc pod uwagę pewne kwestie natury historyczno-tożsamościowej, na pewno bliżej jest mi do współpracy z firmami europejskimi czy ze Stanów Zjednoczonych niż do producentów z dalekiej Azji”[255].

Jak traktować tę wypowiedź prezydenta Andrzeja Dudy? Wiemy, że słowa przychodzą mu łatwo. Dlatego sprawdziliśmy, jak to wygląda naprawdę. Sprawdziliśmy, jak Duda przyjmuje zew chińskiego smoka.

W tym celu musieliśmy się przedrzeć przez gąszcz obco brzmiących nazwisk, często zakończonych na „-ng”. Śledztwo toczyło się między Pekinem a Chongqingiem, między gabinetami dygnitarzy Chińskiej Partii Komunistycznej a uczelniami całego świata.

Jednak zaczęło się w Opolu.

CZĘŚĆ CZWARTA
Ślady smoczych pazurów

ROZDZIAŁ 14
Śmierć w piwnicy

Politechnika Opolska to uczelnia, na której niegdyś prowadził działalność naukową Antoni Duda, stryj Andrzeja Dudy. Do niedawna pracowała na niej stryjenka prezydenta, Krystyna Duda.

W lipcu 2019 r. smutna wiadomość wstrząsnęła uczelnią i miastem. Rektor Politechniki Opolskiej, Marek Tukiendorf, zginął tragiczną śmiercią. 18 lipca opolskie wydanie „Gazety Wyborczej” zamieściło artykuł poświęcony tej stracie:

„W nocy ze środy na czwartek zmarł prof. Marek Tukiendorf, rektor Politechniki Opolskiej. Wstępne ustalenia prokuratury wskazują, że rektor popełnił samobójstwo. Miał 55 lat.

Prof. Tukiendorf pełnił drugą kadencję jako rektor politechniki. Ostatni rok nie był dla niego łatwy – na uczelni wybuchł wewnętrzny konflikt, prokuratura badała kilka wątków, kontrole prowadziły też inne instytucje.

– Ten spór nie był ukierunkowany w stronę osoby samego rektora. Chodziło przede wszystkim o naprawienie systemu zarządzania na uczelni. Rektor nie miał jednak wsparcia najbliższego zespołu, nad czym ubolewam, bo to jest bardzo ważne. Sprawowanie funkcji rektora to nie tylko noszenie togi i świętowanie, to bardzo wyczerpująca funkcja (…) – mówi prof. Jerzy Skubis, były rektor Politechniki Opolskiej, którego wychowankiem był prof. Tukiendorf (…).

– Znaliśmy się prawie 20 lat. Marek zawsze kojarzył mi się z turem, który z otwartą przyłbicą podąża do przodu – zaznacza prof. Marek Masnyk, rektor Uniwersytetu Opolskiego. Dodaje, że dla niego prof. Tukiendorf to był człowiek z pasją, mocno zaangażowany w sprawy uczelni (…).

– To był człowiek, który miał zawsze ambitne plany, zabiegał o międzynarodowe kontakty (…) – zauważa dr hab. Tomasz Halski, rektor Państwowej Medycznej Wyższej Szkoły Zawodowej w Opolu (…).

Marek Tukiendorf (…), gdy objął stanowisko rektora Politechniki Opolskiej, miał na koncie 115 publikacji, trzy książki oraz trzech wypromowanych doktorów. Utworzył na politechnice Instytut Konfucjusza (…)”[256].

Radio Opole podało więcej szczegółów:

„Według ustaleń prokuratury prof. Marek Tukiendorf najprawdopodobniej powiesił się. Doszło do tego wczoraj około godziny 22:30. Ciało ujawniono w piwnicy jednego z opolskich bloków. Śledczy przeprowadzą teraz sekcję zwłok, aby potwierdzić swoje przypuszczenia. Prokuratorzy przeprowadzą postępowanie, którego celem ma być ustalenie, czy było to wyłącznie samobójstwo, czy brały w tym udział osoby trzecie”[257].

Na czym polegał konflikt, o którym wspomniała „Gazeta Wyborcza”?

Na cztery miesiące przed śmiercią rektora portal Onet opublikował artykuł zatytułowany: Mobbing, horrendalna podwyżka, egzotyczne delegacje. Afera z rektorem Politechniki Opolskiej.

W artykule czytamy, co następuje: „Łamanie prawa, marnowanie pieniędzy, nieuzasadnione wyjazdy za granicę – takie nieprawidłowości zarzucają prof. Markowi Tukiendorfowi, rektorowi Politechniki Opolskiej, trzy związki zawodowe działające na uczelni. Prof. Tukiendorf nie potrafi wytłumaczyć, co robił na Jamajce, na Kubie, Kajmanach, w Tajlandii. Był też kilkanaście razy w Chinach, Indiach, Arabii Saudyjskiej, na Dominikanie i w USA. Jakie korzyści wyniknęły z tych podróży? Społeczność akademicka nie jest o tym informowana. W ciągu 6 ostatnich lat wynagrodzenie rektora Politechniki Opolskiej wzrosło dwukrotnie (…). Pracownicy wyliczyli, że rektor – w trakcie 6 lat sprawowania swojej funkcji – na podróże służbowe poświęcił łącznie 734 dni (…).

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu trafiło łącznie 30 skarg w sprawie rektora Politechniki Opolskiej (….). Przedstawiciele związków zawodowych uczelni z Opola swoje zastrzeżenia opisali 31 stycznia 2019 roku w liście otwartym do Jarosława Gowina, ministra nauki i szkolnictwa wyższego. Ich niepokój budzi fakt, że za rządów rektora Tukiendorfa ranga uczelni podupada (…). W swoim piśmie niezadowoleni pracownicy zaznaczyli również, że nie mogą zaakceptować faktu, iż «Rektor z wybraną i zaufaną grupą osób jeździ po całym świecie na koszt Uczelni» (…).

– Nie wiemy, dlaczego minister Gowin nie reaguje na nasz list i apele w nim zawarte – zastanawia się Jerzy Szteliga z Rady Uczelnianej ZNP na Politechnice Opolskiej, współautor pisma (…).

Pracownicy podkreślają, że rektor Tukiendorf jest zwolennikiem reformy szkolnictwa wyższego przeprowadzonej przez ministra Jarosława Gowina (…).

Do największej kumulacji wyjazdów [rektora – przyp. red.] doszło w 2017 roku. «Może to oznaczać, że 2/3 czasu pracy w 2017 roku prof. Marka Tukiendorfa nie było na uczelni» – piszą w liście otwartym do ministra.

Zapytany o to, ile dni łącznie rektor poświęcił na wyjazdy, dyrektor jego biura Wojciech Najda odpisuje (…): «Nie jest możliwe określenie, ile dni rektor spędził w delegacjach służbowych. Nie prowadzi się takich statystyk»”[258].

Nie podejmujemy się wyrokować o przyczynach i istocie konfliktu na Politechnice Opolskiej. Natomiast bez większych trudności można ustalić, dlaczego rektor tak często jeździł do Chin. Te podróże stanowią okoliczność niemal równie niepokojącą, jak jego śmierć.

Jak podała „Gazeta Wyborcza”, rektor Tukiendorf utworzył na swojej uczelni Instytut Konfucjusza.

Instytuty Konfucjusza, o których wspomnieliśmy, to placówki, które chiński rząd otwiera na zagranicznych uniwersytetach. Do tej pory powstało ich 480 w 150 krajach. Oficjalnym uzasadnieniem istnienia placówek jest krzewienie chińskiego języka i kultury, jak również ułatwianie innym krajom wymiany kulturalnej z Chinami.

W rzeczywistości Instytuty Konfucjusza służą szerzeniu propagandy i wpływów chińskiego reżimu. Stanowią narzędzie indoktrynacji i infiltracji. Instytuty krzewią poparcie dla chińskiego reżimu wśród zagranicznych uczonych, wykładowców i ekspertów. Oni zaś wpływają na polityków i media w swoich krajach.

O takiej roli Instytutów Konfucjusza świadczą liczne publikacje zachodnich mediów, jak również działania zachodnich uczelni i władz państwowych, które ostatnio zaczęły te instytuty zamykać. Więcej o tym napiszemy w następnych rozdziałach, gdzie przedstawimy też źródła naszych informacji.

Miarą dotychczasowej skuteczności Instytutów Konfucjusza jest to, że:

- elity i media krajów demokratycznych coraz mniej się przejmują łamaniem praw człowieka w Chinach (za co jeszcze w 2008 r., podczas olimpiady w Pekinie, chiński reżim był publicznie i powszechnie krytykowany);

- elity i media krajów demokratycznych ekscytują się propagowanym przez Instytuty Konfucjusza projektem tak zwanego Nowego Jedwabnego Szlaku (zwanego też projektem Jednego Pasa i Jednego Szlaku).

Chodzi o stworzenie międzykontynentalnego systemu lądowych i morskich dróg transportowych dla chińskiego eksportu. Rzecz jasna, to jeszcze bardziej niż dotąd wystawiłoby gospodarkę Polski i setek innych krajów na zalew produktów z Chin. Projekt Nowego Jedwabnego Szlaku jest intensywnie promowany przez prezydenta RP Andrzeja Dudę.

Instytuty Konfucjusza są kontrolowane i kierowane przez chiński rząd żelazną ręką. Rolę tej żelaznej ręki odgrywa chińska państwowa agencja Hanban – która doceniła działalność rektora Tukiendorfa z Opola. W 2016 r. agencja Hanban przyznała mu nagrodę za „wybitne i nieocenione zasługi dla Instytutu Konfucjusza”[259]. Wręczyła ją rektorowi sama wicepremier Chińskiej Republiki Ludowej, Liu Yandong.

Za co takie honory spotkały rektora Tukiendorfa?

Utworzenie Instytutu Konfucjusza przy Politechnice Opolskiej było inicjatywą Marka Tukiendorfa. Na długo zanim został rektorem, zabiegał o to na uczelni, a przede wszystkim w Chinach. W 2007 r. podpisał niezbędną umowę z agencją Hanban, reprezentując Politechnikę Opolską jako jej prorektor[260].

Tukiendorf reklamował pomysł utworzenia Instytutu w opolskich mediach[261]. Gdy Instytut już powstał, Marek Tukiendorf latał do Pekinu, gdzie konsultował się z chińskimi patronami placówki.

Kim byli ci patroni? Żeby poznać ich nazwiska, nie trzeba odcyfrowywać chińskich ideogramów. Wystarczy zajrzeć do akademickiego magazynu z Opola wydawanego (prawie zawsze) po polsku.

Otóż swój udział w promowaniu Instytutu Konfucjusza na Politechnice Opolskiej miała jej gazeta, profesjonalnie redagowane „Wiadomości Uczelniane”. Gazeta przekonywała studentów i pracowników naukowych o atrakcyjności i potencjale totalitarnych Chin. Z jej artykułów można się dowiedzieć, że uczelnia szczególnie honorowała dwóch gości z tego kraju, którzy nadzorowali Instytut Konfucjusza na Politechnice Opolskiej.

Kim byli ci chińscy goście?

Pierwszy z nich to rektor Politechniki Pekińskiej Guo Guangsheng, który następnie zajął ważne stanowisko wiceszefa miejskiego komitetu Komunistycznej Partii Chin w Pekinie. Taka pozycja porównywana jest z ministerialną, ponieważ:

- Komunistyczna Partia Chin sprawuje w kraju władzę totalitarną;

- pekiński komitet miejski to najważniejsza ze wszystkich lokalnych organizacji partii;

- w komitecie tym Guo Guangsheng przejął odpowiedzialność za jedną z najbardziej kluczowych spraw, mianowicie kwestie personalne (co znaczy, że Guo Guangsheng pozostaje w stałym kontakcie ze służbami specjalnymi reżimu).

Drugim szczególnie honorowanym gościem był kolega Guo Guangshenga z Politechniki Pekińskiej, profesor o nazwisku Wang Shoufa.

Wiele innych źródeł potwierdza to, czym się chwaliły „Wiadomości Uczelniane”. Opolska uczelnia i jej rektor utrzymywały bliskie stosunki z agencją Hanban, z panem Guo Guangshengiem i profesorem Wangiem Shoufa.

Na oficjalnej stronie internetowej agencji Hanban czytamy, że w 2011 r. Marek Tukiendorf – jeszcze jako prorektor – poleciał do Pekinu, gdzie spotkał się z Guo Guangshengiem i Wangiem Shoufa.

Dowiadujemy się też, jaką rolę odgrywał wtedy Wang Shoufa. Był kimś nieporównanie ważniejszym od innych profesorów, najważniejszym obok Guo Guangshenga dygnitarzem Politechniki Pekińskiej. Mianowicie kierował komitetem Komunistycznej Partii Chin na uczelni.

Podczas spotkania z prorektorem Markiem Tukiendorfem Wang Shoufa, szef komitetu partii komunistycznej, poinstruował Polaka co do dalszej działalności opolskiego Instytutu Konfucjusza. Strona internetowa agencji Hanban przedstawia to tak: „Sekretarz partii Wang Shoufa zasugerował, że Instytut Konfucjusza powinien:

- obserwować punkty styczne między Polską a Chinami, mogące w przyszłości zaowocować współpracą;

- prowadzić współpracę kulturalną i edukacyjną;

- odgrywać czynną rolę w gospodarczej rozbudowie obu krajów”[262].

Z kolei na stronie internetowej Politechniki Opolskiej możemy zobaczyć liczne zdjęcia Marka Tukiendorfa w towarzystwie rektora Guo Guangshenga, który nieraz odwiedzał swojego polskiego kolegę w Opolu[263].

Te wizyty i związki opiszemy dokładniej w dalszej części książki. Teraz wyjaśnimy, dlaczego są ważne. Nie tylko dlatego, że Wang Shoufa rządził duszami i umysłami wykładowców Politechniki Pekińskiej jako przedstawiciel Komunistycznej Partii Chin, która rządzi ciałami i duszami półtora miliarda Chińczyków. Nie tylko dlatego, że jego kolega Guo Guangsheng, pekiński opiekun rektora Tukiendorfa, to wpływowy działacz tej partii. Przede wszystkim dlatego, że Guo Guangsheng to człowiek chińskiego dygnitarza o nazwisku Chen Xi, który ma jeszcze większe wpływy. Z polskiego punktu widzenia – niemal niewyobrażalnie wielkie.

Chen Xi to bliski przyjaciel i prawa ręka Xi Jinpinga – najwyższego przywódcy Chin, drugiego lub trzeciego najpotężniejszego człowieka na świecie.

Potęga Chena Xi ma jeszcze jedną przyczynę. W latach 2007–2012 Chen Xi zasiadał w Centralnej Komisji Kontroli Dyscyplinarnej. To instytucja, która budzi największy strach w Chińczykach, włącznie z aparatczykami reżimu. A zwłaszcza wśród nich.

Chińscy niezależni dziennikarze Pin Ho i Wenguang Huang w znakomitej książce Uderzenie w czerń tak opisują ten strach: „Filarem chińskich władz, które za wszelką cenę starają się utrzymać monopol Partii Komunistycznej, jest wewnętrzna organizacja antykorupcyjna – czyli Centralna Komisja Kontroli Dyscyplinarnej, z siecią placówek aż do poziomu powiatu – która monitoruje działania około osiemdziesięciu milionów członków partii, czyli 16 procent liczącej miliard trzysta milionów ludności Chin (…). W czasie śledztwa Centralna Komisja Kontroli Dyscyplinarnej stosuje praktykę zwaną shuanggui, czyli «podwójne przepisy». Oskarżony jest na pewien czas przewożony w nieznane miejsce w celu surowego przesłuchania. Taka praktyka pozwala komisji interweniować, zanim się zacznie dochodzenie sądowe (…), krąży takie powiedzenie «Nie boję się ani Boga, ani duchów, boję się tylko wezwania przed Centralną Komisję Kontroli Dyscyplinarnej». Niektórzy, w tym były wiceburmistrz Pekinu, popełnili samobójstwo albo zginęli w tajemniczych okolicznościach, zanim zostali przesłuchani.

Podejrzani są brutalnie przesłuchiwani. Kiedy śledczy uzyskają satysfakcjonujące zeznania, aresztowanych często pozbawia się stanowisk i członkostwa w partii, a ich sprawa zostaje przekazana rządowym prokuratorom, którzy przeprowadzają ostateczny proces, odbywający się przy drzwiach zamkniętych (…). Zdaniem Ma Shaopinga, mieszkającego w Pekinie znanego prawnika zajmującego się prawami człowieka (…), komisja stawia się ponad prawem (…). Lei Heiping, inny prawnik z Pekinu, powiedział, że komisja stosuje tortury częściej niż inne instytucje sądowe”[264].

Inne źródła – choćby specjalny raport międzynarodowej organizacji Human Rights Watch – potwierdzają, że Centralna Komisja Kontroli Dyscyplinarnej działa jak:

- stojąca ponad prawem państwowo-partyjna służba specjalna;

- bezwzględna policja gospodarczo-polityczna[265].

Chen Xi służył w Centralnej Komisji Kontroli Dyscyplinarnej przez 10 lat, podczas których rosły prywatne fortuny i załamywały się partyjne kariery. Łatwo się domyślić, że dzięki swojej wiedzy ten szczególny dygnitarz może postawić na baczność lub rzucić na kolana niejednego ministra i niejednego miliardera.

Gdyby służby specjalne Rzeczypospolitej Polskiej działały prawidłowo, to uznałyby za swój obowiązek dogłębne zbadanie tego aspektu opolskiej tragedii. Powinny ustalić, czy bliskie stosunki z ludźmi Chena Xi – stosunki zapewne atrakcyjne, ale ryzykowne – stanowiły jedno ze źródeł fatalnego w skutkach stresu rektora Tukiendorfa.

Odnotujmy, że w latach 2007–2012 razem z potężnym Chenem Xi w Centralnej Komisji Kontroli Dyscyplinarnej zasiadał… Xie Zhenhua[266]. Ten sam, który spotykał się z Pawłem Sałkiem, późniejszym doradcą Andrzeja Dudy.

Poniekąd składa się to w jedną całość z informacjami, które już przytoczyliśmy. Zróbmy więc małe podsumowanie:

- człowiek potężnego Chena Xi, Guo Guansheng, odwiedzał Polskę, gdzie nadzorował Instytut Konfucjusza w Opolu;

- z kolei osoba współpracująca z krakowskim Instytutem Konfucjusza wspierała prochińskiego doradcę Andrzeja Dudy, Krzysztofa Szczerskiego;

- działania Instytutów Konfucjusza są koordynowane przez chińską agencję propagandowo-infiltracyjną Hanban;

- z tą agencją współpracował wizytujący Opole człowiek Chena Xi, czyli znany nam Guo Guangsheng (o tej współpracy świadczy m.in. oficjalna strona internetowa agencji Hanban – gdzie mowa o tym, jak Chińczycy instruowali rektora Tukiendorfa[267];

- potężny Chen Xi to bliski przyjaciel najwyższego przywódcy Xi Jinpinga;

- łaskę najwyższego przywódcy Xi Jinpinga pragnie sobie zaskarbić Ma Huateng, chiński potentat gier komputerowych;

- ten sam potentat gier Ma Huateng wspiera polską firmę, gdy w jej radzie nadzorczej pojawia się przedsiębiorca, którego boty wspierały Andrzeja Dudę.

Czy mamy do czynienia z niezwykłymi zbiegami okoliczności? Raczej z precyzyjnie skonstruowaną chińską siecią wpływu wokół prezydenta RP. Główne zaś nici tej sieci zbiegają się w rękach związanych ze sobą osób, które zajmują najważniejsze stanowiska w Chinach.

Osoby te to przyjaciele (lub przyjaciele przyjaciół) najwyższego przywódcy Xi Jinpinga. W następnych rozdziałach opowiemy o nich więcej. Poznamy także bliżej chińskiego ministra przemysłu i technologii informatycznych, Miao Wei, który:

- zagląda do Polski i wspiera pewną chińską firmę, której szczególne względy okazuje również… Andrzej Duda;

- należy do politycznego otoczenia Xi Jinpinga;

- pewnego razu… pokroił tort z przyjacielem najwyższego przywódcy Xi Jinpinga, potężnym Chenem Xi (to nie figura retoryczna, tort był prawdziwy, ale też symboliczny i polityczny, gdyż dygnitarz Chen Xi i minister Miao Wei pokroili go publicznie podczas pewnej uroczystości).

Przyjrzymy się również temu, jak człowiek Chena Xi, Guo Guangsheng, opiekował się opolskim Instytutem Konfucjusza.

A przede wszystkim odkryjemy, że pewna osoba z bliskiej rodziny Andrzeja Dudy – związana zawodowo ze zmarłym rektorem Markiem Tukiendorfem oraz jego uczelnią – zaangażowała się w promowanie opolskiego Instytutu Konfucjusza i jego opiekuna, Guo Guangshenga.

Dowiemy się też, gdzie przebywał Andrzej Duda podczas… uroczystego otwarcia Instytutu Konfucjusza w Opolu.

ROZDZIAŁ 15
Kompromitacja w Szwajcarii

22 stycznia 2019 r. wiele się działo w Davos. Jak co roku szwajcarski kurort gościł Światowe Forum Ekonomiczne (World Economic Forum). To głośne wydarzenie, podczas którego przywódcy krajów spotykają się z potentatami światowej gospodarki. Jednak i tam pewnych granic się nie przekracza. Na mniej publiczne, bardziej dyskretne spotkania bilateralne (czyli dwustronne) z przedstawicielami wielkich firm umawiają się zazwyczaj premierzy i ministrowie.

Głowy państw też odbywają takie spotkania – ale z głowami innych państw albo z szefami rządów.

W dniu, o który nam chodzi – 22 stycznia 2019 r. – prezydent Szwajcarii Alain Berset miał umówione spotkanie z premierem Indii Narendrą Modim. Tego samego dnia prezydent Brazylii, kontrowersyjny populista Jair Bolsonaro, był bardzo zajęty. Najpierw spotkał się z prezydentem Kolumbii, Ivánem Duque Márquezem, potem z prezydentem Republiki Południowej Afryki, Cyrilem Ramaphosą[268].

A z kim się spotkał Andrzej Duda, który tego dnia również przebywał w Davos?

Na oficjalnej stronie internetowej Prezydenta RP czytamy, że tego dnia głowa naszego państwa odbyła „spotkania bilateralne”:

- z kadrą kierowniczą firmy Procter & Gamble;

- z izraelskim inwestorem Yossim Vardim;

- z przedstawicielem chińskiej firmy Chongqing Sokon Industry Group[269].

Szacunek dla urzędu Prezydenta RP nakazuje pominąć milczeniem spotkanie Andrzeja Dudy z przedstawicielami Procter & Gamble, która produkuje pampersy i środki czystości. Trudniej przemilczeć spotkanie z Yossim Vardim. Izraelczyk znany jest jako „anioł opiekuńczy” start-upów, czyli innowacyjnych firm-projektów, które na początku swej drogi szukają mecenasa-inwestora.

Zapewne hojny anioł stróż przydałby się wielu polskim start-upom. Jednak nie wszystko w działalności Vardiego jest anielskie.

W 2012 r. Yossi Vardi przyjechał do Rosji, aby publicznie wesprzeć kremlowskiego oligarchę Wiktora Wekselberga i jego organizację Skolkovo Foundation. Organizacja próbowała stworzyć zagłębie start-upów i biznesowej kreatywności w Skolkowie, na peryferiach Moskwy.

Podczas publicznej rozmowy z Vardim oligarcha Wekselberg przyznał, że Skolkovo Foundation utrzymuje się dzięki finansowemu wsparciu Kremla[270].

Co więcej, jednym z głównych partnerów Skolkovo Foundation jest wielka państwowa spółka, która w wersji rosyjskiej nazywa się Rosnano, w wersji angielskiej i międzynarodowej – Rusnano[271]. Spółką Rusnano osobiście interesuje się rosyjski dyktator Władimir Putin – i nic dziwnego, skoro rosyjskie służby wykorzystują Rusnano do szpiegostwa technologicznego, prawdopodobnie też wojskowego[272]. Cóż, być może dlatego Yossi Vardi zawołał do Wekselberga i moskiewskiej publiczności: „Widzę Skolkowo jako latarnię morską dla Rosji!”[273].

W dzień po spotkaniu Andrzeja Dudy z Vardim, Procter & Gamble i chińską firmą Chongqing Sokon Industry Group prezydent udzielił wywiadu TVP. Na prezydenckiej stronie internetowej znalazł się zapis tego wywiadu.Oto jego fragment: „Miałem wczoraj spotkania z dużymi inwestorami. M.in. z prezesem znanej chyba wszystkim firmy Procter & Gamble na naszą część Europy oraz z prezesem wielkiej chińskiej firmy, która zajmuje się elektromobilnością, produkuje samochody elektryczne, ogniwa; właściwie prowadzi też badania nad tymi kwestiami na całym świecie, m.in. w Stanach Zjednoczonych. Ta firma nazywa się Sokon. Namawiałem ich do przyjazdu do Polski”[274].

Wygląda na to, że ktoś wie lepiej od głowy naszego państwa, z jakimi osobami się ona spotyka. Tym kimś, kto wie lepiej, byłby administrator strony internetowej prezydenta, który zamieszcza podpisy pod zdjęciami. Albowiem na stronie znajduje się zdjęcie przedstawiające uśmiechniętego Andrzeja Dudę, który ściska dłoń zażywnego młodzieńca o azjatyckich rysach. Podpis pod zdjęciem głosi: „Spotkanie z Dyrektorem Chongqing Sokon Industry Group Co, Johnem Zhang Zhengpingiem”.

W przeciwieństwie do Dudy podpis mówi prawdę. Zhang Zhengping, czasem przedstawiający się jako John Zhang Zhengping, nie jest „prezesem wielkiej chińskiej firmy”, tylko dyrektorem w tej firmie. Prezesem Sokon jest zaś jego ojciec, Zhang Xinghai[275]. Nigdzie nie znaleźliśmy żadnej informacji o tym, żeby prezydent Duda spotkał się z prezesem Zhangiem Xinghaiem.

Wynika z tego, że prezydent Duda nie spotkał się w Davos z szefem chińskiej firmy. Prezydent Duda spotkał się z synem szefa.

Jak mogło to zostać odebrane przez Chińczyków, tak czułych na kwestię etykiety i hierarchii? Jak utrata twarzy wynikająca z niekompetencji. Albo jak przesadny hołd, który też prowadzi do utraty twarzy.

Szacunek dla urzędu Prezydenta RP znów nakazuje się powstrzymać od komentarzy.

Czym jest firma Chongqing Sokon Industry Group, z której prezesowiczem spotkała się głowa polskiego państwa?

W zeszłym roku gazeta „South China Morning Post” podała, że ogromna część dochodów przedsiębiorstwa pochodzi z rządowych dotacji, hojnie udzielanych firmie Sokon przez totalitarny reżim Chin.

„Chongqing Sokon Industry Group, prywatna firma z miasta Chongqing, produkuje głównie tanie elektryczne samochody gorszej jakości, polegając na dotacjach. Zgodnie z rocznym raportem spółki blisko 40 proc. zeszłorocznych przychodów firmy z produkcji samochodów pochodziło z rządowych dotacji na ten cel”[276].

Zatem należy spytać, kogo właściwie Duda prosił o inwestycje w Polsce.

Firmę Sokon czy stojący za nią totalitarny reżim Chin?

Ta zdumiewająca wpadka prezydenta w Davos może prowadzić do dwóch wniosków:

- Andrzej Duda kompletnie nie wie, z kim się spotyka i rozmawia;

- Andrzej Duda uznaje firmę Sokon i stojące za nią pieniądze chińskiego rządu za coś, co warte jest upokorzenia.

Przeciwnicy prezydenta skłanialiby się zapewne ku tej pierwszej interpretacji. Na jej rzecz może przemawiać berlińska „obrona żarówki” i inne niezręczności Andrzeja Dudy.

Nie należy jednak lekceważyć interpretacji drugiej. Wielu polskich polityków wierzy w niezwykłą moc chińskiej gospodarki. Wielu powtarza przy każdej okazji, że „Chiny są niezwykle ważne”. Wielu z nich zapomina, że „niezwykła moc chińskiej gospodarki” opiera się na wyzysku, tyranii i korupcji.

Niestety, Duda kroczy – jak się zdaje – podobną ścieżką.

Krótko po objęciu urzędu Andrzej Duda poleciał do Chin z długą, niemal tygodniową wizytą (wyleciał w niedzielę, wrócił w piątek). Udał się tam w listopadzie 2015 r.[277], pół roku po tym, jak wygrał wybory prezydenckie, i miesiąc po tym, jak jego partia wygrała wybory parlamentarne oraz utworzyła rząd. Zatem pojechał rozmawiać z Chińczykami nie jako „reprezentacyjna głowa państwa”, tylko jako jeden z liderów obozu rządzącego w Polsce. Podczas wizyty odwiedził m.in. Pekin i Szanghaj. W tym drugim mieście otworzył polsko-chińskie forum gospodarcze[278]. Wezwał też do polsko-chińskiej współpracy w ramach tzw. Jednego Pasa i Jednego Szlaku. Wyraził nadzieję, że dzięki temu projektowi „Polska stanie się (…) miejscem, z którego chińskie wpływy gospodarcze będę promieniowały na resztę Unii Europejskiej”[279].

O projekcie Jednego Pasa i Jednego Szlaku, często określanym jako Nowy Jedwabny Szlak, już wspominaliśmy. Chińskie władze go lansują, aby wciągnąć blisko 70 krajów świata w gigantyczne inwestycje i prace budowlano-infrastrukturalne. Po co? W celu stworzenia nowych globalnych połączeń drogowych, kolejowych i morskich. Połączenia te, rzecz jasna, przyniosłyby ogromne korzyści dla Chin, jeszcze bardziej zwiększając ich eksport. Chińczycy chcą, żeby inne kraje w jak największej mierze sfinansowały ten projekt. Zatem mielibyśmy wydać nasze własne miliony – może nawet miliardy – żeby ułatwić Chinom jeszcze skuteczniejsze niż dotąd zalewanie nas chińskimi produktami.

Jak to widzi Andrzej Duda?

Podczas pobytu w Chinach prezydent RP udzielił wywiadu Centralnej Telewizji Chińskiej (China Central Television, CCTV, główne medium propagandowe chińskiego reżimu). Zapytany o przebieg wizyty, Duda nie omieszkał się pochwalić: „To bardzo dobre spotkania. Cały szereg podpisanych umów”[280].

Potem odniósł się do projektu Jednego Pasa i Jednego Szlaku:

„Z naszego punktu widzenia jest to świetna koncepcja, wręcz wizjonerska, i w pewnym stopniu odnawia koncepcję dawnego «Jedwabnego Szlaku». Polacy są romantycznym narodem, cenimy takie wizjonerskie przedsięwzięcia. Ale przede wszystkim to szansa na rozwój gospodarczy. Bardzo liczymy, że położenie geograficzne Polski z tego puntu widzenia będzie miało charakter strategiczny – że duże inwestycje związane z realizacją tej idei przede wszystkim o charakterze infrastrukturalnym i logistycznym będą ulokowane w Polsce (…). Jesteśmy największym państwem Europy Środkowo-Wschodniej, rozumiemy swój potencjał. Rozumiemy także wielki potencjał idei «Jednego Pasa i Jednego Szlaku»” – powiedział prezydent Rzeczypospolitej Polskiej[281].

Dodał też, że liczy na współpracę naukową między Polską a Chinami (co budzi niepokój w każdym, kto wie, jak „współpracę naukową” rozumieją Instytuty Konfucjusza). Więcej niż raz zapewnił widzów o swojej zgodności z przewodniczącym Chińskiej Republiki Ludowej, Xi Jinpingiem, który sprawuje najwyższą władzę w tym kraju:

„Patrząc na dotychczasowy sukces, wielki sukces, jaki odniosły Chiny w ciągu ostatnich 30 lat, można powiedzieć, że właściwie Chiny są skazane na sukces. Został przyjęty trzynasty plan pięcioletni i muszę powiedzieć, że z wielką satysfakcją przyjąłem słowa pana przewodniczącego Xi Jinpinga, który powiedział, że teraz wielkim celem jest przede wszystkim podniesienie zamożności społeczeństwa. Przyjąłem to z satysfakcją, bo to także mój wielki cel jako polskiego prezydenta. To także wielki cel nowego polskiego rządu. My też byśmy bardzo chcieli i będziemy czynili wszystko, aby stopa życiowa Polaków się podniosła, tak żeby dorównywać Europie Zachodniej. Te dążenia i nasze, i władz chińskich są bardzo podobne, co także dobrze rokuje na dobrą współpracę”[282].

Takie pochlebstwa pod adresem dyktatora lub półdyktatora, jakim jest Xi Jinping, mogą razić. Ale może było warto? Albowiem pół roku później – w czerwcu 2016 r. – potężny Xi Jinping uhonorował Andrzeja Dudę, odwiedzając go w Polsce. W podróż zabrał swą małżonkę Peng Liyuan[283].

Przy tej okazji chiński przywódca i polski prezydent podpisali wspólne oświadczenie o ustanowieniu „wszechstronnego strategicznego partnerstwa między Polską a Chinami”[284]. Rozmowy dotyczyły m.in. Nowego Jedwabnego Szlaku. Xi Jinping publicznie oznajmił, że Duda się zgodził na „utworzenie komitetu sterującego ds. współpracy przemysłowej” Polski i Chin[285].

Wizyta obfitowała w wydarzenia: „Prezydent RP i Przewodniczący ChRL otworzyli w Warszawie Międzynarodowe Forum Nowego Jedwabnego Szlaku oraz IV Polsko-Chińskie Forum Regionów. Uczestniczyli również w inauguracji połączenia kolejowego «China Railway Express». Obaj przywódcy zgodzili się, że Polska może odgrywać ważną rolę na szlaku handlowym Chiny–UE (…). Chiny i Polska znajdują się na dwóch krańcach euroazjatyckiego mostu, priorytetem jest współpraca gospodarcza i handlowa – mówił Przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej Xi Jinping. – Będziemy działać na rzecz kontynuowania i upowszechniania ducha jedwabnego szlaku, szeroko zakrojonych konsultacji (…), promowania regularnego rozkwitu gospodarczego oraz utrzymania pokoju i stabilności na świecie – zadeklarował Xi Jinping” – czytamy na oficjalnej stronie prezydenta[286].

Rzecz jasna, gdy Xi Jinping mówi o „utrzymaniu pokoju i stabilności na świecie”, ma na myśli utrzymanie totalitarnego reżimu w Chinach oraz jeszcze okrutniejszej tyranii w Korei Północnej.

Z okazji przybycia Xi Jinpinga do Polski prezydent Duda znowu udzielił wywiadu. Tym razem chińskiej gazecie „China Daily”. Powiedział, że w trakcie wizyty chińskiego lidera zostaną podpisane dziesiątki umów dwustronnych, co położy podwaliny pod dalszą współpracę pomiędzy Chinami a Rzeczpospolitą Polską.

„Jednakże nasze relacje nie powinny ograniczać się jedynie do płaszczyzny gospodarczej – dodał Andrzej Duda. – Jestem pewien tego, że Przewodniczący Xi i jego małżonka, Peng Liyuan, zakochają się w polskiej kulturze, polskiej muzyce i wreszcie – w polskiej kuchni”[287].

Warto odnotować, że Duda opowiada o Chinach nie tylko wtedy, gdy staje przed Xi Jinpingiem i jego rodakami.

W sierpniu 2015 r. prezydent RP rozmawiał z renomowanym portalem Politico. Zasugerował wtedy, że Chiny mogą być wzięte za wzór rozsądnej polityki gospodarczo-klimatycznej[288]. Przypomnijmy, że według licznych rankingów Chiny to największy lub jeden z największych trucicieli planety, odpowiedzialny za niemal 30 proc. emisji dwutlenku węgla[289].

Nawet przemawiając podczas Jasnogórskich Dożynek w Częstochowie w 2016 r. prezydent uznał za stosowne opowiedzieć rolnikom o chińskich rynkach:

„Tak, od samego początku mojej prezydentury, kiedy to, może jak Państwo pamiętacie, udałem się z wizytą do Chin, głównym jej elementem były rozmowy na temat możliwości eksportu do Chin polskiej żywności. Przecież nie trzeba chyba nikomu mówić, jaki to jest rynek, ilu na tym rynku żyje konsumentów, którzy tak jak każdy człowiek potrzebują żywności. Ogromnie się cieszę, że dzięki tym zabiegom w trakcie wizyty w Polsce Prezydenta Chin [dyktatora Xi Jinpinga – przyp. red.] kilka miesięcy temu udało nam się zawrzeć ważne umowy, które powodują, że eksport polskiej żywności do Chin już ruszył. Wierzę w to, iż będzie to także element pobudzenia dla rynku krajowego i tego, co umożliwi Wam wreszcie zwiększenie produkcji”[290].

Rok później rolnicy i Chińczycy powrócili w przemówieniu prezydenta wygłoszonym na corocznej naradzie z udziałem ministrów oraz polskich i zagranicznych dyplomatów w Warszawie. W swoim wystąpieniu Andrzej Duda zalecał Chiny, następnie mądrość, ostrożność – i znowu Chiny:

„Szanowni Państwo, bez wątpienia niezwykle ważne jest ożywienie polskiej dyplomacji gospodarczej, z którym ostatnio mamy do czynienia. Przede wszystkim na nowych i uważam, że kluczowych kierunkach. Mam tu na myśli intensyfikację współpracy z krajami pozaeuropejskimi, zwłaszcza azjatyckimi, spośród których chciałbym, żeby szczególnej dynamiki nabierały nasze stosunki z takimi potęgami gospodarczymi jak Chiny. Oczywiście musimy tutaj działać mądrze, ostrożnie – należy tutaj prowadzić mądrą dyplomację gospodarczą. Ale bez wątpienia ofensywa na tym polu, jaką przeprowadziliśmy chociażby w kwestii eksportu naszych produktów rolnych do Chin, jest bardzo wyraźna i potwierdzają ją nie tylko politycy, ale potwierdzają ją także przedstawiciele rolników, z którymi mam możliwość rozmawiać”[291].

Temat Nowego Jedwabnego Szlaku również powracał przy różnych okazjach. W czerwcu 2017 r. Andrzej Duda spotkał się w Warszawie z prokremlowskim dyktatorem Azerbejdżanu, Ilhamem Alijewem. Co wtedy powiedział dziennikarzom?

„Ogromnie mnie to cieszy, że jest szansa na to, abyśmy zrealizowali (…) sprawne bezpośrednie połączenie kolejowe pomiędzy Azerbejdżanem a Polską przez Gruzję i Ukrainę. To niezwykle ważne, bo to rzeczywiście daje szanse włączenia się tego korytarza transportowego w Inicjatywę Jednego Pasa – Jednego Szlaku, a więc jeżeli chodzi o rozwój połączenia z Chinami bardzo ważnego Europa–Chiny, ale także, jeżeli chodzi o rozwój połączeń z Indiami i Iranem, co jest niezwykle istotne, co stwarza rzeczywiście niebywałą perspektywę umożliwiającą rozwój kontaktów handlowych. To jest rzeczywiście wielka szansa zarówno dla Polski, jak dziś dla Azerbejdżanu, także oprócz tych relacji gospodarczych czysto bilateralnych, cieszę się, że mamy to spojrzenie eurazjatyckie na te relacje gospodarcze”[292].

„Eurazjatyckie spojrzenie” dało o sobie znać również dwa lata później, kiedy to Duda odwiedził Alijewa w Azerbejdżanie. Występując z dyktatorem na kolejnej konferencji prasowej, powiedział, co następuje:

„Rozmawialiśmy (…) z panem prezydentem [Alijewem – przyp. red.] o współpracy energetycznej – o multimodalnym korytarzu transportowym Południe–Zachód, Iran–Kaukaz–Ukraina–Polska, jak również o trasie transkaspijskiej Chiny–Kazachstan–Kaukaz–Ukraina–Polska, które wpisują się w szeroki kontekst transportowy i – nazwijmy to – połączeń o charakterze gospodarczym i transportowym, o jakie zabiega dzisiaj Unia Europejska. My zabiegamy o to także jako element Unii Europejskiej.

Wierzę, że będziemy w stanie włączać się w te procesy. I że zarówno w przyszłości gaz, jak i ropa naftowa będą płynęły tymi nowymi rozwiązaniami transportowymi z Azerbejdżanu także do Polski. Czy też przez Azerbejdżan w tej części, w której rozwijane korytarze transportowe stanowią – czy będą stanowiły – element chińskiego projektu «Jednego Pasa i Jednego Szlaku». Projektu bardzo ambitnego, w który zarówno Azerbejdżan – w swoim niezwykle kluczowym, strategicznym położeniu – jak i Polska, z racji tego, że jest w jakimś sensie bramą do Unii Europejskiej, chcą się wpisać i czynią wszystko, żeby były do tego korytarza wpisane”.

Bardzo ambitny chiński projekt, do którego Polska chce się wpisać razem z zakaukaską, promoskiewską dyktaturą. Tak bardzo chce, że w tym celu zrobi wszystko – mówi prezydent RP[293]…

Rzecz jasna, również kontakty z Kazachstanem nie mogły się obyć bez opowieści o Nowym Jedwabnym Szlaku. W sierpniu 2016 r. dyktator tego kraju Nursułtan Nazarbajew odwiedził Dudę w Warszawie. Rok później prezydent RP wraz z małżonką wybrał się do dyktatora. Przy okazji tej rewizyty zapowiadano „konkretyzację dyskusji o tym, w jaki sposób współpraca infrastrukturalna w ramach szeroko rozumianego Jedwabnego Szlaku ma wyglądać”[294].

Także podczas wizyty w chorwackim Dubrowniku Andrzej Duda nie powstrzymał się przed wzmianką o Chinach. W sierpniu 2016 r. przemówił na forum poświęconym wzmacnianiu Europy. A przede wszystkim – wzmacnianiu więzi między europejską Północą a europejskim Południem. Jak wiadomo, Chiny nie są krajem ani północnoeuropejskim, ani południowoeuropejskim. Mimo to polski prezydent uznał za stosowne przypomnieć o budowaniu połączeń transportowych dogodnych dla Chin:

„Właśnie dlatego musimy wzmacniać powiązania między naszymi krajami, i to co najmniej w kilku obszarach. Na czoło wysuwają się tu połączenia transportowe i infrastruktura komunikacyjna. Mają one kluczowe znaczenie dla wewnątrzregionalnej współpracy inwestycyjnej, jak również rozwoju relacji gospodarczych z partnerami globalnymi, takimi jak np. Chiny”[295].

ROZDZIAŁ 16
Hierarchia protektorów

Wróćmy teraz do firmy Sokon, którą Andrzej Duda tak bardzo chce sprowadzić do Polski, że w Davos rozmawiał z synem jej szefa zamiast spotykać się z prezydentami i premierami.

Prezesem firmy Sokon, jak wspomnieliśmy, jest Zhang Xinghai.

Jednak rozwinął ją ktoś inny. Ktoś, dzięki komu lokalny producent sprężyn – bo tak zaczynała firma Sokon – wypłynął na szerokie wody. Chodzi o wspomnianego już chińskiego menedżera-dygnitarza o nazwisku Miao Wei.

Obecnie Miao Wei pełni funkcję ministra przemysłu i technologii informatycznych. Interesuje się Polską. W kwietniu 2017 r. przybył do Kraśnika, gdzie odwiedził Fabrykę Łożysk Tocznych Kraśnik SA.

Serwis Lubelskie tak zrelacjonował tę wizytę:

„Spotkanie w Fabryce Łożysk Tocznych – Kraśnik S.A. było głównym punktem wizyty na Lubelszczyźnie pana Miao Wei, Ministra Przemysłu i Informatyki Chińskiej Republiki Ludowej (…). 10 kwietnia 2017 roku chińska delegacja odwiedziła hale produkcyjne (…). Gościom przedstawiono cały proces produkcyjny (…). W 2013 roku większościowym udziałowcem Fabryka Łożysk Tocznych – Kraśnik S.A. stała się firma ZXY Luxembourg Investment, co w następnym roku zaowocowało wzrostem wartości sprzedaży o blisko 11%. Obecne prognozy wskazują na utrzymanie się tendencji wzrostowej zarówno jeśli chodzi o ilość, jak i dochód uzyskany ze sprzedanych produktów”[296].

Co luksemburska firm ZXY ma wspólnego z Miao Wei?

To, że należy do jego kolegów z Chin. Dokładnie rzecz biorąc, luksemburska firmy ZXY należy do chińskiej firmy ZXY, czyli Xiangyang Automobile Bearing Co. Ltd.[297] W przeszłości firma kontrolowana była przez słynnego w Chinach aferzystę o nazwisku Gu Chujun, skazanego za nielegalne operacje finansowe. Chińskie organy ścigania walczą z nim w sądach od lat – i, co bardzo rzadkie w tym kraju, niekiedy przegrywają (co może znaczyć, że aferzysta wciąż ma protektorów)[298].

Miao Wei to człowiek o rozgałęzionych koneksjach, dzięki czemu odniósł w swoim życiu wiele sukcesów politycznych i biznesowych.

Niekoniecznie jednak zalicza się do nich firma Sokon, która – jak już wiemy – żyje z dotacji chińskiego rządu.

W 2017 r. czasopismo „China Automotive Review” opisywało narodziny firmy w sposób następujący:

„W 2003 r. prezes koncernu Dongfeng Motor, Miao Wei (obecnie minister przemysłu i technologii informatycznych), postanowił założyć spółkę joint venture z japońskim Nissanem. Mimo że samochodowe joint ventures istniały już wtedy w Chinach od 19 lat, żaden państwowy producent samochodów dotąd nie odważył się połączyć z zagranicznym partnerem.

W tym samym czasie koncern Dongfeng Motor negocjował z pewną firmą z miasta Chongqing. Chodziło o wspólne wprowadzenie na rynek nowego samochodu typu mikrovan.

Kilka miesięcy później oba projekty zostały ukończone niemal równocześnie:

- firma Dongfeng Motor Co., Ltd. została formalnie utworzona 9 czerwca 2003 r. i rozpoczęła działalność 1 lipca;

- firma Dongfeng Sokon Co., Ltd. została założona i rozpoczęła działalność 27 czerwca.

Większość ludzi wie o Dongfeng Sokon, ale niewiele o drugim obok Dongfeng Motor partnerze w tej spółce. Jest nim firma Chongqing Sokon Industry Group.

Firma Sokon rozpoczęła działalność jako fabryka sprężyn Chongqing Ba County Phoenix Electrical Appliance w 1986 r. Produkowała sprężyny do urządzeń elektrycznych i poduszek siedziskowych (…). 10 lat później produkowała amortyzatory do motocykli, mikrovanów i motorowerów. W 2002 r. (…) rozszerzyła działalność o produkcję motocykli.

Jednak punkt zwrotny nastąpił w 2003 r., kiedy firma razem z koncernem Dongfeng Motor utworzyła spółkę zajmującą się montażem samochodów. Gdy Dongfeng się rozwijał, rozwijał się z nim samochodowy biznes firmy Sokon.

Od komponentów i części pojazdów przez motocykle po (…) pojazdy osobowe – Sokon stał się (…) pierwszą prywatną firmą w Chongqing, która rozpoczęła produkcję samochodów.

Trudno powiedzieć, czy na początku tej historii Dongfeng Motor miał jakieś długoterminowe plany dotyczące wspólnej spółki Dongfeng Sokon. Przypadkiem lub nie koncern wymyślił nowy model: chińsko-chińską spółkę joint venture utworzoną przez spółkę państwową i prywatną firmę”[299].

Wiele wskazuje na to, że Miao Wei nadal dba o firmę Sokon, którą niegdyś wyprowadził na szerokie wody. W styczniu 2020 r. oznajmił, że rządowe dotacje dla wytwórców samochodów elektrycznych – które produkuje m.in. Sokon – nie zostaną zmniejszone[300].

Społeczeństwo chińskie jest hierarchiczne. Nie wystarczy mieć talent lub spryt, trzeba również mieć plecy, czyli wysoko postawionego protektora. A dobry protektor to taki, który ma swoich protektorów jeszcze wyżej.

Dlatego nie wystarczy stwierdzić: „Za firmą Sokon stoi menedżer-minister Miao Wei”. Trzeba spytać, kto stoi za Miao Wei.

Odpowiedzi udziela nam najbardziej renomowana agencja informacyjna na świecie, czyli Reuters. W 2007 r. opublikowała ona artykuł pt. Chińskie książątko wydobywa się na powierzchnię po szpiegowskim skandalu[301].

Artykuł dotyczy chińskiego dygnitarza i syna dygnitarzy, Yu Zhengshenga. To wysoko postawiony działacz partyjny, który niegdyś popadł w tarapaty za sprawą swego brata – wysokiego oficera chińskiego wywiadu, który przeszedł na stronę Amerykanów. Yu Zhengsheng wydobył się jednak z niełaski. W 2002 r. trafił do Biura Politycznego Komunistycznej Partii Chin (Biuro Polityczne to 24-osobowe grono najwyżej postawionych dygnitarzy, które ma wpływ na niemal wszystkie sfery chińskiego życia). Równocześnie został szefem partii w prowincji Hubei. Tam zaś pociągnął w górę znanego już nam Miao Wei, twórcę publiczno-prywatnego konsorcjum samochodowego: „Jako najwyższy urzędnik w Hubei, Yu Zhengsheng (…) wyrwał Miao Wei z politycznego zapomnienia w 2005 roku, aby uczynić go szefem partii w stolicy prowincji” – pisze Agencja Reutera[302].

Nie znaczy to, że Miao Wei przestał się zajmować samochodami: „Dzięki wsparciu Yu Miao skonsolidował przemysł motoryzacyjny Hubei, kładąc kres poważnej konkurencji między dużymi i małymi producentami samochodów. Upewnił się również, że producenci samochodów Hubei zamiast importować komponenty kupowali je od lokalnych przedsiębiorstw państwowych”[303].

Jak widzimy, Miao Wei cieszył się protekcją „dygnitarza po przejściach” Yu Zhengshenga. Kto zaś protegował Yu Zhengshenga?

Odpowiedź na to pytanie przynosi m.in. opracowanie opublikowane przez Instytut Hoovera przy amerykańskim Stanford University.

Czytamy w nim, że:

- Yu Zhengsheng to polityczny sojusznik i osobisty przyjaciel… Xi Jinpinga, który dziś jest najwyższym przywódcą Chin (a którego Andrzej Duda wychwala i chce przekonać do polskiej kuchni);

- przyjaźń Xi Jinpinga i Yu Zhengshenga to filar i zwieńczenie chińskiego obozu rządzącego;

- w młodości Xi Jinping i Yu Zhengsheng chodzili do tej samej szkoły Bayi w Pekinie[304].

Te informacje można łatwo potwierdzić, chociażby spoglądając na chronologię ich karier. Gdy Xi Jinping idzie w górę, awansuje też Yu Zhengsheng.

Teraz możemy zrekonstruować hierarchię protekcji i zależności, która okazuje się dość prosta. Otóż firmę Sokon wypromował i rozwinął Miao Wei, którego wypromował Yu Zhengsheng, a tego z kolei najwyższy przywódca Xi Jinping.

Zapewne za sprawą Yu Zhengshenga najwyższy przywódca Xi Jinping objął swoją ochroną również samego Miao Wei, którego uczynił swoim ministrem przemysłu i technologii informatycznych.

Wśród licznych osób, które zabiegają o względy najwyższego przywódcy Xi Jinpinga, jest prezydent RP Andrzej Duda.

Duda zabiega o względy Xi Jinpinga tak bardzo, że zaoferował możliwość działania w naszym kraju nierentownej firmie protegowanej przez Miao Wei, jednego z podopiecznych potężnego Xi. Zabiega tak bardzo, że w charakterze głowy polskiego państwa odbył „rozmowę bilateralną” z przedstawicielem tej nierentownej firmy.

Nie z jej szefem, tylko z synem jej szefa.

ROZDZIAŁ 17
Stryjenka prezydenta i zew chińskiego smoka

Możemy sobie wyobrazić sceptyczną reakcję czytelnika na przedstawioną wyżej rekonstrukcję:

„A skąd Duda miałby znać i spamiętać tych wszystkich Zhengpingów i Zhengshengów? – powie sceptyk. – Wbił sobie do głowy, że chińskie firmy są ważne. Dlatego spotkał się z pierwszą lepszą chińską firmą, która trafiła mu się w Davos. Prezesa akurat nie było, więc Chińczycy przedstawili mu prezesowicza jako prezesa.

Cóż, brzmi to wiarygodnie i na pewno jest możliwe – jednak tak być nie musiało. I cała sytuacja mogła nie być przypadkowa.

Nie przypuszczamy oczywiście, żeby Andrzej Duda znał na pamięć wszystkie trudne chińskie nazwiska, które wymieniliśmy w poprzednim rozdziale. Nie przypuszczamy, żeby je pamiętał – oprócz nazwiska najwyższego przywódcy Xi Jinpinga, wobec którego Duda zachowuje się niemalże czołobitnie.

Jednak prezydent Duda nie potrzebuje się orientować w gąszczu chińskich koneksji i chińskich nazwisk. Wystarczy, że odpowiednią orientację mają osoby z otoczenia Andrzeja Dudy, które pragną okazać Chinom daleko idącą przychylność i w tym duchu mu doradzają.

Takie osoby mogły po prostu powiedzieć Dudzie, że syn prezesa jest prezesem. Mogły go też przekonać, żeby potraktował syna prezesa jak prezesa, bo firma produkująca samochody przyszłości potraktuje to jako komplement.

Czy w otoczeniu Dudy znajdują się ludzie, którzy mogliby przeprowadzić taki manewr?

Cóż, wśród doradców i sojuszników Dudy są:

- Paweł Sałek, znajomy chińskiego dygnitarza Xie Zhenhua;

- Krzysztof Szczerski, przyjazny Chinom polityk wspierany na Uniwersytecie Jagiellońskim przez profesora związanego z Instytutem Konfucjusza;

- Paweł Szefernaker, wspierający Dudę botami od producenta, który znalazł się w radzie nadzorczej firmy faworyzowanej przez chiński megakoncern Tencent.

Myślimy też o osobie z bliskiej rodziny prezydenta Andrzeja Dudy, która publicznie wyrażała daleko idącą przychylność i wobec Chin jako takich, i wobec pewnych wpływowych Chińczyków powiązanych m.in. z Miao Wei, wieloletnim protektorem firmy Sokon.

Zaraz przejdziemy do tej osoby, ale najpierw musimy się przyjrzeć jeszcze jednej piramidzie hierarchicznych zależności.

Zacznijmy od tego, że przedmiot starań i zalotów Dudy, najwyższy przywódca Xi Jinping, ma u swego boku najwierniejszego druha i sojusznika. To ktoś, kto nieustannie przy nim stoi. Ktoś bliższy niż opisany w poprzednim rozdziale Yu Zhengsheng (który w latach 2017–2018 przeszedł na emeryturę) czy wszędobylski minister-menedżer Miao Wei (znacznie niższy rangą).

Ten ktoś – ten wierny druh najwyższego przywódcy Xi Jinpinga – nazywa się Chen Xi. O nim też już wspominaliśmy. Chen Xi to ten dygnitarz, który przez 10 lat pracował w owianej grozą Centralnej Komisji Kontroli Dyscyplinarnej, gdzie niszczył jednych towarzyszy partyjnych i zbierał kompromitujące materiały na drugich.

Obecnie Chen Xi zawiaduje polityką personalną Xi Jinpinga i jego obozu władzy. Żadna nominacja na wysokie stanowisko nie odbywa się bez jego wiedzy.

Cytowane już w tej książce opracowanie Instytutu Hoovera w następujący sposób opisuje związki najwyższego przywódcy z jego prawą ręką:

„Chen Xi to współlokator Xi Jinpinga z czasów studiów na pekińskim Uniwersytecie Tsinghua, a dzisiaj – jego szef do spraw personalnych.

Xi Jinping (…) nikomu chyba (…) nie pomógł bardziej niż Chenowi Xi, obecnemu wicedyrektorowi wydziału organizacyjnego Komunistycznej Partii Chin.

Podczas studiów Xi Jinping i Chen Xi mieszkali razem w akademiku, w tym samym pokoju. Byli kolegami z roku na Uniwersytecie Tsinghua w latach 1975–1979, gdzie studiowali (…) na Wydziale Inżynierii Chemicznej (…). Na studiach (…) Xi, jak i Chen (…) interesowali się polityką i sprawami światowymi. Gdy tylko poznali się na uczelni, blisko się zaprzyjaźnili (…). To Xi Jinping wprowadził Chena Xi do uniwersyteckiej komórki Komunistycznej Partii Chin w listopadzie 1978 r. (…).

Gdy Xi Jinping wszedł do Stałego Komitetu Biura Politycznego w 2007 r., awansował Chena Xi na wiceministra i zastępcę sekretarza partii ds. edukacji. (…) Wkrótce po tym, jak Xi Jinping stał się najwyższym przywódcą KPCh, Chen został wicedyrektorem wykonawczym wydziału organizacyjnego tej partii. W praktyce oznacza to, że jest szefem personelu Xi Jinpinga (…). Przez dziesięciolecia Xi Jinping i Chen Xi utrzymywali ścisłe więzi osobiste (…). Chen Xi przyczynił się do mianowania przyjaciół i zwolenników Xi Jinpinga na ważne stanowiska”[305].

Bez wątpienia kariera ministra-menedżera Miao Wei – protektora firmy Sokon, którą Andrzej Duda chce ściągnąć do Polski – trwa dzięki aprobacie Chena Xi, potężnego przyjaciela najwyższego przywódcy.

W artykule czasopisma „Beijing Review” czytamy, że Miao Wei przetrwał na stanowisku ministra przemysłu i technologii informatycznych mimo wielkiej wymiany kadr na najwyższych szczeblach, którą w 2018 r. ogłosił właśnie Chen Xi[306].

Na oficjalnych stronach internetowych chińskich instytucji i stowarzyszeń czytamy, że Chen Xi i Miao Wei wspólnie obchodzili 50. rocznicę utworzenia Chińskiego Instytutu Elektroniki, a nawet wspólnie pokroili tort z tej okazji[307].

Jednak Chen Xi ma jeszcze bliższych sojuszników. Jeden z nich interesuje nas szczególnie.

To znany nam już Guo Guangsheng, były rektor Politechniki Pekińskiej (Beijing Polytechnic University, Beijing University of Technology, Bei Gong Da) oraz szef metropolitalnej Pekińskiej Akademii Nauk i Technologii (Beijing Academy of Science and Technology). Ten sam Guo Guangsheng, który odwiedzał Politechnikę Opolską. Ten sam, z którym konsultował się zmarły rektor Marek Tukiendorf.

W 2015 r. Guo Guangsheng przeszedł z uczelni do stołecznych władz partyjnych (co w chińskiej rzeczywistości oznacza zaszczytny awans). Został mianowany wiceszefem do spraw personalnych pekińskiego miejskiego komitetu partii komunistycznej.

Sens tej nominacji jest oczywisty. Gdy potężny i budzący strach Chen Xi pilnuje spraw personalnych w całych Chinach, jego wierny Guo Guangsheng pomaga ich pilnować w Pekinie[308].

O związkach Guo Guangshenga z Chenem Xi czytamy m.in. w opracowaniu pt. Chińska polityka w erze Xi Jinpinga[309]. Cytujemy:

„W 2015 r. liczni rektorzy uniwersytetów (…) zajęli fotele ministerialne. Należy do nich (…) zastępca szefa sztabu pekińskiego miejskiego Komitetu Partii Miejskiej Guo Guangsheng, były rektor Politechniki Pekińskiej (…). Guo urodził się w 1963 roku (…), ma światowe doświadczenie, studiował za granicą i nawiązał silne więzi z Chenem Xi, gdy obaj działali na pekińskich uniwersytetach (…). Potężny wydział organizacyjny komitetu centralnego partii – kierowany obecnie przez Zhao Leji i Chena Xi, zaufanych powierników Xi Jinpinga – skutecznie awansuje członków sieci tkanych przez najwyższego przywódcę na ważne stanowiska”[310].

Członek „sieci tkanej przez najwyższego przywódcę”, Guo Guangsheng, interesuje nas również z racji swego „światowego doświadczenia”. Jako rektor Politechniki Pekińskiej oraz szef Pekińskiej Akademii Nauk i Technologii wiele podróżował po różnych krajach. Odwiedzał m.in. Stany Zjednoczone i Francję.

Jak już wiemy, w Polsce nawiązał szczególne relacje z Politechniką Opolską. Tak się składa, że na tej uczelni stryjenka Andrzeja Dudy, Krystyna Duda, kierowała działem promocji i kultury. Od lat 90. prowadziła gazetę Politechniki Opolskiej, czyli „Wiadomości Uczelniane”, których była redaktorką naczelną[311]. Te same „Wiadomości Uczelniane”, które promowały Instytut Konfucjusza i osobę Guo Guangshenga.

Przypomnijmy, kim w klanie Dudów jest Krystyna Duda.

To żona Antoniego Dudy – stryja z Opola, który woził przyszłego prezydenta w wózeczku. Stryja z Opola, który jako pierwszy z całego klanu dostrzegł geniusz Jarosława Kaczyńskiego. Na początku lat 90. Antoni Duda zakładał struktury Porozumienia Centrum w Opolu. W 2015 r. został posłem na Sejm z ramienia drugiej, bardziej skutecznej partii Jarosława Kaczyńskiego, czyli PiS.

Krystyna Duda również jest polityczką. W 2018 r. – już po przejściu na emeryturę – kandydowała na radną Opola, oczywiście z ramienia PiS. Mandatu jednak nie uzyskała[312].

Nie trzeba czytać między wierszami, żeby zauważyć, że uczelnia, jej gazeta i redaktorka naczelna Krystyna Duda darzyły specjalnymi względami Guo Guangshenga z Pekinu.

W 2011 r. „Wiadomości Uczelniane” pod redakcją Krystyny Dudy w numerze z października–listopada opisywały 46. jubileusz uczelni w sposób następujący:

„Zaproszenie na uroczystość przyjęli także goście spoza regionu (…), byli to przede wszystkim rektorzy wrocławskich uczelni, ale także szefowie tak odległych ośrodków akademickich jak Uniwersytet Ruhr-West (prezydent prof. Eberhard Menzel), Fachhohschule für Technik w Stuttgarcie (były prorektor prof. Armin Schneider) czy wreszcie Politechnika Pekińska, reprezentowana przez najbardziej oczekiwanego gościa: rektora Guo Guangshenga”[313].

Rok później, w grudniu 2012 r. gazeta Politechniki Opolskiej i Krystyny Dudy opisała inaugurację roku akademickiego 2012/2013. Wtedy „najbardziej oczekiwany gość” został szczególnie uhonorowany. W artykule czytamy, że podczas uroczystości specjalne Medale Politechniki Opolskiej otrzymali rektor Guo Guangsheng i jego kolega Wang Shoufa (wspomniany wcześniej szef komitetu partii komunistycznej na Politechnice Pekińskiej, który wyznaczał zadania opolskiemu Instytutowi Konfucjusza).

Trzecim Chińczykiem w tym towarzystwie był Liu Wansheng, szef „wydziału edukacyjnego” Ambasady Chin w Warszawie. Ten dyplomata-edukator również dostał medal[314].

Zatem udekorowano trzech Chińczyków – a z nimi trzech Polaków: ówczesnego rektora Politechniki Opolskiej, Jerzego Skubisa, marszałka województwa opolskiego Józefa Sebestę i prezydenta Opola, Ryszarda Zembaczyńskiego.

Siódmym odznaczonym był João Sobrinho Teixeira, rektor portugalskiej Politechniki w Bragançy.

Przy tej okazji gazeta Krystyny Dudy podkreśliła, że wcześniej takie medale otrzymały tylko dwie osoby: konsul USA w Opolu Allen Greenberg i konsul Niemiec w tym samym mieście Peter Eck.[315]

Podsumowując: na trzech Polaków, jednego Amerykanina, jednego Brazylijczyka i jednego Niemca wypadło aż trzech Chińczyków.

A wśród Chińczyków znalazł się Guo Guangsheng – człowiek najwyższego przywódcy Xi Jinpinga oraz zaufany potężnego Chena Xi, głównego „kadrowego” totalitarnych Chin.

Medale to niejedyny przykład specjalnej atencji, jaką chińskiemu reżimowi okazywały Politechnika Opolska i jej gazeta. Na przykład w maju 2009 r. „Wiadomości Uczelniane” tak wspominały październik: „Jak co roku w Politechnice Opolskiej niezwykle uroczyście zainaugurowany został nowy rok akademicki. Uroczystość (…) poprzez liczny udział gości z różnych stron świata zyskała niezwykłą oprawę i międzynarodowy charakter. Tradycyjnie najbardziej podniosłym momentem była immatrykulacja studentów rozpoczynających studia w politechnice. Wykład inauguracyjny wygłosił gość szczególny – Sun Rongmin, ambasador Chińskiej Republiki Ludowej”[316].

Dwa miesiące wcześniej, w marcu 2009 r. Krystyna Duda wydała specjalny numer „Wiadomości Uczelnianych” – nie tylko całkowicie poświęcony Chinom, ale także częściowo dwujęzyczny, polsko-chiński. Cytujemy nagłówki i fragmenty.

„Polak – Chińczyk, dwa bratanki”, „W Chinach (…) sumienne podejście do nauki wpajane jest dzieciom od małego”, „Nie rób drugiemu, co Konfucjuszowi niemiłe. Kiedy nad terenami dzisiejszej Polski szumiały ciemne knieje, jeszcze tysiąc lat z okładem przed pierwszymi Słowianami, którzy mogliby się kląć na Peruna, w egzotycznym państwie na Dalekim Wschodzie już tworzyły się zręby systemu religijno-etycznego, praktykowanego po dziś dzień jako konfucjanizm”[317].

Łatwo się domyślić, że Konfucjusz został tu przywołany nie tylko z racji podziwu dla jego starożytnych dokonań.

Specjalny chiński numer „Wiadomości Uczelnianych” z 2009 r. powstał dlatego, że Politechnika Opolska właśnie otworzyła u siebie Instytut Konfucjusza.

Jak już wiemy, Instytuty Konfucjusza to komórki chińskiej rządowej agencji Hanban tworzone na uczelniach całego świata. W Polsce jest ich sześć. Ten opolski był drugim z polskich Instytutów Konfucjusza. Pierwszy powstał w 2006 r. przy Uniwersytecie Jagiellońskim. Po Krakowie i Opolu przyszedł czas na Poznań, Wrocław i Gdańsk. W 2019 r. otwarto w naszym kraju szósty Instytut Konfucjusza, tym razem przy Uniwersytecie Warszawskim. Gdy cztery lata wcześniej stołeczna uczelnia ogłosiła, że ma takie plany, studenci zaprotestowali[318].

Skąd ten protest? Z obawy przed chińską reżimową propagandą i infiltracją.

Jak wspominaliśmy, oficjalnym celem istnienia agencji Hanban i Instytutów Konfucjusza jest promocja chińskiej kultury i języka oraz wymiana kulturalno-naukowa.

Niestety, placówki spełniają też inne, mniej szlachetne cele. Dlatego zachodnie uczelnie likwidują teraz Instytuty Konfucjusza, które wcześniej pozwoliły u siebie otworzyć. We wrześniu 2019 r. brytyjska telewizja publiczna BBC opublikowała długi raport na ten temat. Oto, co w nim czytamy:

„Chiny twierdzą, że Instytuty Konfucjusza to «pomost przyjaźni» między nimi a światem. Ale według krytyków ta agencja rządowa, która organizuje kursy języka i kultury Chin, stanowi narzędzie, za którego pomocą Pekin szerzy swoją propagandę pod pozorem nauczania, blokuje wolność słowa na zagranicznych uczelniach, a nawet szpieguje studentów.

W ostatnich tygodniach liczne uniwersytety na całym świecie zamknęły kursy prowadzone przez instytuty. W Australii toczy się nawet dochodzenie: umowy między uniwersytetami a instytutem mogły łamać prawo o przeciwdziałaniu cudzoziemskim ingerencjom (…).

Instytuty Konfucjusza to wspólne przedsięwzięcia o charakterze trójstronnym, w których uczestniczy uczelnia zachodnia, partnerska uczelnia chińska i Hanban, kontrowersyjna rządowa agencja przy chińskim ministerstwie edukacji. Agencja Hanban nadzoruje operacje Instytutów Konfucjusza, jak również zapewnia im częściowe finansowanie, personel i inne wsparcie (…).

Organizacja Human Rights Watch w raporcie na temat Chin z 2019 r. napisała, że «Instytuty Konfucjusza to przedłużenie chińskiego rządu: cenzurują niektóre tematy oraz punkt widzenia w swoich materiałach szkoleniowych z przyczyn politycznych i stosują praktyki rekrutacyjne mające zapewnić lojalność polityczną u osób rekrutowanych» (…).

Uniwersytet Stanu Arizona i Uniwersytet Stanowy w San Diego to kolejne z amerykańskich uczelni, które w ostatnich miesiącach zamknęły swoje Instytuty Konfucjusza. Podobnie zamknięto instytuty w Wielkiej Brytanii, we Francji, w Szwecji i Danii. Kanadyjska prowincja Nowy Brunszwik ogłosiła również usunięcie niektórych programów Instytutu Konfucjusza ze szkół publicznych.

Tymczasem Departament Obrony USA powiedział, że nie będzie już finansować programów w języku chińskim na uniwersytetach, które goszczą u siebie Instytut Konfucjusza”[319].

Doniesienia BBC potwierdzają inne zachodnie media. Linki internetowe do licznych artykułów podajemy w przypisach[320].

Dowiadujemy się z nich, że co najmniej 40 uczelni w ośmiu zachodnich krajach (w Kanadzie, USA, we Francji, w Niemczech, Danii, Holandii, Szwecji i Australii) zamknęło swoje Instytuty Konfucjusza.

Zacytujemy jeszcze depeszę Agencji Reutera z października 2019 r. Depesza dotyczy kolejnego kraju, mianowicie Belgii:

„Chiński naukowiec podejrzany o szpiegostwo wydalony z Belgii.

Belgijskie władze oświadczyły, że odmówiły zezwolenia na pobyt Songowi Xinningowi, dyrektorowi Instytutu Konfucjusza w Brukseli (…).

Rzeczniczka belgijskiego ministerstwa spraw wewnętrznych Dominique Ernould oznajmiła, że Songowi odmówiono pozwolenia na powrót do Brukseli i kontynuację dotychczasowej pracy w Instytucie Konfucjusza przy Wolnym Uniwersytecie Brukselskim (Vrije Universiteit Brussel’s, VUB).

Odmowa zezwolenia na pobyt oznacza również, że Song nie ma prawa przebywać we wszystkich innych krajach europejskiej strefy Schengen.

Belgijskie media podały w zeszłym roku, że VUB, niderlandzkojęzyczny uniwersytet z siedzibą w Brukseli, został ostrzeżony przez belgijską agencję wywiadowczą. Ostrzeżenie dotyczyło ryzyka związanego z prowadzeniem działalności szpiegowskiej przez Instytut Konfucjusza (…).

Władze VUB powiedziały Agencji Reutera, że na wymiany z takimi krajami jak Chiny należy «spojrzeć bardzo krytycznie», aczkolwiek VUB wciąż wierzy, że ludzie i społeczeństwa mogą podążać naprzód tylko poprzez współpracę i dialog.

Rzecznik prasowy uczelni, Sicco Wittermans, oznajmił również, że uniwersytet ściśle współpracuje z belgijską agencją wywiadowczą w sprawach związanych z Instytutem Konfucjusza”[321].

Najwyraźniej jednak Politechnika Opolska i Krystyna Duda nie dostrzegły w działalności Instytutu Konfucjusza i jego ludzi nic podejrzanego. „Wiadomości Uczelniane” chwaliły się i nadal chwalą działalnością instytutu. W dniu 10 lutego 2020 r. naliczyliśmy 71 artykułów oznaczonych hasłem „Instytut Konfucjusza” na stronie internetowej gazety.

To ciągłe nagłaśnianie działalności chińskiego instytutu trwa od dawna. Już 11 lat temu było co najmniej intensywne. Cytowaliśmy dwa numery „Wiadomości Uczelnianych” z 2009 r. Zacytujmy i trzeci, w którym redaktor naczelna Duda razem z całą uczelnią celebrowała wysłanniczkę z Chin: „prorektor ds. nauki prof. Marek Tukiendorf przedstawił wniosek o przyznanie odznaczenia «Zasłużony dla Politechniki Opolskiej» Pani Jiang Huijuan. Prorektor omówił także wkład pracy dla uczelni i nowo powołanego Instytutu Konfucjusza oraz dokonania pani Jiang kwalifikujące ją do tego wyróżnienia”[322].

Dwa lata później, w numerze z października–listopada 2011 r., czasopismo kierowane przez Krystynę Dudę pisało tak: „Ale co tam zagadki Kosmosu, skoro tu, na Ziemi, mamy do czynienia ze sprawami znacznie bardziej zdumiewającymi (czyt. Chińczycy!). Przesympatyczni prowadzący, zaproszeni przez Instytutu Konfucjusza – warszawski korespondent Chińskiego Międzynarodowego Radia Han Xinzhong oraz Fanyu Yang – student V roku Akademii Górniczo-Hutniczej, którym towarzyszył Krzysztof Mazur z IK [Instytutu Konfucjusza – przyp. red.] poprowadzili warsztaty kaligrafii i języka chińskiego (…). Występujący z tłumaczką rektor Guo Guangsheng serdecznie wszystkich powitał, wyraził radość z wizyty w naszym pięknym kraju i oczywiście pochwalił Instytut Konfucjusza”[323].

Zatem wpływowy Guo Guangsheng w 2011 r. znowu pofatygował się do Opola. Ostatnie z zacytowanych wyżej zdań, które dotyczy Guo Guangshenga, stanowi część relacji z inauguracji roku akademickiego (którą Guo Guangsheng uhonorował swoją obecnością).

Poprzedni fragment, ten o warsztatach kaligrafii, odnosi się do XIX Spotkania Redaktorów Gazet Akademickich. W 2011 r. tę cykliczną imprezę gościła u siebie Krystyna Duda. Jak widać, stryjenka prezydenta RP wprowadziła Instytut Konfucjusza nawet na zjazd redaktorów uczelnianych gazetek. Środowisko to odnotowało. Wiesław Makarewicz i Tadeusz Zaleski, autorzy opracowania Coroczne spotkania redaktorów gazet akademickich z 2012 r., zawarli w nim takie uwagi: „XIX Zjazd gościł w Opolu podejmowany przez red. Krystynę Dudę, redaktora «Wiadomości Uczelnianych» wydawanych przez Politechnikę Opolską (…), ciekawy program pozwolił nam (…) poznać bliżej kulturę Chin, z którym to krajem Politechnika Opolska i jej Instytut Konfucjusza ma nadzwyczaj ścisłe kontakty”[324].

„Chińskie Międzynarodowe Radio” wspomniane przez pismo Krystyny Dudy przy okazji warsztatów kaligrafii to China Radio International. Tak oficjalnie nazywa się tuba chińskiego reżimu, porównywalna do kremlowskiego Sputnika, która nadaje komunikaty propagandowe odpowiednio spreparowane dla zagranicy. „Przesympatyczny” pracownik tej tuby Han Xizhong, który machał pędzelkiem w Opolu, pięć lat później został dyrektorem… Instytutu Konfucjusza przy Uniwersytecie Jagiellońskim[325].

Jak Politechnika Opolska rozpoczęła swoją przygodę z Instytutem Konfucjusza?

Gazeta Krystyny Dudy podaje, że w lipcu 2007 r. Politechnika Opolska wysłała do agencji Hanban wniosek w sprawie utworzenia Instytutu Konfucjusza (zatem poprosiła tę kontrowersyjną agencję o pozwolenie i wsparcie).

W październiku 2007 r. Marek Tukiendorf – wówczas prorektor, później rektor Politechniki Opolskiej – spotkał się w Chinach z władzami agencji Hanban. Minęły dwa miesiące i w grudniu 2007 r. prorektor Tukiendorf podpisał umowę z dyrektorką Hanban, Xu Lin, o utworzeniu Instytutu Konfucjusza w Opolu. Również ten akt odbył się w Pekinie podczas Światowej Konferencji Instytutów Konfucjusza[326].

Na marginesie odnotujmy, że kilka lat później, w 2014 r., ta sama Xu Lin wywołała skandal podczas europejskiej konferencji sinologicznej w Portugalii, żądając, żeby z programu konferencji wycofać wszelkie wzmianki o istnieniu niezależnego, demokratycznego państwa chińskiego na Tajwanie i jego instytucjach[327].

W marcu 2008 r. Politechnika Opolska podpisała umowę o współpracy z Politechniką Pekińską, która wystąpiła jako chiński partner uczelni z Opola (taki partner jest niezbędny do powołania Instytutu Konfucjusza).

Dla porządku odnotujmy, że wpływowy Guo Guangsheng – podopieczny Chena Xi, prawej ręki najwyższego przywódcy Xi Jinpinga – wtedy nie był jeszcze rektorem Politechniki Pekińskiej, tylko szarą eminencją uczelni. Pracował na niej od 1986 r. Najpierw jako asystent, potem jako wykładowca i profesor nadzwyczajny[328], w 2010 r. mianowano go profesorem zwyczajnym, a w następnym roku już był rektorem. Najwyraźniej chciano, żeby ustosunkowany działacz partyjny najpierw zdobył tytuł profesorski, zanim partia sformalizuje jego władzę nad uczelnią i da mu rektorat.

Starania Politechniki Opolskiej zostały uwieńczone sukcesem w październiku 2008 r. Wtedy nastąpiło uroczyste otwarcie Instytutu Konfucjusza przy tej uczelni. Oficjalna nazwa placówki brzmiała Centrum Współpracy Polska–Chiny Instytut Konfucjusza.

W gazecie Krystyny Dudy znajdziemy także wywiad z dyrektorką instytutu, doktorką ekonomii Marią Kanią. Pani Kania opisuje powstanie instytutu jako wyrwanie się z ograniczeń nakładanych przez ramy europejskiej współpracy unijnej.

„Temu służy wyjście uczelni poza tradycyjne kierunki kooperacji w ramach Unii Europejskiej, nawiązana niemal równolegle współpraca z amerykańską uczelnią Uniwersytetem Stanu Illinois i chińską Beijing University of Technology. Oba nowe kierunki współpracy zagranicznej Politechniki Opolskiej wnoszą wartość o znaczeniu strategicznym dla regionu”[329].

Dr Kania użyła określenia „niemal równolegle”. Cóż, słowo „niemal” mogła sobie darować. Albowiem otwarcie Instytutu Konfucjusza w Opolu przy udziale pekińskich gości nastąpiło w tym samym czasie co podpisanie współpracy z uczelnią amerykańską.

Dlaczego to podkreślamy?

Chodzi o Andrzeja Dudę. Tak się składa, że na początku listopada 2008 r. amerykański portal polonijny PolishNews opublikował artykuł poświęcony uroczystemu podpisaniu umowy o współpracy między Uniwersytetem Stanu Illinois i Politechniką Opolską.

Redakcja zilustrowała artykuł zdjęciami.

Na jednym ze zdjęć – obok rektora z Opola i przedstawicieli uczelni z Illinois – uśmiecha się do nas młody jeszcze podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, doktor Andrzej Duda. Na innym widać, jak w auli zasiadają obok siebie przedstawiciele amerykańskiego uniwersytetu, opolskiej uczelni i Politechniki Pekińskiej[330].

Czyżby Andrzej Duda przebywał na Politechnice Opolskiej w tym samym czasie, w którym ludzie Guo Guangshenga i agencji Hanban świętowali tam otwarcie komórki propagandowo-infiltracyjnej?

Oddajmy głos oficjalnym dokumentom samorządowym.

W internetowym Archiwum Opolskim znajduje się oficjalne sprawozdanie ze współpracy województwa opolskiego z zagranicą w 2008 r. Czytamy w nim, że „…w październiku 2008 roku Politechnika Opolska podpisała umowę o współpracy z Uniwersytetem Stanowym Illinois i jednocześnie otwarty został Instytut Konfucjusza, powołany wspólnie z Uniwersytetem Technologicznych [sic!] Beijing-Tech”[331].

W tym samym Archiwum Opolskim, w „Sprawozdaniu z prac Zarządu Województwa Opolskiego w okresie od dnia 25 września 2008 r. do dnia 9 października 2008 r.” czytamy, że „Wicemarszałek Województwa Teresa Karol spotkała się wraz z Rektorem Politechniki Opolskiej z delegacjami z Chin i Stanów Zjednoczonych Ameryki przebywającymi w Opolu w związku z otwarciem Instytutu Konfucjusza i podpisaniem umowy o współpracy z Uniwersytetem Stanowym w Illinois”.

Zatem delegaci z Chin i USA przebywali w Opolu dokładnie w tym samym czasie i chodzili na te same spotkania[332].

Potwierdza nam to „Kalendarium Samorządu Województwa Opolskiego”. W tym dokumencie pod dniem 7 października 2008 r. o godzinie 10.00 znajdujemy następującą pozycję:

„Spotkanie Rektora Politechniki Opolskiej z delegacjami z Chin i Stanów Zjednoczonych Ameryki, przebywającymi w Opolu w związku z otwarciem Instytutu Konfucjusza i podpisaniem umowy o współpracy z Uniwersytetem Stanowym w Illinois – Rektorat Politechniki Opolskiej”[333].

Wątpliwości rozwiewa również Krystyna Duda i jej gazeta.

W numerze z listopada–grudnia 2008 r. „Wiadomości Uczelniane” opisują inaugurację roku akademickiego: „Tego w historii jeszcze nie było! Tak o rozmachu, z jakim zainaugurowano nowy rok akademicki na Politechnice Opolskiej, powiedział prezydent Opola Ryszard Zembaczyński, wyrażając – jak nieskromnie przypuszczamy – opinię większości zebranych na uroczystości gości (…). O międzynarodowym klimacie imprezy zadecydowało przede wszystkim zaplanowane równolegle otwarcie Instytutu Konfucjusza. Nie mogło zatem zabraknąć ambasadora ChRL Suna Rongmina oraz gości reprezentujących chińskie środowisko akademickie. Za sprawą podpisanej właśnie umowy partnerskiej z uniwersytetem w Illinois gościliśmy także Amerykanów”.

To wszystko znaczy, że Andrzej Duda przebywał na Politechnice Opolskiej i spotykał się z jej gośćmi w tym samym czasie, gdy gośćmi Politechniki Opolskiej byli ludzie pana Guo i agencji Hanban.

Jaki wpływ na późniejszego prezydenta RP mogły wywrzeć takie spotkania i powiązania?

Instytuty Konfucjusza intensywnie promują projekt Jednego Pasa i Jednego Szlaku. Ten sam, który intensywnie promuje prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda.

W listopadzie 2015 r. – zatem zaraz po zwycięstwie partii Andrzeja Dudy w wyborach parlamentarnych – wspomniane już China Radio International na swojej polskojęzycznej witrynie zamieściło artykuł następującej treści:

„Na Wspólnej Konferencji Europejskich Oddziałów Instytutu Konfucjusza 2015, która odbyła się na początku września tego roku, dyrektor Instytutu Konfucjusza w Chinach ds. promocji sinologii za granicą, sekretarz generalny Instytutu Konfucjusza, pani Xu Lin, wyraziła nadzieję, że Instytut będzie nadal podnosić poziom nauki języka chińskiego, upowszechniać wiedzę o chińskiej kulturze i tradycjach i aktywnie wspierać wymianę kulturalną między Chinami i krajami należącymi do pasa ekonomicznego wzdłuż nowego Jedwabnego Szlaku i morskiego Jedwabnego szlaku XXI wieku. Uczestnicy konferencji byli jednomyślni co do tego, że intensywny rozwój wymiany i współpracy na polu kultury sprzyja kładzeniu solidnych podstaw dla realizacji koncepcji Jeden Pas i Jeden Szlak, a Instytut Konfucjusza na całym świecie prowadzi szeroko zakrojoną działalność edukacyjną, tak w zakresie języka chińskiego, jak i kultury Państwa Środka, pogłębiając tym samym wzajemne zrozumienie i przyjaźń narodów. Pomiędzy rozwojem Instytutu a realizacją projektu Jeden Pas i Jeden Szlak istnieje wiele punktów stycznych. Omawiana inicjatywa Chin stwarza istotne szanse rozwoju dla krajów leżących w obejmowanej przez nią strefie. Lokalne Instytuty Konfucjusza powinny ze wszech miar wspomagać urzeczywistnienie koncepcji Jeden Pas i Jeden Szlak. Pani Xie Li, dyrektor Poznańskiego Oddziału Instytutu Konfucjusza, zaznaczyła, że koncepcja ta jest bardzo dla Polski korzystna i Polska nie powinna przepuścić tej szansy. Dlatego Instytut Konfucjusza wspiera i będzie nadal aktywnie wspierać wdrażanie tego projektu w Polsce, odgrywając rolę pomostu”[334].

Dwa lata później Uniwersytet Jagielloński na swojej stronie internetowej poinformował, że „13 listopada 2017 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim gościła delegacja Pekińskiego Uniwersytetu Języków Obcych (Beijing Foreign Studies University), popularnie zwanego Beiwai.

Delegację, na której czele stał przewodniczący senatu Beiwai prof. Han Zhen, przyjął w Collegium Novum rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. Wojciech Nowak. W spotkaniu uczestniczyli również m.in. pełnomocnik rektora UJ ds. internacjonalizacji prof. Adam Jelonek oraz przedstawiciele Centrum Języka i Kultury Chińskiej UJ «Instytut Konfucjusza w Krakowie» Xinzhong Han i Yi Ping (…). Pokrótce przedstawione zostały również plany (…) studiów doktoranckich przygotowujących kadry do współpracy w ramach realizowanej przez Chiny inicjatywy «Jeden pas, jedna droga» (One Belt One Road), którego idea nawiązuje do dawnego Jedwabnego Szlaku”[335].

Wiemy, że chińskie nazwiska mogą być trudne do zapamiętania, ale pana o nazwisku Xinzhong Han (względnie Han Xinzhong) powinniśmy sobie przypomnieć. To ten sam „przesympatyczny” propagandysta, który uczył opolan chińskiej kaligrafii, co opisywała gazeta Krystyny Dudy.

Rzecz jasna, instytuty propagują chiński projekt nie tylko w Polsce. Przecież Jeden Pas i Jeden Szlak mają oplatać pół świata. Przykłady można znaleźć wszędzie, wystarczy zakręcić globusem. Instytuty Konfucjusza promują ideę Nowego Jedwabnego Szlaku np. w Malezji[336], Kirgistanie i Maroku[337].

Jak widzimy, zasięg tej kampanii jest bardzo szeroki: od południowoazjatyckich wysp po Afrykę Zachodnią. Wiele jednak wskazuje na to, że Europa stanowi obszar szczególnie intensywnego szerzenia „jedwabnoszlakowej” propagandy przez Instytuty Konfucjusza. Włącznie z szeroko rozumianą Europą Środkową – od Macedonii i Serbii po Czechy, Węgry i Niemcy[338].

Ta propaganda czasem przybiera karykaturalne oblicze. Na przykład węgierskie Instytuty Konfucjusza organizują takie literacko-oratorskie przedsięwzięcia: Jeden Pas i Jeden Szlak w moich oczach – studencki konkurs na najlepszy esej i przemówienie. Konkurs zapewnia węgierskim studentom okazję do podzielenia się własnymi bajecznymi historiami związanymi z projektem Jednego Pasa i Jednego Szlaku, jak również tworzy przestrzeń dla komunikacji i wymiany pomysłów. Wszystko po to, aby lepiej zrozumieć projekt Jednego Pasa i Jednego Szlaku oraz lepiej go promować. Organizatorem konkursu jest Instytut Konfucjusza przy Uniwersytecie Eötvösa Loránda [najstarsza i największa uczelnia na Węgrzech, znajdująca się w Budapeszcie – przyp. red.] we współpracy z Instytutami Konfucjusza przy innych węgierskich uniwersytetach i Ambasadą Chińską, która sponsoruje akcję”[339].

Co interesujące – choć niekoniecznie zaskakujące – „jedwabna” ofensywa Instytutów Konfucjusza budzi spore zainteresowanie w Japonii. Tamtejsze media, uczelnie[340] i służby specjalne obserwują „jedwabnoszlakową” działalność instytutów również w naszym regionie. W 2018 r. gazeta „Sankei Shimbun” i portal Japan-Forward opublikowały artykuł pt. Instytuty Konfucjusza w Europie forsują chińskie ambicje Jednego Pasa i Jednego Szlaku. Czytamy w nim, że Chińczycy zwiększają swój wpływ na Europę Środkowo-Wschodnią za pomocą Instytutów Konfucjusza. Artykuł przytacza m.in. informacje uzyskane od służb specjalnych, które obserwują coraz intensywniejsze propagowanie idei Nowego Jedwabnego Szlaku przez jeden z Instytutów Konfucjusza mieszczących się w Japonii[341].

Co na to wszystko „Wiadomości Uczelniane” z Opola?

„Jeden pas, jedna droga, dziesiątki korzyści. Podróż tysiąca mil zaczyna się od jednego kroku – powiedział Konfucjusz. Jeśli uda się wdrożyć wielki projekt odnowienia Jedwabnego Szlaku prowadzącego z Chin do Europy, pokonanie owych tysięcy mil (nie przez podróżnych wprawdzie, lecz przez rozmaite dobra) będzie znacznie łatwiejsze, a ten pierwszy krok postawiono dziś na Politechnice Opolskiej, podczas międzynarodowej konferencji «One Belt One Road»” – tak w 2016 r. na łamach gazety napisała Lucyna Sterniuk-Gronek, podwładna Krystyny Dudy z uczelnianego działu promocji[342].

Co na to wszystko władze Rzeczypospolitej Polskiej?

„Z naszego punktu widzenia jest to świetna koncepcja, wręcz wizjonerska i w pewnym stopniu odnawia koncepcję dawnego «Jedwabnego Szlaku». Polacy są romantycznym narodem, cenimy takie wizjonerskie przedsięwzięcia” – powiedział bratanek męża Krystyny Dudy w wywiadzie dla chińskiej reżimowej telewizji CCTV[343].

CZĘŚĆ PIĄTA
Świadomość głowy państwa

ROZDZIAŁ 18
Sprawa Filipa Szarego

Celem tej książki jest ujawnienie prawdy, jak również obrona godności najwyższego urzędu Rzeczypospolitej Polskiej, urzędu głowy państwa.

Istnieje różnica między samym urzędem a konkretnym człowiekiem, który go sprawuje. Niewłaściwy człowiek na stanowisku stanowi zagrożenie zarówno dla samego stanowiska, jak i dla wszystkich, którzy mu podlegają.

Nie żywimy niechęci do osoby Andrzeja Dudy. Uznajemy za niedopuszczalne niektóre z kampanii prowadzonych przez jego przeciwników. Te, w których Duda ośmieszany jest za pomocą groteskowych określeń, narażających na szwank jego godność (nie będziemy tutaj tych określeń powtarzać). Jesteśmy przeciwni takim kampaniom, ponieważ uważamy, że godność obywatela Andrzeja Dudy powinna być chroniona tak samo jak godność każdego innego obywatela.

Jeżeli chodzi o godność urzędu Prezydenta RP, to jej z kolei trzeba bronić przed Dudą. Niewiele mogłoby zaszkodzić jej bardziej niż człowiek, który obecnie sprawuje ten urząd.

Groteskowe określenia, które padają pod adresem Andrzeja Dudy i rykoszetem mogą trafiać w sam urząd Prezydenta RP, są pochodną działalności Andrzeja Dudy.

Na początku tej książki pisaliśmy o tym, co Andrzej Duda robi z Konstytucją RP, o jego uległości wobec szeregowego posła Jarosława Kaczyńskiego. W dalszych partiach opisaliśmy jego związki z ludźmi tak szczególnymi, jak Zbigniew Ziobro i Joachim Brudziński. Nie są to osoby, od których większość Polaków kupiłaby używany samochód czy chociażby wiertarkę. A przecież mowa nie o samochodzie, nie o wiertarce, tylko o człowieku, który pełni funkcję głowy państwa. Wreszcie nie można pominąć czołobitności Dudy wobec Xi Jinpinga, jego reżimu i jego biznesmenów, włącznie z synem prezesa firmy Sokon. Nie można pominąć niefrasobliwości czy ślepoty, które pozwalają Andrzejowi Dudzie tolerować wokół siebie powiązania z totalitarnymi Chinami.

Niestety, na tym nie koniec. Chińskie powiązania nie są jedynymi, wobec których Duda wykazał się niefrasobliwością.

Według jednego z naszych informatorów polski biznesmen o nazwisku Filip Szary:

- robił interesy z Rosjanami;

- obawiał się ścigania za nieprawidłowości podatkowe;

- z tej przyczyny uciekł w końcu do Moskwy;

- swoim tamtejszym kontrahentom przedstawiał się jako dobry znajomy prezydenta RP, „rosyjski łącznik” Andrzeja Dudy.

Nasze źródło przedstawia to w sposób następujący: przed swoją ucieczką Szary miał przerzucać metale szlachetne i pieniądze z Rosji na Zachód. Miał to robić pod ochroną rosyjskich służb specjalnych i ludzi czeczeńskiego dyktatora-bandyty Ramzana Kadyrowa [czeczeński przywódca oskarżany o wyjątkowo okrutne zbrodnie, zaufany człowiek rosyjskiego dyktatora Władimira Putina – przyp. red.].

Jak twierdzi nasz informator, wobec ludzi Kadyrowa i rosyjskich służb Filip Szary chwalił się swoją znajomością z Andrzejem Dudą. Miał obiecywać ludziom Kadyrowa i rosyjskich służb, że przedstawi oraz zarekomenduje ich Dudzie. Uwiarygodnieniem dla tych obietnic było ponoć wspólne zdjęcie Szarego z prezydentem Dudą.

Naszym informatorem jest ktoś, kto ukrywa się pod pseudonimem „Nastasja”. „Nastasja” ściśle współpracowała z osobą wysoko postawioną w Rosji, potem musiała uciec za granicę. Może potwierdzić część swoich informacji za pomocą zdjęć dokumentów, a inne jej informacje potwierdziliśmy u źródeł niezależnych od niej.

Poniżej zamieszczamy rozmowę z „Nastasją”, opublikowaną przez portal Arbinfo. Rozmowę przeprowadził i zredagował Tomasz Piątek.

„Nastasja”: Jest taki polski biznesmen, który obecnie przebywa w Rosji. Nazywa się Filip Szary. Twierdzi, że był doradcą polskiego prezydenta Andrzeja Dudy. Chwali się, że przedstawiał i rekomendował Dudzie rosyjskich biznesmenów. W swoim czasie obiecywał ludziom FSB [Federalna Służba Bezpieczeństwa, rosyjska cywilna służba specjalna – przyp. red.], że umówi ich z prezydentem Dudą!

Tomasz Piątek: Zaraz, zaraz. Szary mówi, że był doradcą Dudy. Ludzie mogą mówić różne rzeczy, niekoniecznie prawdziwe. Czy są jakieś dowody na potwierdzenie tych słów?

„N”: Filip Szary pokazywał Rosjanom zdjęcie, na którym stoi razem z Dudą.

TP: Takie zdjęcie można zmontować.

„N”: To zdjęcie było potrzebne Szaremu do robienia sobie reklamy. Pokazywał je rosyjskim biznesmenom i obiecywał, że ich umówi z Dudą. Czy spełniał te obietnice, tego nie wiem.

Ale ci rosyjscy biznesmeni, którym Filip Szary obiecywał spotkanie z Dudą, to ludzie związani z FSB. Ludzie FSB i kryminaliści. Szary pomagał im przesyłać pieniądze do Polski, rozsyłać po całym świecie. To jest bardzo duża przysługa dla Rosjan.

TP: Kim w ogóle jest Filip Szary?

„N”: To Polak. Urodził się w Radomiu i tam też mieszkał. Ma partnera biznesowego na Litwie – Vadimasa Kastujevasa, czyli Wadima Kastujewa. Wadim to Osetyjczyk. Jego ojciec to były pilot wojskowy, który służył w lotnictwie na Litwie, gdy Litwa jeszcze należała do Związku Sowieckiego. Kiedy Związek Sowiecki się rozpadł, rodzina została na Litwie i otrzymała obywatelstwo.

TP: No dobrze. To przejdźmy do tego, co łączy Filipa Szarego z tym Osetyjczykiem. Wadimem?

„N”: Łączy ich szwagier Wadima, który teraz mieszka w Moskwie. Na imię ma Aleksandr i my w tej rozmowie nazywajmy go Aleksandrem.

Aleksandr prowadzi firmę. Tak się składa, że FSB dała firmie Aleksandra licencję na wywóz metali szlachetnych z Rosji. Firma Aleksandra zajmowała się tym przez długi czas.

O co chodzi z tymi metalami? Metale szlachetne – srebro, złoto i platyna – w niewielkich ilościach znajdują w katalizatorach przemysłowych. A katalizatory czasem po prostu trzeba wymieniać, bo się zużywają.

No i firma Aleksandra wywozi z Rosji do Unii Europejskiej katalizatory, które się zużyły. A wywożąc je, wywozi zawarte w nich metale szlachetne. Aleksander ze swoim osetyjsko-litewskim szwagrem Wadimem prowadzą tę działalność za zgodą FSB.

TP: A Filip Szary?

„N”: Filip Szary załatwiał Aleksandrowi i Wadimowi dokumenty, dzięki którym te katalizatory można obrabiać na terenie Unii Europejskiej. Dzięki Szaremu katalizatory bezpiecznie trafiały przez Polskę do Niemiec, gdzie odzyskiwano z nich złoto, srebro i platynę.

TP: Dopiero w Niemczech?

„N”: Tylko w Niemczech i Anglii mają odpowiednią technologię. Odzyskane w ten sposób metale sprzedawano w Unii Europejskiej. Wykorzystywano przy tym infrastrukturę giełdy londyńskiej, gdzie pracuje brat Filipa Szarego.

Przy Szarym i jego biznesie pojawiali się ludzie Ramzana Kadyrowa. Tak się składa, że Filip Szary w końcu uciekł z Polski do Rosji. A tam jego prawnikami są adwokaci z kancelarii, która pracuje dla Kadyrowa.

TP: Znaczyłoby to, że „metalowy” biznes Aleksandra, Wadima i Szarego odbywał się pod protekcją FSB i Kadyrowa?

„N”: Gdyby nie mieli protekcji FSB i Kadyrowa, to nie dano by im wywozić tego wszystkiego przez Białoruś na Litwę do Polski, a później do Niemiec.

Oni tak samo wywożą szlam z Rosji przez Białoruś, Estonię, Norwegię.

TP: Szlam?

„N”: Coś takiego jak błoto, ziemia. To też zawiera metale szlachetne.

TP: Czy przy tym szlamie Filip Szary też pomagał?

„N”: Wszystkie papiery załatwiał swoim kompanom.

TP: Ale jeśli dobrze rozumiem, to szlam nie szedł przez Polskę. Zatem w czym Filip Szary miałby pomagać?

„N”: Wieźli to w beczkach, część przez Norwegię, część przez Białoruś, Litwę i Polskę. W Rosji brakuje odpowiedniej technologii, żeby odzyskiwać metale szlachetne ze szlamu. Po prostu go wyrzucano. Odkładały się całe hałdy, całe góry cennego szlamu.

Rola Szarego była kluczowa, bo w papierach, które załatwiał partnerom, znajdowały się nieprawdziwe informacje. Można w nich było przeczytać, że szlam i katalizatory są polskie, nie rosyjskie! Polskie, a więc europejskie.

Dzięki temu bez problemów można je było składować i obrabiać na terenie UE, żeby odzyskiwać z nich metale.

TP: Czy Filip Szary, gdy jeszcze działał w Polsce, sam się kontaktował z ludźmi FSB albo z ludźmi Kadyrowa?

„N”: Tak, ludzie Kadyrowa odwiedzali go w Polsce. I teraz to ludzie Kadyrowa bronią go w Rosji.

TP: A dlaczego Szary uciekł do Rosji?

„N”: Polskie władze zainteresowały się jego sprawami podatkowymi. Miał niewłaściwie odzyskiwać VAT.

TP: Co Filip Szary robił z pieniędzmi, które zarobił na VAT, na katalizatorach, na szlamie? Dzielił się tą forsą z FSB, z ludźmi Kadyrowa?

„N”: Oczywiście. Tworzył przy tym całą masę firm. Ale tylko pierwsze z nich zarejestrował na siebie. Następne rejestrowali na siebie Ukraińcy, których ściągał do Polski.

TP: W jaki sposób Szary uciekł z Polski?

„N”: Pomógł mu uciec jeden z obecnych pracowników polskich służb specjalnych. Ktoś, kto tutaj chodzi w glorii bohatera. Ktoś, kto był w Iraku, Afganistanie – i wrócił stamtąd z orderem…

Ten bohater pomagał też Szaremu otwierać konta w różnych bankach. Czyli polskie służby specjalne muszą z tego wszystkiego coś mieć, prawda?

TP: Mogła to też być samowolka takiego bohatera. Albo konfabulacja Szarego. Znasz nazwisko bohatera?

„N”: Daj kawałek papieru, to napiszę [na odwrocie wizytówki „Nastasja” pisze imię i nazwisko mężczyzny, który według innych źródeł wykonywał dla państwa polskiego niebezpieczne misje „na pograniczu prawa” – przyp. aut.].

T.P.: Skąd znasz to nazwisko?

„N”: Z zeznań Szarego. Gdy Szary uciekł do Rosji, to został zatrzymany przez policję. Rosyjscy policjanci go przesłuchali, a wtedy on sam im to zeznał. Przyleciał do Rosji z Niemiec.

TP: Przyleciał do Rosji z Niemiec, bo bał się, że na lotnisku Chopina w Warszawie może zostać zatrzymany?

„N”: Tak. Przyleciał do Rosji w stanie nietrzeźwym. W Moskwie zatrzymała go policja. Siedział o trzeciej w nocy na posterunku – i nagle przybiegł po niego obrońca, prawnik Kadyrowa. Rzecz jasna, prawnik Kadyrowa wyciągnął Szarego z rąk policji.

Masz tutaj zdjęcie dokumentu, na którym możesz przeczytać, że adwokat z czeczeńskiej kancelarii zajmuje się Filipem Szarym.

TP: Czy Szary mówił coś jeszcze o tym bohaterze polskich służb specjalnych, który pomógł mu uciec do Rosji?

„N”: Mówił, że ten bohater poznał go z prezydentem Dudą.

TP: Na zdjęciu byli we trójkę? Szary, jego bohater i prezydent Andrzej Duda?

„N”: We dwójkę. Szary i Duda.

Udało nam się potwierdzić wiele informacji podanych przez „Nastasję”. Sama „Nastasja” przekazała nam kilka dokumentów (jeden z nich został opublikowany przez portal Arbinfo[344]). Z Krajowego Rejestru Sądowego oraz Internetowego Monitora Sądowego i Gospodarczego wynika, że Filip Szary faktycznie działał w Radomiu i zajmował się odzyskiwaniem surowców[345]. Litewskie źródła potwierdzają, że biznesmen Wadim Kastujew był podejrzany o kierowanie gangiem, który handlował metalami szlachetnymi.

Według litewskich mediów śledczy wpadli na trop gangu podczas dochodzenia dotyczącego prania brudnych pieniędzy[346].

Zapytaliśmy Kancelarię Prezydenta RP o oficjalne i nieoficjalne relacje, spotkania lub zdjęcia Andrzeja Dudy z Filipem Szarym. W dniu 15 listopada 2019 r. Tomasz Piątek wysłał do Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zapytanie następującej treści:

„Szanowni Państwo, z informacji uzyskanych przeze mnie wynika, że osoba o nazwisku Filip Szary kontaktowała się i współpracowała z Prezydentem RP i/lub jego Urzędem/Kancelarią względnie przedstawicielami Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP.

Jako dziennikarz proszę o doprecyzowanie, czy te kontakty/ta współpraca miały charakter:

- pracy etatowej dla Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP względnie urzędów, instytucji, firm, innych organizacji lub osób bezpośrednio zależnych od/współpracujących z Urzędem/Kancelarią Prezydenta RP?

- wykonywania zleceń dla Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP względnie urzędów, instytucji, firm, innych organizacji lub osób bezpośrednio zależnych od/współpracujących z Urzędem/Kancelarią Prezydenta RP?

- wykonywania umowy o dzieło dla Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP względnie urzędów, instytucji, firm, innych organizacji lub osób bezpośrednio zależnych od/współpracujących z Urzędem/Kancelarią Prezydenta RP?

- wolontariatu dla Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP względnie urzędów, instytucji, firm, innych organizacji lub osób bezpośrednio zależnych od/współpracujących z Urzędem/Kancelarią Prezydenta RP?

- nieformalnego współdziałania z pracownikami lub współpracownikami Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP względnie urzędów, instytucji, firm, innych organizacji lub osób bezpośrednio zależnych od/współpracujących z Urzędem/Kancelarią Prezydenta RP?

Jeśli tak, to jako dziennikarz proszę o odpowiedź na pytanie:

- jaki charakter miała ta współpraca?

- czy i jak była opłacana?

- jak długo trwała?

Jako dziennikarz proszę również o odpowiedź na pytanie, czy Filip Szary bywał zapraszany względnie kiedykolwiek został zaproszony na oficjalne lub nieoficjalne przyjęcie/przyjęcia, spotkanie/spotkania, zebranie/zebrania względnie konferencję/konferencje odbywającą się /odbywające się:

- w obecności osoby Prezydenta RP;

- i/lub w obecności Pierwszej Damy, Małżonki Prezydenta RP;

- i/lub w obecności przedstawicieli Prezydenta RP;

- i/lub w Pałacu Prezydenckim;

- i/lub w innych biurach/budynkach/lokalach należących do Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP względnie zarządzanych przez Urząd/Kancelarię Prezydenta RP lub pracowników/współpracowników Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP?

Jeśli tak, to jako dziennikarz proszę o odpowiedź na pytanie:

- kiedy miało to miejsce?

- jak często się zdarzało?

Jako dziennikarz proszę też o odpowiedź na pytanie:

- czy;

- ew. jak często;

- ew. z jakimi osobami Filip Szary fotografował się:

- w obecności osoby Prezydenta RP;

- i/lub w obecności Pierwszej Damy, Małżonki Prezydenta RP;

- i/lub w obecności przedstawicieli Prezydenta RP;

- i/lub w Pałacu Prezydenckim;

- i/lub w innych biurach/budynkach/lokalach należących do Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP względnie zarządzanych przez Urząd/Kancelarię Prezydenta RP lub pracowników/współpracowników Urzędu/Kancelarii Prezydenta RP?”.

26 listopada 2019 r. Biuro Prasowe Kancelarii Prezydenta RP przesłało Tomaszowi Piątkowi odpowiedź następującej treści:

„Szanowny Panie Redaktorze, odnosząc się do Pana zapytania z dnia 15 listopada br., uprzejmie wyjaśniamy, że po przeprowadzeniu szczegółowej kwerendy w interesujących Pana obszarach tematycznych nie odnotowaliśmy osoby o nazwisku Filip Szary.

Pan Filip Szary nie był i nie jest zatrudniony w KPRP na podstawie stosunku pracy, nie świadczył wolontariatu i nie odbywał bezpłatnych praktyk studenckich. Z Panem Filipem Szarym nie zostały nigdy zawarte umowy cywilnoprawne (zlecenie, o dzieło) ani z osobą o nazwisku Filip Szary prowadzącą działalność gospodarczą.

Pan Filip Szary nie posiada odznaczeń państwowych i w związku z tym, nie był nigdy oficjalnie zaproszony na uroczystość wręczenia odznaczeń. Nie był również wpisany na listy gości, zapraszanych jako osoby towarzyszące osobom odznaczonym. Prezydent RP nie nadawał Panu Filipowi Szaremu obywatelstwa ani Go nie ułaskawiał.

Nazwisko Pana Filipa Szarego nie widnieje na żadnych listach osób zaproszonych do udziału w wydarzeniach krajowych, jak i zagranicznych z udziałem Głowy Państwa czy Kierownictwa KPRP.

Z poważaniem,

Biuro Prasowe

Kancelaria Prezydenta RP”.

Zatem Kancelaria Prezydenta RP zaprzeczyła, jakoby między prezydentem Dudą a Filipem Szarym zostały nawiązane oficjalne relacje. Nie odpowiedziała na pytanie, czy zostały nawiązane relacje nieoficjalne lub dochodziło do spotkań Andrzeja Dudy z Filipem Szarym. Nie odpowiedziała również na pytanie, czy Filip Szary sfotografował się z Andrzejem Dudą.

ROZDZIAŁ 19
Ruchadło Leśne i romantyczna Jolka Rosiek

Andrzej Duda narażał godność sprawowanego przez siebie urzędu w sposób jeszcze mniej rozsądny. Wiosną 2016 r. nagłówki polskich gazet mówiły same za siebie:

„Ruchadło leśne i inni. Kogo na Twitterze obserwuje Andrzej Duda? Andrzej Duda obserwuje (…) nastolatki o wdzięcznych nickach [pseudonimy lub zdrobnienia, których użytkownicy internetu mogą używać zamiast oficjalnych pełnych nazwisk – przyp. red.] «Foczka», «Pimpuś Sadełko» i «ruchadło leśne». W ten sposób buduje sobie przyszły elektorat. A przy okazji niszczy własny wizerunek” – pisał „Newsweek”[347].

„Obrazy tygodnia. Prezydent ćwierka (…). Twitterowe zwyczaje Andrzeja Dudy. Prezydent obserwuje w serwisie nastolatki (…) «KarolinaWazelina» (…) przedstawia się tak: «Jestem oazą spokoju, pier…, k…, wyciszonym kwiatem lotosu na zajeb… spokojnej tafli jeb… jeziora» (ilustracja to zdjęcie dziewczynki pokazującej środkowy palec). Obserwuje też dziewczynę o nicku «jebnij się daniel!» (życzył jej dobrej nocy)”.

Uwagę głowy państwa przykuła też twitterowiczka z problemami typu: «czy ojeb… sobie włosy czy nie?» (zdecydowała, że tak: «Ch…, umówiłam się na 17.30, tracę włosy»).

Kiedyś na pytanie «ruchadła leśnego»: «czy może mi pan odpisać?», Duda odpisał: «Mogę»” – ze szczegółami omówiła sprawę „Gazeta Wyborcza”[348].

Media najwyraźniej liczyły na to, że informacje o twitterowych wybrykach Andrzeja Dudy otrzeźwią jego wyborców, którzy wreszcie zrozumieją, komu powierzyli najwyższy urząd w państwie.

Jak się bowiem ma majestat prezydenta do Ruchadła Leśnego? Co wspólnego z twitterowiczem o nicku Seba Sra Do Chleba może mieć człowiek, który uratował hostię? Dlaczego przykładny katolik tweetuje z anonimowymi nastolatkami, przeważnie płci żeńskiej? Media podkreślały, że do wielu z tych konwersacji dochodzi w nocy (w domyśle: gdy żona śpi).

Jednak wyborcy Andrzeja Dudy niezbyt się tym przejęli. Sondaże wciąż wykazywały wysokie poparcie dla Andrzeja Dudy, sięgające 60 proc. ankietowanych. Wielu z nich poważało go za „dostojeństwo”. Mało kto zwrócił uwagę na zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego, jakie wynikają z tego, że głowa państwa wchodzi w relacje z nieznanymi, anonimowymi osobami. Tweetuje, a nawet wysyła im swoje zdjęcia robione na poczekaniu[349].

Przeważnie pomijano najbardziej niepokojący aspekt sprawy. Mianowicie to, że niefrasobliwe tweety Andrzeja Dudy pozwalają obcym służbom specjalnym uzyskiwać informacje na temat:

- osoby pełniącej urząd Prezydenta RP;

- jej mentalności i charakteru;

- trybu życia;

- harmonogramu zajęć;

- miejsc, w których przebywa.

26 kwietnia 2016 r. Andrzej Duda sam sobie zrobił zdjęcie, które następnie zamieścił na Twitterze (w odpowiedzi na tweety użytkowników @EwaWac, @bia9977 i @ksietczynski). Zdjęcie to stanowi kopalnię informacji. Między innymi widzimy na nim, że:

- prezydent siedzi zwrócony plecami do okna, najwyraźniej zasłoniętego jedynie cienką firanką;

- źrenice prezydenta są zwężone[350].

Ta ostatnia okoliczność wcale nie musi znaczyć, że Andrzej Duda znajdował się pod wpływem jakichkolwiek substancji zmieniających nastrój. Twarz prezydenta zwrócona była do ekranu, zatem bijące z niego światło mogło w naturalny sposób wpłynąć na zwężenie źrenic (okolicznościami budzącymi obawy co do stanu zdrowotnego Andrzeja Dudy zajmiemy się na końcu tej książki).

Nie wątpimy jednak, że obce służby specjalne dysponują zespołem dobrych diagnostów, którzy z takiego zbliżenia twarzy Dudy wyciągną wnioski na temat jego stanu zdrowia, nastroju, ciśnienia, a nawet funkcjonowania niektórych narządów włącznie z wątrobą i śledzioną.

Nie wątpimy też, że obce służby specjalne dysponują osobami, które umieją się wcielić w polskie nastoletnie dziewczęta dokazujące na Twitterze, choć niekoniecznie są polskimi nastoletnimi dokazującymi dziewczętami.

Dlatego sprawdziliśmy troje adresatów nocnego wpisu Dudy ze zdjęciem. Uzyskane przez nas informacje sugerują, że chodzi o prawdziwe osoby, które nie podszywają się pod kogoś innego (aczkolwiek najbardziej wiążące ustalenia w tym względzie powinny poczynić polskie służby specjalne, gdyby funkcjonowały poprawnie).

Sprawa wygląda ciekawiej w przypadku słynnego «Ruchadła Leśnego».

Teraz, gdy piszemy te słowa, konto występuje pod:

- nickiem aliska,, scream!;

- nazwą @chenovelty;

- adresem https://twitter.com/chenovelty?lang=en.

Użytkownik konta przedstawia się jako osoba płci żeńskiej, pisze po polsku i po angielsku, wyraża nieustanny zachwyt dla koreańskiej muzyki popularnej znanej jako K-POP. Niekiedy we wpisach pojawiają się wątki związane z bolesnym procesem edukacji. Konto wygląda jak konto autentycznej nastolatki. Pewne podejrzenia co do autentyczności może budzić monotematyczność autorki, względnie autora.

Potwierdzenie dla tych podejrzeń znaleźliśmy w kolejnej „aferze twitterowej” dotyczącej prezydenta, która wybuchła na przełomie lat 2019 i 2020.

Większość Polek i Polaków zdążyła zapomnieć o «Ruchadle Leśnym», natomiast rekordy popularności bije Jolanta Rosiek, szerzej znana jako Jolka Rosiek.

Jolanta Rosiek działa na Twitterze, gdzie chwali się swoim domniemanym romansem z Andrzejem Dudą, który miałby trwać od wielu lat. Ale działa też w rzeczywistości całkiem niewirtualnej. Podczas wiecu w podtarnowskim Zakliczynie przedarła się przez tłum i rzuciła się prezydentowi RP na szyję (co znowu stanowi istotną informację dla obcych służb specjalnych, albowiem świadczy o sprawności ochroniarzy Dudy).

Co Polkom i Polakom mówi Jolanta Rosiek? Upiera się, jakoby:

- małżeństwo prezydenta Andrzeja Dudy z Agatą Kornhauser-Dudą od dawna było fikcyjne;

- Andrzej Duda i Agata Kornhauser-Duda liczyli się z rozwodem (miałyby nawet zostać podjęte pierwsze kroki prawne zmierzające do rozwiązania małżeństwa cywilnego i unieważnienia ślubu kościelnego);

- Andrzej Duda wbrew swemu otoczeniu pragnął się spotykać z Jolantą Rosiek;

- Andrzej Duda marzył o związku z Jolantą Rosiek.

Według Jolanty Rosiek to ostatnie marzenie miałby torpedować Jarosław Kaczyński (zapewne ze względu na to, że rozwód prezydenta lub jego publiczny romans zaszkodziłby partii powołującej się na katolicyzm i głoszącej „tradycyjne wartości”)[351].

Na dowód swoich twierdzeń panna Rosiek przytacza SMS-y rzekomo pochodzące od prezydenta RP.

Czy można ufać pannie Rosiek?

Naszym zdaniem – nie. Oto fragment jednego z rzekomych SMS-ów od prezydenta przytoczony przez tę kobietę: „Kochanie oni mnie zmuszają do ciągłego udawania, do robienia pozorów, jak ja np. powiem, że nie przytulę Agaty, to w takim razie Tobie coś się złego stanie”[352].

Trudno sobie wyobrazić, żeby nawet Andrzej Duda – skądinąd skłonny do nieracjonalnych zachowań i deklaracji – napisał coś takiego.

Jednak główny powód, dla którego nie ufamy Jolancie Rosiek, to jej niewyjaśnione związki z Ruchadłem Leśnym.

Gdy pisaliśmy tę książkę, panna Rosiek występowała na Twitterze pod:

- nickiem Jolka Rosiek;

- nazwą @91lorealou;

- adresem https://twitter.com/91lorealou.

17 lutego 2020 r. Jolanta Rosiek zatweetowała: „Mówiłam, że nie ja byłam tym leśnym ******* ona miała inną nazwę email jednak. Nie @91lorealou tylko @chenovelty”.

Tak się składa, że konto Ruchadła Leśnego w pewnym momencie zmieniło nazwę. Zanim używało nazwy @chenovelty, korzystało z nazwy… @91lorealou.

Informację tę potwierdziliśmy, konsultując się z ekspertami od mediów społecznościowych.

Jeśli panna Rosiek odcinała się od «Ruchadła Leśnego», to czemu równocześnie używała jego starej nazwy konta?

Łukasz Winczura z „Gazety Krakowskiej” dotarł do rodzinnej miejscowości Jolanty Rosiek – Żbikowic – a nawet do jej domu. Dziennikarz chciał wyjaśnić wątpliwości dotyczące m.in.:

- terminów jej rzekomych „randek” z Andrzejem Dudą;

- SMS-ów, w których Andrzej Duda miał się skarżyć na Jarosława Kaczyńskiego i zapewniać pannę Rosiek o swoim przywiązaniu.

Co wzbudziło wątpliwości redaktora Winczury?

„Mówiąc oględnie, nie najwyższych lotów polszczyzna w [domniemanym – przyp. red.] wykonaniu głowy państwa (…). Znajdują się też inne nieścisłości, związane z kalendarzem prezydenta (…), niemożliwa była randka w przeciwległej części Małopolski. (…)

Przypadkiem dowiadujemy się, że nasza bohaterka jest mieszkanką Żbikowic. To mała wioska w okolicach Łososiny Dolnej. W Żbikowicach nie tylko Jolka Rosiek jest zafascynowana Andrzejem Dudą. Pięć lat temu w wyborach prezydenckich dostał (…) poparcie na poziomie 86,27 procent.

W miejscowości wszyscy wypierają się ze znajomości z nasza bohaterką. Po chwili mieszkańcom rozwiązują się jednak języki. Udaje nam się dowiedzieć, że Jolka «uczyła się na sprzedawczynię», że ma liczne rodzeństwo, z którego część jest już «na swoim», że ostatnio nie pracuje, tylko opiekuje się rodzicami, że jej mama jest woźną w miejscowej szkole, a tato przebywa na rencie, że jakiś czas przebywała na Wyspach. Tam miała rozstać się ze swoim chłopakiem, co miała dość mocno przeżyć.

Dumni jednak z zachowania swojej rodaczki nie są (…).

– Ja nie wiem, czy to poważne mówić takie rzeczy. Przecież chodzi o pana prezydenta. Nie chcę się wypowiadać – słyszymy pod kościołem.

Od napotkanego przechodnia dowiadujemy się, jak trafić do rodzinnego domu Joli Rosiek. To dwupiętrowy dom na końcu wsi obłożony białym sidingiem. Jedno z okien mieszczące się na drugim piętrze jest szczelnie zasłonięte. Po podwórku spacerują kury. Wejście do domu od tyłu – grube drewniane drzwi, na których wyrzeźbione jest nazwisko Rosiek oraz inicjały imion. Zanim zdążyliśmy zapukać, drzwi uchyliły się. Staje w nich młoda kobieta, z twarzy podobna do Jolki.

– Dzień dobry, czy można byłoby porozmawiać z panią Jolą? – pytamy.

– Proszę poczekać. Zapytam – słyszymy w odpowiedzi.

Po dwóch minutach drzwi ponownie się otwierają.

– Jola powiedziała, że nie chce rozmawiać. Do widzenia – słyszymy”[353].

Już po wyjeździe ze Żbikowic dziennikarz dostał wiadomość od panny Rosiek. Wiadomość napisana jest w sposób chaotyczny. Można podejrzewać, że Jolanta Rosiek specjalnie robi w niej zamieszanie po to, żeby utrudnić zrozumienie, kto jest kim. Mimo to jej słowa stanowią jasną wskazówkę co do tego, czego się boi Jolanta Rosiek.

Rzekoma kochanka Andrzeja Dudy bardzo nie chce, aby interesowano się jej związkami z Ruchadłem Leśnym: „Mam nadzieję, że Pan nie napisze takich głupot jak reszta mediów (…). Choćby te teksty o molestowaniu rzekomym, czy nazywanie mnie stalkerką albo porównywanie mnie do osoby której Andrzej raz odpisał, a która zmieniła Nick [tu Jolanta Rosiek miesza pojęcia: nie chodzi o nick „Jolka Rosiek”, tylko o nazwę konta @91lorealou – przyp. red.] na taki jak ja i potem byłam kojarzona z tą osobą a tym samym wulgarną nazwą [nickiem Ruchadło Leśne – red.], media piszą o tym a zapominają jak łatwo można zmienić nazwę profilu w jednej sekundzie”[354].

Rosiek ma rację, gdy przypomina, że nazwę twitterowego konta można dość szybko zmienić. Jednak najwyraźniej mija się z prawdą, gdy pisze, że Ruchadło Leśne wybrało nazwę konta @91lorealou, aby podszywać się pod Jolantę Rosiek używającą tej nazwy wcześniej.

Przypomnijmy, że kolejność zdarzeń była odwrotna.

To Ruchadło Leśne wcześniej używało nazwy konta @91lorealou. Następnie zmieniło nazwę na @chenovelty.

Rosiek korzystała z nazwy @91lorealou później – wtedy, gdy Ruchadło Leśne używało nazwy @chenovelty.

Podkreślmy: Jolanta Rosiek odcinała się od Ruchadła Leśnego, a mimo to używała jego starej nazwy konta. Najwyraźniej zdała sobie sprawę z tej nierozwiązywalnej sprzeczności, albowiem pod koniec lutego 2020 r. jej konto przestało istnieć.

Czyżby przyczyną tego zniknięcia była interwencja Kancelarii Prezydenta i skargi jego fanów? Administratorzy Twittera raczej zawieszają konta niż je likwidują. Dotyczy to nawet kont uprawiających agresywną propagandę na rzecz ugrupowań podejrzanych o związki z terroryzmem i niebezpiecznymi autorytarnymi reżimami[355]. Zatem wypada przypuścić, że Jolanta Rosiek sama swoje konto zlikwidowała.

Wygląda na to, że próbowała wykorzystać twitterową niefrasobliwość Andrzeja Dudy. Najwyraźniej liczyła na to, że wiele osób może uwierzyć w rzekomy „romans prezydenta na odległość” – po tym, jak cała Polska widziała, że Duda koresponduje z Ruchadłem Leśnym i innymi podobnymi kontami.

Gdyby tak było, to działalność Rosiek nosiłaby znamiona przewrotności. I to niemałej, gdyż używana przez nią nazwa konta @91lorealou, wcześniej wykorzystywana przez Ruchadło Leśne, mogłaby sugerować, że:

- Jolanta Rosiek była Ruchadłem Leśnym;

- Jolanta Rosiek działała w powiązaniu z Ruchadłem Leśnym.

Czyżby Rosiek w jakiejś mierze próbowała się podszyć pod Ruchadło Leśne?

Czyżby liczyła na to, że więcej osób uwierzy w jej opowieść, gdy będzie kojarzona z kontem, które prezydent Duda zaszczycił przez chwilę korespondencją na Twitterze?

Ale jeśli tak, to czemu Jolanta Rosiek głośno się od związków z Ruchadłem Leśnym odżegnywała? Żeby dodać sobie tajemniczości? A może była rozdarta, gdyż chciała być kojarzona z Ruchadłem Leśnym, z którym prezydent kiedyś korespondował, równocześnie wstydziła się skojarzeń z Ruchadłem Leśnym ze względu na brzmienie prowokacyjnego pseudonimu?

Nie znamy odpowiedzi na te pytania. Podobnie jak na pytanie, czy Jolanta Rosiek i Ruchadło Leśne to ta sama osoba. Gdyby tak było, mielibyśmy do czynienia z jeszcze większą przewrotnością. Jednak uznajemy tę ewentualność za mało prawdopodobną. Dlaczego? Z analizy lingwistycznej wpisów @chenovelty wynika, że tworzy je ktoś inny niż osoba, która prowadziła konto Jolanty Rosiek.

Trudniej wykluczyć, że Jolanta Rosiek i Ruchadło Leśne działają w powiązaniu. Ale „w powiązaniu” nie zawsze znaczy „w porozumieniu”. Powiązaniem może być trwożliwa, niekonsekwentna próba podpierania się „sławą” Ruchadła Leśnego przez Jolantę Rosiek (poprzez wykorzystanie nazwy konta @91lorealou, której wcześniej używało Ruchadło).

Mamy nadzieję, że to łamigłówka dla psychologów, nie specjalistów od kontrwywiadu.

Jedno jest pewne: nie zadawalibyśmy sobie tych wszystkich pytań, gdyby Andrzej Duda nie tweetował z osobami nastoletnimi lub udającymi nastoletnie.

Nie zadawalibyśmy sobie tych wszystkich pytań, gdyby Andrzej Duda nie zapominał o powadze urzędu prezydenta RP.

ROZDZIAŁ 20
„Gryzelda” na czele sztabu

19 lutego 2020 r. Andrzej Duda ogłosił, że szefową jego sztabu wyborczego zostanie Jolanta Turczynowicz-Kieryłło, prawniczka i szachistka[356].

Wiadomość była zaskoczeniem ze względu na brak politycznego doświadczenia Turczynowicz-Kieryłło. Mecenas występowała w głośnych sprawach politycznych, ale to nie to samo co czynne uprawianie polityki. Zainicjowała też kampanię społeczną „Szanuję. Nie hejtuję”[357]. Jak jednak łatwo się domyślić, również to ostatnie doświadczenie niekoniecznie musi się przekładać na zdolność prowadzenia politycznej kampanii wyborczej. Polityczne kampanie robią się coraz agresywniejsze, a „hejt”, czyli systematycznie stosowana mowa nienawiści, stanowi niestety jedno z ważniejszych narzędzi propagandowych.

Sądzono, że Turczynowicz-Kieryłło ma przywabić do Andrzeja Dudy wyborców niezdecydowanych, centrowych, których sam Duda przyciągał w coraz mniejszym stopniu (inni zaś członkowie kierownictwa kampanii, czyli szef sztabu organizacyjnego Joachim Brudziński i szefowa sztabu programowego Beata Szydło wręcz odstraszali). Okazało się jednak, że Turczynowicz-Kieryłło niekoniecznie łagodzi obyczaje. Trzy dni po tym, jak Duda przedstawił ją wyborcom w nowej roli, „Gazeta Wyborcza” przypomniała publikację serwisu Obiektywna z listopada 2018 r.[358] Przypomnijmy – w listopadzie 2018 r. odbyły się wybory samorządowe i tego właśnie dotyczyła publikacja serwisu.

Cytujemy: „W trakcie ciszy wyborczej, przyłapana na kolportowaniu informacji szkalujących mieszkańca Milanówka i jednego z kandydatów na burmistrza kobieta, pogryzła interweniującego mężczyznę (…).

Cisza wyborcza, godzina 1:40 [po północy – przyp. red.], mieszkańcy jednej z ulic Milanówka alarmują, że widzieli przed chwilą, jak trzy osoby z dwoma psami idą ulicą Podleśną i udając spacer z psami, wsadzają ulotki – paszkwile na jednego z kandydatów wraz z wkładką zachęcającą do głosowania na drugiego (…).

Mieszkaniec Milanówka, pan Krzysztof, widząc to niecodzienne zjawisko, zatrzymał osoby kolportujące ulotki, do czasu przyjazdu straży miejskiej. Tu jednak spokojne dotychczas zachowanie zatrzymanych osób robiło się z chwili na chwilę coraz bardziej agresywne.

– Na horyzoncie błysnęły światła samochodu patrolu, z rękawa wypadło jednemu z mężczyzn kilka ulotek, podniosłem je, otworzyłem i w tym momencie nastąpiła histeria kobiety z psami – relacjonował pan Krzysztof. – Zaczęła się wydzierać na całą ulice, że to napad (…). W tym czasie chłopak chciał się oddalić, więc go przytrzymałem za rękaw, bo patrol był coraz bliżej. Sytuacja stała się bardzo dynamiczna i w pewnym momencie kobieta rzuciła się na mnie, widząc dojeżdżający patrol, i z całej siły gryzła mi rękę, z siłą na granicy mojego zemdlenia (…)”[359].

Gdy „Gazeta Wyborcza” w lutym 2020 r. przypomniała tę publikację, ujawniła tożsamość agresywnej kobiety. Okazało się, że w taki sposób kampanię przeciwko jednemu z kandydatów na burmistrza prowadziła szefowa sztabu Andrzeja Dudy – Jolanta Turczynowicz-Kieryłło.

Jak się to ma do akcji „Szanuję. Nie hejtuję”? To jedno z tych pytań, na które nie ma dobrych odpowiedzi. Komentatorzy internetowi ochrzcili panią mecenas mianem „Gryzeldy”.

Wynika z tego, że Andrzej Duda i jego ludzie nie sprawdzili, kogo wybrali na szefa sztabu, tym bardziej że inne fakty z przeszłości mecenas Turczynowicz-Kieryłło, choć mniej spektakularne niż nocne pogryzienie przechodnia, również powinny były zwrócić uwagę doradców prezydenta. Szefowa sztabu Dudy kojarzona jest powszechnie z ministrem nauki i szkolnictwa wyższego Jarosławem Gowinem. A także z Adamem Bielanem, jednym z głównych prawicowych specjalistów od marketingu politycznego[360]. Ale na tym powiązania pani mecenas się nie kończą.

Jolanta Turczynowicz-Kieryłło reprezentowała policjantów oskarżonych o zaniedbania w głośnej sprawie Krzysztofa Olewnika, syna płockiego przedsiębiorcy Włodzimierza Olewnika[361].

Krzysztof Olewnik został porwany w 2001 r. Sprawcy zażądali okupu od rodziny. Pomimo otrzymania pieniędzy nie uwolnili ofiary, tylko znęcali się nad nią przez następne dwa lata, a potem zamordowali. Zostali schwytani, jednak zdaniem wielu obserwatorów sprawy do końca nie wyjaśniono. Śledztwo prowadzono w sposób nieprawidłowy. Niektórych niedociągnięć nie da się wytłumaczyć zwykłą lekkomyślnością. Prasa podawała m.in., że policjanci nie sprawdzili, z jakiego numeru porywacze dzwonią do rodziny ofiary (!). W latach 2007–2009 sprawcy osadzeni w aresztach i więzieniach popełnili w nich tajemnicze samobójstwa. Samobójstwo popełnił też jeden ze… strażników więziennych, którzy „nie dopilnowali samobójców”. Te niezwykłe okoliczności publicznie próbował bagatelizować minister sprawiedliwości Zbigniew Ćwiąkalski (w związku z czym został nakłoniony do dymisji przez premiera Donalda Tuska). Wszystko to sugeruje, że w zbrodnię zamieszani byli ustosunkowani przedstawiciele państwowych służb – najprawdopodobniej policjanci.

Teraz już wiemy, kogo broniła mecenas Turczynowicz-Kieryłło. Jakich argumentów używała? „Nie popełnia błędów ten, kto nic nie robi” – powiedziała „Dziennikowi Gazecie Prawnej” w 2013 r. Zatem sugerowała, że policjanci się starali, może nawet zrobili zbyt dużo, podczas gdy wszystko wskazywało na to, że zrobili zbyt mało. Turczynowicz-Kieryłło dała również do zrozumienia, że główny ciężar winy spoczywa na prokuraturze. Nie chciała tego jednak powiedzieć wprost[362].

Oczywiście nie czynimy zarzutu z tego, że Turczynowicz-Kieryłło broniła w tej sprawie. Rolą adwokata jest obrona oskarżonych, którzy często są złoczyńcami winnymi zarzucanych im czynów – a niezależnie od tego mają swoje święte prawo do obrony. Ale w tym wypadku linia i przebieg obrony budziły wątpliwości.

Najciekawszą okoliczność stanowi to, że w 2009 r. z mieszkania mecenas Turczynowicz-Kieryłło zniknęły akta i laptopy. Na jednym z komputerów miały się znajdować informacje istotne dla sprawy Olewnika.

Oto, jak zrelacjonował to zniknięcie serwis internetowy telewizji TVN24:

„Laptopy i dokumenty zginęły z domu mecenas Jolanty Turczynowicz-Kieryłło – obrońcy policjantów zamieszanych w sprawę porwania Krzysztofa Olewnika. Najprawdopodobniej zostały ukradzione (…).

Z mieszkania zniknęły tylko trzy komputery, dwa aparaty i teczki z dokumentami. Złodzieje nie zabrali innych cennych rzeczy. Dom nie został także splądrowany, jak to często bywa w przypadku włamań.

(…)

«Byliśmy w domu. Włamanie miało miejsce w nocy, byliśmy na górze w sypialniach. Włamano się do gabinetu, który jest bezpośrednio na poziomie terenu. Drzwi zostały wyważone. Nie ruszono niczego poza laptopami i dwoma segregatorami z dokumentami – powiedział TVN24 Andrzej Kieryłło, mąż mecenas Jolanty Turczynowicz-Kieryłło. – Skradzione dwa segregatory z dokumentami nie dotyczyły sprawy Olewnika» – powiedział”[363].

Z niewiadomych przyczyn kradzież została zgłoszona z pewnym opóźnieniem: „Choć do kradzieży doszło w nocy z piątku na sobotę, to zawiadomienie w tej sprawie policja otrzymała w sobotę w godzinach popołudniowych”[364].

Z relacji TVN24 wynika, że mecenas Turczynowicz-Kieryłło najcenniejsze informacje przechowywała nie na swoich laptopach, tylko na trzecim, należącym do jej męża. To jednak nie pomogło, ponieważ złodzieje skądś wiedzieli albo się domyślili, że tego laptopa też trzeba ukraść: „Kieryłło podkreślił, że choć na dwóch komputerach żony nie było najpewniej istotnych informacji, na jego prywatnym laptopie znajdowała się rozmowa z nadkomisarzem Remigiuszem M., który był szefem grupy prowadzącej sprawę Olewnika.

– To był niepublikowany wywiad, przygotowywany do publikacji, na którym znajdowały się informacje na pewno intrygujące – przyznał”[365].

W lutym 2020 r. Jolanta Turczynowicz-Kieryłło zasłynęła nie tylko z pogryzienia przechodnia. Tego samego dnia, w którym Duda ogłosił ją szefem swojej kampanii wyborczej, pani Turczynowicz-Kieryłło udzieliła wywiadu rządowej telewizji TVP. W rozmowie powiedziała, że „dowolność korzystania z wolności słowa może prowadzić do zagrożeń, nawet do zagrożeń interesów, które są ważne z perspektywy państwa”[366].

Rzecz jasna, ten mały wykład o niebezpieczeństwach wolności słowa, i to wygłoszony na antenie rządowej stacji propagandowej, ściągnął falę krytyki na szefową sztabu Dudy.

Przypomniano wtedy, że w 2018 r. mecenas Turczynowicz-Kieryłło jako przedstawicielka prezesa Narodowego Banku Polskiego Adama Glapińskiego wystąpiła do sądu o usunięcie z wydań internetowych i papierowych [sic!] „Gazety Wyborczej” i „Newsweeka” artykułów na temat afery korupcyjnej w Komisji Nadzoru Finansowego (w którą Glapiński był zamieszany)[367].

Oczywiście sąd odrzucił wnioski Glapińskiego i Turczynowicz-Kieryłło. Trudno zresztą sobie wyobrazić, jak miałaby wyglądać ewentualna egzekucja przeciwnego orzeczenia. Czy specjalny wysłannik „Gazety Wyborczej” z nożyczkami w dłoni miałby wizytować domy czytelników i wycinać artykuły o aferze z zakupionych przez nich egzemplarzy dziennika?

Niełatwo też pojąć, co pchnęło Turczynowicz-Kieryłło i jej klienta do wystosowania takiego wniosku, zarazem drastycznego i kuriozalnego. W 2018 r. skandale finansowe niezbyt szkodziły obozowi władzy, albowiem jego wyborca w niewielkim stopniu się nimi interesował. Tymczasem żądanie usunięcia tekstu z papieru mogło przerwać tę obojętność, gdyż w sposób oczywisty zwracało na siebie uwagę. Jednak prezes Glapiński za wszelką cenę chciał się odciąć od afery Komisji Nadzoru Finansowego, choćby tępymi nożycami cenzora. A mecenas Turczynowicz-Kieryłło próbowała mu w tym pomóc.

Przypomnijmy, o co w całej sprawie chodziło. Pod koniec 2018 r. „Gazeta Wyborcza” ujawniła, że szef Komisji Nadzoru Finansowego Marek Chrzanowski zażądał 40 mln łapówki od Leszka Czarneckiego – właściciela Getin Noble Banku. Chrzanowski domagał się łapówki w zamian za chronienie tego banku przed działaniami polskiego rządu. Łapówka miała polegać na zatrudnieniu rekomendowanego przez Chrzanowskiego prawnika, Grzegorza Kowalczyka. Ten jako „człowiek łapówka” miał dostać 40 mln zł w postaci wynagrodzenia (prowizji) od banku. Według „Gazety Wyborczej” za całą kombinacją miał stać prezes Glapiński. Redakcja podała, że Glapiński już wcześniej protegował Kowalczyka (miał go zarekomendować do rady nadzorczej warszawskiej giełdy).

W aferze pojawił się również wątek rosyjski. „Gazeta Wyborcza” napisała, że Marek Chrzanowski za 131 mln zł wynajął siedzibę Komisji Nadzoru Finansowego od spółki Griffin Real Estate. Według redakcji Chrzanowski miał to zrobić wbrew opinii radców prawnych, ostrzegających, że spółka należy do firm z kapitałem rosyjskim. Takie ostrzeżenie powinno zostać potraktowane poważnie (choćby ze względu na poufne informacje biznesowe przechowywane w siedzibie Komisji Nadzoru Finansowego). Marek Chrzanowski jednak uwagi radców prawnych zlekceważył. Pomógł mu w tym prawnik… Grzegorz Kowalczyk, który pozytywnie zaopiniował wynajem budynku od spółki Griffin Real Estate. W odpowiedzi na publikację „Gazety Wyborczej” zarząd spółki Griffin Real Estate oświadczył, że „Griffin Real Estate nie posiada i nigdy nie posiadał żadnych związków z kapitałem rosyjskim”.

Po tym zaprzeczeniu media przestały się interesować rosyjskim wątkiem w aferze Komisji Nadzoru Finansowego. Jednak w 2019 r. portal Arbinfo prowadzony przez Tomasza Piątka sprawdził powiązania Griffin Real Estate.

Okazało się, że spółka Griffin Real Estate w połowie należy do cypryjskiej firmy Linfield Enterprises Limited, zarejestrowanej na Cyprze, w Nikozji, przy ulicy Kallipoleos 44. Od 2009 r. firmą Linfield Enterprises Limited zarządza cypryjski menedżer Dinos Papadopoulos – członek… Cypryjsko-Rosyjskiego Stowarzyszenia Biznesowego. Papadopoulos opiekuje się również biznesami rosyjskiego państwowego koncernu paliwowego Rosnieft, którego szefem jest Igor Sieczin – druga w Rosji osoba po Putinie, zwolennik polityki siłowej, protektor rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU. Papadopoulos zarządza także interesami Siergieja Sudarikowa, którego rosyjskie i włoskie media kojarzą z Igorem Sieczinem. Rosyjska gazeta „Moscow Post” określa Sudarikowa jako „niezwykle blisko związanego z szefem państwowej firmy Rosnieft, Igorem Sieczinem”[368].

Czy to z racji tych wszystkich powiązań mecenas Turczynowicz-Kieryłło za wszelką cenę chciała odciąć Adama Glapińskiego od afery Komisji Nadzoru Finansowego?

Czy prezydent i jego doradcy, gdy wybierali panią Turczynowicz-Kieryłło na szefową sztabu Andrzeja Dudy, mieli wiedzę o okolicznościach przedstawionych w tym rozdziale?

ZAKOŃCZENIE
Poważne powody do niepokoju

W świetle przedstawionych informacji nie wypada pytać, czy Andrzej Duda wie, co robi. Należałoby raczej spytać, jak szeroka jest jego niewiedza.

Tymczasem media donoszą o osobliwych zachowaniach samego Dudy, które wykraczają poza nieodpowiedzialny dobór współpracowników, znajomych i twitterowych rozmówców.

W październiku 2019 r. Andrzej Duda wystąpił na jubileuszu uczelni swoich rodziców – Akademii Górniczo-Hutniczej. Opowiedział wtedy rasistowskich dowcip o ludożercach, którzy mieszkają w Afryce i zjadają rektorów szkół wyższych[369].

Na zdjęciach z tego okresu (sierpień–październik 2019) widać, że prezydent szybko przybiera na wadze[370]. Uwidacznia się to jeszcze bardziej w listopadzie, gdy Duda ulega dziwnym napadom śmiechu podczas uroczystej inauguracji Sejmu. Sfilmowano go, jak trzęsie się od chichotu, wskazując palcem kogoś, kto najwyraźniej bardzo go rozśmieszył.

Gdy w styczniu 2020 r. Andrzej Duda znowu pojawił się w Davos, miał przemówić po angielsku. Zacinał się jednak na najprostszych słowach: And this is… And this is… I… I can… I can tell you… Very… Very, very… This is… You know, this is my own experience („I to jest… I to jest… Ja… Ja mogę… Ja mogę wam… Bardzo… Bardzo, bardzo… To jest… Wiecie, to moje własne doświadczenie”) – tak brzmi dokładny zapis jednego z fragmentów anglojęzycznego wystąpienia Dudy[371].

„Pan Prezydent konsekwentnie walczy z obcym językiem” – drwił na Twitterze były minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski[372]. Odnosił się do tego, że tydzień wcześniej prezydent wygłosił mowę przed mieszkańcami mazowieckiego Zwolenia. Oczywiście wygłosił ją po polsku i nie miał problemów z elokwencją[373]. Język mu się nie plątał, kiedy próbował nastroić swoich słuchaczy przeciwko Unii Europejskiej. „Nie będą nam tutaj w obcych językach narzucali, jaki ustrój mamy mieć w Polsce i jak mają być prowadzone polskie sprawy” – powiedział o przedstawicielach władz unijnych, którzy próbują wyegzekwować od polskiej partii rządzącej, aby przestrzegała podstawowych zasad praworządności.

Język się nie plątał, a głos nie zadrżał, ale zachowanie Dudy podczas tego wystąpienia również przyciągnęło uwagę obserwatorów. Chwilami mówca zdawał się nadmiernie pobudzony.

Dziwne incydenty zdarzały się również wcześniej. W maju 2017 r. na konferencji prasowej po szczycie NATO w Brukseli najwyższy zwierzchnik Sił Zbrojnych RP dostał dziwnego ataku śmiechu na oczach dziennikarzy.

Jak do tego doszło? Odnosząc się do rozmowy z prezydentem Francji Emmanuelem Macronem, Andrzej Duda zacytował wybitnego poetę (a zarazem komunistę) Władysława Broniewskiego. Powiedział: „Są w ojczyźnie rachunki krzywd”. Nie do końca wiadomo, do czego miał się ten cytat odnosić. A zupełnie nie wiadomo, dlaczego Duda po wypowiedzeniu tych słów zaczął głośno chichotać[374].

Wszystko to musi budzić obawy. Tego typu nienaturalne zachowania mogą być wynikiem stresu i wywołanego nim rozchwiania emocjonalnego. Mogą też stanowić efekt uboczny stosowania leków.

W dniach 6–8 lutego 2020 r. Tomasz Piątek wysłał do Biura Prasowego Kancelarii Prezydenta RP kolejne pytania. Dotyczyły one między innymi zakupu farmaceutyków oraz napojów energetycznych i alkoholowych przez Kancelarię w latach 2016–2019.

Jak widzieliśmy, Kancelaria Prezydenta RP wcześniej udzielała Piątkowi odpowiedzi wymijających. Zachowywała jednak pozory grzeczności i udawała, że próbuje pomóc.

Tym razem zrezygnowała z pozorów. Odpowiedziała, że nie odpowie. Jako pretekst podała to, jakoby informacja o spożyciu alkoholu, farmaceutyków i energetyków w Kancelarii Prezydenta RP nie miała… waloru publicznego.

Równocześnie Kancelaria Prezydenta RP zażądała od Tomasza Piątka, żeby się… wylegitymował jako dziennikarz.

Piątek to reporter, publicysta i pisarz z 25-letnim stażem polskim i zagranicznym, zdobywca międzynarodowych nagród dziennikarskich.

Jednak nie to, że urzędnicy Andrzeja Dudy tego nie wiedzą lub nie chcą wiedzieć, zdumiewa najbardziej. Najbardziej zdumiewa to, że urzędnicy Andrzeja Dudy wcześniej korespondowali z Tomaszem Piątkiem na temat spraw tak drażliwych jak sprawa Filipa Szarego i nie żądali od dziennikarza, żeby się wylegitymował.

Czyżby sprawa spożycia alkoholu, farmaceutyków i napojów energetycznych w Kancelarii Prezydenta była jeszcze drażliwsza?

Brzmienie „odpowiedzi” wystosowanej przez Kancelarię Prezydenta RP do Tomasza Piątka godne jest zacytowania w całości:

„Szanowny Panie Redaktorze, w odpowiedzi na zapytania skierowane do Kancelarii Prezydenta RP w dniach 6–8 lutego 2020 r., z dnia 23 kwietnia 2019 r., Kancelaria Prezydenta RP uprzejmie informuje, że na podstawie art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 1914), w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej, stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1429). W przypadku informacji pozbawionych waloru publicznego, znajduje zastosowanie dyspozycja art. 4 ust. 1 ww. ustawy Prawo prasowe. Przepis ten jednak ogranicza zakres podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji do przedsiębiorców i podmiotów niezaliczonych do sektora finansów publicznych oraz niedziałających w celu osiągnięcia zysku. Katalog podmiotów niezaliczonych do sektora finansów publicznych i niedziałających w celu osiągnięcia zysku może być ustalony a contrario przy pomocy wyliczenia zawartego w art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869). Nie są zatem podmiotami obowiązanymi na gruncie art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe organy władzy publicznej oraz jednostki budżetowe. Z tego względu do zapytań prasowych kierowanych do Kancelarii Prezydenta RP na mocy art. 3a ustawy Prawo prasowe, stosuje się przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W świetle powyższego Kancelaria Prezydenta RP wskazuje, że zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, o informację publiczną może wystąpić każdy, ale może również wystąpić prasa w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo prasowe. Prasę w myśl tego przepisu tworzą publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą, a w szczególności: dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe, biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe; prasą są także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazywania, w tym także rozgłośnie oraz tele- i radiowęzły zakładowe, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku, wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania; prasa obejmuje również zespoły ludzi i poszczególne osoby zajmujące się działalnością dziennikarską. Jeśli jednak o informację publiczną występuje prasa, to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powinna ona udokumentować taki swój charakter (vide wyrok NSA z dnia 17.02.2016 r., I OSK 1102/15, CBOSA, wyrok NSA z dnia 05.04.2016 r., I OSK 1472/15, CBOSA). Dodatkowo należy wskazać na stanowisko, wedle którego konieczność udokumentowania działania w imieniu prasy istnieje także wówczas, gdy wniosek dotyczy udzielenia prasie informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, co wynika z art. 3a ustawy Prawo prasowe. Przepis ten wyposaża przedstawicieli prasy w prawo dostępu do informacji publicznej, lecz dla powstania obowiązku realizacji wniosku złożonego w tym trybie niezbędnym jest wykazanie w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że pochodzi on od prasy. Inaczej mówiąc wystąpienie o informację publiczną nie zwalnia wnioskodawcy powołującego się na fakt bycia dziennikarzem, od obowiązku potwierdzenia, że jest on przedstawicielem prasy (zob. też wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19.06.2019 r., II SAB/Bk 33/19, CBOSA).

W świetle powyższego, prosimy o wykazanie upoważnienia do działania w imieniu prasy, w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Ponadto, działając na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Kancelaria Prezydenta RP uprzejmie informuje, iż wobec konieczności uzupełnienia powyższych braków formalnych wniosku, przedłuża się termin rozpatrzenia wniosku do dnia 6 kwietnia 2020 r.

Z poważaniem,

Biuro Prasowe

Kancelaria Prezydenta RP”.

Jak skomentować tę próbę ukrycia prawdy przed Polkami i Polakami?

Jak skomentować inne fakty ujawnione w tej książce? Fakty, z których wynika, że osoba sprawująca najważniejszy urząd Rzeczypospolitej Polskiej ulega wpływom niebezpiecznym dla kraju, a nawet dla niej samej?

Cóż, komentarze i reakcje należą do Ciebie, Czytelniczko i Czytelniku.

My podajemy i analizujemy fakty. Wyciągnięcie wniosków ze wszystkich faktów, które w tej książce zostały ujawnione, pozostawiamy Tobie.

Jeśli na koniec mamy powiedzieć kilka słów od siebie, będą to wciąż słowa dziennikarzy walczących o prawdę i obywateli zatroskanych o stan Rzeczypospolitej. Im bardziej władza pragnie ukryć prawdę, tym bardziej trzeba ją nagłaśniać. Liczymy na Twoją pomoc.

PRZYPISY

1
https://www.tokfm.pl/Tokfm/7,130517,24083230,dlaczego-nie-mozna-juz-kupic-zwyklej-zarowki-andrzej-duda.html
https://oko.press/od-zarowki-do-brexitu-oswiecenie-dudy-berlinie/

2
https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/obywatel-kontra-urzad-jak-dziala-prezydenckie-biuro-dudapomoc/hn7k3x

3
https://tvn24.pl/polska/prezydent-andrzej-duda-w-zwoleniu-nie-beda-nam-w-obcych-jezykach-narzucali-jaki-ustroj-mamy-miec-w-polsce-3122799

4
http://www.ogniwom.com/252-prezydent-a-duda-u-stop-oltarza-podnosi-chrystusa.html

5
http://www.goniec24.com/goniec-zycie-polonijne/item/5545-po%C5%BCegnanie-lata-%E2%80%93-wycieczka-z-ko%C5%82em-pa%C5%84-nadzieja-%E2%80%93-parry-sound-19-wrze%C5%9Bnia-2015

6
https://wyborcza.pl/1,75968,18556833,co-obiecac-biednym-a-co-dac-bogatym-jak-sie-jest-duda-trzeba.html

7
http://www.ogniwom.com/252-prezydent-a-duda-u-stop-oltarza-podnosi-chrystusa.html

8
https://tvn24.pl/tvnwarszawa/najnowsze/andrzej-duda-ratuje-hostiebr-incydent-w-czasie-mszy-w-wilanowie-170793
https://www.wprost.pl/kraj/509178/Duda-uratowal-hostie-w-czasie-mszy-swietej-w-Wilanowie.html

9
http://www.zrobtosam.com/PulsPol/Puls3/index.php?sekcja=3&arty_id=14648

10
https://niepoprawni.pl/blog/lwow47/a-polska-niech-bedzie-jak-hostia-w-twych-rekach

11
https://niepoprawni.pl/blog/satyr/w-oparach-absurdu-nam-zyc-dzis-nie-trzeba

12
https://www.oficyna-aurora.pl/kazimierz-jozef-wegrzyn,s1390187991
http://www.sppkatowice.entro.pl/kazimierz_jozef_wegrzyn-30-p.html
http://pbl.ibl.poznan.pl/dostep/index.php?s=d_biezacy&f=zapisy&p_tworcaid=3607

13
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1621325,1,rod-dudow.read).

14
https://wyborcza.pl/AkcjeSpecjalne/7,155762,23177466,ojciec-czaplak-spowiednik-i-kompan-do-kart-akademia-opowiesci.html

15
http://www.duda-antoni.pl/

16
https://www.prezydent.pl/prezydent/biografia-andrzeja-dudy/

17
https://www.newsweek.pl/polska/andrzej-duda-byl-dzialaczem-unii-wolnosci/9v4bg7d

18
https://wpolityce.pl/polityka/316925-jak-dlugo-prezydent-nalezal-do-unii-wolnosci-andrzej-duda-odpowiada-na-twitterze-wystarczylo-by-sie-zrazic

19
Deklaracja członkowska UW Andrzeja Dudy dokumenty Koła Podgórze-Zachód UW Archiwum Narodowe w Krakowie ekspozytura Spytkowice zespół 29/2487/0

20
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20000170360

21
Protokół z zebrania koła Podgórze-Zachód UW Archiwum Narodowe w Krakowie ekspozytura Spytkowice zespół 29/2487/0

22
https://www.pb.pl/sejm-wybral-balcerowicza-na-szefa-nbp-41415

23
Dokumenty Regionu UW Archiwum Narodowe w Krakowie ekspozytura Spytkowice zespół 29/2487/0

24
Ibidem

25
Ibidem

26
Lista obecności na Zjeździe Regionalnym UW Małopolska Archiwum Narodowe w Krakowie ekspozytura Spytkowice zespół 29/2487/0

27
Protokoły Komisji Mandatowo-Skrutacyjnej z wyboru delegatów na Krajowy Kongres Unii Wolności w dniu 15 grudnia 2001 r. Archiwum Narodowe w Krakowie ekspozytura Spytkowice zespół 29/2487/0

28
https://www.prezydent.pl/kancelaria/nrr/aktualnosci/art,19,prezydent-powolal-nowych-czlonkow-narodowej-rady-rozwoju.html

29
https://www.prezydent.pl/kancelaria/nrr/aktualnosci/art,39,andrzej-duda-powolal-czlonka-nrr-na-spolecznego-doradce-prezydenta-rp.html

30
https://www.prezydent.pl/kancelaria/nrr/aktualnosci/art,42,spotkania-zespolu-koordynacyjnego-narodowej-rady-rozwoju.html

31
https://www.prezydent.pl/kancelaria/nrr/sklad/sekcje/ochrona-zdrowia/konrad-dziobek/

32
https://www.prezydent.pl/kancelaria/nrr/o-nrr/

33
https://www.prezydent.pl/kancelaria/nrr/sklad/sekcje/ochrona-zdrowia/

34
https://gazetakrakowska.pl/krakow-konflikt-w-krakowskim-instytucie-onkologii-pracownicy-zarzucaja-dyrektorowi-niekompetencje/ar/c14-14783746

35
https://krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,25737555,niedola-chorych-na-raka-i-ich-lekarzy.html

36
https://prod.ceidg.gov.pl/ceidg/ceidg.public.ui/Search.aspx

37
http://www.hipokrates.eu/pol/pm.html

38
http://www.hipokrates.eu/pol/mint.html

39
https://kobieta.interia.pl/zycie-i-styl/news-agata-kornhauser-duda-wiary-uczyla-mnie-mama,nId,2696763

40
https://www.prezydent.pl/pierwsza-dama/biografia/
https://web.archive.org/web/20150525202232/http://andrzejduda.pl/uploads/media/553e0c36265ab.pdf Również niektóre media datują ślub na 1994 r. https://gazetakrakowska.pl/kinga-duda-agata-kornhauser-piotr-mochnaczewski-rodzina-to-atut-polityka-ale-moze-tez-pograzyc/ar/3752077

41
https://gazetakrakowska.pl/kinga-duda-agata-kornhauser-piotr-mochnaczewski-rodzina-to-atut-polityka-ale-moze-tez-pograzyc/ar/3752077
https://gwiazdy.wp.pl/andrzej-i-agata-duda-pierwszy-raz-od-22-lat-spedzili-osobno-rocznice-swojego-slubu-dlaczego-6093508679087233a
https://www.se.pl/wiadomosci/polityka/andrzej-duda-zdradza-kulisy-swojego-zwiazku-z-piekna-zona-aa-Gpzx-9867-fqXB.html

42
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871,17574574,_Newsweek__ujawnia__Duda_byl_dzialaczem_Unii_Wolnosci_.html https://www.newsweek.pl/polska/andrzej-duda-kim-jest-duda-nowy-prezydent-rp-przeczytaj-syylwetke-newsweekpl/n5j74fk

43
https://krakow.naszemiasto.pl/zapadl-wyrok-w-sprawie-afery-deweloperskiej-zwiazanej-z/ar/c3-4651528

44
https://www.imsig.pl/pozycja/2001/233/KRS/38693,TOWARZYSTWO_BUDOWNICTWA_SPO%C5%81ECZNEGO_PO%C5%81UDNIE_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84

45
https://www.imsig.pl/pozycja/2003/149/KRS/66584,TOWARZYSTWO_BUDOWNICTWA_SPO%C5%81ECZNEGO_PO%C5%81UDNIE_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84

46
https://www.imsig.pl/pozycja/2003/224/KRS/125577,TOWARZYSTWO_BUDOWNICTWA_SPO%C5%81ECZNEGO_PO%C5%81UDNIE_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84

47
https://forum.gazeta.pl/forum/w,61,43257779,43257779,Mieszkancy_TBS_ow_odcieci_od_cieplej_wody_Obozowa.html

48
https://www.imsig.pl/pozycja/2007/124/KRS/80522,TOWARZYSTWO_BUDOWNICTWA_SPO%C5%81ECZNEGO_PO%C5%81UDNIE_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84

49
https://www.prezydent.pl/prezydent/biografia-andrzeja-dudy/

50
https://www.newsweek.pl/polska/andrzej-duda-wybory-prezydencie-2015-newsweekpl/1kh4jfl

51
https://polskatimes.pl/marcin-mastalerek-i-andrzej-duda-czyli-zupelnie-rozne-twarze-pis/ar/3646272

52
https://sonar.wyborcza.pl/sonar/7,156422,22243318,wszyscy-o-tym-mowia-nikt-nie-czytal-co-dokladnie-jest-w-dokumencie.html

53
https://www.tvp.info/44202573/posel-arkadiusz-mularczyk-w-sprawie-reparacji-od-niemiec-to-nie-bedzie-blitzkrieg

54
https://wiadomosci.dziennik.pl/historia/aktualnosci/artykuly/607331,reparacje-polska-grecja-niemcy-namibia-mularczyk.html

55
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20062181592
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20062181592/O/D20061592.pdf
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20070250162/O/D20070162.pdf
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20070250162
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20070850571/O/D20070571.pdf
https://www.rpo.gov.pl/pl/content/opieszalosc-ipn-podczas-tzw-autolustracji-interwencja-rpo
https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Odpowied%C5%BA%20prezesa%20IPN%2015%20maja%202019.pdf

56
https://www.newsweek.pl/polska/andrzej-duda-wybory-prezydencie-2015-newsweekpl/1kh4jfl

57
https://www.wnp.pl/wiadomosci/rzeszow-prezes-zakladu-energetycznego-odwolany,13303.html

58
https://klubjagiellonski.pl/2018/10/24/specjalne-strefy-ekonomiczne-nie-pozwola-nam-wyrwac-sie-z-pulapki-sredniego-dochodu/
https://krytykapolityczna.pl/kraj/miasto/specjalne-strefy-normalny-wyzysk/

59
https://www.imsig.pl/pozycja/2002/4/KRS/1579,CENTRUM_ZAAWANSOWANYCH_TECHNOLOGII_-_KRAK%C3%93W_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84

60
https://www.prezydent.pl/prezydent/biografia-andrzeja-dudy/

61
https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-drugie-zycie-stref-ekonomicznych,nId,3541609
https://www.pb.pl/strefy-maja-szanse-na-dluzsze-zycie-331589http://steffi.xlx.pl/inwestycje,ksse,24.php
https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-wszyscy-chca-do-stref-sse,nId,3534140

62
https://www.pb.pl/sejm-uchwalil-nowele-ustawy-o-specjalnych-strefach-ekonomicznych-321624

63
https://www.nik.gov.pl/plik/id,70,vp,70.pdf

64
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,3697552.html
https://www.eurofound.europa.eu/publications/article/2007/trade-unions-opposed-to-consolidation-in-energy-sector

65
https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=ANDRZEJ&nazwisko=KACZMAREK&pesel=6ffa76fb6bd
https://www.pse.pl/o-nas/grupa-kapitalowa

66
https://gazoprojekt.pl/pgnig-gazoprojekt-sa

67
https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=PIOTR&nazwisko=WO%C5%B9NIAK&pesel=cfea9afd8cd

68
https://www.money.pl/gospodarka/spolki-skarbu-panstwa-dobra-zmiana-za-95-mln-zl-6371271503734401a.html

69
http://pgnig.pl/pgnig/o-nas/grupa-kapitalowa-pgnig
http://pgnig.pl/reports/annualreport2013/rr-grupa-segment-3.html

70
https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/do;uchwaly;w;europol;gazie;potrzebna;zgoda;pgnig;i;gazpromu,3,0,38915.html
https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/bartimpex;chce;1;mln;zl;odszkodowania;od;pgnig,160,0,38560.html
http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,1737780,20020427RP-DGW,Zdegradowany_przez_Gazprom,.html
https://www.pb.pl/gazprom-wygral-spor-sadowy-z-pgnig-o-taryfy-europol-gazu-374154

71
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/art,257,medale-dla-osob-zasluzonych-w-branzy-gazowniczej.html

72
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/art,405,odznaczenia-dla-zasluzonych-dla-energetyki-polskiej.html

73
http://www.icegec-memo.hu/krynica/speakers/kaczmarek.htm

74
http://www.eecpoland.eu/2017/pl/prelegenci/andrzej-kaczmarek,6476.html
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata2.nsf/main/18B67150
http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,199248,19951109RP-DGW,Czyj_jest_PAIZ,.html

75
http://www.eecpoland.eu/2017/pl/prelegenci/andrzej-kaczmarek,6476.html
http://www.icegec-memo.hu/krynica/speakers/kaczmarek.htm

76
http://www.eecpoland.eu/2017/pl/prelegenci/andrzej-kaczmarek,6476.html
http://www.icegec-memo.hu/krynica/speakers/kaczmarek.htm

77
https://www.chinfluence.eu/wp-content/uploads/2019/08/03_Polish-agenda-setters%E2%80%99-sentiment-on-China.pdf

78
https://home.kpmg/pl/pl/home.html

79
https://home.kpmg/ie/en/home/contacts/o/barrieoconnell.html
https://home.kpmg/au/en/home/industries/asia/china.html
https://business-review.eu/news/kpmg-opens-china-advisory-practice-in-romania-11239-4541

80
https://home.kpmg/cn/en/home/services/global-china-practice.html

81
https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=ANDRZEJ&nazwisko=KACZMAREK&pesel=6ffa76fb6bd

82
https://www.prezydent.pl/prezydent/biografia-andrzeja-dudy/

83
https://www.imsig.pl/pozycja/2006/158/KRS/101395,RZESZOWSKI_ZAK%C5%81AD_ENERGETYCZNY_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA

84
https://www.imsig.pl/pozycja/2006/185/KRS/125927,KRAKOWSKI_PARK_TECHNOLOGICZNY-SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84

85
https://www.newsweek.pl/andrzej-duda-i-zbigniew-ziobro-wojna-ministra-z-prezydentem/9t4wx9g

86
http://orka2.sejm.gov.pl/IZ5.nsf/main/4D34CFA8

87
http://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/5c32eb69bb3ed38ec12570b500432e69/58ca24af30a7ebecc1257244003870fb?OpenDocument

88
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata5.nsf/main/0943870D#034

89
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata5.nsf/main/54FF4193

90
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata5.nsf/main/18EBA094

91
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata5.nsf/main/1F6685CF

92
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata5.nsf/main/273F43D1

93
https://opinie.wp.pl/tajemnice-andrzeja-dudy-6043596267000961g/12

94
https://www.prezydent.pl/prezydent/biografia-andrzeja-dudy

95
https://www.newsweek.pl/andrzej-duda-i-zbigniew-ziobro-wojna-ministra-z-prezydentem/9t4wx9g

96
Ibidem

97
Ibidem

98
Ibidem

99
Ibidem

100
Ibidem

101
Ibidem

102
Ibidem

103
https://www.newsweek.pl/polska/dudus-czlowiek-od-ludzi-zmarlego-prezydenta-newsweekpl/9fwvx0y

104
Ibidem

105
https://www.newsweek.pl/andrzej-duda-i-zbigniew-ziobro-wojna-ministra-z-prezydentem/9t4wx9g

106
Ibidem

107
Ibidem

108
Ibidem

109
https://polskatimes.pl/marcin-mastalerek-i-andrzej-duda-czyli-zupelnie-rozne-twarze-pis/ar/3646272

110
https://www.tygodnikpowszechny.pl/prawica-tak-smakuje-sukces-27961

111
http://extra.natemat.pl/alfabet-andrzeja-dudy

112
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,143907,17977810,Konstelacja_Dudy__czyli_kto_wyniosl_Andrzeja_Dude.html

113
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1599581,1,marcin-mastalerek--nowy-rzecznik-pis.read https://lodz.wyborcza.pl/lodz/1,35136,16945831,Kim_jest_Marcin_Mastalerek__nowy_rzecznik_PiS_.html
https://polskatimes.pl/marcin-mastalerek-i-andrzej-duda-czyli-zupelnie-rozne-twarze-pis/ar/3646272
https://prestizkoszalin.pl/2019/05/pawel-szefernaker-koszalinskim-ambasadorem-warszawie/

114
https://archiwum.mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/16880,Pawel-Szefernaker-nowym-wiceministrem-w-MSWiA.html
https://wpolityce.pl/polityka/375873-szefernaker-pierwszym-zastepca-brudzinskiego-w-mswia-ma-zajmowac-sie-administracja-oraz-kontaktami-z-samorzadami
https://natemat.pl/227149,alez-zastepce-wybral-sobie-brudzinski-jego-obecnosc-w-mswia-moze-zalamac-opozycje

115
https://www.wprost.pl/mistrzostwa-europy-siatkarzy-2017/507481/Brudzinski-Z-Duda-nie-pracuje-zaden-mistrz-ani-bioenergoterapeuta.htm

116
https://wiadomosci.dziennik.pl/wybory-prezydenckie/artykuly/486840,joachim-brudzinski-broni-dudy-ostre-ataki-na-rodzine-naszego-kandydata.html

117
http://radioszczecin.pl/index.php?idp=1&szukaj=&s=1179&idx=125243

118
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/klasykipolityki/1752672,1,drugi-sternik.read

119
https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1103768,joachim-brudzinski-w-kwestii-prawdy-historycznej-nie-ustapimy-ani-o-milimetr.html

120
https://www.dw.com/pl/kaczy%C5%84ski-s%C5%82owa-o-merkel-by%C5%82y-b%C5%82%C4%99dem/a-15472352
https://wyborcza.pl/1,75398,10411899,Merkel__Stasi_i_Kaczynski.html

121
https://www.wprost.pl/kraj/264462/brudzinski-prezes-swietnie-porozumie-sie-z-merkel.html

122
https://www.newsweek.pl/polska/polityka/tajne-spotkanie-jaroslawa-kaczynskiego-z-angela-merkel-w-niemczech/p0x44gt
https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,21359274,bez-wsparcia-polski-angela-merkel-nie-obroni-unii.html

123
https://sadeczanin.info/wiadomosci/nasz-chodok-rzadzi-w-mswia-sadecki-goral-sercem-i-dusza-oddany-baltykowi
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/klasykipolityki/1752672,1,drugi-sternik.read

124
http://brudzinski.pl/o-mnie/

125
https://www.newsweek.pl/polska/joachim-brudzinski-fanatyk-newsweekpl/twg1hgy

126
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/klasykipolityki/1752672,1,drugi-sternik.read

127
https://wszczecinie.pl/aktualnosci,arlukowicz_kontra_brudzinski_politycy_ze_szczecina_pokieruja_sztabami_kandydatow_na_prezydenta_rp,id-33816.html
https://wyborcza.pl/7,75398,25673186,wybory-prezydenckie-2020-na-razie-emocje-wywolal-spot-holowni.html

128
https://tvn24.pl/polska/wybory-prezydenckie-2020-andrzej-duda-zaprezentowal-sztab-wyborczy-4172181

129
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/main/0EE92F4B#391

130
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/main/2B7ACB4F

131
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/main/1CE5C506

132
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/main/24BE8308

133
http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/main/68AAE209

134
https://dorzeczy.pl/kraj/63838/Prezydent-opublikowal-nieznane-zdjecie-z-Maria-Kaczynska-Wzruszenie.html
https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2018-05-10/nieznane-zdjecie-marii-kaczynskiej-i-prezydenta-nie-widzialem-go-wczesniej-wzruszenie/

135
https://www.tvp.info/36734113/kilkakrotnie-powtarzalem-to-niemozliwe-andrzej-duda-o-10-kwietnia

136
https://www.youtube.com/watch?v=c7rf0rsbYA4

137
https://www.tvp.info/36734113/kilkakrotnie-powtarzalem-to-niemozliwe-andrzej-duda-o-10-kwietnia

138
Ibidem

139
https://www.youtube.com/watch?v=c7rf0rsbYA4
https://www.tvp.info/36734113/kilkakrotnie-powtarzalem-to-niemozliwe-andrzej-duda-o-10-kwietnia

140
https://www.youtube.com/watch?v=c7rf0rsbYA4
https://www.tvp.info/36734113/kilkakrotnie-powtarzalem-to-niemozliwe-andrzej-duda-o-10-kwietnia

141
https://www.youtube.com/watch?v=c7rf0rsbYA4

142
https://polskatimes.pl/marcin-mastalerek-i-andrzej-duda-czyli-zupelnie-rozne-twarze-pis/ar/3646272

143
https://www.newsweek.pl/polska/czy-andrzej-duda-wierzy-w-zamach-smolenski-nagroda-dla-gmyza/eemrge1

144
https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/505554,prezydent-duda-list-do-zwolennikow-zamachu-na-konferencji-smolenskiej.html

145
http://konferencjasmolenska.pl/programiv/programiv.pdf
https://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/artykuly/517759,kara-smierci-dla-donalda-tuska-ewa-stankiewicz-przywrocic-najsurowsza-z-kar-na-te-okolicznosc.html

146
http://konferencjasmolenska.pl/programiv/programiv.pdf
https://www.newsweek.pl/glenn-jorgensen-dunczyk-ktory-wierzy-w-zamach-smolenski/vl7c87r

147
http://solidarni2010.pl/32075-naglasniamy-iv-konferencja-smolenska-referaty-i-wystapienia-podsumowanie-w-jez-angielskim---relacje-video-tv-solidarni2010.html?PHPSESSID=d05186e7f10e1bcb56334c44ceec2b8e

148
http://www.muzykatradycyjna.pl/pl/leksykon/mistrzowie/articles/gruszczynska-ziolkowska-anna

149
https://www.youtube.com/watch?v=c7rf0rsbYA4&t=580s

150
https://www.rmf24.pl/tylko-w-rmf24/wywiady/kontrwywiad/news-jakub-opara-3-osoby-przezyly-katastrofe-tak-powiedzial-nam-a,nId,316818

151
https://polskatimes.pl/sasin-sadurska-bernacki-to-oni-moga-tworzyc-kancelarie-prezydenta-andrzeja-dudy/ar/3887809

152
https://polskatimes.pl/sasin-sadurska-bernacki-to-oni-moga-tworzyc-kancelarie-prezydenta-andrzeja-dudy/ar/3887809
https://www.se.pl/wiadomosci/polityka/oto-ludzie-ktorzy-beda-pracowali-z-andrzejem-duda-w-palacu-prezydenckim-aa-9miP-wJbF-3MVV.html

153
https://www.imsig.pl/pozycja/2016/26/KRS/28727,PL.2012%2B_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84

154
https://www.pgenarodowy.pl/o-stadionie/operator-stadionu-pl2012/bip

155
https://wiadomosci.wp.pl/tak-zarabial-prezes-stadionu-narodowego-jakub-opara-w-nowej-firmie-dostanie-jeszcze-wiecej-6254202647041665a

156
https://www.pgenarodowy.pl/aktualnosci/5618,prezydent-przekazal-bialo-czerwona-flage-pge-narodowemu

157
https://www.imsig.pl/pozycja/2015/221/KRS/332043,FUNDACJA_NARODOWE_CENTRUM_STUDI%C3%93W_STRATEGICZNYCH

158
https://archive.is/SryXl

159
https://www.portalsamorzadowy.pl/polityka-i-spoleczenstwo/debata-kandydatow-na-prezydenta-krakowa,10089.html

160
Ibidem

161
https://www.wprost.pl/kraj/216629/lech-kaczynski-nauczyl-mnie-jak-byc-dobrym-prezydentem.html

162
https://www.pb.pl/w-krakowie-bedzie-druga-tura-wyborow-587800

163
https://www.newsweek.pl/polska/andrzej-duda-byl-dzialaczem-unii-wolnosci/9v4bg7d
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871,17574574,_Newsweek__ujawnia__Duda_byl_dzialaczem_Unii_Wolnosci_.html

164
https://lovekrakow.pl/aktualnosci/andrzej-duda-walka-o-prezydenture-krakowa-to-zaszczyt-dla-polityka_4989.html
https://mamprawowiedziec.pl/czytelnia/artykul/1162

165
https://www.krakow.pl/get_pdf.php?dok_id=122242
http://kosmider.krakow.pl/okiem-przewodniczacego-okragly-stol-samorzadowa-udreka-czy-ekstaza/

166
https://rejestr.io/krs/403225/ruch-spoleczny-im-prezydenta-rzeczypospolitej-polskiej-lecha-kaczynskiego/powiazania?m=wszystkie

167
https://wpolityce.pl/polityka/130152-ruch-spoleczny-im-prezydenta-rp-lecha-kaczynskiego-zwraca-sie-o-wsparcie-inicjatywy-jestesmy-smolenskim-pomnikiem

168
https://www.wprost.pl/258752/andrzej-duda-jedynka-na-liscie-pis-w-krakowie.html

169
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1556381,2,ranking-poslow-polityki-rozstrzygniety.read?page=147&moduleId=4677

170
http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/agent.xsp?symbol=POSIEDZENIAZESP&Zesp=146

171
http://orka.sejm.gov.pl/Zapisy7.nsf/wgskrnr/SPC-27

172
http://www.sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/biuletyn.xsp?skrnr=ODK-31
http://www.sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/biuletyn.xsp?documentId=11EF1A3AFD0D8323C1257EDF00463085

173
http://www.sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/biuletyn.xsp?skrnr=ODK-36

174
http://www.sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/biuletyn.xsp?skrnr=ODK-36

175
https://lovekrakow.pl/aktualnosci/andrzej-duda-walka-o-prezydenture-krakowa-to-zaszczyt-dla-polityka_4989.html

176
https://www.newsweek.pl/polska/wybory-prezydenckie-2015-andrzej-duda-kariera-europosla/mw6yk5f

177
Ibidem

178
Ibidem

179
http://www.europarl.europa.eu/doceo/document/P-8-2015-001651_PL.html

180
https://www.haaretz.com/world-news/europe/nazis-will-speak-in-the-reichstag-for-the-first-time-in-over-70-years-1.5452834
https://arbinfo.pl/pis-zaciesnia-stosunki-z-niemieckimi-sympatykami-hitleryzmu-wspieranymi-przez-moskwe-ostrzega-wolfgang-templin-bohater-antykomunistycznej-nrd-owskiej-opozycji-z-lat-70-i-80/

181
https://wyborcza.pl/7,75968,21638150,tfp-i-ksiazeta-hitlera.html

182
https://www.tvp.info/15319699/falszerstwa-w-eurowyborach-duda-istnieje-ryzyko-patologii
https://wiadomosci.dziennik.pl/wybory/artykuly/459796,wybory-europejskie-2014-duda-z-pis-o-mozliwosci-falszerstw-wyborczych.html

183
https://wyborcza.pl/1,75398,17004729,Prawicowcy_wtargneli_do_siedziby_PKW__Policja_interweniowala.html

184
http://wyborcza.pl/7,75398,24353855,grzegorz-braun-na-zdjeciach-z-podejrzewanym-o-szpiegostwo-rosjaninem.html
https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/rosyjski-dziennikarz-leonid-swiridow-na-wniosek-abw-wydalony-z-polski
http://wyborcza.pl/1,75398,19337864,rosyjski-dziennikarz-leonid-swiridow-opuscil-polske-nasze-sluzby.html
https://www.polskieradio24.pl/5/3/Artykul/1557167,Rosyjski-dziennikarz-Leonid-Swiridow-opuscil-Polske
https://arbinfo.pl/grzegorz-braun-glosny-wrog-zachodu-i-kolega-podejrzewanego-o-szpiegostwo-rosjanina-zostanie-dopuszczony-do-tajemnic-polskiej-armii/

185
http://bi.gazeta.pl/im/7/3358/m3358617.pdf
https://forsal.pl/artykuly/698895,moskiewska-pozyczka-nadal-nie-wiadomo-w-co-zainwestowano-bratnia-pomoc.html

186
https://wiadomosci.dziennik.pl/wybory-samorzadowe/artykuly/475565,wybory-samorzadowe-2014-jaroslaw-kaczynski-trzeba-skrocic-kadencje-samorzadow.html

187
https://wpolityce.pl/polityka/222843-andrzej-duda-sytuacja-jest-szokujaca-przeliczanie-glosow-zdumiewa-nasz-wywiad

188
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1599581,1,marcin-mastalerek--nowy-rzecznik-pis.read
https://lodz.wyborcza.pl/lodz/1,35136,16945831,Kim_jest_Marcin_Mastalerek__nowy_rzecznik_PiS_.html
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,143907,17977810,Konstelacja_Dudy__czyli_kto_wyniosl_Andrzeja_Dude.html

189
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,143907,17977810,Konstelacja_Dudy__czyli_kto_wyniosl_Andrzeja_Dude.html

190
https://polskatimes.pl/marcin-mastalerek-i-andrzej-duda-czyli-zupelnie-rozne-twarze-pis/ar/3646272
https://lodz.wyborcza.pl/lodz/1,35136,16945831,Kim_jest_Marcin_Mastalerek__nowy_rzecznik_PiS_.html

191
https://wiadomosci.dziennik.pl/wybory-prezydenckie/artykuly/489454,marcin-mastalerek-o-swoim-wyjsciu-ze-studio-to-nie-byl-bojkot.html

192
https://www.fakt.pl/wydarzenia/polityka/duda-rozdawal-kawe-w-warszawie/ltjpzsr#slajd-1
https://natemat.pl/142195,zielone-dla-dudy-czyli-dlaczego-kandydat-pis-ma-realna-szanse-by-za-13-dni-zostac-prezydentem

193
http://web.archive.org/web/20150222212437/http://www.pis.org.pl/article.php?id=23103

194
https://natemat.pl/138625,armia-internetowych-trolli-andrzeja-dudy-zalewa-komentarze-spamem-sztab-przyznaje-ze-to-jego-ludzie

195
https://wiadomosci.dziennik.pl/media/artykuly/509006,pawel-szerefnaker-o-kampaniii-w-internecie-nie-ma-hejtu.html

196
https://wyborcza.pl/7,75398,23917763,boty-w-sluzbie-dudy-jak-manipulowano-internetem-w-kampanii.html

197
Ibidem

198
https://oko.press/byli-asystenci-adama-bielana-pis-sa-szefami-firmy-ktora-pisala-fejkowe-komentarze-w-kampanii-dudy/

199
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1691238,1,adam-bielan--czlowiek-wielu-talentow-i-partii.read

200
https://www.imsig.pl/pozycja/2013/224/KRS/281237,ELCHUPACABRA_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84
https://rejestr.io/krs/350888/11-bit-studios/powiazania?m=wszystkie
https://www.imsig.pl/szukaj/osoba,PIOTR_JANUSZ,SULIMA,cfd89cfdeac
https://www.imsig.pl/pozycja/2013/162/KRS/190610,11_BIT_STUDIOS_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA
https://www.imsig.pl/pozycja/2019/147/KRS/929560,11_BIT_STUDIOS_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA
https://rejestr.io/krs/350888/11-bit-studios
https://rejestr.io/krs/350888/11-bit-studios/powiazania?m=wszystkie

201
https://www.pb.pl/11-bit-studios-stawia-na-chiny-849260

202
https://strefainwestorow.pl/wiadomosci/20161209/11-bit-studios-rozwija-biznes-w-chinach

203
https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-08-23/fortnite-tencent-and-the-fate-of-world-s-biggest-game-market

204
https://itsgoingdown.org/making-monsters-pony-ma-the-communist-billionaire/

205
https://www.tencent.com/en-us/about.html#about-con-4

206
https://www.businessinsider.com/tencents-pony-ma-is-chinas-new-richest-man-2017-8?IR=T

207
https://www.forbes.com/profile/ma-huateng/#16f5ee254371

208
https://itsgoingdown.org/making-monsters-pony-ma-the-communist-billionaire/

209
https://www.forbes.com/sites/liyanchen/2015/09/24/the-2-5-trillion-photo-chinas-president-xi-jinping-meets-with-heads-of-apple-amazon-and-more/#445645e341e2

210
https://money.cnn.com/2017/07/04/technology/tencent-honor-of-kings-limit-play-time-minors/index.html

211
https://www.forbes.com/sites/ywang/2017/07/13/after-blasting-tencent-china-plans-to-crack-down-on-online-games/#18633ab83afa
https://www.businessinsider.com/tencents-pony-ma-is-chinas-new-richest-man-2017-8?IR=T#its-biggest-game-honor-of-kings-was-so-popular-that-the-chinese-government-called-it-poison-9

212
https://asiatimes.com/2017/10/pony-ma-shows-heart-right-place/

213
https://www.newsweek.pl/polska/polityka/general-jaroslaw-kraszewski-kim-jest-doradca-prezydenta/ecgq35p
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,23090424,macierewicz-podwaza-decyzje-ws-gen-kraszewskiego-fakty-sa.html

214
https://www.newsweek.pl/polska/polityka/general-jaroslaw-kraszewski-kim-jest-doradca-prezydenta/ecgq35p

215
https://wyborcza.pl/7,75398,22657106,prezydent-duda-macierewicz-stosuje-ubeckie-metody.html

216
https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/504531,gowin-czy-macierewicz-kto-ministrem-obrony.html
https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/505074,sklad-rzadu-prawa-i-sprawiedliwosci-antoni-macierewicz-szefem-mon.html
https://wyborcza.pl/1,75398,19160572,antoni-macierewicz-minister-obrony-narodowej-sklad-rzadu.html
https://gazetakrakowska.pl/sklad-rzadu-macierewicz-szefem-mon-ziobro-ministrem-sprawiedliwosci-nazwiska-ministrow/ar/9072614
https://www.defence24.pl/antoni-macierewicz-szefem-mon-w-rzadzie-pis

217
https://www.tvp.info/36734113/kilkakrotnie-powtarzalem-to-niemozliwe-andrzej-duda-o-10-kwietnia

218
https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/505554,prezydent-duda-list-do-zwolennikow-zamachu-na-konferencji-smolenskiej.html

219
https://www.wprost.pl/kraj/10095553/maszyna-bezpieczenstwa-narracyjnego-doradca-prezydenta-tlumaczy-czym-jest-mabena.html
https://audycje.tokfm.pl/podcast/59118,Prof-Zybertowicz-MaBeNa-to-ma-byc-stworzenie-polskim-interesom-szansy-ich-prezentacji-w-sposob-skuteczny

220
https://www.prezydent.pl/kancelaria/doradcy/doradcy-etatowi/pawel-salek/

221
Ibidem

222
https://rejestr.io/krs/255690/stowarzyszenie-na-rzecz-zrownowazonego-rozwoju-polski

223
https://www.prezydent.pl/kancelaria/doradcy/doradcy-etatowi/pawel-salek/
https://wpolityce.pl/polityka/272418-szesciu-nowych-wiceministrow-srodowiska

224
https://wiadomosci.wp.pl/gorzki-wywiad-sprzed-lat-oto-co-kaczynski-naprawde-myslal-o-radiu-maryja-6190098913540225a

225
https://oko.press/6-milionow-zlotych/

226
https://buzz.gazeta.pl/buzz/56,156947,20851247,szyszko-i-biskup-w-bajkowej-karocy-jak-z-disneya-to-musialo.html

227
https://www.rp.pl/Komentarze/180709745-Walka-z-postkomunizmem-Morawiecki-powinien-zaczac-od-PiS.html

228
https://biznesalert.pl/szyszko-polityka-klimatyczna-usa-rosja/

229
https://insideclimatenews.org/news/19122019/trump-climate-policy-record-rollback-fossil-energy-history-candidate-profile

230
https://thediplomat.com/2017/06/russias-financial-carousel-crashes-into-asia/

231
https://biznesalert.pl/szyszko-polityka-klimatyczna-usa-rosja/

232
https://cop24.gov.pl/pl/najwazniejsze/details/news/polish-american-talks-on-climate-policy-at-cop23/

233
https://cop24.gov.pl/news/news-details/news/the-end-of-the-cop23-un-climate-change-conference/

234
https://www.weforum.org/agenda/2019/06/chart-of-the-day-these-countries-create-most-of-the-world-s-co2-emissions/
https://edgar.jrc.ec.europa.eu/overview.php?v=booklet2019
https://climateactiontracker.org/countries/china/

235
https://pekin.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/polsko_chinskie_konsultacje_o_zmianach_klimatu

236
https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/lesne-gospodarstwa-weglowe-chiny,161,0,2400929.html
https://www.forest-monitor.com/pl/lesne-gospodarstwa-weglowe-a-chiny/

237
https://wyborcza.biz/biznes/1,100896,20243851,minister-tchorzewski-oze-zbyt-kosztowne-trzeba-pomoc-gornictwu.html

238
https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/lesne-gospodarstwa-weglowe-chiny,161,0,2400929.html

239
https://wpolityce.pl/gospodarka/465099-prof-szyszko-dekarbonizacja-to-dzialanie-na-szkode-panstwa

240
https://www.tysol.pl/a37503-Prof-Jan-Szyszko-o-Grecie-Thunberg-W-gruncie-rzeczy-serdecznie-jej-wspolczuje

241
https://rejestr.io/krs/255690/stowarzyszenie-na-rzecz-zrownowazonego-rozwoju-polski
https://rejestr.io/osoby/999994/andrzej-deres

242
https://wiadomosci.wp.pl/jana-szyszki-w-rzadzie-juz-nie-ma-klan-ktory-stworzyl-trzyma-ma-sie-jednak-mocno-6207798493099649a

243
https://www.imsig.pl/pozycja/2006/208/KRS/160727,PRZEDSI%C4%98BIORSTWO_ENERGETYKI_CIEPLNEJ_%22GEOTERMIA_PODHALA%C5%83SKA%22_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA
https://www.imsig.pl/pozycja/2008/78/KRS/46315,PRZEDSI%C4%98BIORSTWO_ENERGETYKI_CIEPLNEJ_%22GEOTERMIA_PODHALA%C5%83SKA%22_SP%C3%93%C5%81KA_AKCYJNA

244
https://rejestr.io/osoby/419374/oskar-kowalewski
https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=OSKAR&nazwisko=KOWALEWSKI&rok=73&strona=1
https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=OSKAR&nazwisko=KOWALEWSKI&rok=73&strona=2

http://www.osoby-krs.pl/Kowalewski,Oskar,Marek,b31f286f2a2805e1ccf641dfa7aae62f.html

245
https://balticbridge.com.pl/sprzedaz-udzialow-dengold-capital-limited/

246
https://www.stockwatch.pl/komunikaty-spolek/PPG,akcje-w-posiadaniu-evgeniya-alexandrovna-rusa-2014-11-28,ESPI,20141128_134133_0000023949

247
https://wiadomosci.wp.pl/protokol-przesluchania-j-kaczynskiego-w-sledztwie-dot-lesiaka-6036900090963073a

248
http://www.osoby-krs.pl/Deres,Andrzej,Michal,3d37b11fe43a0ff94d238162bfd781c4.html

249
https://wyborcza.pl/magazyn/1,124059,17967298,Republika_wyznaniowa__O_taka_Polske_walczymy.html
https://tvn24.pl/polska/dyktatura-ewangelii-episkopat-w-senacie-wizja-polski-wedlug-wspolpracownika-dudy-ra543799

250
https://wpolityce.pl/polityka/297174-premier-chin-przyjezdza-do-polski-krzysztof-szczerski-chcemy-byc-dla-chin-centralnym-partnerem-w-europie-srodkowej

251
https://www.polskieradio.pl/7/1696/Artykul/1552150,Minister-Krzysztof-Szczerski-Polska-to-chinskie-wrota-do-Europy

252
https://warsztatakademicki.files.wordpress.com/2019/01/05-protokol-z-posiedzenia-senatu-uj-z-31-pazdziernika-2018.pdf

253
https://www.uj.edu.pl/cs_CZ/wiadomosci/wizyty/-/journal_content/56_INSTANCE_YEros3dNqFHn/10172/135150915
https://www.uj.edu.pl/wiadomosci/-/journal_content/56_INSTANCE_d82lKZvhit4m/10172/140268274
https://issuu.com/alma-mater/docs/alma_mater_191

254
https://www.rmf24.pl/tylko-w-rmf24/rozmowa/news-brudzinski-o-wykluczeniu-huawei-z-polskiego-rynku-coraz-czes,nId,2778093
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,24354982,afera-huawei-brudzinski-nie-korzystam-z-takich-urzadzen-za.html

255
https://www.money.pl/gospodarka/prezydent-o-sieci-5g-i-zatrzymaniu-pracownika-huawei-musimy-byc-bardzo-ostrozni-6341323727693441a.html

256
https://opole.wyborcza.pl/opole/7,35086,25005817,prof-marek-tukiendorf-nie-zyje-to-wielka-strata-odbieram.html

257
http://radio.opole.pl/100,286408,prokuratura-prof-tukiendorf-najprawdopodobniej-p

258
https://kobieta.onet.pl/afera-z-rektorem-politechniki-opolskiej/91tvkk4

259
https://perspektywy.pl/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=3212:prestizowa-chinska-nagroda-dla-rektora-marka-tukiendorfa&catid=24&Itemid=119
https://nto.pl/chinczycy-nagrodzili-rektora-politechniki-opolskiej/ar/11602846

260
https://www.po.opole.pl/media/wiadomosci/2009/WU_3_180_2009.pdf

261
https://opole.wyborcza.pl/opole/1,35086,4202074.html

262
http://www.hanban.org/confuciousinstitutes/article/2011-10/18/content_512209.htm

263
https://www.po.opole.pl/index.php?mod=gallery;470;2011

264
Pin Ho, Wenguang Huang, Uderzenie w czerń. Morderstwo, pieniądze i walka o władzę w Chinach, przeł. Dominika Cieśla-Szymańska, Wołowiec 2015.

265
https://www.hrw.org/report/2016/12/06/special-measures/detention-and-torture-chinese-communist-partys-shuanggui-system
https://www.nytimes.com/2012/06/15/world/asia/accused-chinese-party-members-face-harsh-discipline.html?pagewanted=all&_r=0

266
http://www.bjreview.com.cn/17thCPC/txt/2007-10/21/content_82002.htm
http://english.china.org.cn/english/congress/229132.htm
http://www.cctv.com/english/20071021/102302.shtml
http://www.chinavitae.com/biography/Xie_Zhenhua

267
http://www.hanban.org/confuciousinstitutes/article/2011-10/18/content_512209.htm)

268
https://www.hindustantimes.com/india-news/narendra-modi-to-visit-switzerland-on-january-22-will-attend-wef-davos-summit/story-US2PQYToixEuM2Wl5Ef7XK.html
http://www.brazil.gov.br/about-brazil/news/2019/01/brazil-and-south-africa-discuss-increased-partnership-between-countries

269
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wizyty-zagraniczne/art,311,prezydent-andrzej-duda-przybyl-do-szwajcarii.html

270
https://sk.ru/news/b/press/archive/2012/05/29/yossi-vardi-_1c20_i-see-the-skolkovo-project-as-a-beacon-for-russia_1d20_.aspx

271
http://www.rushprnews.com/2012/07/13/cloud-computing-technologies-to-form-basis-of-new-virtual-design-fab/
http://www.skolkovo.ru/public/en/press/news/item/1679-2008-12-23-85/
https://en.rusnano.com/about

272
https://www.politico.com/magazine/story/2018/07/27/silicon-valley-spies-china-russia-219071

273
https://sk.ru/news/b/press/archive/2012/05/29/yossi-vardi-_1c20_i-see-the-skolkovo-project-as-a-beacon-for-russia_1d20_.aspx

274
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wywiady/art,188,wywiad-prezydenta-rp-dla-tvp-info.html

275
https://cbuwordpress.azurewebsites.net/index.php/from-shapingba-to-silicon-valley-the-rise-of-the-chongqing-style-auto-making/
http://www.bilnorge.no/artikkel.php?aid=52469
https://www.forbes.com/profile/zhang-xinghai/#3da35b9f5873

276
https://www.scmp.com/economy/china-economy/article/3015136/chinas-robot-makers-are-hooked-subsidies-highlighting-another

277
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wizyty-zagraniczne/art,33,w-niedziele-prezydent-andrzej-duda-udaje-sie-z-wizyta-do-chin.html

278
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wizyty-zagraniczne/art,34,prezydent-otworzyl-polsko-chinskie-forum-gospodarcze-w-szanghaju.html

279
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wizyty-zagraniczne/art,35,prezydent-o-partnerstwie-z-chinami-ws-jednego-pasa-i-jednego-szlaku.html

280
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wywiady/art,30,wywiad-dla-cctv-jezeli-chcesz-osiagnac-korzysci---musisz-sie-zaangazowac.html

281
Ibidem

282
Ibidem

283
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/art,257,rozpoczela-sie-oficjalna-wizyta-w-polsce-przewodniczacego-chrl.html
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/art,256,przewodniczacy-chinskiej-republiki-ludowej-z-malzonka-w-polsce.html

284
https://tvn24bis.pl/ze-swiata,75/andrzej-duda-i-xi-jinping-podpisali-oswiadczenie-o-partnerstwie,654158.html

285
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/art,258,wspolne-oswiadczenie-ws-ustanowienia-wszechstronnego-strategicznego-partnerstwa.html

286
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/art,259,pierwszy-pociag-china-railway-express-w-polsce.html

287
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wywiady/art,59,prezydent-europa-srodkowo-wschodnia-staje-sie-wazna-dla-chin.html

288
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wywiady/art,9,prezydent-dla-politico-potrzebujemy-wzmocnienia-polskiej-armii.html

289
https://www.weforum.org/agenda/2019/06/chart-of-the-day-these-countries-create-most-of-the-world-s-co2-emissions/
https://edgar.jrc.ec.europa.eu/overview.php?v=booklet2019

290
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wystapienia/art,75,ziemia-powinna-zostac-w-rekach-polskich-rolnikow.html

291
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wystapienia/art,268,prezydent-o-priorytetach-dyplomacji-bezpieczenstwo-i-monitorowanie-sytuacji-na-wschodzie.html

292
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wystapienia/art,242,oswiadczenie-prezydenta-rp-dla-mediow-podczas-wizyty-prezydenta-azerbejdzanu.html
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/art,648,prezydent-azerbejdzanu-z-wizyta-w-polsce.html

293
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wystapienia/art,733,spotkanie-prezydenta-rp-i-prezydenta-azerbejdzanu-z-przedstawicielami-mediow.html

https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wizyty-zagraniczne/art,324,prezydent-azerbejdzan.html

294
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/art,727,para-prezydencka-w-srode-udaje-sie-z-wizyta-do-kazachstanu.html
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wizyty-zagraniczne/art,179,para-prezydencka-z-wizyta-w-kazachstanie.html

295
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wystapienia/art,69,wystapienie-prezydenta-rp-pana-andrzeja-dudy-podczas-dubrovnik-forum-2016.html

296
https://www.lubelskie.pl/aktualnosci/minister-miao-wei-z-wizyta-w-lubelskim/

297
http://www.zxy.com.cn/en/ http://www.hlbearings.com/ShowNews-e.asp?ID=31

298
http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-11/08/content_727412.htm
https://www.scmp.com/business/companies/article/3005551/china-clears-entrepreneur-gu-chujun-two-charges-amid-campaign

299
https://www.chinaautoreview.com/index.php/from-shapingba-to-silicon-valley-the-rise-of-the-chongqing-style-auto-making/
https://cbuwordpress.azurewebsites.net/index.php/from-shapingba-to-silicon-valley-the-rise-of-the-chongqing-style-auto-making/

300
https://www.ww01.net/en/archives/39668
https://auto-time.36kr.com/p/531827598376960

301
https://www.reuters.com/article/us-china-party-yu/china-princeling-emerges-from-defection-scandal-idUSPEK15174020070619

302
Ibidem

303
Ibidem

304
https://www.hoover.org/sites/default/files/research/docs/clm44cl.pdf

305
https://www.hoover.org/sites/default/files/research/docs/clm44cl.pdf

306
http://www.bjreview.com.cn/Nation/201803/t20180326_800124606.html

307
http://www.chinaasc.org/news/112387.html
http://www.szie.org/NewsView.aspx?id=1295

308
http://www.bjast.ac.cn/Html/List/list253.html
http://www.bjast.ac.cn/Html/List/list250.html

http://fnvaworld.org/wp-content/uploads/2015/07/Chinese-Leadership-Jan-Jun-Report.pdf

309
Cheng Li, Chinese Politics in the Xi Jinping Era: Reassessing Collective Leadership, Brooking Institution Press, Washington 2016.

310
https://books.google.pl/books?id=3NKACwAAQBAJ&pg=PA331&lpg=PA331&dq=%22Guo+guangsheng%22+%22chief-of-staff%22&source=bl&ots=Te1d-7AvoV&sig=ACfU3U3jfNSmk4v8dtMLy-_5TC7eoLOqOw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwilqeDStcDnAhXKpIsKHQmWDcIQ6AEwCnoECAcQAQ#v=onepage&q=%22Guo%20guangsheng%22%20%22chief-of-staff%22&f=false
https://azpdf.tips/chinese-politics-in-the-xi-jinping-era-reassessing-collective-leadership-pdf-free.html

311
http://www.24opole.pl/7305,Redaktorzy_akademickich_mediow_w_Opolu,wiadomosc.html

312
https://www.portalsamorzadowy.pl/osoba/krystyna-duda,98945.html
https://opole.tvp.pl/39415099/rozmowa-dnia-krystyna-duda

313
https://wu.po.opole.pl/archiwum/download/2011/WU_4_221_2011.pdf
http://docplayer.pl/9182150-Xix-zjazd-redaktorow-138-uderzenie-berla-newton-biblioteka-nowej-generacji-45-lat-221-pazdziernik-listopad-2011-r.html

314
https://wu.po.opole.pl/archiwum/download/2012/WU_2_235_2012.pdf
https://ik.po.opole.pl/?p=2861

315
https://wu.po.opole.pl/archiwum/download/2012/WU_2_235_2012.pdf

316
https://www.po.opole.pl/media/wiadomosci/2009/WU_8_185_2009_WEB.pdf

317
https://www.po.opole.pl/media/wiadomosci/2009/WU_3_180_2009.pdf

318
https://wmeritum.pl/warszawa-instytut-konfucjusza/295645
https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34862,17861079,Instytut_Konfucjusza__Chiny_wchodza_na_Uniwersytet.html

319
https://www.bbc.com/news/world-asia-china-49511231

320
https://www.latimes.com/nation/la-na-chinese-influence-20141205-story.html
https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/tdsb-delays-deal-with-china-s-confucius-institute-1.2680015
https://nationalpost.com/news/toronto/toronto-public-school-board-delays-china-backed-confucius-institute-amid-fears-it-will-used-be-as-propaganda-tool
https://www.theglobeandmail.com/news/world/tdsb-votes-to-stop-confucius-institute/article20888419/
https://www.theglobeandmail.com/opinion/editorials/theres-no-room-for-beijing-in-canadas-schools/article20898741/
https://networks.h-net.org/node/22055/discussions/56521/stockholm-university-terminating-its-confucius-institute
https://www.wsj.com/articles/madam-xus-party-line-1419375797
https://education.gaeatimes.com/2010/04/24/chinese-government-classroom-grant-divides-s-calif-community-suspicious-of-motivation-2847/
https://www.washingtontimes.com/news/2010/apr/27/school-activists-rail-against-confucius-classroom/
https://thediplomat.com/2015/07/chinas-confucius-institutes-and-the-soft-war/
https://www.rcinet.ca/en/2014/09/09/university-teachers-call-for-an-end-to-confucius-institutes/
https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/local-chinese-school-visited-by-csis-director-says-1.2759399
https://www.dn.se/nyheter/kontroversiellt-institut-laggs-ned/
https://www.insidehighered.com/quicktakes/2015/06/08/german-university-abandons-plans-confucius-institute
https://www.heraldscotland.com/news/13211073.worldwide-campaign-launched-against-confucius-institutes/
https://inthenameofconfuciusmovie.com/cutting-ties-with-confucius-institutes/
https://studentsforafreetibet.org/media-center/press-releases/press-releases/first-china-backed-confucius-institute-shutdown-in-germany

321
https://www.reuters.com/article/us-eu-china-university/chinese-academic-suspected-of-espionage-banned-from-belgium-idUSKBN1X922O

322
https://www.po.opole.pl/media/wiadomosci/2009/WU_6_183_2009_1.pdf
https://kipdf.com/marzec-kwiecie-2009-nr6-183-politechnika-opolska-issn-x-pismo-informacyjne-polit_5ad584cc7f8b9a3d3f8b4583.html

323
https://wu.po.opole.pl/archiwum/download/2011/WU_4_221_2011.pdf

324
http://bazhum.muzhp.pl/media/files/Forum_Bibliotek_Medycznych/Forum_Bibliotek_Medycznych-r2012-t5-n1_(9)/Forum_Bibliotek_Medycznych-r2012-t5-n1_(9)-s89-122/Forum_Bibliotek_Medycznych-r2012-t5-n1_(9)-s89-122.pdf

325
http://www.instytutkonfucjusza.uj.edu.pl/kadra

326
https://www.po.opole.pl/media/wiadomosci/2009/WU_3_180_2009.pdf

327
https://www.theaustralian.com.au/business/business-spectator/news-story/1875bcfd76f91ff67ca79e2cd6dc9caa
https://www.wsj.com/articles/beijings-propaganda-lessons-1407430440
https://defence.pk/pdf/threads/china-hurts-taiwans-feelings-at-academic-conference-in-portugal.327507/

328
https://pubs.rsc.org/lv/content/getauthorversionpdf/C4CS00033A

329
https://www.po.opole.pl/media/wiadomosci/2009/WU_3_180_2009.pdf

330
https://www.polishnews.com/agreement-between-polish-and-american-university

331
http://archwium.opolskie.pl/docs/sprawozdanie_ze_wspolprac.pdf

332
http://archiwum.opolskie.pl/docs/99_sp.25.09.2008_09.10.20.pdf

333
http://samorzad.pap.pl/palio/html.run?_Instance=samorzad_nowy.pap.pl&_PageID=6&_media_id=19876&_filename=10_6_12_doc&_mimetype=application/octet-stream&_CheckSum=-1937049978

334
http://polish.cri.cn/1461/2015/11/23/341s134065.htm

335
https://www.uj.edu.pl/wiadomosci/-/journal_content/56_INSTANCE_d82lKZvhit4m/10172/138109964

336
https://segiuniversity.edu.my/confucius-institute-cultural-forum-belt-road-initiatives-the-future-is-now/

337
https://www.japanpolicyforum.jp/diplomacy/pt20180729151525.html

338
https://japan-forward.com/history-wars-confucius-institute-pushes-chinas-belt-and-road-ambitions-in-europe/
http://www.nb-ceec.org.cn:8080/elt/421.jhtml
http://konfuciuszintezet.u-szeged.hu/news/2018/one-belt-and-one-road-in
https://espas.secure.europarl.europa.eu/orbis/sites/default/files/generated/document/en/Europe_and_Chinas_New_Silk_Roads_0.pdf

339
http://konfuciuszintezet.u-szeged.hu/news/2018/one-belt-and-one-road-in

340
https://www.japanpolicyforum.jp/diplomacy/pt20180729151525.html

341
https://japan-forward.com/history-wars-confucius-institute-pushes-chinas-belt-and-road-ambitions-in-europe/

342
https://wu.po.opole.pl/jeden-pas-jedna-droga-dziesiatki-korzysci/
https://www.po.opole.pl/index.php?mod=news;1801

343
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wywiady/art,30,wywiad-dla-cctv-jezeli-chcesz-osiagnac-korzysci---musisz-sie-zaangazowac.html

344
https://arbinfo.pl/1599-2/

345
https://www.imsig.pl/szukaj/osoba,FILIP,SZARY,afd86cfacce

346
https://www.delfi.lt/verslas/nekilnojamas-turtas/prokurorai-uzsimojo-pries-rusu-statybas-vilniuje.d?id=69798410

347
https://www.newsweek.pl/polska/kogo-na-twitterze-obserwuje-prezydent-andrzej-duda/je4kk0r

348
https://wyborcza.pl/1,75968,19790273,obrazy-tygodnia-prezydent-cwierka.html

349
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871,19996995,co-prezydent-robi-nocami-odpowiada-na-wyzwiska-i-wysyla-selfie.html

350
https://twitter.com/andrzejduda/status/725838400025157632

351
https://twitter.com/91lorealou

https://wyborcza.pl/7,87647,25713143,jola-pad-wm.html#S.DT-K.C-B.1-L.1.duzy:undefined

352
https://gazetakrakowska.pl/zbikowice-kim-jest-jolka-rosiek-ktora-stracila-glowe-dla-prezydenta-andrzeja-dudy-nie-nazywajcie-mnie-stalkerka/ar/c1-14812048

353
Ibidem

354
Ibidem

355
https://www.wsj.com/articles/twitter-suspends-accounts-linked-to-hamas-hezbollah-11572888026

356
https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C590120%2Cturczynowicz-kieryllo-szefowa-kampanii-andrzeja-dudy-brudzinski-szefem

357
https://www.newsweek.pl/polska/kim-jest-jolanta-turczynowicz-kieryllo-szefowa-kampanii-andrzeja-dudy/4x1xyb3

358
https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,25718822,szefowa-kampanii-dudy-pogryzla-mieszkanca-milanowka.html

359
https://www.obiektywna.pl/Milanowek/interweniujacy-mieszkaniec-pogryziony-przez-wsciekla-kobiete?fbclid=IwAR1vhJwFo9bW47cRlL9CITnXuP4_FCnDhlcsS65bnt7Cd323JUsmrSDWfSA

360
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1943070,1,kim-jest-adwokatka-ktora-dowodzi-sztabem-dudy.read

361
http://turczynowicz-kieryllo.pl/adwokat/

362
https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/765297,bronila-policjantow-w-sprawie-olewnika-glosny-proces-od-kuchni.html

363
https://tvn24.pl/polska/skradziono-laptopy-i-akta-ws-olewnika-ra103499-3601474

364
Ibidem

365
Ibidem

366
https://tvn24.pl/polska/jolanta-turczynowicz-kieryllo-szefowa-kampanii-andrzeja-dudy-o-wolnosci-slowa-dowolnosc-w-niej-moze-prowadzic-do-zagrozen-4209052

367
https://wyborcza.pl/7,75398,24262153,afera-knf-sad-odrzucil-wszystkie-wnioski-nbp-o-usuniecie-artykulow.html

368
https://arbinfo.pl/marek-chrzanowski-byly-szef-knf-zostal-wlasnie-oskarzony-o-korupcje-czy-sad-wyjasni-jego-powiazania-z-rosja/
https://wiadomosci.onet.pl/kraj/marek-chrzanowski-akt-oskarzenia-korupcja-bylego-szefa-knf/w96hge2
https://wyborcza.pl/7,75398,24247421,piekna-i-wielka-kasa-knf-wyborcza-ujawnia-jak-komisja-wynajmowala.html
https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/knf-leszek-czarnecki,198,0,2420934.html
https://rejestr.io/krs/236246/griffin-real-estate
https://opencorporates.com/companies/cy/HE257722
https://opencorporates.com/companies/cy/HE257722/events
https://cyprus-russian.org.cy/?page_id=3869
http://www.moscow-post.su/economics/dengi_pensionerov_utekli_v_trubu_rosnefti30329/
http://mcc.elecsnet.ru/files/public/2018_cons_fin_ot_en.pdf
https://docplayer.ru/85653184-Spisok-lic-pod-kontrolem-libo-znachitelnym-vliyaniem-kotoryh-nahoditsya-kreditnaya-organizaciya.html
https://www.cbr.ru/vfs/credit/depend/RB3314_20171218.pdf
https://www.cbr.ru/vfs/credit/depend/RB3314_20180629.pdf
https://www.imsig.pl/szukaj?imiona=JOANNA_ANNA&nazwisko=PIETRZAK&pesel=bef7b6effb8
https://www.imsig.pl/pozycja/2019/11/KRS/25786,GRIFFIN_REAL_ESTATE_SP%C3%93%C5%81KA_Z_OGRANICZON%C4%84_ODPOWIEDZIALNO%C5%9ACI%C4%84
https://www.rosneft.com/governance/board/
https://arbitror.pl/produkt/macierewicz-i-jego-tajemnice/
https://arbitror.pl/produkt/morawiecki-i-jego-tajemnice/
https://arbitror.pl/produkt/obcym_alfabetem/
https://www.theguardian.com/world/2014/aug/13/russia-putin-german-right-hand-man-matthias-warnig
https://www.repubblica.it/economia/affari-e-finanza/2018/05/28/news/energia_immobiliare_gioielli_tutti_i_business_dei_russi_in_italia_aspettando_la_fine_delle_sanzioni-197538111/
https://www.knf.gov.pl/o_nas/komisja

369
https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,25332499,prezydent-duda-blysnal-dowcipem-na-jubileuszu-uczelni.html

370
https://www.radiomaryja.pl/informacje/katowice-dalszy-ciag-obchodow-100-lecia-pierwszego-powstania-slaskiego-z-udzialem-prezydenta-a-dudy/
https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2019-08-02/prezydent-andrzej-duda-w-polsat-news-wydanie-specjalne-wydarzen-i-opinii-o-1915/
https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/art,1501,para-prezydencka-wlaczyla-sie-w-akcje-tornister-pelen-usmiechow.html

371
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,25633238,duda-zacinal-sie-mowiac-po-angielsku-politycy-po-wypominaja.html

372
https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,25633238,duda-zacinal-sie-mowiac-po-angielsku-politycy-po-wypominaja.html

373
https://www.youtube.com/watch?v=Iot5HGT671A
https://polskatimes.pl/prezydent-andrzej-duda-w-zwoleniu-nie-beda-nam-w-obcych-jezykach-narzucali-jaki-ustroj-mamy-miec-w-polsce-wideo/ar/c1-14723016

374
https://www.polsatnews.pl/wideo/duda-na-szczycie-nato-sa-w-ojczyznie-rachunki-krzywd_6400886/

https://www.youtube.com/watch?v=A_FOMOWmA-o